
บทนี้เล่าเหตุการณ์อภิเษกสมรสของกักษีวาน ณ อคัสตยะ-ตีรถะ ในภูมิทัศน์แห่งเสตุกัณฑะ สุุตะกล่าวว่า กักษีวานทำตามคำสั่งครู ออกแสวงหาหนทางอันเหมาะสมเพื่อการสมรสแล้วมาถึงตีรถะนั้น พระราชาสวะนะยะทรงทราบว่า ฤๅษีทีรฆตมสอยู่ริมฝั่งน้ำพร้อมบุตร จึงถวายความเคารพ; อุทังกะก็มาพร้อมศิษย์เพื่ออาบน้ำศักดิ์สิทธิ์ที่รามเสตุ/ธนุษโกฏิ และทำหน้าที่เป็นผู้กำกับพิธีกรรม มีการต้อนรับตามธรรมเนียม—การทักทาย การอวยพร และการถวายอรฺฆยะ—จากนั้นกำหนดมุหูรตะอันเป็นมงคล และจัดการอัญเชิญเจ้าสาวจากพระราชวัง พิธีวิวาห์ดำเนินด้วยมงคลพิธีต่อหน้าสาธารณะ: ขบวนแห่ การทำนีราชนะ การคล้องพวงมาลัย การตั้งไฟพิธี ลาชา-โหมะและขั้นตอนประกอบ ตลอดจนพิธีปาณิครหณะภายใต้การดูแลของอุทังกะ ต่อมา พระราชาทรงเลี้ยงอาหารและถวายทานแก่พราหมณ์เป็นอันมาก และประทานสตรีธนะกับของกำนัลมากมายแก่พระธิดา แล้วฤๅษีกลับสู่อาศรมเวทารัณยะ พระราชาเสด็จกลับนคร ปิดท้ายด้วยผลश्रุติว่า การฟังหรือสาธยายเรื่องโบราณอันตั้งอยู่บนพระเวทนี้ยังความผาสุก และบรรเทาความทุกข์ยากกับความยากจนได้
Verse 1
श्रीसूत उवाच । पुनरित्याह कक्षीवान्पितरं तं मुनीश्वराः । यथोदंकेन गुरुणा प्रेषितोऽहमिहा धुना
ศรีสูตกล่าวว่า: แล้วกักษีวานก็กล่าวกับบิดาอีกครั้งว่า “ข้าแต่มุนีผู้เป็นใหญ่ ดังที่บัดนี้อาจารย์อุทังคะได้ส่งข้ามายังที่นี่…”
Verse 2
समागतोस्मि तीर्थेऽस्मिन्नागस्त्ये मुनिसत्तम । स्वनयस्य सुतोद्वाहसिद्ध्यर्थं गुरुचोदितः
“ข้าแต่มุนีผู้ประเสริฐ ด้วยคำสั่งของอาจารย์ ข้าพเจ้ามาถึงทิรถะศักดิ์สิทธิ์แห่งอคัสตยะนี้ เพื่อให้สำเร็จอุบายในการจัดพิธีอภิเษกสมรสของบุตรแห่งสวานยะ”
Verse 3
उपायं तन्निगदितमत्र कुर्व न्न्यवर्तिषम् । वर्षत्रयावसाने मामुद्वाहोपायसंयुतम्
“อุบายที่ได้อธิบายไว้ ณ ที่นี้ ข้าพเจ้าได้ปฏิบัติตามและตั้งมั่นอยู่ในนั้น ครั้นครบสามปี ข้าพเจ้าก็ได้พร้อมด้วยหนทางสำหรับพิธีอภิเษกนั้น”
Verse 4
स्वनयोत्रैव तिष्ठन्तमाससाद यदृच्छया । स च मामेत्य कन्यां ते दास्यामीति वचोऽब्रवीत्
เมื่อข้าพเจ้าอยู่ ณ ที่นี้เอง สวานยะก็บังเอิญมาพบข้าพเจ้า ครั้นเข้าใกล้แล้วกล่าวว่า “เราจักมอบกุมารีหนึ่งให้แก่ท่านเพื่อการอภิเษกสมรส”
Verse 5
ततोस्मदनुरोधेन त्वामाह्वयदयं नृपः । इतीरयित्वा पितरं कक्षीवान्विरराम सः
