Adhyaya 39
Dashama SkandhaAdhyaya 3957 Verses

Adhyaya 39

Akrūra’s Mission: The Departure from Vraja and the Yamunā Vision of Viṣṇu-Ananta

Ipinagpapatuloy ang paglalakbay patungong Mathurā sa utos ni Kaṁsa. Nagsisimula ang kabanata sa mainit na paggalang nina Śrī Kṛṣṇa at Balarāma kay Akrūra, at sa pagtatanong nila tungkol sa balak ni Kaṁsa at kalagayan ng mga kamag‑anak. Isinalaysay ni Akrūra ang poot ni Kaṁsa laban sa mga Yadu at ang kanyang mga balak na pagpatay, at pinagtibay ang pahayag ni Nārada na si Kṛṣṇa ay anak ni Devakī. Inihanda ni Nanda ang karaban ng mga handog mula Vraja para sa pagdiriwang sa Mathurā, ngunit ang damdamin ay tumuon sa matinding vipralambha (pighati ng nalalapit na paghihiwalay) ng mga gopī: tinangisan nila ang kapalaran, sinisi ang “kalupitan” ni Akrūra, inalala ang rāsa-līlā at ang araw‑araw na pagbalik ni Kṛṣṇa mula sa gubat, at sa huli’y sumigaw ng mga pangalang Govinda, Dāmodara, Mādhava. Sa pagsikat ng araw at pag-alis ng karwahe, inaliw sila ni Kṛṣṇa sa pamamagitan ng mapagpalang tingin at pangakong ipinaaabot sa sugo: “Babalik Ako.” Sa daan, narating nila ang Yamunā (Kālindī); naligo si Akrūra at tumanggap ng mapaghayag na darśana: si Ananta Śeṣa at ang Kataas-taasang Panginoon na may apat na bisig, sinasamba ng mga deva, mga ṛṣi, at mga banal na kapangyarihan. Nabahiran ng bhakti, sinimulan ni Akrūra ang kanyang mga panalangin, na naghahanda sa susunod na kabanata at sa paglalakbay tungo sa mapagpasiyang pagharap sa Mathurā.

Shlokas

Verse 1

श्रीशुक उवाच सुखोपविष्ट: पर्यङ्के रामकृष्णोरुमानित: । लेभे मनोरथान्सर्वान्पथि यन् स चकार ह ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Matapos parangalan nang lubos nina Balarāma at Śrī Kṛṣṇa, umupo si Akrūra nang maginhawa sa higaan at nadama niyang natupad na ang lahat ng hangaring inisip niya sa daan.

Verse 2

किमलभ्यं भगवति प्रसन्ने श्रीनिकेतने । तथापि तत्परा राजन्न हि वाञ्छन्ति किञ्चन ॥ २ ॥

Mahal na Hari, kapag nalugod ang Bhagavān, ang tahanan ni Śrī (Lakṣmī), ano pa ang di maaabot? Gayunman, ang mga nakatuon sa bhakti ay hindi humihingi ng anuman sa Kanya.

Verse 3

सायन्तनाशनं कृत्वा भगवान् देवकीसुत: । सुहृत्सु वृत्तं कंसस्य पप्रच्छान्यच्चिकीर्षितम् ॥ ३ ॥

Pagkatapos ng hapunang panggabi, tinanong ni Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, anak ni Devakī, si Akrūra kung paano tinatrato ni Kaṁsa ang kanilang mga kamag-anak at kaibigang mahal, at ano pa ang binabalak ng hari.

Verse 4

श्रीभगवानुवाच तात सौम्यागत: कच्च्त्स्विगतं भद्रमस्तु व: । अपि स्वज्ञातिबन्धूनामनमीवमनामयम् ॥ ४ ॥

Sinabi ng Kataas-taasang Panginoon: Mahal kong maamong Tiyong Akrūra, maayos ba ang iyong paglalakbay? Nawa’y mapasa iyo ang lahat ng pagpapala. Ang aming mga kaibigang may mabuting hangarin at mga kamag-anak, malapit man o malayo, masaya at malusog ba?

Verse 5

किं नु न: कुशलं पृच्छे एधमाने कुलामये । कंसे मातुलनाम्नाङ्ग स्वानां नस्तत्प्रजासु च ॥ ५ ॥

Ngunit, mahal na Akrūra, habang si Kaṁsa—ang sakit ng aming angkan na tinatawag na ‘tiyo’—ay patuloy na umuunlad, bakit ko pa itatanong ang kalagayan ng aming mga kamag-anak at ng kanyang mga nasasakupan?

Verse 6

अहो अस्मदभूद् भूरि पित्रोर्वृजिनमार्ययो: । यद्धेतो: पुत्रमरणं यद्धेतोर्बन्धनं तयो: ॥ ६ ॥

Tingnan ninyo kung gaano karaming pagdurusa ang idinulot Ko sa Aking walang-sala na mga magulang! Dahil sa Akin, ang kanilang mga anak ay pinatay at sila mismo ay ibinilanggo.

Verse 7

दिष्ट्याद्य दर्शनं स्वानां मह्यं व: सौम्य काङ्‌क्षितम् । सञ्जातं वर्ण्यतां तात तवागमनकारणम् ॥ ७ ॥

Sa kabutihang palad, natupad namin ngayon ang aming hangarin na makita ka, aming mahal na kamag-anak. O magiliw na tiyuhin, mangyaring sabihin sa Amin kung bakit ka naparito.

