
Chapter 40 — भूपरिग्रहो नाम (Bhū-parigraha) / अर्घ्यदानविधानम् (Arghya-dāna-vidhāna)
Binubuksan ni Panginoong Agni ang kabanata sa pag-uugat ng ritwal sa lupa sa mitiko-ritwal na ontolohiya ng Vāstu-Puruṣa: isang mabagsik na nilalang na sinupil ng mga diyos at inihiga sa daigdig, kaya ang pook ay nagiging isang banal na katawan. Gumagamit ang nagsasagawa ng 64-pada na mandala grid, itinatakda ang mga diyos at puwersa sa bawat pada at kalahating pada, at naghahandog ng itinakdang sangkap—ghee, akṣata, mga bulaklak, butil, karne, pulot, mga produktong gatas, at mga materyal na may kulay—upang palakasin ang mabubuting kapangyarihan at pawiin ang mga hadlang (puwersang asuriko, pāpa, roga). Inilalarawan ang mga handog na bali para sa mga kaagapay na nilalang (rakṣasa, mātṛ-gaṇa, piśāca, pitṛ, kṣetrapāla) bilang paunang kailangan bago ang pagtatayo, na binibigyang-diin ang kabuuan ng ritwal at pagkakasundo ng lugar. Pagkaraan ay tumutungo sa mga mekanika ng pratiṣṭhā: paglalagay ng mga kumbha (Mahīśvara/anyo ng Vāstu kasama ang Vardhanī; Brahmā at mga dikpāla), pūrṇāhuti, pradakṣiṇa sa paligid ng maṇḍala, pagmamarka sa pamamagitan ng sinulid at tubig, paghuhukay ng kanal, paghahanda ng gitnang hukay, arghya kay Viṣṇu na may apat na bisig, at paglalagak ng mga mapalad na bagay (puting bulaklak, dakṣiṇāvarta na kabibe, mga binhi, lupa). Nagtatapos ang kabanata sa babala ng Vāstu-śāstra: maghukay hanggang antas ng tubig upang matagpuan at alisin ang śalya (nakatagong banyagang sagabal), kasama ang mga palatandaan at masamang bunga (pagkagambala ng pader, pagdurusa ng maybahay) kapag pinabayaan—pinag-iisa ang metapisikong kadalisayan at masinop na gawaing pang-inhinyeriya.
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिष्ठायां भूपरिग्रहो नामोनचत्वारिंशोध्यायः अथ चत्वारिंशो ऽध्यायः अर्घ्यदानविधानं भगवानुवाच पूर्वमासित् महद्भूतं सर्वभूतभयङ्करं तद्देवैर् निहितं भुमौ स वास्तुपुरुषः स्मृतः
Kaya nga, sa Agni Purāṇa, sa bahaging ukol sa paglalagak o pagtatalaga (pratiṣṭhā), naroon ang ikaapatnapung kabanata na tinatawag na “Pag-angkin sa lupa (bhū-parigraha).” Ngayon ay nagsisimula ang ikaapatnapung kabanata: ang tuntunin ng pag-aalay ng arghya. Winika ng Mapalad na Panginoon: “Noon ay may isang dakilang nilalang, nakapanghihilakbot sa lahat ng nilalang. Inihiga siya ng mga diyos sa ibabaw ng lupa; siya’y naaalala bilang Vāstu-Puruṣa.”
Verse 2
चतुःषष्टिपदे क्षेत्रे ईशं कोणार्धसंस्थितं घृताक्षतैस्तर्पयेत्तं पर्जन्यं पदगतं ततः
Sa isang pook na hinati bilang parilyang animnapu’t apat na parisukat (catuḥṣaṣṭi-pada), dapat payapain at sambahin si Īśa (Śiva) na nasa kalahating-sulok (koṇa-ardha) sa pamamagitan ng ghee at akṣata (buong butil na bigas). Pagkaraan, sambahin si Parjanya, ang diyos ng ulan, ayon sa nakatalagang pada (puwesto sa parilya).
