Adhyaya 25: The Birth of Ahaṅkāra as Guha/Skanda and His Appointment as Divine Commander

Verse 1

प्रजापाल उवाच । अहंकारात् कथं जज्ञे कार्त्तिकेयो द्विजोत्तम । एतन्मे संशयं छिन्धि पृच्छतो वै महामुने ॥ २५.१ ॥

ప్రజాపాలుడు అన్నాడు—హే ద్విజోత్తమా, అహంకారమునుండి కార్త్తికేయుడు ఎలా జన్మించాడు? హే మహామునీ, నేను అడుగుతున్న ఈ సందేహాన్ని తొలగించుము।

Verse 2

महातपा उवाच । सर्वेषामेव तत्त्वानां यः परः पुरुषः स्मृतः । तस्मादव्यक्तमुत्पन्नं तत्त्वादि त्रिविधं तु तत् ॥ २५.२ ॥

మహాతపుడు అన్నాడు—సర్వ తత్త్వములకు అతీతుడైన పరమ పురుషుడు స్మరించబడుతున్నాడు; ఆయన నుండే అవ్యక్తము ఉద్భవించింది, మరియు తత్త్వాది ఆ మూలవర్గము త్రివిధమని చెప్పబడింది।

Verse 3

पुरुषाव्यक्तयोर्मध्ये महत्त्वं समपद्यत । स चाहङ्कार इत्युक्तो यो महान् समुदाहृतः ॥ २५.३ ॥

పురుషుడు మరియు అవ్యక్తము మధ్య మహత్తత్త్వము ఉద్భవిస్తుంది; అదే తత్త్వము ‘అహంకారము’ అని చెప్పబడుతుంది, అదే ‘మహాన్’ అని కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది।

Verse 4

पुरुषो विष्णुरित्युक्तः शिवो वा नामतः स्मृतः । अव्यक्तं तु उमा देवी श्रीर्वा पद्मनिभेक्षणा ॥ २५.४ ॥

‘పురుషుడు’ విష్ణువని చెప్పబడెను; నామమాత్రంగా ఆయనే శివుడని కూడా స్మరించబడెను. ‘అవ్యక్తము’ అయితే దేవి ఉమ, లేదా పద్మనేత్రి శ్రీ.

Verse 5

तत्संयोगादहंकारः स च सेनापतिर्गुहः । तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु राजन् महामते ॥ २५.५ ॥

ఆ సంయోగమునుండి అహంకారము ఉద్భవిస్తుంది; అది దేవసేనాధిపతి గుహతో సంబంధించబడినదిగా చెప్పబడింది. అతని ఉద్భవాన్ని నేను వివరిస్తాను; ఓ మహామతి రాజా, వినుము।

Verse 6

आद्यो नारायणो देवस्तस्माद् ब्रह्मा ततोऽभवत् । अतः स्वयम्भुवश्चान्ये मरीच्याद्यार्कसम्भवाः ॥ २५.६ ॥

ఆది దేవుడు నారాయణుడు; ఆయన నుండే బ్రహ్మ ఉద్భవించాడు. ఆ తరువాత స్వయంభువ మనువు, అలాగే మరిచి మొదలైన ఇతరులు కూడా—అర్క (సూర్య) నుండి జనించినవారు—ఉద్భవించారు।

Verse 7

तेष्वारभ्य सुरा दैत्या गन्धर्वा मानुषाः खगाः । पशवः सर्वभूतानि सृष्टिरेषा प्रकीर्तिता ॥ २५.७ ॥

వారినుండి ఆరంభమై దేవతలు, దైత్యులు, గంధర్వులు, మనుష్యులు, పక్షులు, పశువులు మరియు సమస్త భూతజాతము—ఈ సృష్టి ఇట్లుగా కీర్తించబడింది।

Verse 8

सृष्ट्यां विस्तारितायां तु देवदैत्याः महाबलाः । सापत्न्यं भावमास्थाय युयुधुर्विजिगीषवः ॥ २५.८ ॥

