Adhyaya 11

Verse 1

श्रीशौनक उवाच अथेममर्थं पृच्छामो भवन्तं बहुवित्तमम् । समस्ततन्त्रराद्धान्ते भवान् भागवत तत्त्ववित् ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śaunaka: O Sūta, ikaw ang pinakadakila sa mga marurunong at isang dakilang deboto ng Kataas-taasang Panginoon. Kaya ngayo’y itinatanong namin sa iyo ang tiyak na pasya ng lahat ng kasulatang Tantra.

Verse 2

तान्त्रिका: परिचर्यायां केवलस्य श्रिय: पते: । अङ्गोपाङ्गायुधाकल्पं कल्पयन्ति यथा च यै: ॥ २ ॥ तन्नो वर्णय भद्रं ते क्रियायोगं बुभुत्सताम् । येन क्रियानैपुणेन मर्त्यो यायादमर्त्यताम् ॥ ३ ॥

Sa pagsamba ayon sa Tantra, sa paglilingkod sa transendental na Panginoon, ang Śrīpati, paano at sa anong paraan iniisip ng mga deboto ang Kanyang mga bahagi, mga kasama, mga sandata, at mga palamuti sa pamamagitan ng tiyak na materyal na sagisag—ipaliwanag mo sa amin. Pagpalain ka! Kami’y sabik na matuto; ilarawan mo ang paraan ng kriyā-yoga, na sa husay ng pagsamba ay makaaabot ang mortal sa kawalang-kamatayan.

Verse 3

तान्त्रिका: परिचर्यायां केवलस्य श्रिय: पते: । अङ्गोपाङ्गायुधाकल्पं कल्पयन्ति यथा च यै: ॥ २ ॥ तन्नो वर्णय भद्रं ते क्रियायोगं बुभुत्सताम् । येन क्रियानैपुणेन मर्त्यो यायादमर्त्यताम् ॥ ३ ॥

Sa pagsamba ayon sa Tantra, sa paglilingkod sa transendental na Panginoon, ang Śrīpati, paano at sa anong paraan iniisip ng mga deboto ang Kanyang mga bahagi, mga kasama, mga sandata, at mga palamuti sa pamamagitan ng tiyak na materyal na sagisag—ipaliwanag mo sa amin. Pagpalain ka! Kami’y sabik na matuto; ilarawan mo ang paraan ng kriyā-yoga, na sa husay ng pagsamba ay makaaabot ang mortal sa kawalang-kamatayan.

Verse 4

सूत उवाच नमस्कृत्य गुरून् वक्ष्ये विभूतीर्वैष्णवीरपि । या: प्रोक्ता वेदतन्त्राभ्यामाचार्यै: पद्मजादिभि: ॥ ४ ॥

Sinabi ni Sūta: Pagkatapos magbigay-galang sa aking mga gurong espirituwal, uulitin ko ang paglalarawan ng mga kaluwalhatian at vibhūti ng Panginoong Viṣṇu na itinuro sa mga Veda at Tantra ng mga dakilang ācārya, mula kay Brahmā na isinilang sa lotus.

Verse 5

मायाद्यैर्नवभिस्तत्त्वै: स विकारमयो विराट् । निर्मितो द‍ृश्यते यत्र सचित्के भुवनत्रयम् ॥ ५ ॥

Ang anyong sansinukob (virāṭ) ng Panginoon ay binubuo ng siyam na pangunahing sangkap, mula sa di-nahahayag na māyā at mga pagbabago nito; kapag napuspos ito ng kamalayan, nahahayag sa loob nito ang tatlong daigdig.

Verse 6

एतद् वै पौरुषं रूपं भू: पादौ द्यौ: शिरो नभ: । नाभि: सूर्योऽक्षिणी नासे वायु: कर्णौ दिश: प्रभो: ॥ ६ ॥ प्रजापति: प्रजननमपानो मृत्युरीशितु: । तद्बाहवो लोकपाला मनश्चन्द्रो भ्रुवौ यम: ॥ ७ ॥ लज्जोत्तरोऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्‍ना स्मयो भ्रम: । रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघा: पुरुषमूर्धजा: ॥ ८ ॥

Ito ang anyong Puruṣa ng sansinukob: ang lupa ay Kanyang mga paa, ang kalangitan ay Kanyang ulo, ang himpapawid ay Kanyang pusod; ang araw ay Kanyang mga mata, ang hangin ay Kanyang mga butas ng ilong, ang mga direksiyon ay Kanyang mga tainga. Si Prajāpati ang Kanyang sangkap ng paglikha, ang apāna (kamatayan) ang Kanyang puwitan; ang mga tagapangalaga ng mga daigdig ay Kanyang mga bisig, ang buwan ang Kanyang isip, si Yama ang Kanyang mga kilay. Ang hiya ang ibabang labi, ang kasakiman ang itaas na labi; ang liwanag ng buwan ang Kanyang mga ngipin, ang pagkalito ang Kanyang ngiti; ang mga puno ang Kanyang balahibo, at ang mga ulap ang Kanyang buhok sa ulo.

