Adhyaya 29

Verse 1

ईश्वर उवाच । अग्नितीर्थं ततो गच्छेत्सागरस्य तटे शुभे । यत्राऽसौ वाडवो मुक्तः सरस्वत्या वरानने

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఆపై సముద్రపు శుభ తీరంలో ఉన్న అగ్నితీర్థానికి వెళ్లవలెను, ఓ వరాననే; అక్కడ సరస్వతి ఆ వాడవాగ్నిని విడుదల చేసింది।

Verse 2

दक्षिणे सोमनाथस्य सर्वपापप्रणाशनम् । तीर्थं त्रैलोक्यविख्यातं पद्मकं नाम नामतः

సోమనాథుని దక్షిణ భాగంలో సర్వపాపనాశకమైన, త్రిలోకవిఖ్యాతమైన ‘పద్మక’ అనే తీర్థం ఉంది।

Verse 3

धन्वंतरशते प्रोक्तं सोमेशाज्जलमध्यगम् । कुण्डं पापहरं प्रोक्तं शतहस्तप्रमाणतः । तत्र स्नानं प्रकुर्वीत विगाह्य निधिमंभसाम्

ధన్వంతరి శతతీర్థాలలో చెప్పబడిన ఈ కుండం సోమేశ (సోమనాథ) సమీప జలమధ్యంలో ఉంది. ఇది పాపహరము, శతహస్త ప్రమాణము; ఆ జలనిధిలో మునిగి అక్కడ విధివిధానంగా స్నానం చేయవలెను.

Verse 4

आदौ कृत्वा तु वपनं सोमे श्वरसमीपतः । शंकरं मनसा ध्यायन्केशांस्तत्र परित्यजेत् । समुत्तार्य ततः केशान्भूयः स्नानं समाचरेत्

మొదట సోమేశ్వర సమీపంలో వపనం (ముండనం) చేసి, మనస్సులో శంకరుని ధ్యానిస్తూ కేశాలను అక్కడే విడిచిపెట్టాలి. తరువాత ఆ కేశాలను సేకరించి, మళ్లీ విధిపూర్వకంగా స్నానం ఆచరించాలి.

Verse 5

यत्किंचित्कुरुते पापं मनुष्यो वृत्तिकर्शितः । तदेव पर्वतसुते सर्वं केशेषु तिष्ठति

హే పర్వతసుతే! జీవనోపాధి కష్టాలతో నలిగిన మనిషి ఏ పాపం చేసినా, అది అంతా కేశాలలోనే నిలిచి ఉంటుందని చెప్పబడింది.

Verse 6

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन केशांस्तत्र विनिक्षिपेत् । तदेव सोमनाथाग्रे कृत्वा तु द्विगुणं फलम्

కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో కేశాలను అక్కడే నిక్షేపించాలి. అదే కార్యాన్ని సోమనాథుని సమక్షంలో చేస్తే ద్విగుణ ఫలం లభిస్తుంది.

Verse 7

अग्नितीर्थसमीपस्थं कपर्द्दिद्वारमध्यगम् । तत्रैव द्विगुणं ज्ञेयमन्यत्रैकगुणं स्मृतम्

అగ్నితీర్థ సమీపంలో ఉన్న కపర్ద్ది-ద్వారంలో పుణ్యం అక్కడ ద్విగుణమని తెలుసుకోవాలి; ఇతరత్ర అది ఏకగుణమని స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 8

क्षुरकर्म न शस्तं स्याद्योषितां तु वरानने । सभर्तृकाणां तत्रैव विधिं तासां शृणुष्व मे

హే వరాననే! స్త్రీలకు క్షురంతో ముండనం చేయడం శాస్త్రసమ్మతం కాదు. ఇప్పుడు అక్కడ భర్త ఉన్న స్త్రీలు అనుసరించవలసిన విధిని నా నుండి వినుము.

Verse 9

सर्वान्केशान्समुद्धृत्य च्छेदयेदंगुलद्वयम् । ततो देवान्विधानेन तर्प्पयेत्पितृदेवताः

అన్ని జుట్టును సమీకరించి రెండు వేళ్ల పొడవు మేరకు కత్తిరించాలి. అనంతరం విధివిధానంగా దేవతలకు మరియు పితృదేవతలకు తర్పణం చేయాలి.

Verse 10

मुण्डनं चोपवासश्च सर्वतीर्थेष्वयं विधिः

ముండనం మరియు ఉపవాసం—ఇదే విధి అన్ని తీర్థాలలో నియమితమైంది.

Verse 11

गंगायां भास्करे क्षेत्रे मातापित्रोर्गुरौ मृते । आधाने सोमपाने च वपनं सप्तसु स्मृतम्

గంగలో, భాస్కరక్షేత్రంలో, తల్లి-తండ్రి లేదా గురువు మరణించినప్పుడు, ఆధ్యాన (అగ్న్యాధాన) కర్మలో, సోమపాన యాగంలో—ఈ ఏడు సందర్భాలలో వపనం (ముండనం) స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 12

अश्वमेधसहस्राणां सहस्रं यः समाचरेत् । नासौ तत्फलमाप्नोति वपनाद्यच्च लभ्यते

ఎవరైనా వేల వేల అశ్వమేధ యాగాలు చేసినా, ఇక్కడ విధిపూర్వక వపనం (ముండనం) వల్ల లభించే ఫలాన్ని పొందలేడు.