సృష్టి విస్తరించినప్పుడు మహాబలులైన దేవులు, దైత్యులు ప్రత్యర్థి భావాన్ని ధరించి జయాభిలాషతో పరస్పరం యుద్ధం చేశారు।

Verse 9

दैत्यानां बलिनः सन्ति नायका युद्धदुर्मदाः । हिरण्यकशिपुः पूर्वं हिरण्याक्षो महाबलः । विप्रचित्तिर्विचित्तिश्च भीमाक्षः क्रौञ्च एव च ॥ २५.९ ॥

దైత్యుల్లో యుద్ధంలో దుర్మదులైన బలవంతమైన నాయకులు ఉన్నారు—మొదట హిరణ్యకశిపుడు, తరువాత మహాబలుడు హిరణ్యాక్షుడు; అలాగే విప్రచిత్తి, విచిత్తి, భీమాక్షుడు, క్రౌంచుడు కూడా।

Verse 10

एतेऽतिबलिनः शूरा देवसैन्यं महामृधे । अनारतं सितैर्बाणैर्जयन्तेऽनुदिनं मृधे ॥ २५.१० ॥

ఈ అతిబలవంతులైన శూరులు మహాయుద్ధంలో తెల్లని బాణాలతో నిరంతరం, రోజురోజుకు, దేవసేనను సమరంలో జయిస్తున్నారు।

Verse 11

तेषां पराजयं दृष्ट्वा देवानां तु बृहस्पतिः । उवाच हीनं वः सैन्यं नायकेन विना सुराः ॥ २५.११ ॥

దేవుల పరాజయాన్ని చూసి బృహస్పతి ఇలా అన్నాడు—“ఓ సురులారా, నాయకుడు లేకుండా మీ సైన్యం హీనమై ఉంది.”

Verse 12

एकेनेन्द्रेण दिव्यं तु सैन्यं पातुं न शक्यते । अतः सेनापतिं किञ्चिदन्वेषयत माचिरम् ॥ २५.१२ ॥

ఇంద్రుడు ఒక్కడే దివ్య సైన్యాన్ని కాపాడలేడు; అందువల్ల ఆలస్యం చేయకుండా తగిన సేనాపతిని వెతకండి।

Verse 13

एवमुक्तास्ततो देवा जग्मुर्लोकपितामहम् । सेनापतिं च नो देहि वाक्यमूचुः ससम्भ्रमम् ॥ २५.१३ ॥

ఇలా చెప్పబడిన తరువాత దేవతలు లోకపితామహుడైన బ్రహ్మదేవుని దగ్గరకు వెళ్లి, ఆతురతతో—“మాకు ఒక సేనాపతిని ప్రసాదించండి” అని పలికారు.

Verse 14

ततो दध्यौ चतुर्वक्त्रः किमेषां क्रियते मया । ब्रह्मा । अथ चिन्तयामास रुद्रं प्रति मनोगतम् ॥ २५.१४ ॥

అప్పుడు చతుర్ముఖుడైన బ్రహ్మదేవుడు ఆలోచించాడు—“వీరి కోసం నేను ఏమి చేయాలి?” అనంతరం తన మనోగతాన్ని రుద్రుని వైపు దృష్టి పెట్టి ధ్యానించాడు.

Verse 15

ततो देवाः सगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । ब्रह्माणं पुरतः कृत्वा जग्मुः कैलासपर्वतम् ॥ २५.१५ ॥

అప్పుడు దేవతలు గంధర్వులతో కలిసి, ఋషులు, సిద్ధులు, చారణులతో కూడి, బ్రహ్మదేవుని ముందుగా ఉంచుకొని కైలాస పర్వతానికి వెళ్లారు.

Verse 16

तत्र दृष्ट्वा महादेवं शिवं पशुपतिं विभुम् । तुष्टवुर्विविधैस्तोत्रैः शक्राद्यास्त्रिदिवौकसः ॥ २५.१६ ॥

అక్కడ మహాదేవుడైన శివుడు, పశుపతి, సర్వవ్యాపి ప్రభువును దర్శించి, శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మొదలైన త్రిదివవాసి దేవతలు నానావిధ స్తోత్రాలతో స్తుతించారు.