Verse 7

एतद् वै पौरुषं रूपं भू: पादौ द्यौ: शिरो नभ: । नाभि: सूर्योऽक्षिणी नासे वायु: कर्णौ दिश: प्रभो: ॥ ६ ॥ प्रजापति: प्रजननमपानो मृत्युरीशितु: । तद्बाहवो लोकपाला मनश्चन्द्रो भ्रुवौ यम: ॥ ७ ॥ लज्जोत्तरोऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्‍ना स्मयो भ्रम: । रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघा: पुरुषमूर्धजा: ॥ ८ ॥

Ito ang anyong Puruṣa ng sansinukob: ang lupa ay Kanyang mga paa, ang kalangitan ay Kanyang ulo, ang himpapawid ay Kanyang pusod; ang araw ay Kanyang mga mata, ang hangin ay Kanyang mga butas ng ilong, ang mga direksiyon ay Kanyang mga tainga. Si Prajāpati ang Kanyang sangkap ng paglikha, ang apāna (kamatayan) ang Kanyang puwitan; ang mga tagapangalaga ng mga daigdig ay Kanyang mga bisig, ang buwan ang Kanyang isip, si Yama ang Kanyang mga kilay. Ang hiya ang ibabang labi, ang kasakiman ang itaas na labi; ang liwanag ng buwan ang Kanyang mga ngipin, ang pagkalito ang Kanyang ngiti; ang mga puno ang Kanyang balahibo, at ang mga ulap ang Kanyang buhok sa ulo.

Verse 8

एतद् वै पौरुषं रूपं भू: पादौ द्यौ: शिरो नभ: । नाभि: सूर्योऽक्षिणी नासे वायु: कर्णौ दिश: प्रभो: ॥ ६ ॥ प्रजापति: प्रजननमपानो मृत्युरीशितु: । तद्बाहवो लोकपाला मनश्चन्द्रो भ्रुवौ यम: ॥ ७ ॥ लज्जोत्तरोऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्‍ना स्मयो भ्रम: । रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघा: पुरुषमूर्धजा: ॥ ८ ॥

Ito ang anyong Puruṣa ng sansinukob: ang lupa ay Kanyang mga paa, ang kalangitan ay Kanyang ulo, ang himpapawid ay Kanyang pusod; ang araw ay Kanyang mga mata, ang hangin ay Kanyang mga butas ng ilong, ang mga direksiyon ay Kanyang mga tainga. Si Prajāpati ang Kanyang sangkap ng paglikha, ang apāna (kamatayan) ang Kanyang puwitan; ang mga tagapangalaga ng mga daigdig ay Kanyang mga bisig, ang buwan ang Kanyang isip, si Yama ang Kanyang mga kilay. Ang hiya ang ibabang labi, ang kasakiman ang itaas na labi; ang liwanag ng buwan ang Kanyang mga ngipin, ang pagkalito ang Kanyang ngiti; ang mga puno ang Kanyang balahibo, at ang mga ulap ang Kanyang buhok sa ulo.

Verse 9

यावानयं वै पुरुषो यावत्या संस्थया मित: । तावानसावपि महापुरुषो लोकसंस्थया ॥ ९ ॥

Kung paanong natutukoy ang sukat ng karaniwang tao sa mundong ito sa pamamagitan ng pagsukat sa kanyang mga sangkap ng katawan, gayon din natutukoy ang sukat ng Mahāpuruṣa sa pagsukat sa kaayusan ng mga sistemang pangplaneta sa Kanyang anyong kosmiko.