Verse 13

विना मन्त्रेण यस्तत्र देवि स्नानं समाचरेत् । समाप्नोति क्वचिच्छ्रेयो मुक्त्वैकं पर्ववासरम्

హే దేవీ! అక్కడ మంత్రం లేకుండా స్నానం చేసేవాడు కొన్నిసార్లు కొంత పుణ్యఫలాన్ని పొందగలడు; కానీ పర్వదినమున ఆ ఒక్క లాభమూ నశిస్తుంది.

Verse 14

विना मंत्रं विना पर्व क्षुरकर्म विना नरैः । कुशाग्रेणापि देवेशि न स्प्रष्टव्यो महोदधिः

హే దేవేశీ! మంత్రం లేకుండా, తగిన పర్వకాలం లేకుండా, మరియు పురుషులు చేసిన క్షౌరకర్మం (ముండనం/శేవ్) లేకుండా—కుశాగ్రముతో కూడ మహాసముద్రాన్ని తాకకూడదు.

Verse 15

एवं स्नात्वा विधानेन दत्त्वाऽर्घ्यं च महोदधौ । संपूज्य पुष्पगंधैश्च वस्त्रैः पुण्यानुलेपनैः

ఇలా విధిపూర్వకంగా స్నానం చేసి, మహాసముద్రంలో అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి, పుష్పాలు, సుగంధాలు, వస్త్రాలు, పుణ్యానులేపనాలతో దానిని సంపూర్ణంగా పూజించాలి.

Verse 16

हिरण्मयं यथाशक्त्या निक्षिपेत्तत्र कंकणम्

తన శక్తి మేరకు అక్కడ స్వర్ణకంకణాన్ని అర్పణగా సమర్పించి ఉంచాలి.

Verse 17

एवं कृत्वा विधानं तु स्पर्शयेल्लवणोदधिम् । मन्त्रेणानेन देवेशि ततः सांनिध्यतां व्रजेत्

ఇలా విధానాన్ని పూర్తిచేసి లవణసముద్రాన్ని స్పర్శించాలి; హే దేవేశీ! ఈ మంత్రంతో అతడు అనంతరం దివ్య సాన్నిధ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 18

ॐ नमो विष्णुगुप्ताय विष्णुरूपाय ते नमः । सांनिध्ये भव देवेश सागरे लवणाम्भसि

ఓం, విష్ణుగుప్తునకు నమస్కారం; విష్ణురూపుడవైన నీకు నమస్కారం. హే దేవేశా, లవణజల సముద్రంలో సాన్నిధ్యమై నిలిచి కృపచేయుము.

Verse 19

अग्निश्च रेतो मृडया च देहो रेतोधा विष्णुरमृतस्य नाभिः । एतद्ब्रुवन्पार्वति सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत्तु पतिं नदीनाम्

అగ్నియే బీజము; మృడుడు (శివుడు) కృపచేత దేహము ఏర్పడును; విష్ణువు ఆ బీజధారకుడు, అమృతనాభి. హే పార్వతీ, ఈ సత్యవాక్యమును పలికి తరువాత నదీనాథుని జలములో శుద్ధిస్నానార్థం అవగాహన చేయవలెను.

Verse 20

ॐ नमो रत्नगर्भाय मन्त्रेणानेन भामिनि । कंकणं प्रक्षिपेत्तत्र ततः स्नायाद्यदृच्छया

‘ఓం, రత్నగర్భాయ నమః’—హే భామిని, ఈ మంత్రంతో అక్కడ కంకణాన్ని అర్పించి (విసిరి), తరువాత విధి ప్రకారం స్నానం చేయవలెను.

Verse 21

ततश्च तर्पयेद्देवान्मनुष्यांश्च पितामहान् । तिलमिश्रेण तोयेन सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

తదుపరి సమ్యక్ శ్రద్ధతో తిలమిశ్రిత జలముతో దేవతలకు, మనుష్యులకు, పితృదేవతలకు విధివిధానంగా తర్పణం చేయవలెను.

Verse 22

आजन्मशतसाहस्रं यत्पापं कुरुते नरः । सकृत्स्नात्वा व्यपोहेत सागरे लवणाम्भसि

మనిషి లక్షల జన్మలలో చేసిన ఏ పాపమైనా, లవణజల సముద్రంలో ఒక్కసారి స్నానం చేయగానే అంతా తొలగిపోతుంది.

Verse 23

वृषभस्तत्र दातव्यः प्रवृत्ते क्षुरकर्मणि । आत्मप्रकृतिदानं च पीतवस्त्रं तथैव च

అక్కడ క్షౌరకర్మం (ముండనం) ప్రారంభమైనప్పుడు వృషభాన్ని దానంగా ఇవ్వాలి. అలాగే తన సామర్థ్యానుసారం దానం చేసి, పీతవస్త్రాన్ని కూడా సమర్పించాలి.

Verse 24

अनेन विधिना तत्र सम्यक्स्नानं समाचरेत् । स्पर्शयेद्वाडवं तेजश्चान्यथा दोषभाग्भवेत्

ఈ విధానంతో అక్కడ సమ్యక్ స్నానం ఆచరించాలి. వాడవాగ్ని తేజస్సును (ఆచారపూర్వకంగా) స్పర్శించాలి; లేకపోతే దోషభాగి అవుతాడు.

