Adhyaya 382

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे यमगीता नामैकाशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ द्व्यशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः आग्नेयपुराणमाहात्म्यं अग्निर् उवाच आग्नेयं ब्रह्मरूपन्ते पुराणं कथतं मया सप्रपञ्चं निष्प्रपञ्चं विद्याद्वयमयं महत्

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa nagwakas ang ika-381 kabanata na tinatawag na “Yama-gītā.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-382 kabanata tungkol sa “Kadakilaan ng Agni Purāṇa.” Wika ni Agni: “Ipinaliwanag ko sa inyo ang Agneya Purāṇa, na may kalikasan ng Brahman—malawak at dakila—na naglalaman ng dalawang uri ng kaalaman: ang aral na kasama ang nahayag na daigdig (saprapañca) at ang aral na lampas sa lahat ng paghahayag (niṣprapañca).”

Verse 2

ऋग्यजुःसामाथर्वाख्या विद्या विष्णुर्जगज्जनिः छन्दः शिक्षा व्याकरणं निघण्टुज्योतिराख्यकाः

Ang mga agham Veda na kilala bilang Ṛg, Yajus, Sāman, at Atharvan ay mga anyo ng kaalaman; si Viṣṇu ang pinagmulan ng sanlibutan. (Kasama rin) ang Chandas (sukat ng taludtod), Śikṣā (ponetika), Vyākaraṇa (balarila), at ang tinatawag na Nighaṇṭu (leksikograpiya) at Jyotiṣa (agham ng mga bituin).

Verse 3

निरुक्तधर्मशास्त्रादि मीमांसान्यायविस्तराः आयुर्वेदपुराणाख्या धनुर्गन्धर्वविस्तराः

Tinutalakay din (dito) ang Nirukta at ang mga Dharmaśāstra at kaugnay na disiplina; ang malalawak na sistema ng Mīmāṃsā at Nyāya; ang Ayurveda at ang tinatawag na mga Purāṇa; at ang masusing pagpapaliwanag ng Dhanurveda at Gandharvaveda.

Verse 4

विद्या सैवार्थशास्त्राख्या देवान्तान्या हरिर्महान् इत्येषा चापरा विद्या परिविद्याक्षरं परं

Ang kaalamang tinatawag na Arthaśāstra (pamamahala at pulitika) ay isa ring anyo ng kaalaman; at ang iba pang kaalaman, na umaabot hanggang sa mga diyos, ay nagpapahayag: “Si Hari (Viṣṇu) ang Dakila (Kataas-taasan).” Kaya ito ang mababang kaalaman (aparā); ngunit sa ganap na pagkakabatid sa Kataas-taasang Di-nasisira (Akṣara), natatamo ang mas mataas na pagsasakatuparan.

Verse 5

यस्य भावो ऽखिलं विष्णुस्तस्य नो बाधते कलिः अनिष्ट्वा तु महायज्ञानकृत्वापि पितृस्वधां

Ang sinumang ang buong kalooban ay ganap na nakatuon kay Viṣṇu, hindi siya dinadapuan ng Kali. Kahit hindi magsagawa ng dakilang mga yajña at kahit hindi maghandog ng svadhā para sa mga Pitṛ (mga ninuno), nananatili siyang hindi napipinsala ng impluwensiya ni Kali.

Verse 6

कृष्णमभ्यर्चयन्भक्त्या नैनसो भाजनं भवेत् सर्वकारणमत्यन्तं विष्णुं ध्यायन्न सीदति

Sa pagsamba kay Kṛṣṇa nang may debosyon, hindi nagiging sisidlan ng kasalanan ang tao. Sa pagninilay kay Viṣṇu—ang sukdulang sanhi ng lahat—hindi siya nahuhulog sa dalamhati o kapahamakan.

Verse 7

अन्यतन्त्रादिदोषोत्थो विषयाकृष्टमानसः कृत्वापि पापं गोविन्दं ध्यायन्पापैः प्रमुच्यते

Kahit ang taong ang isip ay nahihila sa mga bagay ng pandama at nalulugmok sa mga kamaliang nagmumula sa ibang mapanlinlang na doktrina at iba pa—kahit siya’y magkasala—sa pagninilay kay Govinda, siya’y napapalaya mula sa mga kasalanan.