Verse 10

कौस्तुभव्यपदेशेन स्वात्मज्योतिर्बिभर्त्यज: । तत्प्रभा व्यापिनी साक्षात् श्रीवत्समुरसा विभु: ॥ १० ॥

Ang Makapangyarihan at di-isinilang na Kataas-taasang Panginoon ay may suot na hiyas na Kaustubha sa Kanyang dibdib, sagisag ng dalisay na kaluluwa; at ang malawak na liwanag nito ay hayagang lumilitaw bilang tanda ng Śrīvatsa sa Kanyang dibdib.

Verse 11

स्वमायां वनमालाख्यां नानागुणमयीं दधत् । वासश्छन्दोमयं पीतं ब्रह्मसूत्रं त्रिवृत् स्वरम् ॥ ११ ॥ बिभर्ति साङ्ख्यं योगं च देवो मकरकुण्डले । मौलिं पदं पारमेष्ठ्यं सर्वलोकाभयङ्करम् ॥ १२ ॥

Isinusuot ng Panginoon ang Kanyang māyā na binubuo ng sari-saring guna bilang garland ng mga bulaklak. Ang Kanyang dilaw na kasuotan ay ang mga sukat ng Veda, at ang sagradong sinulid ay ang praṇava “Om” na may tatlong tunog. Sa Kanyang mga hikaw na hugis-makara, taglay Niya ang mga landas ng Sāṅkhya at yoga; at ang Kanyang korona—tagapagkaloob ng kawalang-takot sa lahat ng daigdig—ay ang pinakamataas na kalagayan ng Brahmaloka.

Verse 12

स्वमायां वनमालाख्यां नानागुणमयीं दधत् । वासश्छन्दोमयं पीतं ब्रह्मसूत्रं त्रिवृत् स्वरम् ॥ ११ ॥ बिभर्ति साङ्ख्यं योगं च देवो मकरकुण्डले । मौलिं पदं पारमेष्ठ्यं सर्वलोकाभयङ्करम् ॥ १२ ॥

Isinusuot ng Panginoon ang Kanyang māyā na binubuo ng sari-saring guna bilang garland ng mga bulaklak. Ang Kanyang dilaw na kasuotan ay ang mga sukat ng Veda, at ang sagradong sinulid ay ang praṇava “Om” na may tatlong tunog. Sa Kanyang mga hikaw na hugis-makara, taglay Niya ang mga landas ng Sāṅkhya at yoga; at ang Kanyang korona—tagapagkaloob ng kawalang-takot sa lahat ng daigdig—ay ang pinakamataas na kalagayan ng Brahmaloka.

Verse 13

अव्याकृतमनन्ताख्यमासनं यदधिष्ठित: । धर्मज्ञानादिभिर्युक्तं सत्त्वं पद्ममिहोच्यते ॥ १३ ॥

Si Ananta, ang upuan ng Panginoon, ay ang di-nahahayag na yugto ng kalikasang materyal; at ang Kanyang trono ng lotus ay tinatawag na sattva, ang guna ng kabutihan, na may dharma at kaalaman.

Verse 14

ओज:सहोबलयुतं मुख्यतत्त्वं गदां दधत् । अपां तत्त्वं दरवरं तेजस्तत्त्वं सुदर्शनम् ॥ १४ ॥ नभोनिभं नभस्तत्त्वमसिं चर्म तमोमयम् । कालरूपं धनु: शार्ङ्गं तथा कर्ममयेषुधिम् ॥ १५ ॥

Ang pamalo ng Panginoon ay ang pangunahing sangkap, prāṇa, na taglay ang lakas ng pandama, isip, at katawan. Ang Kanyang śaṅkha ay ang sangkap ng tubig, ang Sudarśana cakra ay ang sangkap ng apoy, at ang Kanyang tabak na dalisay na gaya ng langit ay ang sangkap ng ākāśa; ang kalasag ay tamas, ang busog na Śārṅga ay panahon, at ang sisidlang puno ng palaso ay ang mga organo ng pagkilos.

Verse 15

ओज:सहोबलयुतं मुख्यतत्त्वं गदां दधत् । अपां तत्त्वं दरवरं तेजस्तत्त्वं सुदर्शनम् ॥ १४ ॥ नभोनिभं नभस्तत्त्वमसिं चर्म तमोमयम् । कालरूपं धनु: शार्ङ्गं तथा कर्ममयेषुधिम् ॥ १५ ॥

Ang pamalo ng Panginoon ay ang pangunahing sangkap, prāṇa, na taglay ang lakas ng pandama, isip, at katawan. Ang Kanyang śaṅkha ay ang sangkap ng tubig, ang Sudarśana cakra ay ang sangkap ng apoy, at ang Kanyang tabak na dalisay na gaya ng langit ay ang sangkap ng ākāśa; ang kalasag ay tamas, ang busog na Śārṅga ay panahon, at ang sisidlang puno ng palaso ay ang mga organo ng pagkilos.

