Adhyaya 9
ఈ అధ్యాయంలో దేవి ప్రభాసక్షేత్రంలో శంకరుని సోమేశ్వరుడని భక్తితో నమస్కరించి, కాలాగ్ని-కేంద్రిత దివ్యరూప దర్శనాన్ని స్మరిస్తుంది. ఆది లేని, ప్రళయాతీతుడైన ప్రభువు ముండమాల ఎలా ధరించగలడు? అనే తత్త్వసందేహాన్ని ఆమె అడుగుతుంది. ఈశ్వరుడు సమాధానం ఇస్తాడు—అనంత కల్పచక్రాలలో అనేక బ్రహ్మలు, విష్ణువులు ఉద్భవించి లయమవుతారు; ముండమాల పునఃపునః సృష్టి-ప్రళయాలపై ప్రభుత్వానికి చిహ్నం. తరువాత ప్రభాసలో శివుని శాంత, జ్యోతిర్మయ, ఆది-మధ్య-అంతాలకు అతీతమైన స్వరూపం వర్ణించబడుతుంది—ఎడమవైపు విష్ణువు, కుడివైపు బ్రహ్మ, అంతర్భాగంలో వేదాలు, నేత్రాలుగా లోకదీప్తులు; దీనితో దేవి సందేహం నివృత్తి అయి విస్తృత స్తోత్రం చేస్తుంది. ఆపై దేవి ప్రభాస మహిమను మరింత వివరించమని కోరుతూ, విష్ణువు ఎందుకు ద్వారకను విడిచి ప్రభాసలోనే అంతం పొందుతాడు? అని అనేక ప్రశ్నలు వేస్తుంది—విశ్వకార్యాలు, అవతారధర్మం, నియతి మొదలైనవి. సూతుడు సందర్భాన్ని కట్టిపడేసి, ఈశ్వరుడు ‘రహస్య’ ఉపదేశాన్ని ప్రారంభిస్తాడు—ప్రభాసం ఇతర తీర్థాలకన్నా ఫలప్రదం; ఇక్కడ బ్రహ్మ-తత్త్వం, విష్ణు-తత్త్వం, రౌద్ర-తత్త్వం అనన్యంగా ఏకమవుతాయి. 24/25/36 తత్త్వసంఖ్యలను బ్రహ్మ-విష్ణు-శివ సన్నిధితో అనుసంధానించి చెప్పబడుతుంది. చివరగా ఫలశ్రుతిలో ప్రభాసంలో మరణం అన్ని వర్ణాశ్రమాలు, అన్ని యోనుల జీవులకు—భారీ పాపభారితులకైనా—ఉన్నత గతి, శుద్ధి ప్రసాదిస్తుందని క్షేత్రపావన తత్త్వం ప్రతిపాదించబడుతుంది.
Shlokas
Verse 1
देव्युवाच । दिव्यं तेजो नमस्यामि यन्मे दृष्टं पुरातने । कालाग्निरुद्रमध्यस्थं प्रभासे शंकरोद्भवम्
దేవి పలికెను: నేను ప్రాచీనకాలంలో దర్శించిన ఆ దివ్య తేజస్సుకు నమస్కరిస్తున్నాను—ప్రభాసంలో శంకరుని నుండి ఉద్భవించి, కాలాగ్నిరుద్రుని మధ్యస్థంగా నిలిచినది.
Verse 2
यो वेदसंघैरृषिभिः पुराणैर्वेदोक्तयोगैरपि इज्यमानः । तं देवदेवं शरणं व्रजामि सोमेश्वरं पापविनाशहेतुम्
వేదసంఘములు, ఋషులు, పురాణములు మరియు వేదోక్త యోగమార్గములచే కూడా ఆరాధింపబడువాడు—ఆ దేవదేవుడు సోమేశ్వరుని నేను శరణు వేడుచున్నాను; ఆయన పాపవినాశహేతువు.