Verse 3
उत्पलादिभिर्जयन्तञ्च द्विपदस्थं पताकया महेन्द्रञ्चैककोष्ठस्थं सर्वरक्तैः पदे रविं
Ilarawan si Jayanta na may mga lotus at iba pang katulad, nakatindig sa dalawang paa at may hawak na watawat (patākā). Ilarawan si Mahendra sa loob ng iisang bahagi (kahon). At ilarawan si Ravi (Araw) sa kanyang pada gamit ang lubos na pulang kulay.
Verse 4
वितानेनार्धपदगं सत्यं पदे भृशं घृतैः व्योम शाकुनमांसेन कोणार्धपदसंस्थितं
Sa kalahating-puwesto (ardha-pada) ilagay ang Vitāna; sa buong puwesto ilagay ang Satya. Ang bahaging tinatawag na Vyoma ay dapat lagyan nang sagana ng ghee; at ang kalahating-sulok na puwesto ay para sa laman ng mga ibon.
Verse 5
स्रुचा चार्धपदे वह्निं पूषाणं लाजयैकतः स्वर्णेन वितथं द्विष्ठं मथनेन गृहाक्षतं
Sa pamamagitan ng sandok na panghandog (sruc), sa kalahating-pada ay ilagay/ialay si Vahni (Agni). Si Pūṣan ay ilagay na kasama ng lāja (pinasingawang/inihaw na butil). Sa ginto (svarṇa) ay pawiin ang di-totoo o may kapintasan (vitatha); sa pamalo ng pagkikiskis (mathana) ay itaboy ang pagkapoot (dviṣṭa); at sa bigas ng tahanan (gṛhākṣata) ay ganapin ang pagtatatag ng ritwal.
Verse 6
मांसौदनेन धर्मेशमेकैकस्मिन् स्थितं द्वयं गन्धर्वं द्विपदं गन्धैर् भृशं शाकुनजिह्वया
O Panginoon ng Dharma, sa handog na kaning niluto sa karne, sa bawat paglalagay ay magtakda ng dalawang bahagi: isa para sa Gandharva at isa para sa nilalang na may dalawang paa. Pabanguhin nang mariin ng mga halimuyak, at ihandog gamit ang “dila ng ibon” (kasangkapan/ayos).
Verse 7
एकस्थमूर्ध्वसंस्थञ्च मृगं नीलपटैस् तथा पितॄन् कृशरयार्धस्थं दन्तकाष्ठैः पदस्थितं
Dapat niyang pagnilayan ang anyong pang-ritwal: isang usa na nakataas ang ulo at nakapirmi sa iisang lugar, nababalutan ng telang bughaw; at ang mga Pitṛ (mga ninuno) na nasa kalagayang kalahating nakaupo sa pinggang kṛśara (kanin at munggo/legumbre), na nakatayo sa mga patpat na panglinis-ngipin (dantakāṣṭha).
Verse 8
नृहस्त इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः व्योम शाकुलमांसेनेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः दौवारिकं द्विसंस्थञ्च सुग्रीवं यावकेन तु पुष्पदन्तं कुशस्तम्बैः पद्मैर् वरुणमेकतः
“(Sa ilang minarkahang manuskrito:) binabanggit ang ‘Nṛhasta’ at ‘Vyoma’.” Dapat maghandog sa Dauvārika (tagapagbantay ng pinto) at gayundin sa Dvisaṃstha; kay Sugrīva gamit ang yāvaka (sebada); kay Puṣpadanta gamit ang mga tangkay ng damong kuśa; at kay Varuṇa nang hiwalay gamit ang mga bulaklak ng lotus.
Verse 9
असुरं सुरया द्विष्ठं पदे शेषं घृताम्भसा यवैः पापं पदार्धस्थं रोगमर्धे च मण्डकैः
Dapat itaboy ang impluwensiyang asuriko (mapaminsala) sa pamamagitan ng surā (inuming pinaasim/alkohol); alisin ang natitirang dumi sa paa sa pamamagitan ng tubig na hinaluan ng ghee; pawiin ang kasalanan kapag nasa kalahating bahagi ng paa sa pamamagitan ng sebada; at kapag ang sakit ay nasa gitnang bahagi, (gamutin) sa pamamagitan ng mga keyk na maṇḍaka.