Verse 16

इन्द्रियाणि शरानाहुराकूतीरस्य स्यन्दनम् । तन्मात्राण्यस्याभिव्यक्तिं मुद्रयार्थक्रियात्मताम् ॥ १६ ॥

Ang Kanyang mga palaso ay sinasabing mga pandama, at ang Kanyang karwahe ay ang masigla at makapangyarihang isip (ākūti). Ang Kanyang panlabas na anyo ay ang mga tanmātra, at ang mga galaw ng Kanyang kamay ay ang diwa ng lahat ng makabuluhang pagkilos.

Verse 17

मण्डलं देवयजनं दीक्षा संस्कार आत्मन: । परिचर्या भगवत आत्मनो दुरितक्षय: ॥ १७ ॥

Ang globo ng araw ay pook ng pagsamba sa Kataas-taasang Panginoon; ang dīkṣā ay paglilinis ng kaluluwa; at ang paglilingkod na may bhakti sa Bhagavān ang paraan upang mapawi ang lahat ng bunga ng kasalanan.

Verse 18

भगवान् भगशब्दार्थं लीलाकमलमुद्वहन् । धर्मं यशश्च भगवांश्चामरव्यजनेऽभजत् ॥ १८ ॥

Ang Bhagavān ay masayang may tangan sa lotus—tanda ng mga karangyaan na tinutukoy ng salitang bhaga—at tinatanggap Niya ang paglilingkod ng dalawang pamaypay na cāmara: dharma at katanyagan.

Verse 19

आतपत्रं तु वैकुण्ठं द्विजा धामाकुतोभयम् । त्रिवृद्‌वेद: सुपर्णाख्यो यज्ञं वहति पूरुषम् ॥ १९ ॥

O mga brāhmaṇa, ang payong ng Panginoon ay ang Kanyang banal na tahanan na Vaikuṇṭha na walang takot; at si Suparṇa Garuḍa na nagdadala sa Yajña-Puruṣa ay anyo ng tatlong Veda.

Verse 20

अनपायिनी भगवती श्री: साक्षादात्मनो हरे: । विष्वक्सेनस्तन्त्रमूर्तिर्विदित: पार्षदाधिप: । नन्दादयोऽष्टौ द्वा:स्थाश्च तेऽणिमाद्या हरेर्गुणा: ॥ २० ॥

Ang diyosang si Śrī (Lakṣmī), na hindi kailanman lumalayo kay Hari, ay nagpapakita kasama Niya sa daigdig bilang anyo ng Kanyang panloob na kapangyarihan. Si Viṣvaksena, pinuno ng mga kasamang malapit, ay kilala bilang personipikasyon ng Pañcarātra at iba pang tantra. At ang walong tagapagbantay ng pinto, pinangungunahan ni Nanda, ay mga mistikong kasakdalan ni Hari, mula sa aṇimā.

Verse 21

वासुदेव: सङ्कर्षण: प्रद्युम्न: पुरुष: स्वयम् । अनिरुद्ध इति ब्रह्मन् मूर्तिव्यूहोऽभिधीयते ॥ २१ ॥

O brāhmaṇa, sina Vāsudeva, Saṅkarṣaṇa, Pradyumna, at Aniruddha ang mga pangalan ng apat na tuwirang pagpapalawak (catur-vyūha) ng Kataas-taasang Puruṣa.

Verse 22

स विश्वस्तैजस: प्राज्ञस्तुरीय इति वृत्तिभि: । अर्थेन्द्रियाशयज्ञानैर्भगवान् परिभाव्यते ॥ २२ ॥

Maaaring pagnilayan ang Bhagavān bilang Viśva (gising), Taijasa (panaginip), at Prājña (malalim na tulog)—na gumagana ayon sa pagkakasunod sa mga bagay sa labas, sa isip, at sa materyal na talino—at bilang Turīya, ang ikaapat na antas na lampas sa mundo, na may tanda ng dalisay na kaalaman.