Verse 25

वरः शापश्च तस्यायं पुरा दत्तो यथा द्विजैः

ఇదే విధంగా, దానికి వరమూ శాపమూ పూర్వకాలంలో ద్విజ ఋషులచే ప్రసాదించబడ్డాయి.

Verse 26

देव्युवाच । कुत्र कुत्र महादेव जलस्नानाद्विशुध्यति । किमर्थं सागरे दोषः प्राप्यते कौतुकं महत्

దేవి పలికింది—ఓ మహాదేవా! ఏ ఏ స్థలాలలో జలస్నానంతో శుద్ధి కలుగుతుంది? మరి సముద్రంలో దోషం ఎందుకు పొందుతారు అంటారు? ఇది నాకు మహా ఆశ్చర్యం.

Verse 27

यत्र गंगादयः सर्वा नद्यो विश्रांतिमागताः । यत्र विष्णुः स्वयं शेते यत्र लक्ष्मीः स्वयं स्थिता

ఎక్కడ గంగా మొదలైన సమస్త నదులు విశ్రాంతికి చేరాయి; ఎక్కడ స్వయంగా విష్ణువు శయనిస్తాడు; ఎక్కడ స్వయంగా లక్ష్మీ దేవి నిలిచి ఉంటుంది—

Verse 28

किमर्थं वरशापं तु तस्य दत्तं द्विजैः पुरा । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि महान्मे संशयोऽत्र वै

పూర్వం ద్విజ ఋషులు అతనికి వరమూ శాపమూ ఏ కారణంతో ఇచ్చారు? అది అంతా విస్తారంగా చెప్పండి; ఇక్కడ నాకు మహా సందేహం కలిగింది।

Verse 29

ईश्वर उवाच । दीर्घसत्रं पुरा देवि प्रारब्धं सुरसत्तमैः । प्रभासं तीर्थमासाद्य सम्यक्छ्रद्धा समन्वितैः

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే దేవీ, పూర్వకాలంలో దేవశ్రేష్ఠులు ప్రభాస తీర్థాన్ని చేరి సంపూర్ణ శ్రద్ధా-భక్తులతో దీర్ఘసత్ర యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించారు।

Verse 30

ततः सत्रावसाने तु दत्त्वा दानमनेकधा । सर्वस्वं ब्राह्मणेन्द्राणां प्रभासक्षेत्रवासिनाम्

ఆ సత్రం ముగిసిన తరువాత వారు అనేక విధాల దానాలు ఇచ్చి, ప్రభాసక్షేత్రంలో నివసించే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులకు తమ సర్వస్వాన్ని సమర్పించారు।

Verse 31

तावदन्ये द्विजास्तत्र दक्षिणार्थं समागताः । देशीयास्तत्र वास्तव्याः शतशोऽथ सहस्रशः

అంతలోనే ఇతర ద్విజులు కూడా దక్షిణార్థంగా అక్కడికి వచ్చారు—ఆ దేశంలోని స్థానిక నివాసులు, వందలుగా, వేలుగా।

Verse 32

प्रार्थनाभङ्गभीताश्च ततो देवाः सवासवाः । प्रणष्टास्तान्सुरान्दृष्ट्वा ब्राह्मणाश्चानुवव्रजुः

బ్రాహ్మణుల ప్రార్థనలు భంగమవుతాయనే భయంతో ఇంద్రసహిత దేవతలు అంతర్ధానమయ్యారు; ఆ దేవతలు కనుమరుగవడం చూసి బ్రాహ్మణులు కూడా వారి వెంట వెళ్లారు।

Verse 33

खेचरत्वं पुरा देवि ह्यासीदग्रभुवां महत् । तेन यांति द्रुतं सर्वे यत्र यत्र सुरालयाः

హే దేవీ, పూర్వకాలంలో అగ్రగణ్యులకు ఆకాశగమనమనే మహాశక్తి ఉండేది; ఆ శక్తివల్ల దేవాలయాలు ఎక్కడెక్కడ ఉన్నా వారు వేగంగా అక్కడికి చేరేవారు.

Verse 34

एवं सर्वत्रगामित्वं तेषां वीक्ष्य दिवौकसः । प्रविष्टाः सागरं भीता ऊचुर्वाक्यं च तं पुनः

వారి సర్వత్రగమన సామర్థ్యాన్ని చూసి స్వర్గవాసి దేవతలు భయపడి సముద్రంలో ప్రవేశించి, మళ్లీ అతనితో ఈ మాటలు పలికారు.

Verse 35

शरणं ते वयं प्राप्ता ब्राह्मणेभ्यो भयं गताः । नास्ति वित्तं च दानार्थं तस्माद्रक्ष महोदधे

మేము నీ శరణు పొందాము; బ్రాహ్మణుల భయంతో వణికిపోతున్నాము. దానార్థం ధనం లేదు; కాబట్టి, హే మహోదధీ, మమ్మల్ని రక్షించు.

Verse 36

एकतः क्रतवः सर्वे समाप्तवरदक्षिणाः । एकतो भयभीतस्य प्राणिनः प्राणरक्षणम् । विशेषतश्च देवानां रक्षणं बहुपुण्यदम्

ఒకవైపు ఉత్తమ దక్షిణలతో సంపూర్ణమైన యజ్ఞాలన్నీ; మరోవైపు భయభీతుడైన ప్రాణి ప్రాణరక్షణ. ప్రత్యేకంగా దేవతల రక్షణ మహాపుణ్యప్రదం.

