Adhyaya 101: The Eulogy and Procedure of the ‘Rasadhenu’ (Sugarcane-Juice Cow) Donation

Verse 1

अथ रसधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतॊवाच ॥ रसधेनुविधानं ते कथयामि समासतः ॥ अनु्लिप्ते महीपृष्ठे कृष्णाजिनकुशास्तरे

บัดนี้เป็นการกล่าวถึงมหาตมยะ คือความยิ่งใหญ่แห่งการถวายทานรสธนู โหตฤกล่าวว่า: “เราจักบอกแก่ท่านโดยย่อถึงวิธีรสธนู—บนพื้นดินที่ทาและเตรียมไว้แล้ว ปูด้วยหนังเนื้อดำ (กฤษณาชินะ) และหญ้ากุศะเป็นอาสนะ”

Verse 2

रसस्य तु घटं राजन् सम्पूर्णं त्वैक्षवस्य तु ॥ तद्वत्ससङ्कल्पयेत्प्राज्ञश्चतुर्थांशेन वत्सकम् ॥

ข้าแต่มหาราช พึงจัดภาชนะให้เต็มด้วยน้ำอ้อย และบัณฑิตพึงปั้นลูกโคให้สอดคล้องกัน โดยใช้ปริมาณหนึ่งในสี่เป็นมาตรา

Verse 3

तुरीयांशेन वत्सं तु तत्पार्श्वे स्थापयेत्सुधीः ॥ इक्षुदण्डमयाः पादा रजतस्य खुरैर्युताः ॥

โดยใช้มาตราหนึ่งในสี่ บัณฑิตพึงตั้งลูกโคไว้เคียงข้างนั้น เท้าทั้งสี่ทำด้วยลำอ้อย และสวมกีบด้วยเงิน

Verse 4

एवं कार्या रसैर्धेनुरिक्षुपादसमन्विता ।

ดังนี้พึงทำ ‘โคน้ำอ้อย’ ให้สำเร็จด้วยน้ำอ้อย และประกอบด้วยขาที่ทำจากอ้อย

Verse 5

सुवर्णशृङ्गाभरणा वस्त्रपुच्छा घृतस्तनी ॥ पुष्पकम्बलसंयुक्ता शर्करामुखजिह्वका ॥

พึงประดับด้วยเขาทอง มีหางเป็นผ้า มีเต้านมเป็นเนยใส มีผ้าห่มดอกไม้ และมีปากกับลิ้นทำด้วยน้ำตาล

Verse 6

दन्ताः फलमयास्तस्याः पृष्ठं ताम्रमयं शुभम् ॥ पुष्परोमां तु राजेन्द्र मुक्ताफलकृतेक्षणाम् ॥

ฟันของมันพึงทำด้วยผลไม้ และแผ่นหลังอันเป็นมงคลพึงทำด้วยทองแดง ข้าแต่มหาราช ‘ขน’ ของมันพึงเป็นดอกไม้ และดวงตาพึงทำจากไข่มุก

Verse 7

सप्तव्रीहिसमायुक्तां चतुर्दिक्षु च दीपिताम् ॥ सर्वोपस्करसयुक्तां सर्वगन्धादिवासिताम् ॥

พึงจัดให้ประกอบด้วยข้าว/ธัญพืชเจ็ดชนิด ให้สว่างไสวในสี่ทิศ จัดพร้อมด้วยเครื่องประกอบอันจำเป็นทั้งปวง และอบอวลด้วยกลิ่นหอมทุกประการเป็นต้น

Verse 8

चत्वारि तिलपात्राणि चतुर्दिक्षु निवेशयेत् ॥ सर्वलक्षणयुक्ताय श्रोत्रियाय कुटुम्बिने ॥

พึงวางภาชนะงาสี่ใบไว้ในสี่ทิศ แล้ว(จึงถวาย)แก่คฤหัสถ์ผู้เป็นศฺโรตริยะ ผู้เพียบพร้อมด้วยลักษณะอันสมควรทั้งปวง

Verse 9

रसधेनुः प्रदातव्या स्वर्गकामेन नित्यदा ॥ दाता स्वर्गमवाप्नोति सर्वपापविवर्जितः ॥

ผู้ปรารถนาสวรรค์พึงถวายทาน ‘รสธนู’ เป็นนิตย์; ผู้ให้ย่อมบรรลุสวรรค์ ปราศจากบาปทั้งปวง

Verse 10

दीयमानां तु पश्यन्ति ते च यान्ति परां गतिम् ॥ धेनुं च पूजयित्वाग्रे गन्धधूपस्रगादिभिः ॥

ผู้ใดเห็นขณะกำลังถวายทานนั้น ผู้นั้นก็ย่อมไปสู่คติอันสูงสุดด้วย และเมื่อบูชาวัวก่อนแล้ว ด้วยเครื่องหอม ธูป พวงมาลัย เป็นต้น

Verse 11

पूर्वोक्तैरेव मन्त्रैस्तु ततस्तां प्रार्थयेत्सुधीः ॥ प्रार्थनापूर्वकं भक्त्या द्विजाग्र्याय निवेदयेत् ॥

แล้วบัณฑิตพึงกล่าววิงวอนด้วยมนตร์ที่ได้กล่าวไว้ก่อนนั้นเอง จากนั้นด้วยภักติที่มีคำอธิษฐานนำหน้า พึงน้อมถวายแด่ทวิชผู้ประเสริฐ (พราหมณ์ผู้เลิศ)

Verse 12

दशपूर्वान्परांश्चैव आत्मानं चैकविंशकम् ॥ प्रापयेत्परमं स्थानं स्वर्गान्नावर्त्तते पुनः ॥

เขาย่อมนำบรรพชนสิบชั่วและผู้ที่จะมาภายหลังด้วย รวมทั้งตนเองเป็นลำดับที่ยี่สิบเอ็ด ไปสู่สถานอันสูงสุด; ครั้นถึงสวรรค์แล้ว ย่อมไม่หวนกลับมาอีก

Verse 13

एषा ते कथिता राजन् रसधेनुरनुत्तमा ॥ ददस्व च महाराज परं स्थानमवाप्नुहि ॥

ข้าแต่พระราชา ได้อธิบายแก่พระองค์แล้วซึ่ง ‘รสธेनุ’ อันยอดยิ่งหาที่เปรียบมิได้; ขอพระมหาราชทรงถวายทานเถิด แล้วจักบรรลุสถานอันสูงสุด

Verse 14

य इदं पठते नित्यं शृणुयादथ भक्तितः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते ॥

ผู้ใดสวดท่องเป็นนิตย์ หรือฟังด้วยศรัทธาภักดี ผู้นั้นย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง และได้รับการยกย่องในโลกของพระวิษณุ

Verse 15

दाता च ग्राहकश्चैव एककालमभोजनः ॥ सोमपानफलं तस्य सर्वत्र तु फलं भवेत् ॥

ทั้งผู้ให้และผู้รับ เมื่อถืออุโบสถงดอาหารเพียงหนึ่งมื้อ ย่อมได้ผลบุญเสมอด้วยผลแห่งการดื่มโสมะ; และกล่าวกันว่าประโยชน์ย่อมบังเกิดในทุกกรณี