Verse 23

अङ्गोपाङ्गायुधाकल्पैर्भगवांस्तच्चतुष्टयम् । बिभर्ति स्म चतुर्मूर्तिर्भगवान् हरिरीश्वर: ॥ २३ ॥

Kaya nga, ang Panginoong Hari, ang Īśvara, ay nagpapakita bilang apat na mūrti; bawat isa’y may mga pangunahing bahagi at maliliit na bahagi, mga sandata at mga palamuti. Sa mga natatanging tandang ito, pinananatili ng Panginoon ang apat na yugto ng pag-iral.

Verse 24

द्विजऋषभ स एष ब्रह्मयोनि: स्वयंद‍ृक् स्वमहिमपरिपूर्णो मायया च स्वयैतत् । सृजति हरति पातीत्याख्ययानावृताक्षो विवृत इव निरुक्तस्तत्परैरात्मलभ्य: ॥ २४ ॥

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, Siya lamang ang kusang nagniningning, ang pinagmulan ng mga Veda, ganap sa Kanyang sariling kaluwalhatian. Sa Kanyang lakas na māyā, nililikha Niya, inaalagaan, at winawasak ang sansinukob na ito. Dahil sa mga tungkuling materyal, tila Siya nahahati, ngunit nananatili Siyang lampas sa materya sa dalisay na kaalaman. Ang mga tapat na may bhakti ay nakakakilala sa Kanya bilang tunay na Ātman.

Verse 25

श्रीकृष्ण कृष्णसख वृष्ण्यृषभावनिध्रुग् राजन्यवंशदहनानपवर्गवीर्य । गोविन्द गोपवनिताव्रजभृत्यगीत- तीर्थश्रव: श्रवणमङ्गल पाहि भृत्यान् ॥ २५ ॥

O Śrī Kṛṣṇa, kaibigan ni Arjuna, pinuno ng angkan ng Vṛṣṇi! Ikaw ang sumusunog sa mga pangkat na gumugulo sa daigdig; ang Iyong lakas ay di kailanman humihina. O Govinda, ang Iyong banal na kaluwalhatian—inaawit ng mga gopī, gopa, at mga lingkod ng Vraja—ay nagdudulot ng pagpapala sa pagdinig pa lamang. Panginoon, ingatan Mo ang Iyong mga bhakta.

Verse 26

य इदं कल्य उत्थाय महापुरुषलक्षणम् । तच्चित्त: प्रयतो जप्‍त्वा ब्रह्म वेद गुहाशयम् ॥ २६ ॥

Sinumang bumangon nang maaga, na may dalisay na isip na nakatuon sa Mahāpuruṣa, at tahimik na umaawit/bumibigkas ng paglalarawang ito ng Kanyang mga katangian, ay makakakilala sa Kataas-taasang Brahman na nananahan sa yungib ng puso.

Verse 27

श्रीशौनक उवाच शुको यदाह भगवान् विष्णुराताय श‍ृण्वते । सौरो गणो मासि मासि नाना वसति सप्तक: ॥ २७ ॥ तेषां नामानि कर्माणि नियुक्तानामधीश्वरै: । ब्रूहि न: श्रद्दधानानां व्यूहं सूर्यात्मनो हरे: ॥ २८ ॥

Sinabi ni Śrī Śaunaka: Ilarawan mo sa amin ang sinabi ni Bhagavān Śukadeva kay Viṣṇurāta (Parīkṣit) na nakikinig. Ang pangkat ng diyos-araw ay lumilitaw buwan-buwan sa iba’t ibang anyo, tig-pitong kasama. Ipaalam sa amin na may pananampalataya ang kanilang mga pangalan at gawain, na itinalaga ng mga panginoon; sapagkat sila’y mga personal na pagpapalawak ni Hari bilang namumunong diyos ng araw.

Verse 28

श्रीशौनक उवाच शुको यदाह भगवान् विष्णुराताय श‍ृण्वते । सौरो गणो मासि मासि नाना वसति सप्तक: ॥ २७ ॥ तेषां नामानि कर्माणि नियुक्तानामधीश्वरै: । ब्रूहि न: श्रद्दधानानां व्यूहं सूर्यात्मनो हरे: ॥ २८ ॥

Sinabi ni Śrī Śaunaka: Ilarawan mo sa amin ang sinabi ni Bhagavān Śukadeva kay Viṣṇurāta (Parīkṣit) na nakikinig. Ang pangkat ng diyos-araw ay lumilitaw buwan-buwan sa iba’t ibang anyo, tig-pitong kasama. Ipaalam sa amin na may pananampalataya ang kanilang mga pangalan at gawain, na itinalaga ng mga panginoon; sapagkat sila’y mga personal na pagpapalawak ni Hari bilang namumunong diyos ng araw.