Verse 8

तद्ध्यानं यत्र गोविन्दः स कथा यत्र केशवः तत् कर्म यत्तदर्थीयं किमन्यैर् बहुभाषितैः

Tanging yaong pagninilay na si Govinda ang pakay ang tunay na pagninilay; tanging yaong banal na salaysay na si Keśava ang paksa ang tunay na katha. Tanging yaong gawa na isinasagawa para sa Kanya ang tunay na karma—ano pa ang kailangan sa napakaraming ibang salita?

Verse 9

न तत् पिता तु पुत्राय न शिष्याय गुरुर्द्विज परमार्थं परं ब्रूयाद्यदेतत्ते मयोदितं

O dvija (dalawang ulit na isinilang), hindi dapat ibunyag ng ama ito sa anak, ni ng guro sa alagad. Ang kataas-taasang katotohanan—ang pinakadiwang layon (paramārtha)—na sinabi ko sa iyo, ay hindi dapat basta ipahayag.

Verse 10

संसारे भ्रमता लभ्यं पुत्रदारधनं वसु सुहृदश् च तथैवान्ये नोपदेशो द्विजेदृशः

Para sa taong gumagala sa samsara, madaling makamit ang mga anak, asawa, yaman, ari-arian, mga kaibigan at iba pang tulad nito; ngunit ang tunay na aral at patnubay mula sa isang nakakakita gaya ng dwija (pantas na sinanay sa dharma) ay hindi madaling makuha.

Verse 11

किं पुत्रदारैर् मित्रैर् वा किं मित्रक्षेत्रवान्धवैः उपदेशः परो वन्धुरीदृशो यो विमुक्तये

Ano ang silbi ng mga anak at asawa, o ng mga kaibigan? Ano ang silbi ng mga kaibigan, lupa, at mga kamag-anak? Ang pinakadakilang tunay na kaanak ay ang ganitong aral—na nagdadala sa kalayaan (moksha).

Verse 12

द्विविधो भूतमार्गीयं दैव आसुर एव च विष्णुभक्तिपरो दैवो विपरीतस् तथासुरः

Ang mga nilalang na sumusunod sa landas ng samsara ay may dalawang uri—maka-diyos (deva) at maka-demonyo (asura). Ang maka-diyos ay yaong nakatuon sa bhakti kay Viṣṇu; ang maka-demonyo ay kabaligtaran nito.

Verse 13

एतत् पवित्रमारोग्यं धन्यं दुःस्वप्ननाशनं सुखप्रीतिकरं नॄणां मोक्षकृद्यत्तवेरितं

Ang aral na ito ay nagpapadalisay at nagbibigay-kalusugan, mapalad, pumupuksa sa masasamang panaginip, at nagkakaloob ng ligaya at tuwa sa mga tao; tunay, ang ipinahayag mo ay nagdudulot ng kalayaan (moksha).

Verse 14

येषां गृहेषु लिखितमाग्नेयं हि पुराणकं पुस्तकं स्थास्यति सदा तत्र नेशुरुपद्रवाः

Sa mga tahanang pinananatiling nakasulat na aklat ng Agneya Purāṇa at laging iniingatan, doon hindi sumisibol ang mga kaguluhan at kapahamakan.

Verse 15

किं तीर्थैर् गोप्रदानैर् वा किं यज्ञैः किमुपोषितैः आग्नेयं ये हि शृण्वन्ति अहन्यहनि मानवाः

Ano pa ang kailangan sa mga banal na pook ng paglalakbay o sa pag-aalay ng mga baka? Ano pa ang kailangan sa mga yajña o sa pag-aayuno? Sapagkat yaong mga taong araw-araw na nakikinig sa Agni Purāṇa, wala nang ibang pagtalima ang kinakailangan.

Verse 16

ये ददाति तिलप्रस्थं सुवर्णस्य च माषकं शृणोति श्लोकमेकञ्च आग्नेयस्य तदाप्नुयात्

Sinumang magbigay ng isang prastha na sukat ng linga at isang māṣaka na bigat ng ginto, at makinig pa kahit sa iisang śloka ng Agni Purāṇa—makakamtan niya ang gayong kaparehong gantimpala.

Verse 17

अध्यायपठनञ्चास्य गोप्रदानाद् विशिष्यते अहोरात्रकृतं पापं श्रोतुमिच्छोः प्रणश्यति

Ang pagbigkas at pagbasa ng kabanatang ito ay higit pa kaysa sa pag-aalay ng isang baka; para sa nagnanais makinig, ang kasalanang nagawa sa loob ng isang araw at isang gabi ay napapawi.