Verse 17

देवा ऊचुः । नमाम सर्वे शरणार्थिनो वयं महेश्वरं त्र्यम्बकभूतभावनम् । उमापते विश्वपते मरुत्पते जगत्पते शङ्कर पाहि नः स्वयम् ॥ २५.१७ ॥

దేవతలు పలికారు—శరణార్థులమైన మేమందరం మహేశ్వరుడైన త్ర్యంబకుడు, భూతభావనుడికి నమస్కరిస్తున్నాము. ఓ ఉమాపతే, విశ్వపతే, మరుత్పతే, జగత్పతే—ఓ శంకరా, నీవే స్వయంగా మమ్మల్ని రక్షించు.

Verse 18

जटाकलापाग्रशशाङ्कदीधिति-प्रकाशिताशेषजगत्त्रयामल । त्रिशूलपाणे पुरुषोत्तमाच्युत प्रपाहि दैत्याच्च जगत्त्रयोदरे ॥ २५.१८ ॥

త్రిశూలపాణి పురుషోత్తమ అచ్యుతా! నీ జటాకలాప శిఖరంపై చంద్రకాంతి ప్రకాశించి, నీ తేజస్సుతో త్రిలోకం పవిత్రమగుచున్నది; త్రిలోకగర్భమందున్న దైత్యుని నుండి మమ్మును రక్షించుము।

Verse 19

त्वमादिदेवः पुरुषोत्तमो हरिर्भवो महेशस्त्रिपुरान्तको विभुः । भगाक्षिहा दैत्यरिपुः पुरातनो वृषध्वजः पाहि सुरोत्तमोत्तम ॥ २५.१९ ॥

నీవే ఆదిదేవుడు—పురుషోత్తమ హరి, భవ, మహేశ, త్రిపురాంతక విభువు; భగుని కన్నును హరించినవాడవు, ప్రాచీన దైత్యశత్రువు, వృషధ్వజుడు. దేవోత్తమోత్తమా, మమ్మును రక్షించుము।

Verse 20

गिरीशजानाथ गिरिप्रियाप्रिय प्रभो समस्तामरलोकपूजित । गणेश भूतेश शिवाक्षयाव्यय प्रपाहि नो दैत्यवरान्तकाच्युत ॥ २५.२० ॥

హే గిరీశజనాథా, ప్రభూ! గిరిప్రియ (పార్వతి) కి ప్రియుడవు-అప్రియుడవు, సమస్త అమరలోకములచే పూజితుడవు. హే గణేశా, భూతేశా, శివా, అక్షయావ్యయా! హే దైత్యవరాంతక అచ్యుతా, మమ్మును రక్షించుము।

Verse 21

पृथ्व्यादितत्त्वेषु भवान् प्रतिष्ठितो ध्वनिस्वरूपो गगने विशेषतः । वायौ द्विधा तेजसि च त्रिधा जले चतुः क्षितौ पञ्चगुणः प्रपाहि नः ॥ २५.२१ ॥

నీవు భూమి మొదలైన తత్త్వములలో ప్రతిష్ఠితుడవు; విశేషంగా ఆకాశమందు నీవు ధ్వనిస్వరూపుడవు. వాయువులో ద్వివిధంగా, తేజస్సులో త్రివిధంగా, జలములో చతుర్విధంగా, భూమిలో పంచగుణంగా ఉన్నవాడవు—మమ్మును రక్షించుము।

Verse 22

अग्निस्वरूपोऽसि तरौ तथोपले सत्त्वस्वरूपोऽसि तथा जलेष्वपि । तेजःस्वरूपो भगवान् महेश्वरः प्रपाहि नो दैत्यगणार्दितान् हर ॥ २५.२२ ॥

నీవు వృక్షములోను రాయిలోను అగ్నిస్వరూపుడవు; జలములలోను సత్త్వస్వరూపుడవు. తేజస్స్వరూపుడైన భగవాన్ మహేశ్వరా! హరా, దైత్యగణములచే బాధింపబడిన మమ్మును రక్షించుము।