Verse 37

समुद्र उवाच । ब्राह्मणेभ्यो न भीः कार्या कथंचित्सुरसत्तमाः । अहं वो रक्षयिष्यामि प्रविशध्वं ममोदरे

సముద్రుడు అన్నాడు—హే దేవశ్రేష్ఠులారా, బ్రాహ్మణుల పట్ల ఏ విధంగానూ భయపడకండి. నేను మిమ్మల్ని రక్షిస్తాను; నా ఉదరంలో (లోతుల్లో) ప్రవేశించండి.

Verse 38

ततस्ते विबुधाः सर्वे तस्य वाक्येन हर्षिताः । प्रविष्टा गह्वरां कुक्षिं तस्यैव भय वर्ज्जिताः

అప్పుడు అతని వాక్యములతో హర్షించిన సమస్త దేవతలు భయరహితులై, అతని గుహాసదృశమైన గర్భంలో ప్రవేశించారు।

Verse 39

समुद्रोऽपि महत्कृत्वा निजरूपं च भूरिशः । जलजाञ्जीवसंघातान्धृत्वा तीरसमीपतः

సముద్రుడు కూడా తన స్వరూపాన్ని ఎంతో విస్తరించి, జలచర జీవుల గుంపులను సమీకరించి తీరానికి సమీపంలో నిలిపి ఉంచాడు।

Verse 40

ततश्चक्र उपायं स ब्राह्मणानां निपातने । मत्स्यानामामिषं पक्त्वा महान्नेन च गोपितम्

తర్వాత అతడు బ్రాహ్మణుల పతనానికి ఒక ఉపాయం చేశాడు—చేపల మాంసాన్ని వండి, గొప్ప పరిమాణంలోని అన్నం కింద దాచాడు।

Verse 41

अथोवाच द्विजान्सर्वान्प्रणिपत्य कृतांजलिः । प्रसादः क्रियतां विप्रा मुहूर्त्तं मम सांप्रतम्

అప్పుడు అతడు కృతాంజలిగా నమస్కరించి సమస్త ద్విజులను ఉద్దేశించి అన్నాడు—“హే విప్రులారా, ఈ క్షణం నాపై ప్రసన్నులవండి।”

Verse 42

आतिथ्यग्रहणादेव दीनस्य प्रणतस्य च । युष्मदर्थं मया सम्यगेतत्पाकं समावृतम् । क्रियतां भोजनं भूयो गंतव्यमनु नाकिनाम्

“దీనుడైన, నమ్రుడైన అతిథి ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరించడమే పుణ్యం; మీ కోసమే నేను ఈ పాకాన్ని సక్రమంగా సిద్ధం చేశాను. దయచేసి భోజనం చేయండి; అనంతరం దేవతలతో కలిసి ప్రయాణించండి।”

Verse 43

अथ ते ब्राह्मणा मत्वा समुद्रं श्रद्धयान्वितम् । बाढमित्येव तं प्रोच्य बुभुजुः स्वर्णभाजने

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులు సముద్రాన్ని శ్రద్ధాసంపన్నుడిగా భావించి “బాఢమ్—తథాస్తు” అని పలికి, స్వర్ణపాత్రాలలో భోజనం చేశారు।

Verse 44

न व्यजानंत तन्मांसं गुप्तं स्वादु क्षुधार्द्दिताः

ఆకలితో బాధపడిన వారు రుచిగా ఉండటంతో ఆ దాచిన మాంసాన్ని గుర్తించలేదు।

Verse 45

ततस्तृप्ताश्च ते विप्रा ब्राह्मणा विगतक्षुधः । आशीर्वादं ददुः सर्वे ब्राह्मणाः शंसित व्रताः

తర్వాత వారు తృప్తి పొంది ఆకలినుండి విముక్తులై, వ్రతనిష్ఠలో ప్రసిద్ధులైన ఆ బ్రాహ్మణులందరూ ఆశీర్వాదాలు ఇచ్చారు।

Verse 46

भोजनांतो ब्राह्मणानां प्राणांतः क्षत्रजन्मनाम् । आशीविषाणां सर्पाणां कोपो ज्ञेयो मृतावधिः । प्रेरयामास देवान्वै गम्यतामित्युवाच तान्

‘బ్రాహ్మణుల భోజనాంతం క్షత్రియజన్ముల ప్రాణాంతంలాంటిది; విషసర్పాల కోపం మరణాంతం వరకు నిలుస్తుంది’ అని చెప్పి, అతడు దేవతలను ప్రేరేపించి “పోదాం” అని అన్నాడు।

Verse 47

ततो देवाः सगंधर्वा गच्छंतः शीघ्रगा वियत् । गच्छतस्तांस्ततो दृष्ट्वा ब्राह्मणास्तत्र वंदिता

అప్పుడు దేవతలు గంధర్వులతో కలిసి ఆకాశమార్గంలో వేగంగా సాగారు; వారు వెళ్లిపోతుండగా చూసి అక్కడి బ్రాహ్మణులు భక్తితో వందనం చేశారు।

Verse 48

दक्षिणार्थं समुत्पेतुः सुरानुद्दिश्य पृष्ठतः

దక్షిణా పొందుటకై దేవతలను ఉద్దేశించి వారు వెనుకనుండి లేచి ముందుకు సాగిరి।

Verse 49

ततः प्रपतिता भूमौ द्विजास्ते सहसा पुनः । अभक्ष्यभक्षणात्ते वै ब्राह्मणा मांसभक्षणात्