ต่อมา ด้วยคำวิงวอนของข้าพเจ้า พระราชานี้จึงทรงเรียกท่านมา ครั้นกล่าวแก่บิดาแล้ว กักษีวานก็สงบนิ่งเงียบไป
Verse 6
सुदर्शनोऽथ विप्रेंद्रः पुरोधाः स्वन यस्य सः । प्रययौ राजसविधं स्वनयाय निवेदितुम्
ครั้นนั้น สุทัรศนะ ผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์ และเป็นปุโรหิตหลวงของสวานยะ ได้ไปยังที่ประทับของพระราชาเพื่อกราบทูลแจ้งแก่สวานยะ
Verse 7
राजानं तं समासाद्य स्वनयं स सुदर्शनः । प्राप्तं निवेदयामास तं दीर्घतमसं मुनिम्
ครั้นถึงพระราชาสวานยะแล้ว สุทัรศนะได้กราบทูลว่า ฤๅษีทีรฆตมสได้มาถึงแล้ว
Verse 9
अगस्त्यतीर्थतीरे तं सपुत्रमृषि सत्तमम् । ददर्श राजा स्वनयो ब्रह्माणमिव देवराट्
ณ ฝั่งอคัสตยะ-ตีรถะ พระราชาสวานยะได้ทอดพระเนตรฤๅษีผู้ประเสริฐนั้นพร้อมบุตร—ดุจท้าวอินทร์ จอมเทพ ได้เฝ้าทอดพระเนตรพระพรหม
Verse 10
ववंदे दीर्घतमसश्चरणौ लोकमंगलौ । उत्थाप्य नृपतिं विप्रास्तदा दीर्घतमा मुनिः
แล้วพราหมณ์ทั้งหลายได้พยุงพระราชาให้ลุกขึ้น และฤๅษีทีรฆตมสได้กราบแทบพระบาทอันเป็นมงคล ผู้บันดาลสวัสดิ์แก่โลกทั้งปวง
Verse 11
आशिषं प्रयुयोजाथ स्वनयाय नृपाय सः । अत्रांतरे समायात उदंकोऽपि महानृषिः
แล้วท่านได้ประทานพรแก่โอรสของตนคือพระราชา ครั้นในระหว่างนั้น มหาฤๅษีอุทังคะก็มาถึง ณ ที่นั้น
Verse 12
रामसेतौ धनुष्कोटौ स्नातुं शिष्यगणैर्वृतः । लक्षसंख्यो मुनिगणस्तेन साकं मुनीश्वरः
ณ รามเสตุ ที่ธนุษโกฏิ มุนีศวรเสด็จมาสรงน้ำศักดิ์สิทธิ์ โดยมีหมู่ศิษย์แวดล้อม และมีหมู่มุนีนับเป็นแสนเป็นล้านมาพร้อมกัน
Verse 13
उदंकोऽगस्त्यतीर्थेस्मिन्स्नातुं संप्राप्तवान्मुनिः । उदंकमागतं दृष्ट्वा कक्षीवान्प्रणनाम तम्
ฤๅษีอุทังคะมาถึงอคัสตยะตีรถะนี้เพื่อสรงน้ำ ครั้นกักษีวานเห็นอุทังคะมา ก็กราบนอบน้อมท่าน
Verse 14
अकरोदाशिषं विप्रः शिष्यायाथ गुरुस्तदा । अथ दीर्घतमा विप्रस्तमुदंकं महामुनिम्
แล้วคุรุผู้เป็นพราหมณ์ได้ประทานพรแก่ศิษย์ ครั้นต่อมา พราหมณ์ทีรฆตมาจึงกล่าวกับมหามุนีอุทังคะ
Verse 15
कुशलं परिपप्रच्छ सोऽपि तं मुनि पुंगमम् । उभौ तौ मुनिशार्दूलौ सर्वलोकेषु विश्रुतौ
เขาไต่ถามความผาสุกของมหามุนีผู้ประเสริฐนั้น; มุนีทั้งสองดุจพยัคฆ์เป็นที่เลื่องลือในไตรโลก
Verse 16
कथयामासतुस्तत्र कथाः पापप्रणाशिनीः । अथ राजाप्युदंकं तं प्रणनाम मुनीश्व रम्