Verse 18

कपिलानां शते दत्ते यद् भवेज्ज्येष्ठपुष्करे तदाग्नेयं पुराणं हि पठित्वा फलमाप्नुयात्

Anumang gantimpala ang nagmumula sa pag-aalay ng sandaang kapilā na baka (kulay kayumanggi) sa Jyeṣṭha-Puṣkara, yaon ding bunga ang nakakamtan sa pagbasa ng Agneya Purāṇa.

Verse 19

प्रवृत्तञ्च निवृत्तञ्च धर्मं विद्याद्वयात्मकं आग्नेयस्य पुराणस्य शास्त्रस्यास्य समं न हि

Dapat na maunawaan na ang dharma ay may dalawang anyo: pravṛtti (paglahok sa gawaing makalupa) at nivṛtti (pag-urong at pagtalikod). Tunay na walang kasulatang kasingtulad ng śāstra na ito, ang Āgneya Purāṇa.

Verse 20

पठन्नाग्नेयकं नित्यं शृण्वन् वापि पुराणकं भक्तो वशिष्ठ मनुजः सर्वपापैः प्रमुच्यते

O Vasiṣṭha, ang debotong tao na palagiang bumibigkas ng Agneya (Agni Purāṇa), o kahit nakikinig lamang sa Purāṇa na ito, ay ganap na napapalaya mula sa lahat ng kasalanan.

Verse 21

नोपसर्गा न चानर्था न चौरारिभयं गृहे तस्मन् स्याद् यत्र चाग्नेयपुराणस्य हि पुस्तकं

Sa bahay na kinaroroonan ng aklat ng Agneya Purāṇa, walang darating na kapahamakan, walang kasawian, at walang takot na dulot ng magnanakaw o kaaway.

Verse 22

न गर्भहारिणीभीतिर्न च बालग्रहा गृहे यत्राग्नेयं पुराणं स्यान्न पिशाचादिकं भयं

Sa bahay na may Agneya Purāṇa, walang takot sa masamang nilalang na ‘nagnanakaw ng sinapupunan’ (garbhahāriṇī), walang pananalanta ng mga espiritung dumadagit sa bata (bāla-graha), at walang pangamba sa mga piśāca at kahalintulad.

Verse 23

शृण्वन्विप्रो वेदवित् स्यात् क्षत्रियः पृथिवीपतिः ऋद्धिं प्राप्नोति वैश्यश् च शूद्रश्चारोग्यमृच्छति

Sa pakikinig (sa aral na ito), ang isang brāhmaṇa ay nagiging nakaaalam ng Veda; ang isang kṣatriya ay nagiging panginoon ng lupain; ang isang vaiśya ay nakakamit ang kasaganaan; at ang isang śūdra ay umaabot sa kalusugang walang karamdaman.

Verse 24

यः पठेत्शृणुयान्नित्यं समदृग्विष्णुमानसः ब्रह्माग्नेयं पुराणं सत्तत्र नश्यन्त्युपद्रवाः

Sinumang araw-araw na bumibigkas o nakikinig sa banal na Brahmāgneya Purāṇa na ito, na may pantay na pagtingin at isip na nakatuon kay Viṣṇu, doon ay nawawasak ang lahat ng kaguluhan at kapahamakan.

Verse 25

दिव्यान्तरीक्षभौमाद्या दुःस्वप्नाद्यभिचारकाः यच्चान्यद्दुरितं किञ्चित्तत्सर्वं हन्ति केशवः

Winawasak ni Keśava ang lahat ng mapaminsalang impluwensiya na nagmumula sa makalangit na daigdig, sa kalagitnaang himpapawid, o sa lupang saklaw—kabilang ang masasamang panaginip at mga gawaing pangkukulam; at anumang iba pang kasalanan o kapahamakan, lahat ay kanyang nililipol.

Verse 26

पठतः शृण्वतः पुंसः पुस्तकं यजतो महत् आग्नेयं श्रीपुराणं हि हेमन्ते यः शृणोति वै

Para sa lalaking bumibigkas o nakikinig (dito), at nagsasagawa ng dakilang pagsamba sa aklat, ang sinumang nakikinig sa kagalang-galang na Agneya Purāṇa sa panahon ng hemanta (taglamig) ay tunay na nagkakamit ng dakilang kabutihang-panrelihiyon.

Verse 27

प्रपूज्य गन्धपुष्पाध्यैर् अग्निष्टोमफलं लभेत् शिशिरे पुण्डरीकस्य वसन्ते चाश्वमेधजम्

Sa wastong pagsamba na may saganang pabango at mga bulaklak, natatamo ang gantimpalang tulad ng sakripisyong Agniṣṭoma; sa panahon ng śiśira (malamig na taglamig) natatamo ang bunga ng ritong Puṇḍarīka; at sa tagsibol (vasanta) ang bungang nagmumula sa sakripisyong Aśvamedha.