అనంతరం ఆ ద్విజ బ్రాహ్మణులు అకస్మాత్తుగా మళ్లీ భూమిపై పడిపోయిరి; ఎందుకంటే వారు అభక్ష్యాన్ని భక్షించారు—మాంసాన్ని తిన్నారు।

Verse 50

निष्कृतिं तां परिज्ञाय समुद्रस्य रुषान्विताः । ददुः शापं महादेवि रौद्रं रौद्रवपुर्द्धराः

ఆ ‘నిష్కృతి’ సముద్రపు యుక్తియేనని గ్రహించి వారు కోపంతో నిండిరి; ఓ మహాదేవీ, రౌద్రరూపం ధరించి వారు ఘోర శాపం ఇచ్చిరి।

Verse 51

यस्मादभक्ष्यं मांसं वै ब्राह्मणानां परं स्मृतम् । त्वयोपहृतमस्माकं सुगुप्तं भक्ष्यसंयुतम्

బ్రాహ్మణులకు మాంసం పరమ అభక్ష్యమని స్మృతిలో చెప్పబడింది; అయినా నీవు దానిని మాకు తెచ్చితివి—బాగా దాచిపెట్టి, భక్ష్యాలతో కలిపి।

Verse 52

एकतः सर्वमांसानि मत्स्यमांसं तथैकतः । एकतः सर्वपापानि परदारास्तथैकतः

ఒక వైపు అన్ని రకాల మాంసాలు, మరొక వైపు కేవలం మత్స్యమాంసం; ఒక వైపు అన్ని పాపాలు, మరొక వైపు పరస్త్రీగమన పాపం ఒక్కటే।

Verse 53

एवं वयं विजानन्तो यदि मांसस्य दूषणम् । तथापि वंचिताः सर्वे अपरीक्षितकारिणः

మాంసభక్షణ దోషాన్ని మేము బాగా తెలిసికొన్నప్పటికీ, మేమందరం మోసపోయాము—సరిగా పరిశీలించకుండా ప్రవర్తించాము।

Verse 54

यस्मात्पापमते क्रूरं त्वया वै वञ्चिता वयम् । मांसस्य भक्षणात्तस्मादपेयस्त्वं भविष्यसि

హే పాపబుద్ధి క్రూరుడా! నీవు నిజంగా మమ్మల్ని మోసగించావు; అందుచేత మాంసభక్షణ దోషం వల్ల నీవు ‘అపేయుడు’ అవుతావు—నీ నీరు త్రాగదగినది కాదు।

Verse 55

अस्पृश्यस्त्वं द्विजेंद्राणामन्येषां च नृणां भुवि । तवोदकेन ये मर्त्त्याः करिष्यंति कुबुद्धयः

నీవు శ్రేష్ఠ ద్విజులకు, భూమిపై ఇతర మనుష్యులకు కూడా అస్పృశ్యుడవుతావు. నీ నీటిని ఉపయోగించే కుబుద్ధి మానవులు—

Verse 56

स्नानं ते नरकं घोरं प्रयास्यंति न संशयः । कृतघ्नानां च ये लोका ये लोकाः पापकर्मिणाम्

నీలో స్నానం చేయడం వల్ల వారు సందేహం లేకుండా ఘోర నరకాన్ని చేరుతారు—కృతఘ్నుల లోకాలు, పాపకర్ముల లోకాలు ఏవైతే ఉన్నాయో వాటిని।

Verse 57

तांस्तवोदक संस्पर्शाल्लप्स्यंते मानवा भुवि

నీ నీటి స్పర్శ మాత్రముచేతనే భూమిపై మనుష్యులు ఆ లోకాలను (అదే గతి) పొందుతారు।

Verse 58

ईश्वर उवाच । एवं शप्तः समुद्रस्तैर्ब्राह्मणैर्वरवर्णिनि । ततो वर्षसहस्रं तु ह्यस्पृश्यः संबभूव ह

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే సుందరవర్ణినీ! సముద్రస్థులైన ఆ బ్రాహ్మణుల శాపముచేత సముద్రము సహస్ర సంవత్సరములు నిజముగా అస్పృశ్యమై నిలిచెను.

Verse 59

ततस्त्रासाकुलो भूत्वा सर्वांस्तानिदमब्रवीत् । देवकार्यमिदं विप्रा मया कृतमबुद्धिना

అప్పుడు భయవ్యాకులుడై అతడు వారందరితో ఇలా అన్నాడు—హే విప్రులారా! ఇది దేవకార్యమే; కాని నేను అవివేకముతో దీనిని చేసితిని.

Verse 60

बुभूषता परं धर्मं शरणागतसंभवम् । कामात्क्रोधाद्भयाल्लोभाद्यस्त्यजेच्छरणागतम्

శరణాగతరక్షణమునుండి జనించిన పరమధర్మమును నిలుపదలచినవాడు—కామం, క్రోధం, భయం లేదా లోభం వలన శరణాగతుని విడిచిపెడితే, అతడు నిందనీయుడు.

Verse 61

सत्याद्वापि स विज्ञेयो महापातककारकः । युष्मद्भीत्या समायाताः स्वर्गिणः शरणं मम

సత్యార్థమునకైనా ఎవడు అట్లు చేయునో, అతడు మహాపాతకకర్తగా తెలిసికొనవలెను—మీ భయముచేత వచ్చి నా శరణం పొందిన స్వర్గవాసులనైనా విడిచిపెట్టువాడు.