Verse 10
नागपुष्पैः पदे नागं मुख्यं भक्ष्यैर् द्विसंस्थितं मुद्गौदनेन भल्लाटं पदे सोमं पदे तथा
Sa pamamagitan ng nāga-puṣpa (mga bulaklak ng nāga), sa itinakdang dako ay ilagay ang Nāga (diyos na ahas). Sa pangunahing (gitnang) puwesto, ilagay ang pangunahing handog na pagkain, na nakahati sa dalawang bahagi. Sa kaning pinakuluan na hinaluan ng mudga (munggo), ilagay ang (handog) para kay Bhallāṭa; at gayundin, sa isa pang dako, ilagay ang (handog) para kay Soma.
Verse 11
मधुना पायसेनाथ शालूकेन ऋषिं द्वये पदे दितिं लोपिकाभिरर्धे दितिमथापरं
Sa pulot at sa lugaw na gatas (pāyasa) bilang handog, at gayundin sa śālūka (tangkay ng lotus), nakakamit ang katayuan ng isang Ṛṣi; sa pag-akyat ng dalawang hakbang pa, nararating ang kalagayan ni Diti; sa lopikā (isang uri ng butil o paghahanda ng pagkain), nararating si Diti sa kalahating sukat, at pagkaraan nito ay may isa pang mas mataas na antas na natatamo.
Verse 12
पूरिकाभिस्ततश्चापमीशाधः पयसा पदे ततोधश्चापवत्सन्तु दध्ना चैकपदे स्थितं
Pagkatapos, sa pamamagitan ng mga keyk na pūrikā, ilagay ang ‘ap’ (handog na tubig). Sa ibaba ng puwesto ni Īśa, sa itinakdang pāda (lugar), ilagay ang gatas. Sa ibaba pa nito, ilagay ang ‘āpa-vatsā’ (halong gatas at tubig); at ang dadhi (gatas na maasim/curd) ay ilagay sa iisang pāda (isang takdang puwesto).
Verse 13
लड्डुकैश् च मरीचिन्तु पूर्वकोष्ठचतुष्टये सवित्रे रक्तपुष्पाणि ब्रह्माधःकोणकोष्ठके
At sa pamamagitan ng laddus at marīci (paminta), punuin ang apat na silid sa silangan. Para kay Savitṛ, ilagay ang mga pulang bulaklak sa silid na nasa ibabang sulok, sa ilalim ni Brahmā.
Verse 14
तदधःकोष्ठके दद्यात् सावित्र्यै च कुशोदकं विवस्ते ऽरुणं दद्याच्चन्दनञ्चतुरङ्घ्रिषु
Sa silid na nasa ibaba nito, ilagay ang tubig na binabad sa damong kuśa para sa pagsamba kay Sāvitrī. Sa bahagi ng kasuotan, ihandog ang pulang tela, at ipahid/ihandog ang paste ng sandalwood sa apat na paa (ng diyos o ng diyagram).
Verse 15
रक्षोधःकोणकोष्ठे तु इन्द्रायान्नं निशान्वितं इन्द्रजयाय तस्याधो घृतान्नं कोणकोष्ठके
Sa sulok na silid na nauukol sa direksiyong Rakṣas, ilagay ang handog na pagkain para kay Indra na hinaluan ng luyang-dilaw. Sa ibaba nito, sa sulok na silid, ilagay ang kanin na may ghee (ghṛta) bilang handog para sa Indra-jaya, ang pagtatagumpay laban kay Indra.
Verse 16
चतुष्पदेषु दातव्यमिन्द्राय गुडपायसं वाय्वधःकोणदेशे तु रुद्राय पक्वमांसकं
Sa apat na panig (mga direksiyong apat-na-paa), dapat ihandog kay Indra ang lugaw na pinatamis ng jaggery; at sa hilagang-kanlurang sulok na pababa, ihandog kay Rudra ang nilutong karne.
Verse 17
तदधःकोणकोष्ठे तु यक्षायार्द्रं फलन्तथा महीधराय मांसान्नं माघञ्च चतुरङ्घ्रिषु
Sa selda ng ibabang sulok (ng balangkas), ihandog sa Yakṣa ang mamasa-masang prutas; gayundin, para kay Mahīdhara ay pagkain na may karne; at sa mga kwartong apat-na-paa, ihandog din si Māgha.