Verse 3
देवदेव जगन्नाथ भक्तानुग्रहकारक । संशयो हृदि मे कश्चित्तं भवाञ्छेत्तुमर्हति
హే దేవదేవా, జగన్నాథా, భక్తానుగ్రహకర్తా! నా హృదయంలో ఒక సందేహం ఉంది; దానిని ఛేదించుటకు మీరు అర్హులు.
Verse 4
ईश्वर उवाच । कः संशयः समुत्पन्नस्तव देवि यशस्विनि । तन्मे कथय कल्याणि तत्सर्वं कथयाम्यहम्
ఈశ్వరుడు పలికెను: హే యశస్వినీ దేవీ! నీలో ఏ సందేహం ఉద్భవించింది? హే కల్యాణీ, అది నాకు చెప్పు; నేను అంతటినీ వివరించెదను.
Verse 5
देव्युवाच । यदि त्वं च महादेवो मुण्डमाला कथं कृता । अनादि निधनो धाता सृष्टिसंहारकारकः
దేవి పలికెను—నీవు నిజంగా మహాదేవుడవైతే, ముండమాల ఎలా ధరించితివి? నీవు అనాది-అనంత విధాత, సృష్టి-సంహార కర్తవు.
Verse 6
ततो विहस्य देवेशः शंकरो वाक्यमब्रवीत् । अनेकमुण्डकोटीभिर्या मे माला विराजते
అప్పుడు దేవేశుడు శంకరుడు చిరునవ్వుతో పలికెను—“అనేక కోటి ముండలతో నిర్మితమైన ఈ మాల నా కంఠమున వెలుగుచున్నది.”
Verse 7
नारायण सहस्राणां ब्रह्मणामयुतस्य च कृता शिरःकरोटीभिरनादिनिधना ततः
“వేల నారాయణులూ, అయుత బ్రహ్మలూ వారి శిరఃకరోటులతో ఈ మాల నిర్మితమైంది; అందుచేత ఇది అనాది-అనంతమైంది.”
Verse 8
अन्यो विष्णुश्च भवति अन्यो ब्रह्मा भवत्यपि । कल्पे कल्पे मया सृष्टः कल्पे विष्णुः प्रजापतिः
“ప్రతి కల్పమున విష్ణువు వేరే, బ్రహ్మ కూడా వేరే. ప్రతి కల్పమున నా చేతనే విష్ణువు మరియు ప్రజాపతి సృష్టింపబడుదురు.”
Verse 9
अहमेवंविधो देवि क्षेत्रे प्राभासिके स्थितः । कालाग्निलिंगमूले तु मुंडमालाविभूषितः
“ఓ దేవి, నేను ఇలానే ఉన్నాను—ప్రభాసక్షేత్రమున నివసిస్తూ, కాలాగ్నిలింగ మూలమున ముండమాలతో అలంకృతుడనై.”
