
Sukta 4.3
Vāmadeva Gautama (traditional attribution for Mandala 4)
Agni (with Rudra-epithet/force invoked as king and hotṛ)
Triṣṭubh (probable for RV 4.3; verse-length and cadence fit the dominant meter of this section)
บทสวดนี้อัญเชิญอัคนีให้เป็นราชาแห่งยัญพิธีและเป็นโหตฤผู้แท้จริง ผู้แผ่ครอบคลุมทั้งสองโลก แบกพลังดุจรุทระ—ดุดัน ชำระให้บริสุทธิ์ และทรงอธิปไตยในพิธีกรรม บทสรรเสริญยกย่องอำนาจของอัคนีที่ดำเนินตามสัจจะ สามารถแปรสิ่งดิบให้สุก (āmā→pakva) ทำให้สิ่งเร้นลับปรากฏแก่การรับรู้ และนำผู้นมัสการไปตาม “นีถานิ” (หนทางชี้นำ) อันลี้ลับ ท้ายที่สุดฤๅษีถวายถ้อยคำที่รจนาขึ้นอย่างประณีตและเป็นถ้อยใน (niṇyā)—วาจาเร้นนัยและคำสรรเสริญที่เกิดจากแรงบันดาลใจ—อันสมควรแก่อัคนีผู้รู้
Mantra 1
आ वो राजानमध्वरस्य रुद्रं होतारं सत्ययजं रोदस्योः । अग्निं पुरा तनयित्नोरचित्ताद्धिरण्यरूपमवसे कृणुध्वम् ॥
จงเชิญมาเพื่อพวกท่านซึ่งราชาแห่งพิธีบูชา—พลังแห่งรุทระ—ให้เป็นโหตฤ (hotṛ) ผู้บูชาโดยสัตย์จริงแห่งสองโลก (ฟ้าและดิน). จงทำให้อัคนี ผู้เก่าแก่ ผู้บังเกิดจากพลังอันหล่อเลี้ยงทั้งหลาย มีรูปทองคำ เป็นกำลังแห่งความเกื้อกูลแก่เรา ผู้ปลุกเร้ากระทั่งสิ่งที่ยังไม่ถูกรับรู้.
Mantra 2
अयं योनिश्चकृमा यं वयं ते जायेव पत्य उशती सुवासाः । अर्वाचीनः परिवीतो नि षीदेमा उ ते स्वपाक प्रतीचीः ॥
นี่คือครรภ์-ที่นั่ง (yoni) ซึ่งเราได้จัดทำไว้เพื่อท่าน; ดุจภรรยาปรารถนาสามีของตน สวมอาภรณ์งาม เราจัดเตรียมไว้ด้วยความใฝ่หา. ขอท่านจงหันมาทางนี้ ห่มคลุมโดยรอบ แล้วประทับนั่งลง; โอ้ผู้ปรุงสุกได้ดี (svapāka) เครื่องบูชาของเรานี้จักย้อนกลับไปสู่ท่านเป็นพลังที่ตอบสนอง.
Mantra 3
आशृण्वते अदृपिताय मन्म नृचक्षसे सुमृळीकाय वेधः । देवाय शस्तिममृताय शंस ग्रावेव सोता मधुषुद्यमीळे ॥
แด่ผู้ทรงสดับฟัง ผู้มิได้เมามัว—ผู้หยั่งเห็นมนุษย์ ผู้เปี่ยมเมตตาและประทานความร่มเย็น โอผู้รู้แจ้ง (เวธะ) จงเปล่งความคิดอันดลใจ (manman) แด่ท่านนั้น. จงประกาศบทสรรเสริญแด่เทพ แด่อมตะ (amṛta); ดุจศิลาบีบโสมที่ผู้บีบ (sotṛ) หลั่งความหวาน (madhu) ลงมา ข้าพเจ้าขานนามและนอบน้อมบูชาท่าน.
Mantra 4
त्वं चिन्नः शम्या अग्ने अस्या ऋतस्य बोध्यृतचित्स्वाधीः । कदा त उक्था सधमाद्यानि कदा भवन्ति सख्या गृहे ते ॥
แม้จากไม้ก่อไฟ (śamī) ก็ตาม โออัคนี (Agni) จงตระหนักเพื่อพวกเราถึง ṛta—ระเบียบอันเที่ยงธรรมแห่งจักรวาลนี้. โอผู้รู้ความจริง (ṛtacit) ผู้มีปัญญาอันเกื้อกูล จงตื่นรู้เถิด. เมื่อใดถ้อยคำสรรเสริญ (uktha) และความชื่นบานร่วมกันในพิธี (sadhama) ของท่านจักบังเกิด? เมื่อใดมิตรภาพจักถือกำเนิดในเรือนของท่าน?