Verse 28

ग्रीष्मे तु वाजपेयस्य राजसूयस्य वर्षति गोसहस्रस्य शरदि फलं तत्पठतो ह्य् ऋतौ

Ngunit sa tag-init (grīṣma), ang gantimpala ay tulad ng Vājapeya; sa panahon ng tag-ulan (varṣā), tulad ng Rājasūya; sa taglagas (śarad), ang bunga ay kapantay ng pag-aalay ng isang libong baka—ganyan ang gantimpalang pana-panahon para sa nagbibigkas nito sa wastong panahon.

Verse 29

आग्नेयं हि पुराणं यो भक्त्याग्रे पठेते हरेः सो ऽर्चयेच्च वसिष्ठेह ज्ञानयज्ञेन केशवम्

O Vasiṣṭha, sinumang may debosyon na unang bumibigkas ng Āgneya Purāṇa ni Hari—siya nga ay sumasamba kay Keśava dito (sa daigdig na ito) sa pamamagitan ng sakripisyo ng kaalaman (jñāna-yajña).

Verse 30

यस्याग्नेयपुराणस्य पुस्तकं तस्य वै जयः लिखितं पूजितं गेहे भुक्तिर्मुक्तिः करे ऽस्ति हि

Ang sinumang nagtataglay ng aklat ng Agneya Purāṇa ay tunay na nagkakamit ng tagumpay. Kapag ito’y isinulat at sinamba sa tahanan, ang ginhawang makamundo at ang ganap na kalayaan (mokṣa) ay wari’y nasa kamay niya.

Verse 31

इति कालाग्निरूपेण गीतं मे हरिणा पुरा आग्नेयं हि पुराणं वै ब्रह्मविद्याद्वयास्पदम् विद्याद्वयं वसिष्ठेदं भक्तेभ्यः कथयिष्यसि

Gayon, sa anyo ng Panahon-at-Apoy (Kāla-Agni), ito’y inawit sa akin noon pa man ni Hari. Tunay, ang Agneya Purāṇa ang tahanan ng dalawang-uring kaalaman tungkol sa Brahman. O Vasiṣṭha, ipaliliwanag mo ang dalawang kaalamang ito sa mga deboto.

Verse 32

वसिष्ठ उवाच व्यासाग्नेयपुराणं ते रूपं विद्याद्वयात्मकं कथितं ब्रह्मणो विष्णोरग्निना कथितं यथा

Wika ni Vasiṣṭha: “O Vyāsa, ang Agneya Purāṇa na iyong inilahad—alamin mong ang anyo nito’y binubuo ng dalawang-uring kaalaman. Itinuro ito bilang nagmumula kina Brahmā at Viṣṇu, ayon sa paraang itinuro ni Agni.”

Verse 33

सार्धं देवैश् च मुनिभिर्मह्यं सर्वाथदर्शकं पुराणमग्निना गौतमाग्नेयं ब्रह्मसन्मितं

Kasama ng mga diyos at mga pantas, ipinahayag sa akin ni Agni ang Gautama-Agneya Purāṇa—isang Purāṇa na nagbibigay-liwanag sa lahat ng layon at paksa, at itinuturing na kaayon ng Brahman (ang kataas-taasang katotohanan).

Verse 34

यः पठेच्छृणुयाद्ध्यास लिखेद्वा लेखयेदपि श्रावयेत्पाठयेद्वापि पूजयेद्धारयेदपि

Sinumang bumibigkas nito, o nakikinig dito, o nag-aaral na may matinding pagtuon; o sumusulat nito, o nagpapasulat man; o nagpaparinig nito, o nagpapabigkas (nagtuturo) nito; o sumasamba rito, o kahit nagdadala nito sa sarili—

Verse 35

सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्रकामो दिवं व्रजेत् लेखयित्वा पुराणं यो दद्याद्विप्रेभ्य उत्तमं

Ang sinumang napalaya sa lahat ng kasalanan at nakamit ang katuparan ng kanyang mga layunin ay tutungo sa langit—yaong nagpagawa ng kopya (o siya mismo ang kumopya) ng isang Purāṇa at nagkaloob ng dakilang manuskrito sa mga pantas na Brahmana.