Verse 62

ते मया रक्षिताः सम्यग्यथाशक्त्या ह्युपायतः । शोषयिष्येऽहमात्मानं यस्माच्छप्तः प्रकोपतः

నేను వారిని యథాశక్తి తగిన ఉపాయములతో సమ్యకుగా రక్షించితిని; కాని క్రోధముచేత శపింపబడినందున ఇప్పుడు నేనే నా స్వరూపమును శోషించుకొందును.

Verse 63

भवद्भिर्नोत्सहे स्थातुं जनस्पर्शविनाकृतः । एवमुक्त्वा ततो देवि समुद्रः सरितांपतिः । आत्मानं शोषयामास दुःखेन महता स्थितः

“మీ సన్నిధిలో, జీవస్పర్శం లేకుండా నేను నిలువలేను।” అని చెప్పి, ఓ దేవీ, నదుల అధిపతి సముద్రుడు మహాదుఃఖంతో తనను తానే ఎండబెట్టుకొనసాగెను।

Verse 64

ततो देवगणाः सर्वे स्थलाकारं महार्णवम् । शनैःशनैः प्रपश्यंतो भयेन महताऽन्विताः

అప్పుడు దేవగణములందరు, నెమ్మదిగా నెమ్మదిగా మహాసముద్రం భూమిరూపం దాల్చుటను చూచి, మహాభయంతో నిండిపోయిరి।

Verse 65

ऊचुर्गत्वा तु लोकेशं देवदेवं पितामहम् । अस्मत्कृते द्विजैः शप्तः सागरो ब्राह्मणोत्तमैः

అనంతరం వారు లోకేశుడైన దేవదేవ పితామహుని వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నారు— “మా కారణంగా శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణ ద్విజులు సముద్రునికి శాపం ఇచ్చారు।”

Verse 66

स शोषयति चात्मानं दुःखेन महतान्वितः । समुद्राज्जलमादाय प्रवर्षंति बलाहकाः

“అతడు మహాదుఃఖంతో బాధపడుతూ తనను తానే ఎండబెట్టుకుంటున్నాడు. మేఘాలు సముద్రం నుండి జలాన్ని తీసుకొని వర్షంగా కురిపిస్తున్నాయి.”

Verse 67

ततः संजायते सस्यं सस्याद्यज्ञा भवंति च । यज्ञैः संजायते तृप्तिः सर्वेषां त्रिदिवौकसाम्

“ఆ (వర్షం) వల్ల పంటలు పుడతాయి; పంటల వల్ల యజ్ఞాలు జరుగుతాయి. యజ్ఞాల వల్ల త్రిదివవాసులందరికీ తృప్తి కలుగుతుంది.”

Verse 68

एवं तस्य विनाशेन नाशोऽस्माकं भविष्यति । तस्मात्त्वं रक्ष तं गत्वा यथा शोषं न गच्छति

ఇలా అతడు నశిస్తే మనకూ నాశమే కలుగుతుంది. కాబట్టి నీవు వెళ్లి అతనిని రక్షించు, అతడు పూర్తిగా ఎండిపోవు స్థితికి పోకుండా.

Verse 69

यथा तुष्यंति विप्रास्ते तथा नीतिर्विधीयताम्

ఆ బ్రాహ్మణులు పూర్తిగా తృప్తి చెందేలా తగిన నీతి విధించబడుగాక.

Verse 70

देवानां वचनाद्ब्रह्मा गत्वा सागरसन्निधौ । समुद्रार्थे ययाचे तान्ब्राह्मणान्क्षेत्रवासिनः

దేవతల వచనానుసారం బ్రహ్మా సముద్ర తీరానికి వెళ్లి, సముద్ర హితార్థం ఆ క్షేత్రవాసి బ్రాహ్మణులను ప్రార్థించాడు.

Verse 71

ब्रह्मोवाच । प्रसादः क्रियतामस्य सागरस्य द्विजोत्तमाः । यथा पवित्रतां याति मद्वाक्यात्क्रियतां तथा

బ్రహ్మా పలికెను—హే ద్విజోత్తములారా! ఈ సముద్రంపై ప్రసాదం చేయుడి; నా వచనమువలన ఇది పవిత్రతను పొందునట్లు అట్లే చేయుడి.

Verse 72

प्रदास्यति स युष्मभ्यं रत्नानि विविधानि च

అతడు మీకు అనేక విధాలైన రత్నములను కూడా ప్రసాదించును.

Verse 73

यूयं भविष्यथात्यंतं भूमिदेवा इति क्षितौ । नाम्ना मद्वचनान्नूनं सत्यमेतन्मयोदितम्

మీరు భూమిపై నిశ్చయంగా ‘భూమిదేవులు’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందుతారు; నా వచనమువల్ల ఇది సత్యమే—ఈ సత్యాన్ని నేను ప్రకటిస్తున్నాను।

Verse 74

ब्राह्मणा ऊचुः । नान्यथा कर्तुमिच्छामस्तव वाक्यं जगत्पते । न च मिथ्याऽत्मनो वाक्यं प्रमाणं चात्र वै भवान्

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—హే జగత్పతీ, మీ వాక్యానికి విరుద్ధంగా మేము చేయదలచుకోము. స్వవాక్యం అసత్యం కాకూడదు; ఇక్కడ నిజంగా మీరే ప్రమాణము।