Verse 23

नासीद्यदा अकाण्डमिदं त्रिलोचन प्रभाकरेंद्रद्रविणाधिपाः कुतः । तदा भवान् एव विरुद्धलोचन प्रमाणबाधादिविवर्जितः स्थितः ॥ २५.२३ ॥

ఈ జగత్‌ప్రపంచం అసలు లేనప్పుడు, ఓ త్రిలోచనా, అప్పుడు సూర్యుడు, ఇంద్రుడు, ధనాధిపతి కుబేరుడు ఎక్కడి వారు? ఆ కాలంలో, ఓ విశిష్ట నేత్రధారీ, మీరు మాత్రమే ప్రమాణబాధ మొదలైన దోషాల నుండి విముక్తుడై నిలిచియున్నారు।

Verse 24

कपालमालिन् शशिखण्डशेखर श्मशानवासिन् सितभस्मगुण्ठित । फणीन्द्रसंवीततनॊऽन्तकापह प्रपाहि नो दक्षधिया सुरेश्वर ॥ २५.२४ ॥

ఓ కపాలమాలీ, చంద్రకళాశేఖరా, శ్మశానవాసీ, శ్వేత భస్మంతో ఆవరితుడా; నాగరాజు చుట్టుకున్న దేహధారీ, మృత్యుభయహరా—ఓ సురేశ్వరా, సద్బుద్ధితో మమ్మల్ని రక్షించుము।

Verse 25

भवान् पुमान् शक्तिरियं गिरेः सुता सर्वाङ्गरूपा भगवंस्तथा त्वयि । त्रिशूलरूपेण जगत्त्रयं करे स्थितं त्रिनेत्रेषु मखाग्नयस्त्रयः ॥ २५.२५ ॥

మీరు పురుషతత్త్వం; ఈ శక్తి గిరిసుత, సర్వాంగవ్యాపినీ రూపధారిణి; మరియు ఓ భగవాన్, ఆమె మీలోనే నివసిస్తుంది। త్రిశూలరూపంగా మీ చేతిలో త్రిలోకాలు స్థితమై ఉన్నాయి; మీ త్రినేత్రాలలో మూడు యజ్ఞాగ్నులు ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయి।

Verse 26

जटास्वरूपेण समस्तसागराः कुलाचलाः सिन्धुवहाश्च सर्वशः । शशी परं ज्ञानमिदं तव स्थितं न देव पश्यन्ति कुदृष्टयो जनाः ॥ २५.२६ ॥

మీ జటారూపంలో సమస్త సముద్రాలు, పర్వతశ్రేణులు, నదీప్రవాహాలు అన్నివిధాలా స్థితమై ఉన్నాయి। ఓ దేవా, ఈ పరమ జ్ఞానం మీలోనే నిలిచియున్నది; కాని కుదృష్టిగల జనులు దానిని చూడరు।

Verse 27

नारायणस्त्वं जगतां समुद्भवस् तथा भवः सैव चतुर्मुखो भवान् । सत्त्वादिभेदेन तथाग्निभेदतो युगादिभेदेन च संस्थितस्त्रिधा ॥ २५.२७ ॥

మీరు నారాయణుడు, జగత్తుల ఉద్భవకారణం; అలాగే మీరు భవుడు (శివుడు), మరియు మీరు చతుర్ముఖుడు (బ్రహ్మ). సత్త్వాది గుణభేదం ద్వారా, అగ్నిభేదం ద్వారా, యుగాది విభాగం ద్వారా మీరు త్రివిధ రూపంగా స్థితులై ఉన్నారు।

Verse 28

भवन्तमेतॆ सुरनायकाः प्रभो भवार्थिनोऽन्यस्य वदन्ति तोषयन् । यतस्ततो नो भव भूतिभूषण प्रपाहि विश्वेश्वर रुद्र ते नमः ॥ २५.२८ ॥