Verse 36

स ब्रह्मलोकमाप्नोति कुलानां शतमुद्धरेत् एकं श्लोकं पठेद्यस्तु पापपङ्काद्विमुच्यते

Makakamit niya ang Brahmaloka at maililigtas ang sandaang salinlahi ng kanyang angkan. Ngunit sinumang bumigkas kahit isang śloka lamang ay makakalaya sa putik ng kasalanan.

Verse 37

तस्माद्व्यास सदा श्राव्यं शिष्येभ्यः सर्वदर्शनं शुकाद्यैर् मुनिभिः सर्धं श्रोतुकामैः पुराणकं

Kaya nga, O Vyāsa, ang Purāṇa na ito—na sumasaklaw sa lahat ng pananaw—ay dapat laging bigkasin sa mga alagad, kasama ng mga muni gaya ni Śuka at iba pang mga tagakita na nagnanais makinig sa Purāṇa.

Verse 38

आग्नेयं पठितं ध्यातं शुभं स्याद् भुक्तिमुक्तिदं अग्नये तु नमस्तस्मै येन गीतं पुरानकं

Ang Agneya Purāṇa, kapag binigkas at pinagnilayan, ay nagiging mapalad at nagkakaloob ng kapwa pagtamasa sa daigdig at kalayaan (mukti). Pagpupugay kay Agni, na siyang umawit ng sinaunang Purāṇa na ito.

Verse 39

व्यास उवाच वसिष्ठेन पुरा गीतं सूतैतत्ते मयोदितं पराविद्यापराविद्यास्वरूपं परमं पदम्

Sinabi ni Vyāsa: O Sūta, ngayon ay sinabi ko na sa iyo ang dating inawit ni Vasiṣṭha—ang tunay na kalikasan ng mataas na kaalaman (parā-vidyā) at mababang kaalaman (aparā-vidyā), at ang kataas-taasang kalagayan, ang pinakadakilang layon.

Verse 40

आग्नेयं दुर्लभं रूपं प्राप्यते भाग्यसंयुतैः ध्यायन्तो ब्रह्म चाग्नेयं पुराणं हरिमागताः

Ang bihirang anyong Agneya ay nakakamtan ng mga pinagpala ng mabuting kapalaran. Sa pagninilay sa Brahman at sa Agneya Purāṇa, nararating nila si Hari (Viṣṇu).

Verse 41

विद्यार्थिनस् तथा विद्यां राज्यं राज्यार्थिनो गताः अपुत्राः पुत्रिणः सन्ति नाश्रया आश्रयं गताः

Ang naghahanap ng kaalaman ay nakakamit ang kaalaman; ang naghahangad ng paghahari ay nakakamit ang kaharian. Ang walang anak ay nagkakaanak; at ang walang masandigan ay nagkakamit ng kanlungan.

Verse 42

सौभाग्यार्थी च सौभाग्यं मोक्षं मोक्षार्थिनो गताः लिखन्तो लेखयन्तश् च निष्पापश् च श्रियं गताः

Ang naghahangad ng magandang kapalaran ay nakakamit ito; ang naghahangad ng kalayaan (mokṣa) ay nakakamit ang mokṣa. Ang nagsusulat (ng tekstong ito) at ang nagpapasulat nito ay napapawi sa kasalanan at nagkakamit ng kasaganaan.

Verse 43

शुकपैलमुखैः सूत आग्नेयन्तु पुराणकं रूपं चिन्तय यातासि भुक्तिं मुक्तिं न संशयः

O Sūta, pagnilayan mo ang anyo ng Agneya Purāṇa na ito, gaya ng itinuro mula sa mga bibig nina Śuka at Paila; makakamtan mo ang kapakinabangang makamundo at ang paglaya—walang pag-aalinlangan.

Verse 44

श्रावय त्वञ्च शिष्येभ्यो भक्तेभ्यश् च पुराणकम् सूत उवाच व्यास प्रसादादाग्नेयं पुराणं श्रुतमादरात्

“At ikaw man ay dapat magpabigkas ng Purāṇa na ito sa iyong mga alagad at sa mga deboto.” Wika ni Sūta: “Sa biyaya ni Vyāsa, aking napakinggan nang may paggalang ang Agni Purāṇa.”

Verse 45

आग्नेयं ब्रह्मरूपं हि मुनयः शौनकादयः भवन्तो नैमिषारण्ये यजन्तो हरिमीश्वरं

Tunay nga, kayong mga pantas—si Śaunaka at ang iba pa—habang nagsasagawa ng yajña sa Naimiṣāraṇya, ay sumasamba kay Hari, ang Panginoon, na Āgneya (may likas na apoy, kaugnay ni Agni) at ang anyo ay mismong Brahman.