Verse 8

श्रीशुक उवाच पृष्टो भगवता सर्वं वर्णयामास माधव: । वैरानुबन्धं यदुषु वसुदेववधोद्यमम् ॥ ८ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Bilang tugon sa kahilingan ng Kataas-taasang Panginoon, inilarawan ni Akrūra, ang inapo ni Madhu, ang buong sitwasyon, kabilang ang poot ni Haring Kaṁsa sa mga Yadu at ang kanyang pagtatangka na patayin si Vasudeva.

Verse 9

यत्सन्देशो यदर्थं वा दूत: सम्प्रेषित: स्वयम् । यदुक्तं नारदेनास्य स्वजन्मानकदुन्दुभे: ॥ ९ ॥

Ipinarating ni Akrūra ang mensahe na ipinadala sa kanya upang ihatid. Inilarawan din niya ang tunay na intensyon ni Kaṁsa at kung paano ipinaalam ni Nārada kay Kaṁsa na si Kṛṣṇa ay ipinanganak bilang anak ni Vasudeva.

Verse 10

श्रुत्वाक्रूरवच: कृष्णो बलश्च परवीरहा । प्रहस्य नन्दं पितरं राज्ञा दिष्टं विजज्ञतु: ॥ १० ॥

Ang Panginoong Kṛṣṇa at Panginoong Balarāma, ang tagapuksa ng magigiting na kalaban, ay tumawa nang marinig Nila ang mga salita ni Akrūra. Pagkatapos ay ipinaalam Nila sa Kanilang ama, na si Nanda Mahārāja, ang mga utos ni Haring Kaṁsa.

Verse 11

गोपान् समादिशत्सोऽपि गृह्यतां सर्वगोरस: । उपायनानि गृह्णीध्वं युज्यन्तां शकटानि च ॥ ११ ॥ यास्याम: श्वो मधुपुरीं दास्यामो नृपते रसान् । द्रक्ष्याम: सुमहत्पर्व यान्ति जानपदा: किल । एवमाघोषयत् क्षत्रा नन्दगोप: स्वगोकुले ॥ १२ ॥

Ipinapag-utos ni Nanda Maharaja na ipahayag ng bantay-bayan sa buong Vraja: “Tipunin ang lahat ng goras (mga produktong gatas), magdala ng mahahalagang handog, at ikabit ang mga kariton. Bukas pupunta tayo sa Madhupuri (Mathura), iaalay sa hari ang mga ito at masisilayan ang dakilang pagdiriwang; pati ang mga taga-malalayong distrito ay papunta rin.”

Verse 12

गोपान् समादिशत्सोऽपि गृह्यतां सर्वगोरस: । उपायनानि गृह्णीध्वं युज्यन्तां शकटानि च ॥ ११ ॥ यास्याम: श्वो मधुपुरीं दास्यामो नृपते रसान् । द्रक्ष्याम: सुमहत्पर्व यान्ति जानपदा: किल । एवमाघोषयत् क्षत्रा नन्दगोप: स्वगोकुले ॥ १२ ॥

Sa Gokula, ipinahayag ni Nanda Gopa sa pamamagitan ng bantay: “Tipunin ang lahat ng goras, magdala ng mga handog, at ihanda ang mga kariton. Bukas pupunta sa Madhupuri (Mathura) upang ialay sa hari ang mga produktong gatas at makita ang dakilang kapistahan; sinasabing pati mga taga-ibang distrito ay papunta.”

Verse 13

गोप्यस्तास्तदुपश्रुत्य बभूवुर्व्यथिता भृशम् । रामकृष्णौ पुरीं नेतुमक्रूरं व्रजमागतम् ॥ १३ ॥

Nang marinig ng mga gopi na dumating si Akrura sa Vraja upang dalhin sina Rama at Krishna sa lungsod, sila’y labis na nabagabag at nagdalamhati.

Verse 14

काश्चित्तत्कृतहृत्तापश्वासम्‍लानमुखश्रिय: । स्रंसद्दुकूलवलयकेशग्रन्थ्यश्च काश्चन ॥ १४ ॥

May ilang gopi ang nasugatan ang puso kaya sa bigat ng paghinga ay namutla ang kanilang mukha; ang iba nama’y sa tindi ng dalamhati ay lumuwag ang damit, mga pulseras, at tali ng kanilang tirintas.

Verse 15

अन्याश्च तदनुध्याननिवृत्ताशेषवृत्तय: । नाभ्यजानन्निमं लोकमात्मलोकं गता इव ॥ १५ ॥

Ang ibang gopi ay tumigil sa lahat ng gawain ng pandama at tumimo sa pagninilay kay Krishna; nawala ang kanilang kamalayan sa panlabas na daigdig, na para bang nakaabot sa kalagayan ng pagkakabatid-sa-sarili.