Mantra 5
कथा ह तद्वरुणाय त्वमग्ने कथा दिवे गर्हसे कन्न आगः । कथा मित्राय मीळ्हुषे पृथिव्यै ब्रवः कदर्यम्णे कद्भगाय ॥
โออัคนี (Agni) ท่านจักตอบต่อวรุณะ (Varuṇa) อย่างไร? ท่านจักถูกตำหนิต่อหน้าเทวสวรรค์ (Dyaus) อย่างไร—ความผิด (āgas) ของเราคือสิ่งใด? ท่านจักกล่าวอย่างไรต่อมิตร (Mitra) ผู้เปี่ยมกรุณา และต่อแผ่นดิน (Pṛthivī)? ท่านจักกล่าวสิ่งใดต่ออริยมน (Aryaman) และสิ่งใดต่อภคะ (Bhaga)?
Mantra 6
कद्धिष्ण्यासु वृधसानो अग्ने कद्वाताय प्रतवसे शुभंये । परिज्मने नासत्याय क्षे ब्रवः कदग्ने रुद्राय नृघ्ने ॥
โอ อัคนี ผู้เจริญงอกงามในที่ประทับอันศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย—ท่านจะกล่าวถ้อยคำใด? และต่อวาตะ (Vāta) ผู้ขับเคลื่อนไปข้างหน้า ผู้เกื้อกูล ท่านจะกล่าวสิ่งใด? ต่อคู่นาสัตยะ (Nāsatyā) ผู้ท่องไปไกล—เพื่อที่พำนักของพวกเรา ท่านจะกล่าวสิ่งใด? โอ อัคนี ต่อรุทระ (Rudra) ผู้สังหารศัตรู ท่านจะกล่าวสิ่งใด?
Mantra 7
कथा महे पुष्टिम्भराय पूष्णे कद्रुद्राय सुमखाय हविर्दे । कद्विष्णव उरुगायाय रेतो ब्रवः कदग्ने शरवे बृहत्यै ॥
ท่านจะกล่าวอย่างไรต่อปูษัน (Pūṣan) ผู้ยิ่งใหญ่ ผู้แบกความอุดมสมบูรณ์? และต่อรุทระ (Rudra) ผู้ประกอบยัญอันดี ผู้ประทานเครื่องบูชา ท่านจะกล่าวสิ่งใด? ต่อวิษณุ (Viṣṇu) ผู้ก้าวกว้าง ท่านจะกล่าว ‘วาจาแห่งเมล็ดพันธุ์’ (retas) ใด? โอ อัคนี ต่อศรผู้โผบินไกล (Śarava) ต่อความกว้างใหญ่ ท่านจะกล่าวสิ่งใด?
Mantra 8
कथा शर्धाय मरुतामृताय कथा सूरे बृहते पृच्छ्यमानः । प्रति ब्रवोऽदितये तुराय साधा दिवो जातवेदश्चिकित्वान् ॥
ท่านจะตอบอย่างไรต่อหมู่มารุต (Marut) ผู้ตั้งอยู่ในความเที่ยงธรรม? และต่อสุริยะ (Sūrya) ผู้ยิ่งใหญ่เมื่อถูกถามเล่า? จงกล่าวตอบแก่อทิติ (Aditi) ผู้ว่องไว และจงทำให้สำเร็จเถิด—โอ ชาตเวทัส (Jātavedas) ผู้รู้แจ้ง จงทำให้ความสำเร็จที่มุ่งสู่สวรรค์มั่นคงเถิด.
Mantra 9
ऋतेन ऋतं नियतमीळ आ गोरामा सचा मधुमत्पक्वमग्ने । कृष्णा सती रुशता धासिनैषा जामर्येण पयसा पीपाय ॥
ด้วยฤตะ (Ṛta) ข้าพเจ้าบูชาฤตะอันถูกกำกับมั่นคง; โอ อัคนี ด้วยความหวานของโคนม ทั้งดิบและสุกสรรพ พร้อมกัน. นางผู้มืดนี้ เมื่ออาศัยภาชนะอันส่องประกายจึงเรืองรอง และถูกทำให้พองเต็มด้วยน้ำนมของสหายผู้หล่อเลี้ยง.
Mantra 10
ऋतेन हि ष्मा वृषभश्चिदक्तः पुमाँ अग्निः पयसा पृष्ठ्येन । अस्पन्दमानो अचरद्वयोधा वृषा शुक्रं दुदुहे पृश्निरूधः ॥
เพราะด้วยฤตะจริง แม้กระทิงก็ถูกเจิม; อัคนีผู้เป็นบุรุษ ด้วยน้ำนมบนแผ่นหลังของท่าน. ไม่สั่นไหว ท่านดำเนินไป—ผู้ประทานความอุดม; กระทิงได้รีดความสว่างออกมา และนางลายด่างก็ยื่นเต้านมของนาง.
Mantra 11
ऋतेनाद्रिं व्यसन्भिदन्तः समङ्गिरसो नवन्त गोभिः । शुनं नरः परि षदन्नुषासमाविः स्वरभवज्जाते अग्नौ ॥
ด้วยฤตะ พวกเขาผ่าโขดหินให้แยกออก; เหล่าอังคิรส (Aṅgirasa) พร้อมกันรุดหน้าไปด้วยรัศมีแห่งแสง. เหล่าผู้แกร่งกล้านั่งล้อมอุษา (Uṣas) ในความกว้างอันเป็นมงคล; และสวร (Svar) อันส่องสว่างก็ปรากฏ เมื่ออัคนีบังเกิดภายใน.