Verse 46

तिष्ठन्तः श्रद्धया युक्तास्तस्माद्वः समुदीरितम् अग्निना प्रोक्तमाग्नेयं पुराणं वेदसम्मितं

Kaya nga, habang kayo’y nananatiling matatag at puspos ng śraddhā (pananampalataya), ipinahayag ko sa inyo ito: ang Āgneya Purāṇa, na binigkas ni Agni, na ganap na kaayon ng mga Veda.

Verse 47

ब्रह्मविद्याद्वयोपेतं भुक्तिदं मुक्तिदं महत् नास्मात्परतरः सारो नास्मात्परतरः सुहृत्

Taglay ang dalawang anyo ng Brahma-vidyā, ito’y dakila—nagkakaloob ng bhukti (tamasang makamundo) at mukti (kalayaan). Wala nang higit na diwa kaysa rito, at wala nang higit na tagapagkaloob kaysa rito.

Verse 48

नास्मात्परतरो ग्रन्थो नास्मात्परतरो गतिः नास्मात्परतरं शास्त्रं नास्मात्परतरा श्रुतिः

Walang aklat na hihigit pa rito; walang higit na kanlungan o layunin kaysa rito. Walang śāstra na mas dakila pa rito; at walang Śruti (pahayag na inihayag) na mas mataas pa rito.

Verse 49

नास्मात्परतरं ज्ञानं नास्मात्परतरा स्मृतिः नास्मात्परो ह्य् आगमो ऽस्ति नास्माद्विद्या परास्ति हि

Walang kaalamang hihigit pa rito; walang Smṛti na mas mataas pa rito. Tunay, walang Āgama na nakahihigit dito, at wala ring Vidyā na mas dakila pa rito.

Verse 50

नास्मात्परः स्यात्सिद्धन्तो नास्मात्परममङ्गलम् नास्मात्परो ऽस्ति वेदान्तः पुराणं परमन्त्विदं

Walang aral na hihigit pa rito; walang higit na mapalad kaysa rito. Walang Vedānta na lalampas dito; tunay, ang Purāṇa na ito ang kataas-taasan.

Verse 51

नास्मात्परतरं भूमौ विद्यते वस्तु दुर्लभम् आग्नेये हि पुराणे ऽस्मिन् सर्वविद्याः प्रदर्शिताः

Sa daigdig, wala nang mas bihira pang masusumpungan kaysa rito; sapagkat sa Agni Purāṇa na ito, ang lahat ng sangay ng kaalaman ay inihayag nang malinaw.

Verse 52

सर्वे मत्स्यावताराद्या गीता रामायणन्त्विह हरिवंशो भारतञ्च नव सर्गाः प्रदर्शिताः

Dito, ang lahat ng salaysay na nagsisimula sa pagkakatawang Matsya, gayundin ang Gītā, ang Rāmāyaṇa, ang Harivaṁśa, ang Bhārata, at ang siyam na sarga (nava-sarga) ay inilahad.

Verse 53

आगमो वैष्णवो गीतः पूजादीक्षाप्रतिष्ठया पवित्रारोहणादीनि प्रतिमालक्षणादिकं

Itinuro ang Vaiṣṇava Āgama—sumasaklaw sa pagsamba, dīkṣā (inisasyon), at pratiṣṭhā (pagpapatatag/pagkonsagra); gayundin ang mga ritwal gaya ng pag-angat ng pavitra (banal na sinulid/garland) at iba pang pagtalima, kasama ang mga katangian at kaugnay na detalye ng mga pratimā (banal na larawan/ikono).

Verse 54

प्रासादलक्षणाद्यञ्च मन्त्रा वै भुक्तिमुक्तिदाः शैवागमस्तदर्थश् च शाक्तेयः सौर एव च

Ang mga mantra, na nagsisimula sa mga katangian ng prāsāda (templo), ay tunay na nagkakaloob ng bhukti (tamasang makamundo) at mukti (kalayaan). Ang nilalayong diwa nito ay itinuturo sa Śaiva Āgama, gayundin sa Śākta at Saura (mga Āgama).

Verse 55

मण्डलानि च वास्तुश् च मन्ताणि विविधानि च प्रतिसर्गश्चानुगीतो ब्रह्माण्डपरिमण्डलं

Inilarawan din ang mga maṇḍala (mga diyagramang pang-ritwal), ang vāstu (agham ng arkitektura), ang iba’t ibang mantra, at ang aral ng muling paglikha (pratisarga); gayundin ang nasusukat na anyo at lawak ng kosmikong itlog (brahmāṇḍa).

