Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

देव्युवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश वरार्हा यदि वाप्यहम् । प्रभास क्षेत्रमाहात्म्यं पुनर्विस्तरतो वद

Transliteration

devyuvāca | yadi tuṣṭo'si deveśa varārhā yadi vāpyaham | prabhāsa kṣetramāhātmyaṃ punarvistarato vada

Translation

దేవి పలికెను—హే దేవేశ్వరా! మీరు ప్రసన్నులైతే, నేను వరానికి అర్హురాలినైతే, ప్రభాసక్షేత్ర మహాత్మ్యాన్ని మరల విస్తారంగా చెప్పండి।

Word by Word

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तवाचक-अव्यय (conditional particle)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) → तुष्ट (कृदन्त)
• Form: क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘त्वम्’ (असि) इत्यस्य विशेषणम्

• असि: you are
• असि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक: देव + ईश)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• वरार्हा: worthy of a boon
• वरार्हा: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वरार्ह (प्रातिपदिक: वर + अर्ह)
• Form: तत्पुरुष (वरस्य अर्हा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तवाचक-अव्यय

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-निपात (also/even)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन

• प्रभास: Prabhāsa
• प्रभास: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘क्षेत्रमाहात्म्यम्’ इत्यस्य विशेषण-रूपेण (place-name)

• क्षेत्र-माहात्म्यम्: the greatness of the sacred place
• क्षेत्र-माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (क्षेत्रस्य माहात्म्यम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverb/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (again)

• विस्तरतः: in detail
• विस्तरतः: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb) = ‘in detail’

• वद: tell/speak
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

Speaker

Devī (Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Devī, seated in reverent posture, petitions the Lord of gods to narrate again—more fully—the greatness of Prabhāsa-kṣetra; a calm, luminous assembly setting suited to Purāṇic dialogue.

Characters & Entities

• Devī
• Deveśa (Śiva)
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The proper use of a boon is the pursuit of sacred knowledge—here, understanding the māhātmya of a holy place that supports dharma and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsa), the famed sacred region associated with pilgrimage and Purāṇic sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; the request is for expanded teaching about the kṣetra’s glory, typically linked to tīrtha-yātrā, snāna, and worship in later passages.