Verse 10
अक्षसूत्रधरः शान्त आदिमध्यांतवर्जितः । पद्मासनस्थो वरदो हिमकुन्देन्दुसन्निभः
అక్షసూత్రం ధరించి, శాంతుడై, ఆది-మధ్య-అంతరహితుడై; పద్మాసనస్థుడై, వరదాతగా, హిమం-కుందం-చంద్రుని వలె ప్రకాశించుచున్నాడు।
Verse 11
मम वामे स्थितो विष्णुर्दक्षिणे च पितामहः । जठरे चतुरो वेदाः हृदये ब्रह्म शाश्वतम्
నా ఎడమవైపు విష్ణువు నిలిచియున్నాడు, కుడివైపు పితామహుడు బ్రహ్మా. నా జఠరంలో నాలుగు వేదాలు; నా హృదయంలో శాశ్వత బ్రహ్మం ఉంది।
Verse 12
अग्निः सोमश्च सूर्यश्च लोचनेषु व्यवस्थिताः
అగ్ని, సోముడు, సూర్యుడు నా నేత్రాలలో స్థాపితులై ఉన్నారు।
Verse 13
एवंविधो महादेवि प्रभासे संव्यवस्थितः । आप्यतत्त्वात्समानीते मा ते भूत्संशयः क्वचित्
హే మహాదేవీ! ఈ విధంగానే నేను ప్రభాసలో దృఢంగా స్థితుడనై ఉన్నాను. ఈ అవతారం ఆప్య తత్త్వం (జలతత్త్వం) నుండి ఉద్భవించింది; కనుక నీకు ఎప్పుడూ సందేహం కలుగకూడదు।
Verse 14
एवमुक्ता तदा देवी हर्षगद्गदया गिरा । तुष्टाव देवदेवेशं भक्त्या परमया युता
ఇలా చెప్పబడిన తరువాత దేవి ఆనందంతో గద్గద స్వరంతో, పరమభక్తితో యుక్తురాలై, దేవదేవేశ్వరుని స్తుతించింది।
Verse 15
देव्युवाच जय देव महादेव सर्वभावन ईश्वर । नमस्तेऽस्तु सुरेशाय परमेशाय वै नमः
దేవి పలికెను—జయము, ఓ దేవా! ఓ మహాదేవా! సమస్త భావములను ప్రేరేపించు ఈశ్వరా! సురేశ్వరునకు నమస్కారం; పరమేశ్వరునకును నమస్కారం।
Verse 16
अनादिसृष्टिकर्त्रे च नमः सर्वगताय च । सर्वस्थाय नमस्तुभ्यं धाम्नां धाम्ने नमोऽस्तु ते
అనాది సృష్టికర్తకు నమస్కారం; సర్వవ్యాపకుడైన ప్రభువుకు నమస్కారం। సమస్తంలో నివసించువాడా, నీకు నమస్కారం; ధామముల ధామమా, నీకు నమో నమః।
Verse 17
षडंताय नमस्तुभ्यं द्वादशान्ताय ते नमः । हंसभेद नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं च मोक्षद
షడంత తత్త్వరూపుడా, నీకు నమస్కారం; ద్వాదశాంత పరమస్థితికి నమస్కారం. హంసభేదం (ఆత్మవివేకం) కలిగించువాడా, నీకు నమస్కారం; మోక్షదా, నీకు నమస్కారం।
Verse 18
इति स्तुतस्तदा देव्या प्रचलच्चन्द्रशेखरः । ततस्तुष्टस्तु भगवानिदं वचनमब्रवीत्
దేవి ఈ విధంగా స్తుతించగా చంద్రశేఖరుడు (శివుడు) ఆనందంతో కదిలెను; అనంతరం ప్రసన్నుడై భగవాన్ ఈ వచనములు పలికెను।
Verse 19
ईश्वर उवाच । साधुसाधु महाप्राज्ञे तुष्टोऽहं व्रियतां वरः
ఈశ్వరుడు పలికెను—సాధు సాధు! ఓ మహాప్రాజ్ఞే, నేను ప్రసన్నుడను; కోరిన వరమును ఎంచుకొనుము।
Verse 20
देव्युवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश वरार्हा यदि वाप्यहम् । प्रभास क्षेत्रमाहात्म्यं पुनर्विस्तरतो वद
దేవి పలికెను—హే దేవేశ్వరా! మీరు ప్రసన్నులైతే, నేను వరానికి అర్హురాలినైతే, ప్రభాసక్షేత్ర మహాత్మ్యాన్ని మరల విస్తారంగా చెప్పండి।
Verse 21
भूतेश भगवान्विष्णुर्दैत्यानामन्तकाग्रणीः । स कस्माद्द्वारकां हित्वा प्रभासक्षेत्रमाश्रितः
హే భూతేశ్వరా! దైత్యనాశకులలో అగ్రగణ్యుడైన భగవాన్ విష్ణువు ఎందుకు ద్వారకను విడిచి ప్రభాసక్షేత్రాన్ని ఆశ్రయించాడు?