Verse 18
मध्ये चतुष्पदे स्थाप्या ब्रह्मणे तिलतण्डुलाः चरकीं माषसर्पिभ्यां स्कन्दं कृशरयासृजा
Sa gitna, sa apat-na-parisukat na puwang, ilagay ang linga at mga butil ng bigas bilang handog kay Brahmā. Ihandog ang carakī na may black gram at ghee; at ihandog kay Skanda ang kṛśara (kaning niluto sa munggo/pulses) na may kasamang dugo o katas ng karne.
Verse 19
रक्तपद्मैर् विदारीञ्च कन्दर्पञ्च पलोदनैः पूतनां पलपित्ताभ्यां मांसासृग्भ्याञ्च जम्भकं
Gamit ang pulang lotus, at ang vidārī at kandarpa, kasama ng palodana; gamit ang pūtanā at palapitta; at gamit ang laman at dugo—ito ang paghahanda/paggamit na tinatawag na jambhaka.
Verse 20
मध्यचतुष्टये इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पित्तासृगस्थिभिः पापां पिलिपिञ्जं स्रजासृजा ईशाद्यान् रक्तमांसेन अभावादक्षतैर् यजेत्
“(Ayon sa binasang tala:) ‘Sa gitnang pangkat ng apat.’” Sa apdo, dugo, at mga buto, sambahin si Pāpā (ang kasalanang isinakatao). Sambahin si Pilipiñja sa pamamagitan ng kuwintas na yari sa litid. Ang mga diyos na nagsisimula kay Īśa ay sambahin sa dugo at laman; kung wala nito, sambahin gamit ang akṣata (hilaw na bigas) bilang pamalit.
Verse 21
रक्षोमातृगणेभ्यश् च पिशाचादिभ्य एव च पितृभ्यः क्षेत्रपालेभ्यो बलीन् दद्यात् प्रकामतः
At nararapat, ayon sa nais at sa wastong sukat, na maghandog ng bali sa mga pangkat ng Rakṣas at sa mga Ina (Mātṛ-gaṇa), sa mga Piśāca at katulad nila, at gayundin sa mga Pitṛ (mga ninuno) at sa mga Kṣetrapāla, mga tagapagbantay ng banal na pook.
Verse 22
आहुत्वैतानसन्तर्प्य प्रासादादीन्न कारयेत् ब्रहमस्थाने हरिं लक्ष्मीं गणं पश्चात् समर्चयेत्
Pagkatapos maghandog ng mga āhuti at hindi iniiwang hindi nasisiyahan ang mga iyon (mga diyos/tagasunod), hindi dapat ipagpatuloy ang pagpapagawa ng templo at mga kaugnay na gusali. Sa Brahmā-sthāna (gitnang banal na pook), sambahin si Hari (Viṣṇu) at si Lakṣmī, at pagkaraan ay igalang at sambahin si Gaṇa (Gaṇeśa).
Verse 23
महीश्वरं वास्तुमयं वर्धन्या सहितं घटं ब्रह्माणं मध्यतः कुम्भे ब्रह्मादींश् च दिगीश्वरान्
Dapat ipanawagan at itatag si Mahīśvara—ang anyong Vāstu, ang namumunong diyos ng pook—kasama si Vardhanī sa palayok ng pagtatalaga (ghaṭa/kumbha); at sa gitna ng kumbha ay itatag si Brahmā, kasama si Brahmā at iba pang mga diyos na mga Panginoon ng mga Direksiyon (Dikpāla).
Verse 24
दद्यात् पूर्णाहुतिं पश्चात् स्वस्ति वाच्य प्रणम्य च प्रगृह्य कर्करीं सम्यक् मण्डलन्तु प्रदक्षिणं
Pagkaraan, maghandog ng pūrṇāhuti, ang pangwakas na oblation. Pagkatapos ipabigkas ang svasti-vācana (mapalad na pagbabasbas) at matapos yumukod sa paggalang, hawakan nang wasto ang karkarī at magsagawa ng pradakṣiṇa, paikot sa maṇḍala nang pakanan.