Verse 16

स्मरन्त्यश्चापरा: शौरेरनुरागस्मितेरिता: । हृदिस्पृशश्चित्रपदा गिर: सम्मुमुहु: स्त्रिय: ॥ १६ ॥

May iba pang dalagang gopī na nahimatay sa pag-alaala lamang sa mga salita ni Śauri (Kṛṣṇa), na pinalamutian ng magagandang parirala at binigkas na may ngiting mapagmahal na tumatagos sa puso.

Verse 17

गतिं सुललितां चेष्टां स्‍निग्धहासावलोकनम् । शोकापहानि नर्माणि प्रोद्दामचरितानि च ॥ १७ ॥ चिन्तयन्त्यो मुकुन्दस्य भीता विरहकातरा: । समेता: सङ्घश: प्रोचुरश्रुमुख्योऽच्युताशया: ॥ १८ ॥

Nangamba ang mga gopī kahit sa pinakamaikling pagkalayo kay Mukunda, kaya inalala nila ang Kanyang marikit na lakad, mga lila, mapagmahal na sulyap na may ngiting banayad, mga biro na nag-aalis ng dalamhati, at Kanyang dakilang kabayanihan; sa pag-iisip sa malaking paghihiwalay na darating, sila’y labis na nabalisa. Nagtipon sila nang pangkat-pangkat, luhaan ang mga mukha, at ang isip ay nakasandig kay Acyuta, saka nag-usap-usap.

Verse 18

गतिं सुललितां चेष्टां स्‍निग्धहासावलोकनम् । शोकापहानि नर्माणि प्रोद्दामचरितानि च ॥ १७ ॥ चिन्तयन्त्यो मुकुन्दस्य भीता विरहकातरा: । समेता: सङ्घश: प्रोचुरश्रुमुख्योऽच्युताशया: ॥ १८ ॥

Dahil sa takot sa pag-iisip na mapalayo kay Mukunda, inalala ng mga gopī ang Kanyang marikit na lakad, mga lila, mapagmahal na sulyap na may ngiting banayad, mga biro na nag-aalis ng lungkot, at Kanyang masidhing kabayanihan; sa pag-iisip sa malaking paghihiwalay na darating, sila’y labis na nabalisa. Nagtipon sila nang pangkat-pangkat, ang mga mukha’y natatakpan ng luha, at ang puso’y nakasandig kay Acyuta, saka nag-usap-usap.

Verse 19

श्रीगोप्य ऊचु: अहो विधातस्तव न क्‍वचिद् दया संयोज्य मैत्र्या प्रणयेन देहिन: । तांश्चाकृतार्थान् वियुनङ्‌क्ष्यपार्थकं विक्रीडितं तेऽर्भकचेष्टितं यथा ॥ १९ ॥

Sinabi ng mga gopī: “O Tagapag-ayos ng tadhana, wala kang awa! Pinagkakasama mo ang mga nilalang na may katawan sa pagkakaibigan at pag-ibig, at saka mo sila walang saysay na pinaghihiwalay bago pa matupad ang kanilang hangarin. Ang paglalaro mo’y parang laro ng bata.”

Verse 20

यस्त्वं प्रदर्श्यासितकुन्तलावृतं मुकुन्दवक्त्रं सुकपोलमुन्नसम् । शोकापनोदस्मितलेशसुन्दरं करोषि पारोक्ष्यमसाधु ते कृतम् ॥ २० ॥

Ipinakita mo sa amin ang mukha ni Mukunda—napapalibutan ng maitim na buhok, pinalalamutian ng magagandang pisngi at matangos na ilong, at pinapaganda ng banayad na ngiting nag-aalis ng dalamhati. Ngayon ay ginagawa mong di na makita ang mukhang iyon; hindi mabuti ang ginagawa mo.

Verse 21

क्रूरस्त्वमक्रूरसमाख्यया स्म न- श्चक्षुर्हि दत्तं हरसे बताज्ञवत् । येनैकदेशेऽखिलसर्गसौष्ठवं त्वदीयमद्राक्ष्म वयं मधुद्विष: ॥ २१ ॥

O Tagapag-ayos ng tadhana! Kahit dumating ka sa pangalang Akrūra, tunay kang malupit, sapagkat parang mangmang mong inaagaw ang mga matang minsan mong ibinigay. Sa mga matang iyon namin nakita, kahit sa isang bahagi ng anyo ni Madhudviṣa Śrī Kṛṣṇa, ang ganap na kagandahan ng buong nilikha mo.

Verse 22

न नन्दसूनु: क्षणभङ्गसौहृद: समीक्षते न: स्वकृतातुरा बत । विहाय गेहान् स्वजनान् सुतान्पतीं- स्तद्दास्यमद्धोपगता नवप्रिय: ॥ २२ ॥

Ay, aba! Ang anak ni Nanda, na pumuputol ng mapagmahal na pagkakaibigan sa isang kisap, ni hindi man lang tumitingin sa amin nang tuwiran. Napasailalim kami sa Kanyang kapangyarihan at iniwan ang bahay, kamag-anak, mga anak at mga asawa upang maglingkod; ngunit Siya’y laging naghahanap ng bagong mangingibig.

