Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

Devanagari script

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि प्रभासक्षेत्रविस्तरम् । रहस्यं सर्वपापघ्नं देवानामपि दुर्ल्लभम्

Transliteration

īśvara uvāca | śṛṇu devi pravakṣyāmi prabhāsakṣetravistaram | rahasyaṃ sarvapāpaghnaṃ devānāmapi durllabham

Translation

ఈశ్వరుడు అన్నాడు—హే దేవి, విను; ప్రభాసక్షేత్ర మహిమను నేను విస్తారంగా చెప్పుదును. ఇది సర్వపాపనాశకమైన రహస్యం; దేవతలకైనా దుర్లభం.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• देवि: O देवी
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• प्रवक्ष्यामि: I will explain
• प्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद

• प्रभासक्षेत्रविस्तरम्: the detailed extent of the Prabhāsa sacred field
• प्रभासक्षेत्रविस्तरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + क्षेत्र + विस्तार (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (of Prabhāsa) + तत्पुरुष (field's extent), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• रहस्यम्: a secret (teaching)
• रहस्यम्: Karma (Appositional object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रहस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सर्वपापघ्नम्: destroying all sins
• सर्वपापघ्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पाप + घ्न (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (all-sin-destroying), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'रहस्यम्')

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-कारक अव्यय (particle: 'even/also')

• दुर्ल्लभम्: hard to obtain
• दुर्ल्लभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'रहस्यम्')

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva, smiling yet solemn, begins a formal revelation to Pārvatī: the ‘expanse’ (vistara) of Prabhāsa’s greatness, depicted as a radiant scroll of knowledge emanating from his speech, with Prabhāsa’s sacred shore and temple aura behind.

Characters & Entities

• Śiva (Īśvara)
• Devī (Pārvatī)
• Prabhāsa-kṣetra
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Certain tīrthas carry a uniquely potent grace; hearing and honoring their māhātmya is itself purifying and spiritually rare.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, introduced as supremely purifying and esoteric.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; the emphasis is on attentive listening to the māhātmya as a purifying act.