Verse 76

तन्नो वाक्यात्सुरश्रेष्ठ हितं वा यदि वाहितम् । परं स्याज्जगतां श्रेयः सर्वेषां च दिवौकसाम् । तथा कुरु जगन्नाथ अस्माकं हितकारणम्

హే సురశ్రేష్ఠా, మా వాక్యమువల్ల ఏదైనా హితం కలగవలసి ఉంటే, అది సమస్త లోకాలకూ మరియు సమస్త దివౌకసులకూ పరమ శ్రేయస్సుగా మారుగాక. హే జగన్నాథా, అలాగే చేయుము—మా హితకారణమై ఉండుము।

Verse 77

नान्यथा शक्यते कर्त्तुं द्विजानां वचनं हि तत् । ब्राह्मणाः कुपिता नूनं भस्मीकुर्युः स्वतेजसा

ఇది ఇతరథా చేయుట సాధ్యము కాదు; ఇది ద్విజుల వచనమే. బ్రాహ్మణులు కోపించితే, తమ తేజస్సుతో నిశ్చయంగా సమస్తమును భస్మం చేయగలరు।

Verse 78

देवान्कुर्युरदेवांश्च तस्मात्तान्नैव कोपयेत् । यस्मादेव तव स्पर्शस्त्रिधा मेध्यो भविष्यति

వారు దేవులను కూడా అదేవులుగా చేయగలరు; అందువల్ల వారిని కోపపెట్టకూడదు. ఎందుకంటే మీ స్పర్శమువల్లనే (ఈ సముద్రము) త్రివిధంగా పవిత్రమై యజ్ఞకర్మలకు యోగ్యమగును।

Verse 79

पर्वकाले च संप्राप्ते नदीनां च समागमे । सेतुबंधे तथा सिंधौ तीर्थेष्वन्येषु संयुतः

పర్వకాలము వచ్చినప్పుడు, నదుల సంగమస్థలాలలో—సేతుబంధములో, సముద్రతీరములో మరియు ఇతర తీర్థాలలో కూడ—ఆ (పుణ్యభావము) అక్కడ సంయుక్తమై ఉంటుంది।

Verse 80

इत्येवमादिसर्वेषु मध्येऽन्यत्र न कर्मणि । यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । तत्फलं तव तोयस्य स्पर्शादेव भविष्यति

ఇలా చెప్పబడిన సమస్త పుణ్యాచారాలలో దీనితో సమానమైన మరొక కర్మ లేదు. సమస్త తీర్థాలలో లభించే ఫలమూ, సమస్త యజ్ఞాలలో లభించే ఫలమూ—అదే ఫలం నీ జలస్పర్శమాత్రంతో కలుగుతుంది।

Verse 81

गयाश्राद्धे तु यत्पुण्यं गोग्रहे मरणेन च । तत्फलं तव तोयस्य स्पर्शादेव भविष्यति

గయలో శ్రాద్ధం చేయుటవలన కలిగే పుణ్యమూ, గో-గ్రహములో మరణించుటవలన కలిగే పుణ్యమూ—అదే ఫలం నీ జలస్పర్శమాత్రంతో సిద్ధిస్తుంది।

Verse 82

अपेयस्त्वं तथा भावि स्वादमात्रेण केवलम् । गंडूषमपि पीतं च तोयस्याशुभनाशनम्

నీవు (ఈ జలం) పానయోగ్యం కాక, కేవలం రుచిచూడుటకే అనుకూలమై ఉంటావు; అయినా ఆ జలాన్ని గండూషమాత్రంగా (నోరు నింపి కుల్లా) తీసుకున్నా అది అశుభాన్ని నశింపజేస్తుంది।

Verse 84

यावत्त्वं तिष्ठसे लोके यावच्चद्रार्कतारकाः । तवोदकामृतैस्तृप्तास्तावत्स्थास्यंति पूर्वजाः

నీవు లోకంలో ఉన్నంతకాలం, చంద్రుడు-సూర్యుడు-నక్షత్రాలు ఉన్నంతకాలం—నీ అమృతసమాన జలంతో తృప్తి పొందిన పితృదేవతలు అంతకాలం నిలిచివుంటారు।

Verse 86

यात्रायामथवान्यत्र पर्वकाले शशिग्रहे । अत्र स्नास्यति यः सम्यक्सागरे लवणांभसि । अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्स्यति मानवः

యాత్రాకాలంలో గానీ ఇతర సమయంలో గానీ, పర్వదినమున లేదా చంద్రగ్రహణ సమయంలో—ఎవడు ఇక్కడ సముద్రంలోని లవణజలంలో శాస్త్రోక్తంగా స్నానం చేస్తాడో, అతడు సహస్ర అశ్వమేధ యాగఫలాన్ని పొందును।

Verse 87

श्रीसोमेशसमुद्रस्य अंतरे ये मृता नराः । पापिनोऽपि गमिष्यंति स्वर्गं निर्धूतकल्मषाः

శ్రీ సోమేశ సముద్ర పరిధిలో ఎవరు మరణిస్తారో, వారు పాపులైనా సరే వారి కల్మషాలు తొలగి స్వర్గానికి గమిస్తారు।

Verse 88

एवं भविष्यति सदा तव मद्वचनाद्विभो । प्रयच्छस्व द्विजेंद्राणां रत्नानि विविधानि च

హే విభో! నా వచనమువలన నీకు ఇది ఎల్లప్పుడూ ఇలానే జరుగును. కనుక శ్రేష్ఠ ద్విజులకు (బ్రాహ్మణులకు) నానావిధ రత్నాలను దానంగా ప్రసాదించుము।