ณ ที่นั้นพวกท่านเล่าเรื่องราวอันทำลายบาป; แล้วพระราชาก็ถวายบังคมอุทังคะ มุนีศวรผู้เป็นใหญ่ในหมู่นักพรต
Verse 17
उदंकोप्याशिषं तस्मै प्रायुंक्त स्वनयाय वै । राजाथ स्वनयः प्रीतस्तत्र वाक्यमभाषत
อุทังคะก็ประทานพรแก่เขา และแก่บุตรของเขาด้วย; แล้วราชกุมารผู้ปลื้มปีติได้กล่าวถ้อยคำ ณ ที่นั้น
Verse 18
मुनिं तं दीर्घतमसं विवाहः क्रिय तामिति । तथास्त्वित्यवदत्सोऽपि तदा दीर्घतमा मुनिः
เขากล่าวว่า “ขอให้ประกอบพิธีอภิเษกกับมุนีทีรฆตมสเถิด”; ครั้นแล้วมุนีทีรฆตมาก็ตอบว่า “ตถาสตु—เป็นเช่นนั้นเถิด”
Verse 19
श्व एव क्रियतां राजन्सुमुहूर्ते महामते । अत्रैव पाणिग्रहणं क्रियतां गन्धमा दने
ข้าแต่พระราชาผู้มีปัญญายิ่ง ขอให้ประกอบพิธีพรุ่งนี้เองในฤกษ์มงคลอันประเสริฐ และที่นี่ ณ คันธมาทนะ จงทำพิธีปาณิครหณะ (รับมือเป็นคู่ครอง)
Verse 20
तस्मादिहानय क्षिप्रं कन्यामंतःपुरं तथा । इत्युक्तः स्वनयो राजा गत्वा स्वपटमण्डपम्
“เพราะฉะนั้น จงรีบนำกุมารีจากพระราชวังชั้นในมาที่นี่เถิด” ครั้นได้รับพระบัญชาแล้ว พระราชาสวะนะยะเสด็จไปยังมณฑปหลวงของพระองค์
Verse 21
आहूय शतसंख्याकान्वृद्धान्वर्ष वरांस्तदा । आनेतुं प्रेषयामास कन्यामंतःपुरं तथा
แล้วพระองค์ทรงเรียกผู้เฒ่าผู้ทรงเกียรติผู้ประเสริฐจำนวนร้อยคนมา แล้วทรงส่งไปเพื่อนำกุมารีออกมาจากพระราชวังชั้นใน
Verse 22
ते वर्षवरमुख्यास्तु स्वनयेन प्रचोदिताः । मनोजवान्समारुह्य वाजिनो मधुरां ययुः
บรรดาผู้เฒ่าผู้เป็นหัวหน้าเหล่านั้น เมื่อได้รับการเร่งเร้าจากสวะนะยะ ก็ขึ้นม้ารวดเร็วดุจใจคิด แล้วมุ่งหน้าไปยังมธุรา
Verse 23
गत्वा चांतःपुरं तूर्णं वृत्तं सर्वं निवेद्यच । कन्ययांतःपुरेणापि सहिताः पुनराययुः
ครั้นไปถึงพระราชวังชั้นในโดยเร็ว แล้วกราบทูลเหตุการณ์ทั้งปวงให้ทราบ พวกเขาก็กลับมาอีกครั้ง พร้อมด้วยกุมารีและนางกำนัลจากฝ่ายใน
Verse 24
ततः परस्मिन्दिवसे शुभे दीर्घतमा ऋषिः । गोदानादीनि पुत्रस्य विधिवन्निरवर्तयत्
ต่อมาในวันรุ่งขึ้นอันเป็นมงคล ฤๅษีทีรฆตมะได้ประกอบพิธีตามธรรมเนียมให้บุตรของตน โดยเริ่มด้วยพิธีกโททานะคือการถวายโค เป็นต้น
Verse 25
निर्वृत्तेष्वथ कक्षीवान्गोदानादिषु कर्मसु । उद्वोढुं राजतनयां पित्रा च गुरुणा सह