Verse 23

सुखं प्रभाता रजनीयमाशिष: सत्या बभूवु: पुरयोषितां ध्रुवम् । या: संप्रविष्टस्य मुखं व्रजस्पते: पास्यन्त्यपाङ्गोत्कलितस्मितासवम् ॥ २३ ॥

Ang bukang-liwayway matapos ang gabing ito ay tiyak na magiging mapalad at masaya para sa mga babae ng Mathurā. Matutupad ang kanilang mga pag-asa, sapagkat pagpasok ng Panginoon ng Vraja, si Śrī Kṛṣṇa, sa lungsod, maiinom nila mula sa Kanyang mukha ang nektar ng ngiting sumisibol sa sulok ng Kanyang mga mata.

Verse 24

तासां मुकुन्दो मधुमञ्जुभाषितै- र्गृहीतचित्त: परवान् मनस्व्यपि । कथं पुनर्न: प्रतियास्यतेऽबला ग्राम्या: सलज्जस्मितविभ्रमैर्भ्रमन् ॥ २४ ॥

O mga gopī! Bagama’t matalino at masunurin sa magulang ang ating Mukunda, kapag nabihag ang Kanyang puso ng mga salitang kasingtamis ng pulot ng mga babae sa Mathurā at nahumaling Siya sa kanilang mahinhin ngunit mapang-akit na ngiti, paano pa Siya babalik sa amin na mga payak na dalagang taga-nayon?

Verse 25

अद्य ध्रुवं तत्र द‍ृशो भविष्यते दाशार्हभोजान्धकवृष्णिसात्वताम् । महोत्सव: श्रीरमणं गुणास्पदं द्रक्ष्यन्ति ये चाध्वनि देवकीसुतम् ॥ २५ ॥

Ngayong araw sa Mathurā, tiyak na magiging malaking pagdiriwang para sa mga mata ng mga Dāśārha, Bhoja, Andhaka, Vṛṣṇi at Sātvata, sapagkat makikita nila ang anak ni Devakī. Gayundin ang sinumang makakita sa Kanya sa daan patungo sa lungsod; sapagkat Siya ang minamahal ni Śrī Lakṣmī at bukal ng lahat ng makalangit na katangian.

Verse 26

मैतद्विधस्याकरुणस्य नाम भू- दक्रूर इत्येतदतीव दारुण: । योऽसावनाश्वास्य सुदु:खितं जनं प्रियात्प्रियं नेष्यति पारमध्वन: ॥ २६ ॥

Paano matatawag na ‘Akrūra’ ang gumagawa ng ganitong walang-awa? Siya’y lubhang malupit. Ni hindi man lang niya inaliw ang nagdadalamhating mga taga-Vraja, at iniaalis niya si Śrī Kṛṣṇa na mas mahal namin kaysa buhay, patungo sa malayong daan.

Verse 27

अनार्द्रधीरेष समास्थितो रथं तमन्वमी च त्वरयन्ति दुर्मदा: । गोपा अनोभि: स्थविरैरुपेक्षितं दैवं च नोऽद्य प्रतिकूलमीहते ॥ २७ ॥

Nakasakay na sa karwahe si Kṛṣṇa na tila matigas ang puso, at ang mga hangal na pastol ay nagmamadaling humabol sa kaniya sakay ng mga karitong hila ng baka. Pati ang matatanda’y walang sinasabi upang pigilan Siya. Ngayon, ang tadhana’y laban sa atin.

Verse 28

निवारयाम: समुपेत्य माधवं किं नोऽकरिष्यन् कुलवृद्धबान्धवा: । मुकुन्दसङ्गान्निमिषार्धदुस्त्यजाद् दैवेन विध्वंसितदीनचेतसाम् ॥ २८ ॥

Halina, lapitan natin si Mādhava at pigilan Siya. Ano ba ang magagawa sa atin ng mga nakatatanda at mga kamag-anak? Hindi natin kayang iwan ang pakikisama kay Mukunda kahit kalahating kisap-mata; at ngayong inihihiwalay Siya ng tadhana, wasak na ang ating mga puso sa dalamhati.

Verse 29

यस्यानुरागललितस्मितवल्गुमन्त्र- लीलावलोकपरिरम्भणरासगोष्ठाम् । नीता: स्म न: क्षणमिव क्षणदा विना तं गोप्य: कथं न्वतितरेम तमो दुरन्तम् ॥ २९ ॥

Nang dalhin Niya kami sa pagtitipon ng rāsa—kung saan tinamasa namin ang Kaniyang mapagmahal at kaakit-akit na ngiti, ang matatamis na lihim na salita, ang mapaglarong sulyap, at ang Kaniyang yakap—maraming gabi ang lumipas na parang isang sandali lamang. O mga gopī, paano natin matatawid ang di-masukat na dilim ng Kaniyang pagkawala?

Verse 30

योऽह्न: क्षये व्रजमनन्तसख: परीतो गोपैर्विशन् खुररजश्छुरितालकस्रक् । वेणुं क्‍वणन् स्मितकटाक्षनिरीक्षणेन चित्तं क्षिणोत्यमुमृते नु कथं भवेम ॥ ३० ॥

Paano kami mabubuhay nang wala si Kṛṣṇa, kaibigan ni Ananta, na tuwing dapithapon ay pumapasok sa Vraja kasama ang mga pastol, ang buhok at kuwintas ng bulaklak ay nababalutan ng alikabok mula sa mga paa ng mga baka? Habang tinutugtog Niya ang plauta, inaagaw Niya ang aming isipan sa Kaniyang nakangiting sulyap sa gilid.