హే ప్రభూ! దేవనాయకులు క్షేమార్థులై మిమ్మునే—ఇతరెవ్వరినీ కాదు—ప్రసన్నం చేయుటకై స్తుతిస్తారు. కావున హే భవ, భస్మభూషణా! అన్ని విధాలా మమ్మును రక్షించండి; హే విశ్వేశ్వర రుద్రా! మీకు నమస్కారం।

Verse 29

महातपा उवाच । एवं स्तुतस्तदा देवो रुद्रः पशुपतिः सुरैः । उवाच देवानव्यग्रः किं कार्यं ब्रूत मा चिरम् ॥ २५.२९ ॥

మహాతపా అన్నాడు—ఆ సమయంలో దేవులు ఈ విధంగా స్తుతించగా దేవుడు రుద్రుడు—పశుపతి—అవ్యగ్రంగా దేవులతో ఇలా అన్నాడు: “ఏ పని? చెప్పండి, ఆలస్యం చేయకండి।”

Verse 30

देवा ऊचुः । सेनापतिं नो देवेश देहि दैत्यवधाय वै । देवानां ब्रह्ममुख्यानामेतदेव हितं भवेत् ॥ २५.३० ॥

దేవులు అన్నారు—హే దేవేశా! దైత్యవధ కోసం మాకు తప్పక ఒక సేనాపతిని ప్రసాదించండి. బ్రహ్మాది దేవులకు ఇదే మేలు కలిగించేది.

Verse 31

रुद्र उवाच । ददामि सेनानाथं वो देवा भवत विज्वराः । भविष्य्यमस्ति पौराणं योगादीनामचिन्तयन् ॥ २५.३१ ॥

రుద్రుడు అన్నాడు—హే దేవులారా! నేను మీకు సేనల అధిపతిని ఇస్తున్నాను; మీరు బాధల నుండి విముక్తులవండి. భవిష్యత్తులో యోగాది సాధనలను చింతిస్తూ దీనికి సంబంధించిన ఒక పౌరాణిక వృత్తాంతం కూడా ఉంటుంది।

Verse 32

एवमुक्त्वा हरो देवान् विसृज्य स्वाङ्गसंस्थिताम् । शक्तिं संक्षोभयामास पुत्रहेतोः परंतप ॥ २५.३२ ॥

ఇలా చెప్పి హరుడు దేవులను పంపివేసి, తరువాత పుత్రప్రాప్తి నిమిత్తం తన శరీరంలో నివసించే శక్తిని కదిలించాడు/ఉద్రేకింపజేశాడు, ఓ శత్రుతాపకా!

Verse 33

तस्य क्षोभयतः शक्तिं ज्वलनार्कसमप्रभः । कुमारः सहजां शक्तिं बिभ्रज्ज्ञानैकशालिनीम् ॥ २५.३३ ॥

ఆ శక్తిని కదిలించుచుండగా, అగ్ని సూర్యసమ కాంతిగల కుమారుడు సహజమైన, జ్ఞానమాత్రముతో ప్రకాశించే శక్తిని ధరించాడు।

Verse 34

उत्पत्तिस्तस्य राजेन्द्र बहुरूपा व्यवस्थिताः । मन्वन्तरेष्वनेकेषु देवसेनापतिः किल ॥ २५.३४ ॥

ఓ రాజేంద్రా! అతని ఉద్భవము అనేక రూపములలో స్థిరపడినది; అనేక మన్వంతరములలో అతడు దేవసేనాధిపతిగా ప్రసిద్ధుడని చెప్పబడెను।

Verse 35

योऽसौ शरीरगो देवः अहंकार इति कीर्तितः । प्रयोजनवशाद् देवः सैव सेनापतिर्विभो ॥ २५.३५ ॥

శరీరములో నివసించే ఆ దైవతత్త్వము ‘అహంకారము’ అని కీర్తింపబడుతుంది. తన కార్యప్రయోజనమువలన, ఓ విభో, అదే (ఇంద్రియముల) సేనాపతిగా ఉంటుంది।

Verse 36

तस्मिन् जाते स्वयं ब्रह्मा सर्वदैवैः समन्वितः । पूजयामास देवेशं शिवं पशुपतिं तदा ॥ २५.३६ ॥