ครั้นพิธีกรรมอันเริ่มด้วยการถวายโคและกิจศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายเสร็จสิ้นแล้ว กักษีวานพร้อมบิดาและอาจารย์จึงออกเดินทางไปอภิเษกกับพระธิดาแห่งพระราชา
Verse 26
चतुर्दंतं महाकायं गजं सर्वांगपांडुरम् । आरुह्य हर्षसंयुक्तो द्वितीय इव देवराट्
เขาขึ้นประทับบนช้างมหึมามีงาสี่ งามขาวทั่วสรรพางค์ แล้วเสด็จไปด้วยความปีติ—ประหนึ่งเป็นพระอินทร์องค์ที่สอง
Verse 27
मनोरमायाः कन्यायाः पूरयंश्च मनोरथम् । ब्राह्मणैर्बहुसाहस्रैः सहितः स्वस्तिवाचकैः
เพื่อให้ความปรารถนาอันงดงามของกุมารีผู้เลอโฉมสำเร็จ เขาจึงดำเนินไปพร้อมพราหมณ์นับพัน ผู้เปล่งวาจาสวัสดิมงคลอวยพรความผาสุก
Verse 28
तोरणालंकृतद्वारं राजर्षे पटमण्डपम् । कृतमंगलकृत्योऽसौ कक्षीवान्मुदितो ययौ
ครั้นประกอบพิธีมงคลเบื้องต้นครบถ้วนแล้ว กักษีวานผู้เปี่ยมยินดีจึงไปยังมณฑปของราชฤๅษี ซึ่งประตูประดับด้วยโตรณะอันเป็นมงคล
Verse 29
ततः स्वनयकन्या सा कृतमंगलभूषणा । चतुर्दंतमहाकायश्वेतदंतावलस्थितम्
แล้วพระธิดาของสวะนะยะ ผู้ประดับด้วยเครื่องมงคล ถูกเชิญให้นั่งบนช้างมหึมางาสี่ ซึ่งงาขาวผ่องเป็นประกาย
Verse 30
कक्षीवंतं समायांतं दृष्ट्वा स्वोद्वाहनोत्सुकम् । प्रतिज्ञा मत्कृते दानीं निर्वृत्तेति मुदं ययौ
เมื่อพระราชาทอดพระเนตรเห็นกักษีวานมาถึง ผู้กระตือรือร้นต่อพิธีอภิเษกของตนเอง ก็ทรงปีติยินดี ตรัสในพระทัยว่า “ปฏิญาณที่ทำไว้เพื่อเรา บัดนี้สำเร็จสมบูรณ์แล้ว”
Verse 31
कक्षीवान्दीर्घतमसा तथोदंकेन संयुतः । पटाकारबहिर्द्वारं क्रमाद्राज्ञः समाययौ
กักษีวานพร้อมด้วยฤๅษีทีรฆตมส และอุทังคะ ค่อย ๆ มาถึงประตูชั้นนอกของพระราชา ซึ่งประดับด้วยธงและป้ายผืนงาม
Verse 32
स्वनयस्तु ततो दृष्ट्वा कक्षीवंतं समागतम् । प्रत्युज्जगाम सहितः सुदर्शनपुरोधसा
ครั้นแล้วสวะนะยะเห็นกักษีวานมาถึง ก็ออกไปต้อนรับ พร้อมด้วยสุทรรศนะ พราหมณ์ปุโรหิตหลวงของพระองค์
Verse 33
कक्षीवतो वरस्याथ कन्यकापरिचारिकाः । राजतैः स्वर्णपात्रैश्च चक्रु र्नीराजनाविधिम्
แล้วบรรดาสาวใช้เยาว์วัยของเจ้าสาวได้ประกอบพิธีนีราจนะ (อารตี) อันเป็นมงคลแด่เจ้าบ่าวกักษีวาน โดยใช้ภาชนะเงินและทอง
Verse 34
स्वनयेन समाहूतो ब्राह्मणैः परिवारितः । प्रविवेशाथ लक्ष्मीवान्कक्षीवान्राजमंदिरम्