Verse 29

सूत उवाच अनाद्यविद्यया विष्णोरात्मन: सर्वदेहिनाम् । निर्मितो लोकतन्त्रोऽयं लोकेषु परिवर्तते ॥ २९ ॥

Sinabi ni Sūta: Sa pamamagitan ng Kanyang walang pasimulang māyā, nilikha ni Śrī Viṣṇu—ang Paramātmā ng lahat ng may katawan—ang kaayusan ng mga daigdig; ang araw ay umiikot sa mga loka at nag-aayos ng kanilang galaw.

Verse 30

एक एव हि लोकानां सूर्य आत्मादिकृद्धरि: । सर्ववेदक्रियामूलमृषिभिर्बहुधोदित: ॥ ३० ॥

Ang diyos ng araw ay hindi naiiba kay Bhagavān Hari; Siya ang iisang kaluluwa ng lahat ng daigdig at ang unang lumikha. Siya ang pinagmumulan ng lahat ng ritwal na itinakda sa Veda, at tinawag ng mga ṛṣi sa maraming pangalan.

Verse 31

कालो देश: क्रिया कर्ता करणं कार्यमागम: । द्रव्यं फलमिति ब्रह्मन् नवधोक्तोऽजया हरि: ॥ ३१ ॥

O brāhmaṇa, si Bhagavān Hari—pinagmumulan ng lakas ng māyā—sa Kanyang pagpapakita bilang diyos ng araw ay inilalarawan sa siyam na anyo: panahon, lugar, pagsisikap, gumagawa, kasangkapan, tiyak na ritwal, kasulatan, mga handog sa pagsamba, at ang bungang makakamit.

Verse 32

मध्वादिषु द्वादशसु भगवान् कालरूपधृक् । लोकतन्त्राय चरति पृथग्द्वादशभिर्गणै: ॥ ३२ ॥

Ang Kataas-taasang Panginoon, na nagpapakita ng kapangyarihan ng panahon bilang diyos ng araw, ay naglalakbay sa labindalawang buwan mula Madhu upang ayusin ang galaw ng sansinukob. Sa bawat buwan, may ibang pangkat ng anim na kasama na sumasabay sa araw.

Verse 33

धाता कृतस्थली हेतिर्वासुकी रथकृन्मुने । पुलस्त्यस्तुम्बुरुरिति मधुमासं नयन्त्यमी ॥ ३३ ॥

Mahal na pantas, ang buwan ng Madhu ay pinamumunuan nina: Dhātā bilang diyos ng araw, Kṛtasthalī bilang apsarā, Heti bilang rākṣasa, Vāsuki bilang nāga, Rathakṛt bilang yakṣa, Pulastya bilang ṛṣi, at Tumburu bilang gandharva.

Verse 34

अर्यमा पुलहोऽथौजा: प्रहेति: पुञ्जिकस्थली । नारद: कच्छनीरश्च नयन्त्येते स्म माधवम् ॥ ३४ ॥

Si Aryamā bilang diyos ng Araw, si Pulaha bilang rishi, si Athaujā bilang Yakṣa, si Praheti bilang Rākṣasa, si Puñjikasthalī bilang Apsarā, si Nārada bilang Gandharva, at si Kacchanīra bilang Nāga—sila ang namamahala sa buwang Mādhava.

Verse 35

मित्रोऽत्रि: पौरुषेयोऽथ तक्षको मेनका हहा: । रथस्वन इति ह्येते शुक्रमासं नयन्त्यमी ॥ ३५ ॥

Si Mitra bilang diyos ng Araw, si Atri bilang rishi, si Pauruṣeya bilang Rākṣasa, si Takṣaka bilang Nāga, si Menakā bilang Apsarā, si Hāhā bilang Gandharva, at si Rathasvana bilang Yakṣa—sila ang namamahala sa buwang Śukra.

Verse 36

वसिष्ठो वरुणो रम्भा सहजन्यस्तथा हुहू: । शुक्रश्चित्रस्वनश्चैव शुचिमासं नयन्त्यमी ॥ ३६ ॥

Si Vasiṣṭha bilang rishi, si Varuṇa bilang diyos ng Araw, si Rambhā bilang Apsarā, si Sahajanya bilang Rākṣasa, si Hūhū bilang Gandharva, si Śukra bilang Nāga, at si Citrasvana bilang Yakṣa—sila ang namamahala sa buwang Śuci.