Verse 31

श्रीशुक उवाच एवं ब्रुवाणा विरहातुरा भृशं व्रजस्त्रिय: कृष्णविषक्तमानसा: । विसृज्य लज्जां रुरुदु: स्म सुस्वरं गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ३१ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Pagkasabi nito, ang mga babae ng Vraja na lubhang nakatuon ang puso kay Kṛṣṇa ay labis na nabagabag sa nalalapit na paghihiwalay. Nilimot nila ang hiya at umiyak nang malakas: “O Govinda! O Dāmodara! O Mādhava!”

Verse 32

स्त्रीणामेवं रुदन्तीनामुदिते सवितर्यथ । अक्रूरश्चोदयामास कृतमैत्रादिको रथम् ॥ ३२ ॥

Habang umiiyak nang gayon ang mga gopī, sumikat ang araw. Si Akrūra, matapos gawin ang pagsamba sa umaga at iba pang tungkulin, ay nagsimulang paandarin ang karwahe.

Verse 33

गोपास्तमन्वसज्जन्त नन्दाद्या: शकटैस्तत: । आदायोपायनं भूरि कुम्भान् गोरससम्भृतान् ॥ ३३ ॥

Pagkaraan, ang mga pastol na pinamunuan ni Nanda Mahārāja ay sumunod sa likuran ni Panginoong Kṛṣṇa sakay ng kanilang mga kariton. Nagdala sila ng maraming handog para sa hari, kabilang ang mga tapayang luwad na puno ng ghee at iba pang produktong gatas.

Verse 34

गोप्यश्च दयितं कृष्णमनुव्रज्यानुरञ्जिता: । प्रत्यादेशं भगवत: काङ्‌क्षन्त्यश्चावतस्थिरे ॥ ३४ ॥

Sa pamamagitan ng Kanyang tingin, bahagyang pinayapa ni Panginoong Kṛṣṇa ang mga gopī. Sumunod sila sa likuran nang sandali; saka tumigil, umaasang makatatanggap ng anumang tagubilin mula sa Bhagavān.

Verse 35

तास्तथा तप्यतीर्वीक्ष्य स्वप्रस्थाने यदूत्तम: । सान्त्वयामास सप्रेमैरायास्य इति दौत्यकै: ॥ ३५ ॥

Sa pag-alis, nakita ng pinakadakila sa angkan ng Yadu, si Śrī Kṛṣṇa, ang pagdurusa ng mga gopī. Kaya inaliw Niya sila nang may pag-ibig, nagsugo ng mensahero na may pangakong: “Babalik Ako.”

Verse 36

यावदालक्ष्यते केतुर्यावद् रेणू रथस्य च । अनुप्रस्थापितात्मानो लेख्यानीवोपलक्षिता: ॥ ३६ ॥

Ipinadala ng mga gopī ang kanilang isipan sa pagsunod kay Kṛṣṇa at tumayo silang hindi gumagalaw na parang mga anyo sa isang pintura. Nanatili sila roon habang nakikita pa ang watawat sa karwahe, at hanggang sa hindi na rin makita ang alikabok na inangat ng mga gulong.

Verse 37

ता निराशा निववृतुर्गोविन्दविनिवर्तने । विशोका अहनी निन्युर्गायन्त्य: प्रियचेष्टितम् ॥ ३७ ॥

Walang pag-asang babalik pa si Govinda, ang mga gopī ay nagbalik. Puno ng dalamhati, ginugol nila ang araw at gabi sa pag-awit ng mga līlā at kilos ng kanilang minamahal.

Verse 38

भगवानपि सम्प्राप्तो रामाक्रूरयुतो नृप । रथेन वायुवेगेन कालिन्दीमघनाशिनीम् ॥ ३८ ॥

Mahal na Hari, O Hari, si Bhagavān Kṛṣṇa, kasama si Balarāma at Akrūra, ay dumating sa ilog Kālindī (Yamunā) na pumapawi ng kasalanan, sakay ng karwaheng kasingbilis ng hangin.

Verse 39

तत्रोपस्पृश्य पानीयं पीत्वा मृष्टं मणिप्रभम् । वृक्षषण्डमुपव्रज्य सरामो रथमाविशत् ॥ ३९ ॥

Doon ay hinipo Niya ang tubig ng Yamunā para sa paglilinis at uminom mula sa Kanyang palad ng matamis na tubig na kumikislap na parang hiyas. Pagkaraan, inilapit ang karwahe sa isang kumpol ng mga puno at sumakay Siya muli kasama si Balarāma.

Verse 40

अक्रूरस्तावुपामन्‍त्र्य निवेश्य च रथोपरि । कालिन्द्या ह्रदमागत्य स्‍नानं विधिवदाचरत् ॥ ४० ॥

Nakiusap si Akrūra sa dalawang Panginoon na maupo sa karwahe. Pagkaraan, sa kanilang pahintulot, nagtungo siya sa isang lawa sa Yamunā at naligo ayon sa itinakda ng mga kasulatan.