เมื่อสวะนะยะทรงเชิญ และมีพราหมณ์ห้อมล้อม กักษีวานผู้เป็นสิริมงคลจึงเสด็จเข้าสู่พระราชมณเฑียร
Verse 35
ततो वरेण सहितं तं दीर्घतमसं मुनिम् । सोदंकमनयद्राजा स्वगृहं विनयान्वितः
แล้วพระราชาผู้เปี่ยมด้วยความนอบน้อม ได้ทรงนำฤๅษีทีรฆตมส พร้อมด้วยเจ้าบ่าวและอุทังคะ เข้าไปยังพระนิเวศของพระองค์
Verse 36
उदंकदीर्घतमसोरर्घ्यं च प्रददौ नृपः । अलंकृते प्रपामध्ये वस्त्रचामरतोरणैः
ณ กลางมณฑปที่ประดับงดงามด้วยผืนผ้า พัดชามระ และพวงประดับ พระราชาทรงถวายอรฺฆยะ (น้ำบูชาต้อนรับ) แด่อุทังคะและทีรฆตมส
Verse 37
वरो दीर्घतमाश्चान्ये सोदंका मुनयस्तदा । न्यषीदन्स्वनयश्चापि सामात्यः सपुरोहितः
ครั้นแล้ว เจ้าบ่าว ฤๅษีทีรฆตมส และฤๅษีอื่น ๆ พร้อมอุทังคะ ต่างนั่งลงตามอาสนะ; ส่วนสวะนะยะก็นั่งพร้อมด้วยเสนาบดีและปุโรหิต
Verse 38
ततो दुहितरं कन्यां सुकेशीं तां मनो रमाम् । भूषणालंकृतां गात्रे दिव्यवस्त्रधरां शुभाम्
แล้วเขานำพระธิดาออกมา—กุมารีผมงาม ชวนใจรื่นรมย์—ผู้เป็นมงคล ประดับอาภรณ์ทั่วกาย และทรงฉลองพระองค์อันวิจิตรดุจทิพย์
Verse 39
बिंबोष्ठीं चारुसर्वांगीं पीनोन्नतपयोधराम् । प्रपायामध्यमनयन्महाजनसमाकुलम्
ด้วยริมฝีปากดุจผลพิมพา งามพร้อมทั่วสรรพางค์ มีถันอิ่มเต็มและผุดผ่อง เขานำเธอเข้าสู่กลางมณฑปซึ่งแน่นขนัดด้วยมหาชน
Verse 40
ततो वरस्य कंठे सा मालां चंपकनिर्मिताम् । निवेशयामास शुभा जनमध्ये मनोरमा
แล้วท่ามกลางหมู่ชนที่ชุมนุมอยู่ นางกัลยาณีผู้ผุดผ่องได้คล้องพวงมาลัยดอกจำปาไว้ที่พระศอของเจ้าบ่าวอย่างงดงาม
Verse 41
उदंकस्तत आगत्य प्रतिष्ठाप्यानलं स्थले । कृत्वाग्निमुखपर्यंतं लाजाहोमादिकं तथा
ครั้นแล้ว อุทังคะได้มาถึง ณ ที่นั้น ตั้งไฟศักดิ์สิทธิ์ไว้ ณ สถานที่อันควร และประกอบพิธีกรรมจนถึงอัคนิมุข รวมทั้งลาชาโหมะและกิจที่กำหนดอื่น ๆ
Verse 42
पाणिमग्राहयत्तस्याः कन्यायाश्च वरेण तु । उदंकः सर्वकर्माणि कारयामास तत्र वै
ต่อมา อุทังคะให้เจ้าบ่าวจับมือเจ้าสาวตามพิธีปาณิครหณะ และ ณ ที่นั้นท่านก็ให้ประกอบพิธีกรรมที่เหลือทั้งหมดโดยถูกต้องครบถ้วน
Verse 43
वरवध्वोस्तदा विप्राः प्रायुंजत तदाशिषः । ततः स राजा स्वनयो वरं दीर्घतमोमुनिम्
ครั้งนั้นพราหมณ์ทั้งหลายได้ประพรมน้ำพระพรและกล่าวอวยพรแก่เจ้าบ่าวเจ้าสาว แล้วพระราชาก็ถวายเกียรติแก่พระราชบุตรเขยของพระองค์ และแด่มุนีทีรฆตมสด้วย