Verse 56

गीतो भुवनकोषश् च द्वीपवर्षादिनिम्नगाः गयागङ्गाप्रयागादि तीर्थमाहात्म्यमीरितं

Sa gayon ay nailarawan ang bhuvanakośa (heograpiyang kosmiko), ang mga kontinente at mga rehiyon, ang mga ilog at iba pa; at naipahayag din ang kadakilaan ng mga banal na pook-paglalakbay (tīrtha) gaya ng Gayā, ng Ilog Gaṅgā, at ng Prayāga.

Verse 57

ज्योतिश् चक्रं ज्योतिषादि गीतो युद्धजयार्णवः मन्वन्तरादयो गीताः धर्मा वर्णादिकस्य च

Inaawit ang Siklo ng Astrolohiya (Jyotiṣa-cakra), gayundin ang mga disiplina na nagsisimula sa Jyotiṣa; inaawit ang “Karagatan ng Tagumpay sa Digmaan” (Yuddha-jayārṇava); inaawit ang mga Manvantara at kaugnay na paksa; at inaawit din ang mga batas at tungkulin hinggil sa mga varṇa (uri ng lipunan) at mga kaugnay na bagay.

Verse 58

अशौचं द्रव्यशुद्धिश् च प्रायश्चित्तं प्रदर्शितं राजधर्मा दानधर्मा व्रतानि विविधानि च

Itinakda ang aśauca (karumihan), ang paglilinis ng mga ari-arian at pag-aangkin, at ang mga ritong pampagtubos o pag-ako ng sala (prāyaścitta); gayundin ang rājadharma (tungkulin ng hari), dānadharma (dharma ng pagkakawanggawa), at iba’t ibang uri ng mga panatang banal (vrata).

Verse 59

व्यवहाराः शान्तयश् च ऋग्वेदादिविधानकं सूर्यवंशः सोमवंशो धनुर्वेदश् च वैद्यकं

Inilarawan din ang mga pamamaraang panghukuman (vyavahāra) at mga ritong pampayapa o pampalubag (śānti); ang mga tuntuning nagsisimula sa Ṛgveda; ang mga dinastiyang Solar (Sūryavaṃśa) at Lunar (Somavaṃśa); at gayundin ang Dhanurveda (agham ng sandata) at Vaidyaka (Ayurveda/medisina).

Verse 60

गान्धर्ववेदो ऽर्थशास्त्रं मीमांसा न्यायविस्तरः पुराणसंख्यामाहत्म्यं छन्दो व्यकरणं स्मृतं

Inaalaala rin bilang mga sangay ng kaalaman ang: Gāndharva-veda (agham ng musika at pagtatanghal), Arthaśāstra (pamamahala at pulitika), Mīmāṃsā (pagpapakahulugan sa Veda), ang malawak na sistema ng Nyāya (lohika), ang pagbilang at pagpupuri sa mga Purāṇa, Chandas (sukat at tugma/metro), at Vyākaraṇa (balarila).

Verse 61

अलङ्कारो विघण्डुश् च शिक्षाकल्प इहोदितः स्मृतः नैमित्तिकः प्राकृतिको लय आत्यन्तिकः

Dito ay ipinahayag ang Alankāra (sining ng pagpapalamuti ng wika) at Vighaṇḍu, at ang Śikṣā-kalpa. Ang pagkalusaw o pagkaparam (laya) ay inaalaalang may tatlong uri: naimittika (pansamantala/di-sinasadya), prākṛtika (likas/elemental), at ātyantika (ganap at pangwakas).

Verse 62

वेदान्तं ब्रह्मविज्ञानं योगो ह्य् अष्टाङ्ग ईरितः स्तोत्रं पुराणमाहात्म्यं विद्या ह्य् अष्टादश स्मृताः

Ang Vedānta, ang agham ng pagkakabatid sa Brahman, at ang Yoga—na ipinahayag na may walong sangkap (aṣṭāṅga)—kasama ng mga himno (stotra) at ang pagpupuri sa kadakilaan ng mga Purāṇa: ang mga ito ay inaalaala sa labingwalong sangay ng kaalaman (vidyā).