Verse 41

निमज्ज्य तस्मिन्सलिले जपन्ब्रह्म सनातनम् । तावेव दद‍ृशेऽक्रूरो रामकृष्णौ समन्वितौ ॥ ४१ ॥

Habang lumulubog sa tubig at bumibigkas ng walang-hanggang mga mantra ng Veda, biglang nakita ni Akrūra sina Balarāma at Śrī Kṛṣṇa na magkasama sa harap niya.

Verse 42

तौ रथस्थौ कथमिह सुतावानकदुन्दुभे: । तर्हि स्वित्स्यन्दने न स्त इत्युन्मज्ज्य व्यचष्ट स: ॥ ४२ ॥ तत्रापि च यथापूर्वमासीनौ पुनरेव स: । न्यमज्जद् दर्शनं यन्मे मृषा किं सलिले तयो: ॥ ४३ ॥

Naisip ni Akrūra, “Paano magiging narito sa tubig ang dalawang anak ni Ānakadundubhi kung nakaupo sila sa karwahe? Marahil iniwan nila ang karwahe.” Ngunit pag-ahon niya mula sa ilog, naroon sila sa karwahe gaya ng dati. “Ilu-syon ba ang nakita ko sa tubig?” tanong niya sa sarili, at muling lumusong sa tubig.

Verse 43

तौ रथस्थौ कथमिह सुतावानकदुन्दुभे: । तर्हि स्वित्स्यन्दने न स्त इत्युन्मज्ज्य व्यचष्ट स: ॥ ४२ ॥ तत्रापि च यथापूर्वमासीनौ पुनरेव स: । न्यमज्जद् दर्शनं यन्मे मृषा किं सलिले तयो: ॥ ४३ ॥

Naisip ni Akrūra, “Paano magiging narito sa tubig ang dalawang anak ni Ānakadundubhi kung nakaupo sila sa karwahe? Marahil iniwan nila ang karwahe.” Ngunit pag-ahon niya mula sa ilog, naroon sila sa karwahe gaya ng dati. “Ilu-syon ba ang nakita ko sa tubig?” tanong niya sa sarili, at muling lumusong sa tubig.

Verse 44

भूयस्तत्रापि सोऽद्राक्षीत्स्तूयमानमहीश्वरम् । सिद्धचारणगन्धर्वैरसुरैर्नतकन्धरै: ॥ ४४ ॥ सहस्रशिरसं देवं सहस्रफणमौलिनम् । नीलाम्बरं विसश्वेतं श‍ृङ्गै: श्वेतमिव स्थितम् ॥ ४५ ॥

Doon ay muling nakita ni Akrūra si Ananta Śeṣa, ang Panginoon ng mga ahas at Dakilang Īśvara, na pinupuri ng mga Siddha, Cāraṇa, Gandharva, at ng mga asura na nakayuko ang ulo.

Verse 45

भूयस्तत्रापि सोऽद्राक्षीत्स्तूयमानमहीश्वरम् । सिद्धचारणगन्धर्वैरसुरैर्नतकन्धरै: ॥ ४४ ॥ सहस्रशिरसं देवं सहस्रफणमौलिनम् । नीलाम्बरं विसश्वेतं श‍ृङ्गै: श्वेतमिव स्थितम् ॥ ४५ ॥

Nakita ni Akrūra ang Diyos na may sanlibong ulo, sanlibong talukbong at sanlibong korona. Nakasuot Siya ng bughaw na kasuotan at may maputing ningning na gaya ng hibla ng tangkay ng lotus, kaya Siya’y wari’y puting Bundok Kailāsa na may maraming tuktok.

Verse 46

तस्योत्सङ्गे घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् । पुरुषं चतुर्भुजं शान्तं पद्मपत्रारुणेक्षणम् ॥ ४६ ॥ चारुप्रसन्नवदनं चारुहासनिरीक्षणम् । सुभ्रून्नसं चारुकर्णं सुकपोलारुणाधरम् ॥ ४७ ॥ प्रलम्बपीवरभुजं तुङ्गांसोर:स्थलश्रियम् । कम्बुकण्ठं निम्ननाभिं वलिमत्पल्लवोदरम् ॥ ४८ ॥

Nakita noon ni Akrūra ang Kataas-taasang Persona na payapang nakahimlay sa kandungan ni Ananta Śeṣa. Siya’y bughaw-itim na gaya ng ulap, may dilaw na sutlang kasuotan, may apat na bisig, at may mapulang matang tulad ng talulot ng lotus.

Verse 47

तस्योत्सङ्गे घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् । पुरुषं चतुर्भुजं शान्तं पद्मपत्रारुणेक्षणम् ॥ ४६ ॥ चारुप्रसन्नवदनं चारुहासनिरीक्षणम् । सुभ्रून्नसं चारुकर्णं सुकपोलारुणाधरम् ॥ ४७ ॥ प्रलम्बपीवरभुजं तुङ्गांसोर:स्थलश्रियम् । कम्बुकण्ठं निम्ननाभिं वलिमत्पल्लवोदरम् ॥ ४८ ॥

Ang Kanyang mukha ay kaakit-akit at masaya; ang tingin ay may banayad na ngiting mapagmahal. Maganda ang kilay, matangos ang ilong, maayos ang tainga, malambot ang pisngi, at mapula ang mga labi.