Verse 89

माघे मासि च यः स्नायान्नैरंतर्येण भावितः । पौंडरीकफलं तस्य दिवसेदिवसे भवेत्

మాఘమాసంలో ఎవడు విరామం లేకుండా నియమంగా భక్తిభావంతో స్నానం చేస్తాడో, అతనికి పౌండరీక (మహాపుణ్య) ఫలం దినదినం కలుగుతుంది।

Verse 90

ईश्वर उवाच । पितामहवचः श्रुत्वा बाढमित्येव सागरः । ब्राह्मणेभ्यः सुरत्नानि ददौ श्रद्धा समन्वितः

ఈశ్వరుడు పలికెను: పితామహుడు (బ్రహ్మ) వచనము విని సాగరం ‘బాఢమ్’ (తథాస్తు) అని చెప్పి, శ్రద్ధతో బ్రాహ్మణులకు ఉత్తమ రత్నాలను దానముగా ఇచ్చెను।

Verse 91

ब्राह्मणैर्ब्रह्मणो वाक्यमशेषं समनुष्ठितम् । क्षुरकर्म तथा कृत्वा स्नानं सर्वेऽपि चक्रिरे

బ్రాహ్మణులు బ్రహ్మదేవుని ఆజ్ఞను సంపూర్ణంగా అనుసరించారు. క్షౌరకర్మ చేసి, అందరూ పవిత్రస్నానం చేశారు.

Verse 92

एवं पवित्रतां प्राप्तस्तीर्थत्वं लव णोदधिः । तस्य मध्ये महादेवि लिंगानां पंचकोटयः

ఇలా లవణసముద్రం పవిత్రతను పొంది తీర్థత్వాన్ని పొందింది. ఓ మహాదేవీ, దాని మధ్య శివలింగాలు ఐదు కోట్లు ఉన్నాయి.

Verse 93

भविष्यति नृणां लोके तव सौख्यविवर्द्धनम् । पितॄणां तव तोयेन यः करिष्यति तर्पणम् । पूर्वोक्तेन विधानेन तस्य पुण्यफलं शृणु

మనుష్యలోకంలో ఇది నీ సుఖాన్ని వృద్ధి చేస్తుంది. నీ జలంతో, ముందుగా చెప్పిన విధానానుసారం పితృదేవులకు తర్పణం చేసే వాని పుణ్యఫలాన్ని విను.

Verse 94

मध्ये तु प्रावृतं सर्वमस्मिन्मन्वंतरे प्रिये । चक्रमैनाकयोर्मध्ये दिशि दक्षिणमुच्यते

ప్రియే, ఈ మన్వంతరంలో మధ్యభాగంలోని సమస్తం ఆవరించబడి ఉందని చెప్పబడింది. చక్రం మరియు మైనాకం మధ్యనున్న దిశను దక్షిణ దిశగా అంటారు.

Verse 95

शातकुम्भमये कुम्भे धनुषायुतविस्तृते । तत्र कुंभस्य मध्यस्थो वडवानलसंज्ञितः

పది వేల ధనుస్సుల విస్తీర్ణమున్న శాతకుంభమయ కుంభంలో, ఆ కుంభం మధ్యలో ‘వడవానల’ అనే అగ్ని స్థితమై ఉంది.

Verse 96

सूचीवक्त्रो महाकायः स जलं पिबते सदा । एतदंतरमासाद्य अग्नितीर्थं प्रचक्षते

అతడు సూచి వంటి ముఖముతో మహాకాయుడై ఎల్లప్పుడూ జలమును పానము చేస్తాడు. ఈ మధ్యప్రదేశమును చేరినప్పుడు దీనిని ‘అగ్నితీర్థం’ అని ప్రకటిస్తారు.

Verse 97

तस्य मध्ये महासारं वाडवं यत्र वै मुखम् । श्रीसोमेशाद्दक्षिणतो धन्वंतरशतावधि । उत्तरान्मानसात्पूर्वं यावदेव कृतस्मरम्

దాని మధ్యలో మహాసారం ఉంది; అక్కడే నిజంగా వాడవాగ్నியின் ముఖము స్థితమై ఉంది. అది శ్రీ సోమేశునికి దక్షిణంగా వంద ధన్వంతరాల దూరం వరకు; మరియు మానసా నుండి ఉత్తరంగా, తూర్పు దిశగా కృతస్మరా వరకు విస్తరించి ఉంది.

Verse 98

एतद्गोप्यं वरारोहे न देयं यस्य कस्यचित् । ब्रह्मघ्नोपि विशुध्येत श्रुत्वैतन्नात्र संशयः

ఓ వరారోహే, ఇది గోప్యమైనది; ఎవరికైనా ఇవ్వకూడదు. దీనిని విన్నచో బ్రహ్మహంతకుడైనవాడుకూడా శుద్ధి పొందును—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 99

एवं शापो वरो दत्तः सागरस्य यथा द्विजैः । पूर्वं रुष्टैस्ततस्तुष्टैस्तत्सर्वं कथितं मया

ఈ విధంగా ద్విజులు మొదట కోపించి, తరువాత ప్రసన్నులై సముద్రానికి శాపమును మరియు వరమును ఇచ్చారు—అది అంతా నేను వివరించాను.