Verse 44
उदंकं वरपक्षीयान्स्वपक्षीयांस्तथाद्विजाः । त्रिलक्षं ब्राह्मणानन्नैर्भोजयामास षड्रसैः
พระองค์ทรงถวายเกียรติแก่อุทังคะ และทรงเลี้ยงดูทวิชะทั้งฝ่ายเจ้าบ่าวและฝ่ายพระองค์เอง ให้พราหมณ์สามแสนรูปอิ่มเอมด้วยภักษาหารครบหกรส
Verse 45
ततः संभावयामास तांबूलाद्यैरनेकधा । अथामंत्र्य मुनिश्रेष्ठमुदंकः स्वाश्रमं ययौ
ครั้นแล้วเขาก็ถวายการบูชาต้อนรับด้วยหมากพลู (ตัมพูล) และอุปจาระนานาประการ จากนั้นเมื่อกราบลามุนีผู้ประเสริฐแล้ว อุทัมกะก็กลับสู่อาศรมของตน
Verse 46
अन्ये च ब्राह्मणाः सर्वे स्वदेशान्प्रययुस्तदा । एवं विवाहे निर्वृत्ते कक्षीवद्राजकन्ययोः
และในกาลนั้น พราหมณ์อื่น ๆ ทั้งหมดก็กลับไปยังถิ่นของตน ๆ ดังนี้ เมื่อพิธีอภิเษกสมรสของกักษีวัตกับพระธิดากษัตริย์ได้สำเร็จโดยชอบแล้ว
Verse 47
प्रविश्यागस्त्यतीर्थं स तिरोधत्त गजोत्तमः । ततो दीर्घतमा विप्राः पुत्रेण स्नुषया सह
เมื่อเข้าไปยังอคัสตยะตีรถะแล้ว ช้างผู้ประเสริฐนั้นก็อันตรธานหายไปจากสายตา จากนั้นเหล่าพราหมณ์—ทีรฆตมะพร้อมด้วยบุตรและบุตรสะใภ้—
Verse 48
अगस्त्यस्य महातीर्थे स्नानं कृत्वेष्टदायिनि । श्लाघमानश्च तत्तीर्थं सर्वलोकेषु विश्रुतम्
ครั้นอาบน้ำชำระในมหาตีรถะแห่งอคัสตยะ อันประทานผลตามปรารถนาแล้ว เขาก็สรรเสริญตีรถะนั้นซึ่งเลื่องลือไปในทุกโลก
Verse 49
प्रयातुं स्वा श्रमं पुण्यं वेदारण्यं मनो दधे । राजानं च तमागंतुमापृच्छन्मुनिसत्तमः
เขาตั้งจิตหมายจะออกเดินทางสู่อาศรมอันเป็นบุญของตน คือเวทารัณยะ และมุนีผู้ประเสริฐก็ทูลเชิญพระราชาให้เสด็จมาที่นั่นด้วย
Verse 50
स्वनयोऽपि तदा राजा स्वदुहित्रे मुदान्वितः । ददौ शतसहस्राणि स्वर्णानि स्त्रीधनं तदा
ครั้งนั้นพระราชาก็ทรงปีติยินดีนัก แล้วประทานแก่พระธิดาเป็นสตรีธนะ คือทองคำหนึ่งแสนเหรียญเป็นสินเดิมของนาง
Verse 51
गवां सहस्रं प्रददौ दासीनां च सहस्रकम् । ग्रामं पंचशतं चापि ददौ दुहितृवत्सलः
พระราชาผู้ทรงรักพระธิดายิ่งนัก ได้ประทานโคหนึ่งพันตัว นางทาสีหนึ่งพันคน และยังประทานหมู่บ้านอีกห้าร้อยแห่งด้วย
Verse 52
दिव्यवस्त्रा युतं चापि शतं भूषणपेटिकाः । हारमालासहस्रं च ददौ दुहितृसौहृदात्
ด้วยความเอ็นดูต่อพระธิดา พระองค์ยังประทานฉลองพระองค์อันเป็นทิพย์หนึ่งร้อยชุด หีบเครื่องประดับ และสร้อยคอกับพวงมาลัยหนึ่งพันด้วย