అది జరిగినప్పుడు, స్వయంగా బ్రహ్మా సమస్త దేవతలతో కూడి, దేవేశుడైన శివుని—పశుపతిని—అప్పుడు పూజించెను।

Verse 37

सर्वैश्च देवै ऋषिभिश्च सिद्धैः सेनापतिर्वरदानेन तेन । आप्यायितः सोऽपि सुरानुवाच सखायार्थं क्रडने कार्यमेव ॥ २५.३७ ॥

ఆ వరదానముచే సమస్త దేవులు, ఋషులు, సిద్ధులు సేనాపతిని సత్కరించిరి; అతడు బలవంతుడయ్యెను. తరువాత అతడు దేవతలతో—“స్నేహితుని నిమిత్తం, ఈ క్రీడా-పోటీలో కార్యం తప్పక చేయవలెను” అని పలికెను।

Verse 38

श्रुत्वा वचस्तस्य महानुभावो महादेवो वाक्यमिदं जगाद । ददामि ते क्रीडनकं तु कुक्कुटं तथानुगौ शाखविशाखसंज्ञौ । कुमार भूतग्रहणायको भवान् भवस्व देवेश्वर सेनयापतिः ॥ २५.३८ ॥

ఆయన మాటలు విని మహానుభావుడైన మహాదేవుడు ఇలా పలికెను— “నీకు క్రీడనకంగా ఒక కుక్కుటాన్ని ఇస్తున్నాను; అలాగే ‘శాఖ’ ‘విశాఖ’ అనే ఇద్దరు అనుచరులను కూడా. ఓ కుమార, నీవు భూతగణాల నాయకుడవై, దేవేశ్వరుని సేనకు సేనాపతిగా భవించు.”

Verse 39

एवमुक्त्वा ततो देवः सर्वे देवाश्च पार्थिव । तुष्टुवुर्वाग्भिरिष्टाभिः स्कन्दं सेनापतिं तदा ॥ २५.३९ ॥

ఇలా పలికిన తరువాత, ఓ రాజా, ఆ దేవుడు మరియు సమస్త దేవతలు కూడా ఆ సమయంలో సేనాపతి స్కందుని ఇష్టమైన, భక్తిపూర్వక వాక్యాలతో స్తుతించారు।

Verse 40

देवा ऊचुः । भवस्व देवसेनानीर्महेश्वरसुत प्रभो । षण्मुख स्कन्द विश्वेश कुक्कुटध्वज पावके ॥ २५.४० ॥

దేవతలు పలికిరి— “హే ప్రభూ, మహేశ్వరుని కుమారా! నీవు దేవసేనలకు సేనానిగా భవించు. హే షణ్ముఖ స్కందా, విశ్వేశ్వరా, కుక్కుటధ్వజా, హే పావకా!”

Verse 41

कम्पितारे कुमारेश स्कन्द बालग्रहानुग । जितारे क्रौञ्चविध्वंस कृत्तिकासुत मातृर्ज ॥ २५.४१ ॥

హే స్కందా, కుమారేశ్వరా! బాలగ్రహాల అనుచరులను కంపింపజేసేవాడా; హే జయశీలుడా, క్రౌంచవిధ్వంసకుడా; హే కృత్తికాసుతా, మాతృగణజనితా—నీకు నమస్కారం।

Verse 42

भूतग्रहपतिश्रेष्ठ पावकि प्रियदर्शन । महाभूतपतेः पुत्र त्रिलोचन नमोऽस्तु ते ॥ २५.४२ ॥

హే భూతగ్రహపతుల్లో శ్రేష్ఠుడా! హే పావకి, ప్రియదర్శనా! హే మహాభూతపతిపుత్రా, హే త్రిలోచనా—నీకు నమస్కారం.