Verse 63

ऋग्वेदाद्याः परा ह्य् अत्र पराविद्याक्षरं परं सप्रपञ्चं निष्प्रपञ्चं ब्रह्मणो रूपमीरितं

Dito, ang Ṛgveda at ang iba pang Veda ay itinuturo bilang mas mataas na kaalaman sa saklaw ng pagpapakita (apara). Ngunit ang kataas-taasang, di-nasisirang kaalaman (akṣara)—ang Parāvidyā—ay ipinahahayag na anyo ng Brahman, kapwa may pagpapamalas (saprapañca) at lampas sa pagpapamalas (niṣprapañca).

Verse 64

इदं पञ्चदशसोहस्रं शतकोटिप्रविस्तरं देवलोके दैवतैश् च पुराणं पठ्यते सदा

Ang Purāṇa na ito ay binubuo ng labinlimang libong taludtod, at sa lawak ng masusing pagpapaliwanag ay umaabot sa isang daang koṭi. Sa daigdig ng mga diyos (Devaloka), ang mga diyos ay palaging bumibigkas at bumabasa ng Purāṇa ring ito.

Verse 65

लोकानां हितकामेन संक्षिप्योद्गीतमग्निना सर्वं ब्रह्मेति जानीध्वं मुनयः शौनकादयः

Para sa kapakanan ng mga daigdig, inawit ni Agni nang maikli ang aral na ito: “Alamin ninyo na ang lahat ay Brahman,” O mga pantas—si Śaunaka at ang iba pa.

Verse 66

शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि यः पठेत्पाठयेदपि लिखेल्लेखापयेद्वापि युजयेत्कीर्तयेदपि

Sinumang nakikinig (sa aral na Purāṇiko) o nagpaparinig nito; sinumang bumibigkas o nagpapabigkas; sinumang sumusulat o nagpapasulat; sinumang nagsasagawa nito o ipinahahayag nang malakas—ang gayong tao ay nagkakamit ng itinakdang gantimpalang panrelihiyon.

Verse 67

पुराणपाठकञ्चैव पूजयेत् प्रयतो नृपः गोभूहिरण्यदानाद्यैर् वस्त्रालङ्कारतर्पणैः

At ang hari, na may pagpipigil at pag-iingat, ay dapat parangalan ang tagapagbigkas ng Purāṇa—sa pamamagitan ng mga kaloob gaya ng mga baka, lupa, at ginto, at gayundin ng mga handog na kasuotan, palamuti, at tarpaṇa (ritwal na pagpapasiyahan).

Verse 68

तं संपूज्य लभेच्चैव पुराणश्रवणात् फलं पुराणान्ते च वै कुर्यादवश्यं द्विजभोजनं

Pagkatapos siyang parangalan nang wasto, tunay na natatamo ng tao ang ganap na bunga ng pakikinig sa Purāṇa; at sa pagtatapos ng Purāṇa, dapat na tiyak na isagawa ang pagpapakain sa mga Brāhmaṇa (dvija).

Verse 69

निर्मलः प्राप्तसर्वार्थः सकुलः स्वर्गमाप्नुयात् शरयन्त्रं पुस्तकाय सूत्रं वै पत्रसञ्चयं

Dahil nalinis at natamo ang lahat ng layon, siya—kasama ang buong angkan—ay nakararating sa langit. (Para sa isang aklat, dapat ihanda) ang kasangkapang pangbigkis (śarayantra), ang sinulid, at ang bunton ng mga dahon/pahina (folio).

Verse 70

पट्टिकाबन्धवस्त्रादि दद्याद् यः स्वर्गमाप्नुयात् यो दद्याद्ब्रह्मलोकी स्यात् पुस्तकं यस्य वै गृहे

Ang sinumang nagkakaloob ng kasuotan at mga katulad nito—gaya ng telang may tali o pangkabit—ay makakamit ang langit. Ang nagkakaloob ng isang aklat ay nagiging naninirahan sa daigdig ni Brahmā; tunay na pinagpala ang may banal na aklat na nananatili sa kanyang tahanan.

Verse 71

तस्योत्पातभयं नास्ति भुक्तिमुक्तिमवाप्नुयात् यूयं समरत चाग्नेयं पुराणं रूपमैश्वरं सूतो गतः पुजितस्तैः शौनकाद्या हरिं यायः

Para sa kanya, walang takot sa masasamang palatandaan (utpāta); nakakamit niya kapwa ang ginhawang makamundo at ang paglaya. Alalahanin ninyo ang Agneya Purāṇa, na siyang anyo ng kapangyarihang panginoon ng Diyos. Pagkaraan, umalis ang Sūta na pinarangalan nila; si Śaunaka at ang iba pa ay nagtungo kay Hari (Viṣṇu).