Verse 22
षष्टि तीर्थसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च । द्वारकामध्यसंस्थानि कथं न्यक्कृतवान्हरिः
ద్వారకలో అరవై వేల తీర్థాలు, అరవై కోట్లు (మరియు) స్థాపితమై ఉన్నాయి—అయితే హరి వాటిని తక్కువగా చేసి (ప్రభాసాన్ని) ఎలా ప్రాధాన్యమిచ్చాడు?
Verse 23
अमरैरावृतां पुण्यां पुण्यकृद्भिर्निषेविताम् । एवं तां द्वारकां त्यक्त्वा प्रभासं कथमागतः
ద్వారక పుణ్యనగరం—అమరులచే ఆవరించబడినది, పుణ్యకర్ములచే సేవింపబడినది. అయినా ఆయన ఆ ద్వారకను విడిచి ప్రభాసానికి ఎలా వచ్చాడు?
Verse 24
देवमानुषयोर्नेता द्योभुवोः प्रभवो हरिः । किमर्थं द्वारकां त्यक्त्वा प्रभासे निधनं गतः
హరి దేవమానవుల నాయకుడు, ద్యావాభూముల ఉద్భవకారుడు; మరి ఏ కారణంతో ఆయన ద్వారకను విడిచి ప్రభాసంలో తన అంతాన్ని పొందాడు?
Verse 25
यश्चक्रं वर्त्तयत्येको मानुषाणां मनोमयम् । प्रभासे स कथं कालं चक्रे चक्रभृतां वरः
మనుష్యుల మనోమయ వ్యవహారచక్రాన్ని ఒంటరిగా ప్రవర్తింపజేసే ఆ చక్రధారులలో శ్రేష్ఠుడు ప్రభాసలో కాలాన్ని ఎలా గడిపెను?
Verse 26
गोपायनं यः कुरुते जगतः सार्वलौकिकम् । स कथं भगवान्विष्णुः प्रभासक्षेत्रमाश्रितः
సమస్త జగత్తుకు సార్వలౌకిక రక్షణ చేసే భగవాన్ విష్ణువు ప్రభాసక్షేత్రాన్ని ఆశ్రయించాడని ఎలా చెప్పగలం?
Verse 27
योंतकाले जलं पीत्वा कृत्वा तोयमयं वपुः । लोकमेकार्णवं चक्रे दृष्ट्या दृष्टेन चात्मना
ప్రళయకాలంలో జలాన్ని త్రాగి జలమయ శరీరాన్ని ధరించి, తన దృష్టితోను ప్రాకట్యాత్మస్వరూపంతోను లోకాన్ని ఏకార్ణవంగా చేసినవాడిని ప్రభాసలో సాధారణ మాటలతో ఎలా వర్ణించగలం?
Verse 28
स कथं पञ्चतां प्राप प्रभासे पार्वतीपते । यः पुराणे पुराणात्मा वाराहं वपुरास्थितः
హే పార్వతీపతీ! పురాణాలలో పురాణాత్ముడిగా చెప్పబడుతూ వరాహవపువును ఆశ్రయించినవాడు ప్రభాసలో పంచతత్వస్థితి (లయ/మరణం)ను ఎలా పొందెను?
Verse 29
उद्दधार महीं कृत्स्नां सशैलवनकाननाम् । स कथं त्यक्तवान्गात्रं प्रभासे पापनाशने
పర్వతాలు, వనాలు, కాననాలతో కూడిన సమస్త భూమిని పైకి ఎత్తినవాడు పాపనాశక ప్రభాసలో తన దేహాన్ని ఎలా విడిచిపెట్టగలడు?