Verse 37

इन्द्रो विश्वावसु: श्रोता एलापत्रस्तथाङ्गिरा: । प्रम्‍लोचा राक्षसो वर्यो नभोमासं नयन्त्यमी ॥ ३७ ॥

Si Indra bilang diyos ng Araw, si Viśvāvasu bilang Gandharva, si Śrotā bilang Yakṣa, si Elāpatra bilang Nāga, si Aṅgirā bilang rishi, si Pramlocā bilang Apsarā, at si Varya bilang Rākṣasa—sila ang namamahala sa buwang Nabhas.

Verse 38

विवस्वानुग्रसेनश्च व्याघ्र आसारणो भृगु: । अनुम्‍लोचा शङ्खपालो नभस्याख्यं नयन्त्यमी ॥ ३८ ॥

Si Vivasvān bilang diyos ng Araw, si Ugrasena bilang Gandharva, si Vyāghra bilang Rākṣasa, si Āsāraṇa bilang Yakṣa, si Bhṛgu bilang rishi, si Anumlocā bilang Apsarā, at si Śaṅkhapāla bilang Nāga—sila ang namamahala sa buwang Nabhasya.

Verse 39

पूषा धनञ्जयो वात: सुषेण: सुरुचिस्तथा । घृताची गौतमश्चेति तपोमासं नयन्त्यमी ॥ ३९ ॥

Si Pūṣā bilang diyos ng Araw, si Dhanañjaya bilang Nāga, si Vāta bilang Rākṣasa, si Suṣeṇa bilang Gandharva, si Suruci bilang Yakṣa, si Ghṛtācī bilang Apsarā, at si Gautama bilang pantas—sila ang namamahala sa buwang Tapas.

Verse 40

ऋतुर्वर्चा भरद्वाज: पर्जन्य: सेनजित्तथा । विश्व ऐरावतश्चैव तपस्याख्यं नयन्त्यमी ॥ ४० ॥

Si Ṛtu bilang Yakṣa, si Varcā bilang Rākṣasa, si Bharadvāja bilang pantas, si Parjanya bilang diyos ng Araw, si Senajit bilang Apsarā, si Viśva bilang Gandharva, at si Airāvata bilang Nāga—sila ang namamahala sa buwang Tapasyā.

Verse 41

अथांशु: कश्यपस्तार्क्ष्य ऋतसेनस्तथोर्वशी । विद्युच्छत्रुर्महाशङ्ख: सहोमासं नयन्त्यमी ॥ ४१ ॥

Si Aṁśu bilang diyos ng Araw, si Kaśyapa bilang pantas, si Tārkṣya bilang Yakṣa, si Ṛtasena bilang Gandharva, si Urvaśī bilang Apsarā, si Vidyucchatru bilang Rākṣasa, at si Mahāśaṅkha bilang Nāga—sila ang namamahala sa buwang Sahaḥ.

Verse 42

भग: स्फूर्जोऽरिष्टनेमिरूर्ण आयुश्च पञ्चम: । कर्कोटक: पूर्वचित्ति: पुष्यमासं नयन्त्यमी ॥ ४२ ॥

Si Bhaga bilang diyos ng Araw, si Sphūrja bilang Rākṣasa, si Ariṣṭanemi bilang Gandharva, si Ūrṇa bilang Yakṣa, si Āyur bilang pantas, si Karkoṭaka bilang Nāga, at si Pūrvacitti bilang Apsarā—sila ang namamahala sa buwang Puṣya.

Verse 43

त्वष्टा ऋचीकतनय: कम्बलश्च तिलोत्तमा । ब्रह्मापेतोऽथ शतजिद् धृतराष्ट्र इषम्भरा: ॥ ४३ ॥

Si Tvaṣṭā bilang diyos ng Araw; si Jamadagni, anak ni Ṛcīka, bilang pantas; si Kambalāśva bilang Nāga; si Tilottamā bilang Apsarā; si Brahmāpeta bilang Rākṣasa; si Śatajit bilang Yakṣa; at si Dhṛtarāṣṭra bilang Gandharva—sila ang nag-iingat sa buwang Iṣa.