Verse 43

एवं स्तुतस्तदा देवैर्ववर्ध भवानन्दनः । द्वादशादित्यसंकाशो बभूवाद्भुतदर्शनः । त्रैलोक्यमपि तत्तेजस्तापयामास पार्थिव ॥ २५.४३ ॥

ఆ సమయంలో దేవతలు స్తుతించగా భవానందనుడు విస్తరించాడు. పన్నెండు సూర్యుల వలె ప్రకాశించి అతడు అద్భుత దర్శనంగా నిలిచాడు. ఓ రాజా, ఆ తేజస్సు త్రిలోకమునకూడా తాపం కలిగించింది।

Verse 44

प्रजापाल उवाच । कथं तं कृत्तिकापुत्रमुक्तवन्तः सुरं गुरुम् । कथं च पावकिरसौ कथं वा मातृनन्दनः ॥ २५.४४ ॥

ప్రజాపాలుడు అన్నాడు—కృత్తికాపుత్రుడైన ఆ దేవగురువును వారు ఎలా సంబోధించారు? అతడు ‘పావకిర్’ అని ఎలా పిలువబడుతున్నాడు? లేదా ‘మాతృనందనుడు’ అని ఎలా ప్రసిద్ధి పొందాడు?

Verse 45

महातपा उवाच । आदिमन्वन्तरे देव उत्पत्तिर्या मयोदिता । परोक्षदर्शिभिर्देवैरेवमेव स्तुतः प्रभुः ॥ २५.४५ ॥

మహాతపా అన్నాడు—హే దేవా, ఆదిమన్వంతరంలో నేను చెప్పిన సృష్టి-ఉత్పత్తి వృత్తాంతం ప్రకారమే, పరోక్షదర్శి దేవతలు ప్రభువును అలాగే స్తుతించారు।

Verse 46

कृत्तिका पावकस्त्वन्यमातरो गिरिजा तथा । द्वितीयजन्मनि गुहस्यैते उत्पत्तिहेतवः ॥ २५.४६ ॥

కృత్తికలు, పావకుడు (అగ్ని), ఇతర మాతృదేవతలు, అలాగే గిరిజా (పార్వతి)—ఇవే గుహుని రెండవ జన్మకు కారణాలు।

Verse 47

एवमेतत् तवाख्यातं पृच्छतः पार्थिवोत्तम । आत्मविद्यामृतं गुह्यमहङ्कारस्य सम्भवः ॥ २५.४७ ॥

హే ఉత్తమ రాజా, నీవు అడిగినందున ఇది ఇలా వివరించబడింది—ఆత్మవిద్య అనే గుహ్య అమృతం, అనగా అహంకారము యొక్క ఉద్భవం।

Verse 48

स्वयं स्कन्दो महादेवः सर्वपापप्रणाशनः । तस्य षष्ठीं तिथिं प्रादादभिषेके पितामहः ॥ २५.४८ ॥

స్వయంగా స్కందుడే మహాదేవుడు, సమస్త పాపాలను నశింపజేసేవాడు. ఆయన అభిషేక సమయంలో పితామహుడు ఆయనకు పవిత్రమైన షష్ఠీ తిథిని ప్రసాదించాడు.

Verse 49

एतां फलाशनो यस्तु क्षयेन्नियतमानसः । अपुत्रोऽपि लभेत् पुत्रानधनोऽपि धनं लभेत् । यं यमिच्छेत मनसा तं तं लभति मानवः ॥ २५.४९ ॥

ఎవడు ఫలాహారంతో, నియమిత మనస్సుతో ఈ వ్రతాన్ని పూర్తిచేస్తాడో, అతడు సంతానం లేకున్నా కుమారులను పొందుతాడు; ధనం లేకున్నా ధనాన్ని పొందుతాడు. మనసులో ఏది కోరుతాడో, అది అతడికి లభిస్తుంది.

Verse 50

यश्चैतत् पठति स्तोत्रं कार्त्तिकेयस्य मानवः । तस्य गेहे कुमाराणां क्षेमारोग्यं भविष्यति ॥ २५.५० ॥

కార్త్తికేయుని ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవడు పఠిస్తాడో, అతని ఇంటిలో పిల్లలకు క్షేమం మరియు ఆరోగ్యము కలుగును.