Verse 30
येन सिंहं वपुः कृत्वा हिरण्यकशिपुर्हतः । स कथं देवदेवेशः प्रभासं क्षेत्रमाश्रितः
నృసింహరూపం ధరించి హిరణ్యకశిపుని సంహరించిన ఆ దేవదేవేశ్వరుడు ప్రభాసక్షేత్రంలో ఆశ్రయం ఎలా పొందగలడు?
Verse 31
सहस्रचरणं देवं सहस्राक्षं महाप्रभम् । सहस्रशिरसं वेदा यमाहुर्वै युगेयुगे
వెయ్యి పాదాలు, వెయ్యి కళ్ళు కల మహాప్రభుడైన ఆ దేవుని—వేదాలు యుగయుగాలుగా ‘వెయ్యి శిరస్సులు’ గలవాడని ప్రకటిస్తాయి.
Verse 32
तत्याज स कथं देवः प्रभासे स्वं कलेवरम् । नाभ्यरण्यां समुद्भूतं यस्य पैतामहं गृहम्
య whose నాభికమలం నుండి పితామహ బ్రహ్ముని ధామం ఉద్భవించిందో, ఆ దేవుడు ప్రభాసంలో తన దేహాన్ని ఎలా విడిచిపెట్టగలడు?
Verse 33
एकार्णवगते लोके तत्पंकजमपंकजम् । येनोद्धृतं क्षणेनैव प्रभासस्थः स किं हरिः
లోకం ఏకార్ణవంగా మారి మునిగినప్పుడు, మలినరహితమైన ఆ కమలాన్ని క్షణంలోనే ఎత్తినవాడు—ఆ హరి ప్రభాసంలో ఉన్నాడంటే ఇంకేమి చెప్పాలి?
Verse 34
उत्तरांशे समुद्रस्य क्षीरोदस्या मृतोदधेः । यः शेते शाश्वतं योगमास्थाय परवीरहा । स कथं त्यक्तवान्देहं प्रभासे परमेश्वरः
సముద్ర ఉత్తర భాగంలో, క్షీరసాగరమైన అమృతోదధిపై శాశ్వత యోగంలో స్థితుడై శయనించే పరవీరహా పరమేశ్వరుడు ప్రభాసంలో దేహాన్ని ఎలా త్యజించగలడు?
Verse 35
हव्यादान्यः सुरांश्चक्रे कव्यादांश्च पितॄ नपि । स कथं देवदेवेशः प्रभासं क्षेत्रमाश्रितः
యెవడు దేవతలను హవ్యభాగులుగా, పితృదేవతలను కవ్యభాగులుగా నియమించెనో, ఆ దేవదేవేశుడు ప్రభాసక్షేత్రాన్ని ఆశ్రయించుట ఎలా?
Verse 36
युगानुरूपं यः कृत्वा रूपं लोकहिताय वै । धर्ममुद्धरते देवः स कथं क्षेत्रमाश्रितः
లోకహితార్థమై యుగానుగుణ రూపం ధరించి ధర్మాన్ని ఉద్ధరించు దేవుడు, ఒకే క్షేత్రానికే ఎలా ఆశ్రితుడవుతాడు?
Verse 37
त्रयो वर्णास्त्रयो लोकास्त्रैविद्यं पाठकास्त्रयः । त्रैकाल्यं त्रीणि कर्माणि त्रयो देवास्त्रयो गुणाः । सृष्टं येन पुरा देवः स कथं क्षेत्रमाश्रितः
మూడు వర్ణాలు, మూడు లోకాలు, త్రైవిద్యం మరియు దాని మూడు పాఠకులు, మూడు కాలాలు, మూడు కర్మలు, మూడు దేవతలు, మూడు గుణాలు—ఇవన్నీ పురాతనంగా సృష్టించిన ఆ సృష్టికర్త దేవుడు ఒక క్షేత్రానికే ఎలా ఆశ్రితుడు?