Verse 48

तस्योत्सङ्गे घनश्यामं पीतकौशेयवाससम् । पुरुषं चतुर्भुजं शान्तं पद्मपत्रारुणेक्षणम् ॥ ४६ ॥ चारुप्रसन्नवदनं चारुहासनिरीक्षणम् । सुभ्रून्नसं चारुकर्णं सुकपोलारुणाधरम् ॥ ४७ ॥ प्रलम्बपीवरभुजं तुङ्गांसोर:स्थलश्रियम् । कम्बुकण्ठं निम्ननाभिं वलिमत्पल्लवोदरम् ॥ ४८ ॥

Mahahaba at matipuno ang Kanyang mga bisig; maringal ang balikat at maluwang ang dibdib. Ang leeg ay tulad ng kabibe ng śaṅkha, malalim ang pusod, at ang tiyan ay may mga guhit na gaya ng dahon ng balete.

Verse 49

बृहत्कटितटश्रोणिकरभोरुद्वयान्वितम् । चारुजानुयुगं चारुजङ्घायुगलसंयुतम् ॥ ४९ ॥ तुङ्गगुल्फारुणनखव्रातदीधितिभिर्वृतम् । नवाङ्गुल्यङ्गुष्ठदलैर्विलसत् पादपङ्कजम् ॥ ५० ॥

Malapad ang Kanyang baywang at balakang; ang mga hita ay tulad ng nguso ng elepante; at ang mga tuhod at binti ay maayos ang hubog at kaaya-aya.

Verse 50

बृहत्कटितटश्रोणिकरभोरुद्वयान्वितम् । चारुजानुयुगं चारुजङ्घायुगलसंयुतम् ॥ ४९ ॥ तुङ्गगुल्फारुणनखव्रातदीधितिभिर्वृतम् । नवाङ्गुल्यङ्गुष्ठदलैर्विलसत् पादपङ्कजम् ॥ ५० ॥

Ang Kanyang nakataas na bukung-bukong ay marilag, napalilibutan ng ningning mula sa mga kuko. Ang siyam na daliri at hinlalaki na tila mga talulot ay lalong nagpaganda sa Kanyang mga paang-lotus.

Verse 51

सुमहार्हमणिव्रातकिरीटकटकाङ्गदै: । कटिसूत्रब्रह्मसूत्रहारनूपुरकुण्डलै: ॥ ५१ ॥ भ्राजमानं पद्मकरं शङ्खचक्रगदाधरम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभं वनमालिनम् ॥ ५२ ॥

Nakasuklob ang Panginoon ng koronang may mamahaling hiyas, mga pulseras at armlet, gayundin ng sinturon, banal na sinulid (yajñopavīta), mga kuwintas, kampanilya sa bukung-bukong at mga hikaw; kaya Siya’y nagliliwanag sa dakilang ningning. Sa isang kamay ay may lotus, at sa iba pa’y hawak ang kabibe, diskong (cakra) at pamalo; sa Kanyang dibdib ay ang tanda ng Śrīvatsa, ang maningning na Kaustubha, at ang vanamālā na garlandang bulaklak.

Verse 52

सुमहार्हमणिव्रातकिरीटकटकाङ्गदै: । कटिसूत्रब्रह्मसूत्रहारनूपुरकुण्डलै: ॥ ५१ ॥ भ्राजमानं पद्मकरं शङ्खचक्रगदाधरम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभं वनमालिनम् ॥ ५२ ॥

Siya ang Panginoong may hawak na lotus at taglay ang kabibe, cakra at pamalo; nababalutan Siya ng mga alahas na may di-matatawarang hiyas. Sa Kanyang dibdib ay ang tanda ng Śrīvatsa at ang maningning na Kaustubha, at sa Kanyang leeg ay ang banal na garlandang vanamālā.

Verse 53

सुनन्दनन्दप्रमुखै: पर्षदै: सनकादिभि: । सुरेशैर्ब्रह्मरुद्राद्यैर्नवभिश्च द्विजोत्तमै: ॥ ५३ ॥ प्रह्रादनारदवसुप्रमुखैर्भागवतोत्तमै: । स्तूयमानं पृथग्भावैर्वचोभिरमलात्मभि: ॥ ५४ ॥ श्रिया पुष्ट्या गिरा कान्त्या कीर्त्या तुष्ट्येलयोर्जया । विद्ययाविद्यया शक्त्या मायया च निषेवितम् ॥ ५५ ॥

Pinalilibutan at sinasamba ang Panginoon nina Sunanda, Nanda at iba pang malalapit na tagapaglingkod; nina Sanaka at mga Kumāra; nina Brahmā, Rudra at iba pang pangunahing deva; ng siyam na pinakadakilang brāhmaṇa; at ng mga dakilang Bhāgavata tulad nina Prahlāda, Nārada at Vasu. Bawat isa’y pumupuri sa Kanya sa malilinis na pananalita, ayon sa kani-kaniyang damdaming bhakti.