Verse 44

विष्णुरश्वतरो रम्भा सूर्यवर्चाश्च सत्यजित् । विश्वामित्रो मखापेत ऊर्जमासं नयन्त्यमी ॥ ४४ ॥

Sa buwang Ūrja, si Viṣṇu ay namamayani bilang diyos ng Araw; si Aśvatara bilang Nāga; si Rambhā bilang Apsarā; si Sūryavarcā bilang Gandharva; si Satyajit bilang Yakṣa; si Viśvāmitra bilang rishi; at si Makhāpeta bilang Rākṣasa, na siyang namamahala sa buwang iyon.

Verse 45

एता भगवतो विष्णोरादित्यस्य विभूतय: । स्मरतां सन्ध्ययोर्नृणां हरन्त्यंहो दिने दिने ॥ ४५ ॥

Ang lahat ng ito ay mga vibhūti—mga dakilang pagpapakita—ni Bhagavān Viṣṇu sa anyo ng diyos ng Araw. Inaalis nila araw-araw ang bunga ng kasalanan ng mga taong umaalaala sa kanila tuwing bukang-liwayway at dapithapon.

Verse 46

द्वादशस्वपि मासेषु देवोऽसौ षड्‌भिरस्य वै । चरन् समन्तात्तनुते परत्रेह च सन्मतिम् ॥ ४६ ॥

Kaya sa labindalawang buwan, ang Panginoon ng Araw ay naglalakbay sa lahat ng dako kasama ang anim na uri ng mga kasama, at ipinapamahagi sa mga nilalang ang kalinisan ng kamalayan at mabuting pag-iisip para sa buhay na ito at sa susunod.

Verse 47

सामर्ग्यजुर्भिस्तल्ल‍िङ्गैऋर्षय: संस्तुवन्त्यमुम् । गन्धर्वास्तं प्रगायन्ति नृत्यन्त्यप्सरसोऽग्रत: ॥ ४७ ॥ उन्नह्यन्ति रथं नागा ग्रामण्यो रथयोजका: । चोदयन्ति रथं पृष्ठे नैऋर्ता बलशालिन: ॥ ४८ ॥

Pinupuri ng mga rishi ang diyos ng Araw sa pamamagitan ng mga himno ng Sāma, Ṛg, at Yajur Veda na naghahayag ng kanyang pagkakakilanlan. Umaawit ng papuri ang mga Gandharva at sumasayaw ang mga Apsarā sa unahan ng kanyang karwahe. Inaayos ng mga Nāga ang mga tali ng karwahe, ikinakabit ng mga Yakṣa ang mga kabayo, at itinutulak mula sa likod ng malalakas na Rākṣasa ang karwahe.

Verse 48

सामर्ग्यजुर्भिस्तल्ल‍िङ्गैऋर्षय: संस्तुवन्त्यमुम् । गन्धर्वास्तं प्रगायन्ति नृत्यन्त्यप्सरसोऽग्रत: ॥ ४७ ॥ उन्नह्यन्ति रथं नागा ग्रामण्यो रथयोजका: । चोदयन्ति रथं पृष्ठे नैऋर्ता बलशालिन: ॥ ४८ ॥

Pinupuri ng mga rishi ang diyos ng Araw sa pamamagitan ng mga himno ng Sāma, Ṛg, at Yajur Veda na naghahayag ng kanyang pagkakakilanlan. Umaawit ng papuri ang mga Gandharva at sumasayaw ang mga Apsarā sa unahan ng kanyang karwahe. Inaayos ng mga Nāga ang mga tali ng karwahe, ikinakabit ng mga Yakṣa ang mga kabayo, at itinutulak mula sa likod ng malalakas na Rākṣasa ang karwahe.

Verse 49

वालखिल्या: सहस्राणि षष्टिर्ब्रह्मर्षयोऽमला: । पुरतोऽभिमुखं यान्ति स्तुवन्ति स्तुतिभिर्विभुम् ॥ ४९ ॥

Sa harap ng karwahe, ang animnapung libong malilinis na brahmana-sage na tinatawag na Vālakhilya ay naglalakbay sa unahan at nagpupuri sa makapangyarihang diyos na Araw sa pamamagitan ng mga mantrang Veda.

Verse 50

एवं ह्यनादिनिधनो भगवान् हरिरीश्वर: । कल्पे कल्पे स्वमात्मानं व्यूह्य लोकानवत्यज: ॥ ५० ॥

Gayon nga, ang Bhagavān Hari, ang Panginoong walang simula at walang wakas, hindi isinilang, ay sa bawat kalpa ay pinalalawak ang Kanyang sarili sa mga anyong Kanyang pagpapakita upang ingatan ang lahat ng daigdig.