Verse 38
या गतिर्द्धर्मयुक्तानामगतिः पापकर्मिणाम् । चातुर्वर्ण्यस्य प्रभवश्चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता
ధర్మయుక్తులకు ఆయనే పరమగతి, పాపకర్ములకు ఆయనే అగతి; చాతుర్వర్ణ్యానికి ఆయనే ప్రభవము, ఆయనే రక్షకుడు.
Verse 39
चातुर्विद्यस्य यो वेत्ता चातुराश्रम्यसंस्थितः । कस्मात्स द्वारकां हित्वा प्रभासे पंचतां गतः
చతుర్విద్యలను తెలిసినవాడై, చతురాశ్రమ ధర్మంలో స్థితుడైనవాడు, ద్వారకను విడిచి ప్రభాసంలో ‘పంచత’ను ఎందుకు పొందెను?
Verse 40
दिगंतरं नभोभूमिरापो वायुर्विभावसुः । चंद्रसूर्यद्वयं ज्योतिर्युगेशः क्षणदातनुः
ఆయనే దిక్కుల విస్తారం, ఆకాశమూ భూమియూ; ఆయనే జలము, వాయువు, దహనాగ్ని. చంద్రసూర్యుల యుగళజ్యోతి ఆయనే; యుగేశ్వరుడు ఆయనే—క్షణమాత్రకాలమే తన దేహముగా కలవాడు।
Verse 41
यः परं श्रूयते ज्योतिर्यः परं श्रूयते तपः । यः परं परतः प्रोक्तः परं यः परमात्मवान्
‘పరమ జ్యోతి’గా శ్రుతిలో వినబడువాడు, ‘పరమ తపస్సు’గా కూడా శ్రవణమయ్యేవాడు. పరాత్పరుడని ప్రకటింపబడినవాడు; పరమాత్మస్వరూపసంపన్నుడైన పరముడు ఆయనే।
Verse 42
आदित्यादिश्च यो दिव्यो यश्च दैत्यांतको विभुः । स कथं देवकीसूनुः प्रभासे सिद्धिमीयिवान्
ఆదిత్యునివలె అగ్రగణ్యుడైన దివ్యుడు, దైత్యాంతకుడైన విభువు—ఆయనే దేవకీ సుతుడై ప్రభాసంలో ‘సిద్ధి’ని ఎలా పొందెను?
Verse 43
युगांते चांतको यश्च यश्च लोकांतकांतकः । सेतुर्यो लोकसत्तानां मेध्यो यो मेध्यकर्मणाम्
యుగాంతంలో అంతకుడైనవాడు, లోకాంతకునికీ అంతకుడైనవాడు. లోకసత్త్వాలకు సేతువైనవాడు, శుద్ధికర్మలలో నిమగ్నులకై స్వయంగా పవిత్రత అయినవాడు।
Verse 44
वेत्ता यो वेदविदुषां प्रभुर्यः प्रभवात्मनाम् । सोमभूतस्तु भूतानामग्निभूतोऽग्निवर्त्मनाम्
వేదవిదులలోనూ వేద్యుడైన జ్ఞాత, ప్రభవాత్ములకూ ప్రభువైనవాడు. భూతజనులకు సోమస్వరూపుడవుతాడు; అగ్నివర్త్మాన్ని అనుసరించువారికి అగ్నిస్వరూపుడవుతాడు।
Verse 45
मनुष्याणां मनोभूतस्तपोभूतस्तपस्विनाम् । विनयो नयभूतानां तेजस्तेजस्विनामपि
మనుష్యులలో ఆయనే మనస్సుగా అవుతాడు; తపస్వులలో ఆయనే తపస్సుగా నిలుస్తాడు. నియమవంతులలో ఆయనే వినయము, తేజస్వులలోనూ ఆయనే తేజస్సు.