Verse 54

सुनन्दनन्दप्रमुखै: पर्षदै: सनकादिभि: । सुरेशैर्ब्रह्मरुद्राद्यैर्नवभिश्च द्विजोत्तमै: ॥ ५३ ॥ प्रह्रादनारदवसुप्रमुखैर्भागवतोत्तमै: । स्तूयमानं पृथग्भावैर्वचोभिरमलात्मभि: ॥ ५४ ॥ श्रिया पुष्ट्या गिरा कान्त्या कीर्त्या तुष्ट्येलयोर्जया । विद्ययाविद्यया शक्त्या मायया च निषेवितम् ॥ ५५ ॥

Ang mga dakilang banal ay sumasamba sa Panginoon sa malilinis na pananalita, ayon sa kani-kaniyang natatanging damdaming bhakti. Sina Prahlāda, Nārada at iba pa’y umaawit ng Kanyang mga katangian ayon sa sariling “rasa,” at lahat ay magkakasamang pumapaligid upang maglingkod sa Kataas-taasang Panginoon nang may paggalang.

Verse 55

सुनन्दनन्दप्रमुखै: पर्षदै: सनकादिभि: । सुरेशैर्ब्रह्मरुद्राद्यैर्नवभिश्च द्विजोत्तमै: ॥ ५३ ॥ प्रह्रादनारदवसुप्रमुखैर्भागवतोत्तमै: । स्तूयमानं पृथग्भावैर्वचोभिरमलात्मभि: ॥ ५४ ॥ श्रिया पुष्ट्या गिरा कान्त्या कीर्त्या तुष्ट्येलयोर्जया । विद्ययाविद्यया शक्त्या मायया च निषेवितम् ॥ ५५ ॥

Sa paglilingkod sa Panginoon ay naroon ang Kanyang mga panloob na kapangyarihan: Śrī, Puṣṭi, Gīr, Kānti, Kīrti, Tuṣṭi, Ilā, Ūrjā at Jayā. Naroon din ang Kanyang mga kapangyarihang materyal: Vidyā, Avidyā at Māyā; at ang Kanyang panloob na kapangyarihan ng kagalakan, Śakti, na laging naglilingkod sa Kanya.

Verse 56

विलोक्य सुभृशं प्रीतो भक्त्या परमया युत: । हृष्यत्तनूरुहो भावपरिक्लिन्नात्मलोचन: ॥ ५६ ॥ गिरा गद्गदयास्तौषीत् सत्त्वमालम्ब्य सात्वत: । प्रणम्य मूर्ध्नावहित: कृताञ्जलिपुट: शनै: ॥ ५७ ॥

Nang makita ni Akrūra, ang dakilang deboto, ang lahat ng ito, siya’y labis na nagalak at napuspos ng pinakamataas na bhakti. Sa tindi ng banal na pagkalugod, tumindig ang balahibo sa kanyang katawan at umagos ang luha na nagbasa sa kanya. Sa hirap na pagpipigil, yumuko siya at idinikit ang ulo sa lupa bilang pagyukod; saka nag-anjali, at sa tinig na nabubulol sa damdamin, dahan-dahan at taimtim na nagsimulang manalangin.

Verse 57

विलोक्य सुभृशं प्रीतो भक्त्या परमया युत: । हृष्यत्तनूरुहो भावपरिक्लिन्नात्मलोचन: ॥ ५६ ॥ गिरा गद्गदयास्तौषीत् सत्त्वमालम्ब्य सात्वत: । प्रणम्य मूर्ध्नावहित: कृताञ्जलिपुट: शनै: ॥ ५७ ॥

Umasa si Akrūra sa katatagan ng sattva at nagpuri sa tinig na nanginginig. Inilapat niya ang ulo sa lupa sa pagyukod, saka nag-anjali at dahan-dahang nagsimulang manalangin nang taimtim.

Frequently Asked Questions

In rāsa-śāstra, the gopīs’ speech expresses the extremity of vipralambha: their love interprets every cause of separation as unbearable. Their wordplay on “Akrūra” (a-krūra) highlights how separation distorts ordinary judgment; it is not a literal ethical verdict but a devotional intensification (bhāva) that magnifies Kṛṣṇa’s value and their exclusive dependence on Him.

It exemplifies poṣaṇa—Bhagavān’s protective care for surrendered devotees—by sustaining their prāṇa (life-force) through hope and remembrance. The promise also preserves the līlā’s pedagogy: Kṛṣṇa’s public mission in Mathurā proceeds, while Vraja-bhakti deepens through separation, turning remembrance (smaraṇa) and kīrtana into the devotees’ continuous sādhana.

Akrūra beholds Ananta Śeṣa and the four-armed Supreme Lord (Nārāyaṇa/Viṣṇu) attended by devas, sages (Sanakaādi), exalted bhaktas (Prahlāda, Nārada), and divine potencies (Śrī, Puṣṭi, etc.). The vision reveals Kṛṣṇa-Balarāma’s supreme ontological status: the same cowherd youths of Vraja are the Lord of Vaikuṇṭha and His cosmic support (Ananta). It integrates mādhurya (sweetness) with aiśvarya (majesty), preventing a merely sentimental reading of Vraja-līlā.

Narratively, it transitions from Kaṁsa’s summons to the actual departure and travel, while emotionally it establishes the cost of Kṛṣṇa’s mission—Vraja’s separation. The Yamunā darśana then frames the impending political confrontation in Mathurā as divine orchestration: Kṛṣṇa is not compelled by Kaṁsa but freely enacts dharma-restoration while simultaneously intensifying His devotees’ bhakti through vipralambha.