Mantra 12
ऋतेन देवीरमृता अमृक्ता अर्णोभिरापो मधुमद्भिरग्ने । वाजी न सर्गेषु प्रस्तुभानः प्र सदमित्स्रवितवे दधन्युः ॥
ด้วยฤตะ (ṛta—กฎและระเบียบจักรวาล) เหล่าน้ำศักดิ์สิทธิ์—อมตะและมิได้ปะปนมัวหมอง—เคลื่อนไปด้วยกระแสอันหวานดุจน้ำผึ้ง โอ อัคนี. ดุจม้าศึกในคราวพุ่งทะยานกู่ก้อง พวกนางเร่งรุดไปข้างหน้าเสมอ เพื่อจะไหลออกเป็นการหลั่งรินไม่ขาดสาย.
Mantra 13
मा कस्य यक्षं सदमिद्धुरो गा मा वेशस्य प्रमिनतो मापेः । मा भ्रातुरग्ने अनृजोॠणं वेर्मा सख्युर्दक्षं रिपोर्भुजेम ॥
ขออย่าให้เรา—even เพียงชั่วขณะ—ตกอยู่ในมนตร์อำนาจของศัตรูผู้ใดเลย; ขออย่าให้เราพ่ายต่อแรงที่บั่นทอนอันเกิดจากความระส่ำระสายของหมู่ญาติ. โอ อัคนี ขออย่าให้เราต้องแบกหนี้ของพี่น้องผู้ไร้สิทธิ์; ขออย่าให้เราเป็นผู้เสพประโยชน์จากความชำนาญของศัตรู และอย่าใช้ความสามารถของมิตรสหายไปในทางผิด.
Mantra 14
रक्षा णो अग्ने तव रक्षणेभी रारक्षाणः सुमख प्रीणानः । प्रति ष्फुर वि रुज वीड्वंहो जहि रक्षो महि चिद्वावृधानम् ॥
ขอทรงคุ้มครองเรา โอ อัคนี ด้วยฤทธานุภาพแห่งการพิทักษ์ของพระองค์—คุ้มครองเราอยู่ ผู้มีพักตร์งาม ผู้เปรมปรีดิ์. ขอทรงโต้กลับ ตีให้แตก ทำลายความชั่วอันหนาทึบ; ขอทรงสังหารรากษัส (Rakṣas) แม้มันจะเติบใหญ่และแข็งแกร่งยิ่งแล้วก็ตาม.
Mantra 15
एभिर्भव सुमना अग्ने अर्कैरिमान्त्स्पृश मन्मभिः शूर वाजान् । उत ब्रह्माण्यङ्गिरो जुषस्व सं ते शस्तिर्देववाता जरेत ॥
โอ อัคนี ขอท่านจงมีจิตยินดีด้วยบทสรรเสริญเหล่านี้; โอ วีรบุรุษ ขอท่านจงแตะต้องความอุดมบริบูรณ์เหล่านี้ด้วยความคิดของเรา. อีกทั้ง โอ อังคิรัส ขอท่านจงยินดีรับพรหมัน (ถ้อยคำศักดิ์สิทธิ์แห่งพิธี) เหล่านี้; แล้วคำสรรเสริญอันมีแรงดลใจของท่าน ซึ่งถูกขับเคลื่อนโดยเหล่าเทพ จงสุกงอมสมบูรณ์ในท่านเถิด.
Mantra 16
एता विश्वा विदुषे तुभ्यं वेधो नीथान्यग्ने निण्या वचांसि । निवचना कवये काव्यान्यशंसिषं मतिभिर्विप्र उक्थैः ॥
โอ เวธัส (ผู้จัดวาง) โอ อัคนี—ผู้รู้ทั้งปวง—ข้าพเจ้าได้รจนาสิ่งนำทางทั้งหลายและถ้อยคำอันเร้นลับทั้งหมดนี้เพื่อท่าน. เป็นวาจาลับ เป็นสัจจะเชิงกวีสำหรับกวีผู้หยั่งรู้ (กวิ); ด้วยความคิดและบทสรรเสริญอันมีแรงดลใจ (อุกถะ) ข้าพเจ้าได้ประกาศยกย่องสิ่งเหล่านั้น.
Because Agni governs the whole ritual process: he is invoked first, receives the offerings, and ensures the rite proceeds in right order (ṛta), like a sovereign directing the adhvara.
It highlights Agni’s fierce, purifying power—an awe-inspiring force that burns away impurity and compels truthfulness in the ritual and in the worshipper.
It refers to inward, symbolic or esoteric utterances—carefully crafted poetic formulas and insights offered to Agni, who is praised as the knower able to receive and fulfill them.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.