Verse 46
विग्रहो विग्रहाणां यो गतिर्गतिमतामपि । स कथं द्वारकां हित्वा प्रभासक्षेत्रमाश्रितः
అన్ని దేహధారుల రూపాలకు ఆదిరూపుడైనవాడు, గతి పొందినవారికీ పరమగతియైనవాడు—ఆయన ద్వారకను విడిచి ప్రభాసక్షేత్రాన్ని ఎలా ఆశ్రయించగలడు?
Verse 47
आकाशप्रभवो वायुर्वायुप्राणो हुताशनः । देवा हुताशनप्राणाः प्राणोऽग्नेर्मधुसूदनः । सकथं पद्मजप्राणः प्रभासं क्षेत्रमाश्रितः
ఆకాశం నుండి వాయువు పుడుతుంది; వాయువు యొక్క ప్రాణం అగ్ని. దేవతలు అగ్నిచేత జీవిస్తారు; అగ్నియొక్క ప్రాణం మధుసూదనుడు (విష్ణువు). మరి పద్మజుడు (బ్రహ్మ) యొక్క ప్రాణమైన ఆయన ప్రభాసక్షేత్రాన్ని ఎలా ఆశ్రయించగలడు?
Verse 48
सूत उवाच । इति प्रोक्तस्तदा देव्या शंकरो लोकशंकरः । उवाच प्रहसन्वाक्यं पार्वतीं द्विजसत्तमाः
సూతుడు అన్నాడు—దేవి ఇలా పలికినప్పుడు, లోకహితకరుడైన శంకరుడు చిరునవ్వుతో పార్వతీదేవికి ఈ మాటలు చెప్పాడు, ఓ శ్రేష్ఠ ద్విజులారా.
Verse 49
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि प्रभासक्षेत्रविस्तरम् । रहस्यं सर्वपापघ्नं देवानामपि दुर्ल्लभम्
ఈశ్వరుడు అన్నాడు—హే దేవి, విను; ప్రభాసక్షేత్ర మహిమను నేను విస్తారంగా చెప్పుదును. ఇది సర్వపాపనాశకమైన రహస్యం; దేవతలకైనా దుర్లభం.
Verse 50
देवि क्षेत्राण्यनेकानि पृथिव्यां संति भामिनि । तीर्थानि कोटिसंख्यानि प्रभावस्तेषु संख्यया
హే దేవి, హే భామిని! భూమిపై అనేక పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి; తీర్థాలు కోటి సంఖ్యలో ఉన్నాయి—వాటిలో ప్రతి ఒక్కটির పుణ్యప్రభావం తన తన ప్రమాణంలో ఉంటుంది।
Verse 51
असंख्येय प्रभावं हि प्रभासं परिकीर्तितम् । ब्रह्मतत्त्वं विष्णुतत्त्वं रौद्रतत्त्वं तथैव च
ప్రభాస యొక్క ప్రభావం నిజంగా అపరిమితమని కీర్తించబడింది; ఎందుకంటే అక్కడ బ్రహ్మతత్త్వం, విష్ణుతత్త్వం, అలాగే రౌద్రతత్త్వం కూడా స్థితిచెందాయి।
Verse 52
तत्र भूयः समायोगो दुर्ल्लभोऽन्येषु पार्वति । प्रभासे देवदेवेशि तत्त्वानां त्रितयं स्थितम्
హే పార్వతి! ఇలాంటి పరిపూర్ణ సమాయోగం ఇతరత్రా దుర్లభం. హే దేవదేవేశి! ప్రభాసంలో ఈ తత్త్వాల త్రయం దృఢంగా స్థాపితమై ఉంది।
Verse 53
चतुर्विंशतितत्त्वैश्च ब्रह्मा लोकपितामहः । बालरूपी च नाम्नां च तत्र स्थाने स्थितः स्वयम्
అక్కడ చతుర్వింశతి తత్త్వాలతో కూడి లోకపితామహుడు బ్రహ్మ స్వయంగా ఆ స్థానంలో నివసిస్తాడు; బాలరూపం ధరించి ప్రసిద్ధ నామాలతో కీర్తింపబడుతాడు।
Verse 54
पंचविशतितत्त्वानाम धिपो देवताग्रणीः । तस्मिन्स्थाने स्थितः साक्षाद्दैत्यानामंतकः शुभे
హే శుభే! పంచవింశతి తత్త్వాల అధిపతి, దేవతాగ్రణి, దైత్యాంతకుడు—ఆ ప్రభువు సాక్షాత్తుగా అదే స్థానంలో స్థితుడై ఉన్నాడు।
Verse 55
अहं देवि त्वया सार्द्धं षट्त्रिंशत्तत्त्वसंयुतः । निवसामि महाभागे प्रभासे पापनाशने
హే దేవీ! నేను స్వయంగా నీతో కలిసి షట్త్రింశత్ తత్త్వసంయుతుడనై, పాపనాశకమైన ప్రభాసంలో, ఓ మహాభాగ్యవతీ, నివసిస్తున్నాను.