Verse 25
सूत्रमार्देण हे ब्रह्मंस्तोयधाराञ्च भ्रामयेत् पूर्ववत्तेन मार्गेण सप्त वीजानि वापयेत्
O Brahman, sa pamamagitan ng sinulid (sūtra) na binasa, papag-ikotin ang daloy ng tubig (toyadhārā); at pagkatapos, sa gayon ding landas na naunang itinakda, maghasik ng pitong binhi.
Verse 26
प्रारम्भं तेन मार्गेण तस्य खातस्य कारयेत् ततो गर्तं खनेन्मध्ये हस्तमात्रं प्रमाणतः
Dapat magsimula sa pagpapagawa ng kanal o hukay (khāta) ayon sa itinakdang guhit ng daan (mārga). Pagkaraan, sa gitna, maghukay ng isang balon o hukay (garta) ayon sa sukat na itinakda—isang hasta ang lawak.
Verse 27
चतुरङ्गुलकं चाधश्चोपलिप्यार्चयेत्ततः ध्यात्वा चतुर्भुजं विष्णुमर्घ्यं दद्यात्तु कुम्भतः
Pagkatapos pahiran at ihanda ang ibabang bahagi ayon sa sukat na apat na aṅgula, saka magsagawa ng pagsamba. Sa pagninilay sa apat-na-brasong Viṣṇu, maghandog ng arghya (tubig ng paggalang) mula sa kumbha (banga ng tubig).
Verse 28
कर्कर्या पूरयेत् श्वभ्रं शुक्लपुष्पाणि च न्यसेत् दक्षिणावर्तकं श्रेष्ठं बीजैर् मृद्द्भिश् च पूरयेत्
Punuin ang hukay ng maliliit na bato o graba (karkaryā) at ilagay roon ang mga puting bulaklak. Ilagak ang pinakamasuwerte na kabibing pakanan ang ikot (dakṣiṇāvarta), at punuin din ito ng mga binhi at mga tipak ng lupa.
Verse 29
अर्घ्यादानं विनिष्पाद्य गोवस्त्रादीन्ददेद्गुरौ कालज्ञाय स्थपतये वैष्णवादिभ्य अर्चयेत्
Matapos ganap na maisagawa ang pag-aalay ng arghya, magbigay ng mga baka, kasuotan, at iba pang katulad na handog sa guru. At igalang sa pagsamba ang nakaaalam ng mapalad na oras (kālajñā), ang sthapati (arkitekto), at ang mga Vaiṣṇava at iba pa.
Verse 30
ततस्तु खानयेद्यत्नज्जलान्तं यावदेव तु पुरुषाधःस्थितं शल्यं न गृहे दोषदं भवेत्
Pagkatapos, maghukay nang maingat hanggang maabot ang antas ng tubig, upang ang banyagang bagay o sagabal (śalya) na nasa ilalim ng kinaroroonan ng tao ay hindi manatili sa bahay at maging sanhi ng kapinsalaan o depekto.
Verse 31
पिलिपिच्छमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः महीधरं वास्तुमयमिति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पुरुषाधिष्ठितं शल्यमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अस्थिशल्ये विद्यते वै भित्तिर्वै गृहिणो ऽसुखं यन्नामशब्दं शृणुयात्तत्र शल्यं तदुद्भवं
Sa kaso ng “asthi-śalya” (hadlang o banyagang bagay na nakatago na tila buto), tunay na may pagkagambala sa pader at tiyak na may di-kaginhawahan para sa maybahay. Anumang pangalan o tunog na marinig bilang palatandaan, doon dapat maunawaan na ang śalya (nakatagong sagabal) ay umusbong mula sa pinagmumulang itinuturo ng palatandaang iyon.
The chapter emphasizes a Vāstu-śāstra workflow: 64-pada maṇḍala zoning with substance-specific offerings, followed by kumbha-sthāpana, pūrṇāhuti, traced trenching/pit creation, auspicious deposits (dakṣiṇāvarta conch, seeds), and finally śalya-doṣa detection by excavation to the water-line.
By treating land-taking and construction as dharmic worship: the site is approached as Vāstu-Puruṣa, offerings cultivate gratitude and restraint, bali reconciles visible and invisible stakeholders, and doṣa-removal becomes inner purification—aligning practical building with cosmic order and devotional discipline.