Verse 53
एतत्सर्वं समादाय स पुत्रः सस्नुषो मुनिः । राज्ञा च समनुज्ञातः प्रययौ वेदकाननम्
ครั้นรับของทานทั้งหมดนั้นแล้ว ฤๅษีผู้นั้นพร้อมด้วยบุตรและบุตรสะใภ้ ได้รับพระบรมราชานุญาตแล้ว จึงออกเดินทางไปยังป่าชื่อเวทกานนะ
Verse 54
वेदारण्यं समासाद्य तदा दीर्घतमा मुनिः । उवास ससुखं विप्राः पुत्रेण स्नुषया सह
ครั้นถึงป่าเวทแล้ว ฤๅษีทีรฆตมะได้พำนักอยู่ ณ ที่นั้นอย่างผาสุก โอ้พราหมณ์ทั้งหลาย พร้อมด้วยบุตรและบุตรสะใภ้
Verse 55
सेवन्वेदाटवीनाथं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । न्यवसत्तु चिरं कालं कक्षीवानपि भार्यया
เมื่อปรนนิบัติพระเป็นเจ้า ผู้เป็นนาถแห่งพงไพรพระเวท—ผู้ประทานผลทั้งสุขโลกีย์และโมกษะ—กักษีวานก็พำนัก ณ ที่นั้นเนิ่นนานพร้อมภรรยา
Verse 56
स्वनयोपि स राजर्षिः स्नात्वा कुंभजनिर्मिते । तत्र तीर्थे महापुण्ये सहितः सर्वसैनिकैः
ราชฤๅษีนั้นด้วย ครั้นอาบน้ำชำระในทีรถะอันมหาบุญ ซึ่งกุมภชะ (อคัสตยะ) ได้สถาปนาแล้ว ก็พำนักอยู่ที่นั่นพร้อมด้วยกองทัพทั้งปวง
Verse 57
अतःपुरं समादाय मुदितः स्वपुरं ययौ । अगस्त्यतीर्थमाहात्म्यादेवं कक्षीवतो मुनेः । अनन्यसुलभो विप्रा विवाहः समजायत
แล้วเขานำหมู่เรือนใน (ครอบครัวและข้าราชบริพารฝ่ายใน) ไปด้วย และกลับสู่เมืองของตนด้วยความยินดี ดังนี้แล ด้วยมหิมาแห่งอคัสตยะ-ทีรถะ โอ้พราหมณ์ทั้งหลาย การอภิเษกสมรสของฤๅษีกักษีวานซึ่งโดยปกติยากจะได้มา ก็สำเร็จขึ้น
Verse 58
श्रीसूत उवाच । इतिहासस्त्वयं पुण्यो वेदसिद्धो मुनीश्वराः
ศรีสูตกล่าวว่า: “โอ้เหล่ามุนีผู้เป็นใหญ่ เรื่องราวนี้เป็นอิติหาสอันเป็นบุญ เป็นสิ่งบริสุทธิ์ และได้รับการยืนยันด้วยอำนาจพระเวท”
Verse 59
धन्यो यशस्य आयुष्यः कीर्तिसौभाग्य वर्द्धनः । श्रोतव्यः पठितव्योऽयं सर्वथा मानवैर्द्विजाः
เรื่องนี้เป็นมงคล บันดาลยศชื่อ เพิ่มพูนอายุ และทวีคีรติพร้อมความเป็นสิริมงคล ดังนั้น โอ้ทวิชะทั้งหลาย มนุษย์พึงฟังและสาธยายอยู่เสมอ
Verse 60
पठतां शृण्वतां चेममितिहासं पुरातनम् । नेहामुत्रापि वा क्लेशो दारिद्यं चापि नो भवेत्
ผู้ใดสวดสาธยายและผู้ใดสดับฟังตำนานศักดิ์สิทธิ์โบราณนี้ ย่อมไม่ประสบทุกข์โทษ ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า และความยากจนก็ไม่บังเกิดขึ้น