Verse 56
एवं तत्त्वमयं क्षेत्रं सर्वतीर्थमयं शुभम् । प्रभासमेव जानीहि मा कार्षीः संशयं क्वचित्
ఇలా ఈ క్షేత్రం తత్త్వమయం, శుభం, సర్వతీర్థమయం. దీనిని నిశ్చయంగా ప్రభాసమే అని తెలుసుకో; ఎప్పుడూ సందేహం చేయకు.
Verse 57
अपि कीटपतंगा ये म्रियंते तत्र ये नराः । तेऽपि यांति परं स्थानं नात्र कार्या विचारणा
అక్కడ మరణించే కీటకాలు, పతంగాలు, అలాగే మనుష్యులు కూడా పరమ స్థానానికి చేరుతారు; ఇందులో విచారణ అవసరం లేదు.
Verse 58
स्त्रियो म्लेच्छाश्च शूद्राश्च पशवः पक्षिणो मृगाः । प्रभासे तु मृता देवि शिवलोकं व्रजंति ते
హే దేవీ! స్త్రీలు, మ్లేచ్ఛులు, శూద్రులు, అలాగే పశువులు—పక్షులు, మృగాలు—ప్రభాసంలో మరణిస్తే వారు శివలోకానికి వెళ్తారు.
Verse 59
कामक्रोधेन ये बद्धा लोभेन च वशीकृताः । अज्ञानतिमिराक्रांता मायातत्त्वे च संस्थिताः
కామక్రోధాలతో బంధింపబడి, లోభానికి వశమై, అజ్ఞానాంధకారంతో ఆవరించబడి, మాయాతత్త్వంలో స్థితులై ఉన్నవారు—
Verse 60
कालपाशेन ये बद्धास्तृष्णाजालेन मोहिताः । अधर्मनिरता ये च ये च तिष्ठंति पापिनः
కాలపాశముచే బద్ధులై, తృష్ణాజాలముచే మోహితులై, అధర్మమున రతులై, పాపములోనే నిలిచియున్నవారు—
Verse 61
ब्रह्मघ्नाश्च कृतघ्नाश्च ये चान्ये गुरुतल्पगाः । महापातकिनश्चापि ते यान्ति परमां गतिम्
బ్రాహ్మణహంతకులు, కృతఘ్నులు, గురుశయ్యను లంఘించువారు—అటువంటి మహాపాతకులైనను పరమగతిని పొందుదురు.
Verse 62
मातृहंता नरो यस्तु पितृहंता तथैव च । ते सर्वे मुक्तिमायांति किं पुनः शुभकारिणः
మాతృహంతకుడైన నరుడు, అలాగే పితృహంతకుడైనవాడు—వారందరూ ముక్తిని పొందుదురు; మరి శుభకార్యములు చేయువారిని గురించి ఏమనాలి!