Adhyaya 207

Verse 1

ईश्वर उवाच । ईश्वर उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि श्राद्धदानान्यनुक्रमात् । तारणाय च भूतानां सरस्वत्यब्धिसंगमे

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఇకపై శ్రాద్ధకర్మలో ఇవ్వవలసిన దానముల క్రమమును వివరిస్తాను; సరస్వతీ–సముద్ర సంగమమందు భూతప్రాణుల తారణార్థముగా।

Verse 2

लोके श्रेष्ठतमं सर्वं ह्यात्मनश्चापि यत्प्रियम् । सर्वं पितॄणां दातव्यं तदेवाक्षय्यमिच्छताम्

లోకమందు యేది శ్రేష్ఠమో, యేది తన హృదయానికి అత్యంత ప్రియమో—అది సమస్తం పితృదేవతల నిమిత్తం దానముగా ఇవ్వవలెను; అక్షయ పుణ్యము కోరువారికి అదే దానం అక్షయఫలమగును।

Verse 3

जांबूनदमयं दिव्यं विमानं सूर्यसन्निभम् । दिव्याप्सरोभिः संकीर्णमन्नदो लभतेऽक्षयम्

అన్నదానం చేయువాడు అక్షయ ఫలమును పొందును—జాంబూనద స్వర్ణమయమైన దివ్య విమానం, సూర్యసన్నిభ కాంతితో, దివ్య అప్సరసులతో నిండినది।

Verse 4

आच्छादनं तु यो दद्यादहतं श्राद्धकर्मणि । आयुः प्रकाशमैश्वर्यं रूपं तु लभते च सः

శ్రాద్ధకర్మలో మలినరహితమైన (అహత) వస్త్రమును ఆచ్ఛాదనదానముగా ఇచ్చువాడు దీర్ఘాయువు, కాంతి, ఐశ్వర్యము, సౌందర్యము పొందును।

Verse 5

कमण्डलुं च यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे । मधुक्षीरस्रवा धेनुर्दातारमनुगच्छति

వేదపారంగతుడైన బ్రాహ్మణునికి కమండలువును దానముగా ఇచ్చువానిని, తేనె మరియు క్షీరము స్రవించే ధేనువు పుణ్యరూపముగా అనుసరించును।

Verse 6

यः श्राद्धे अभयं दद्यात्प्राणिनां जीवितैषिणाम् । अश्वदानसहस्रेण रथदानशतेन च । दन्तिनां च सहस्रेण अभयं च विशिष्यते

శ్రాద్ధకాలంలో జీవించదలచిన ప్రాణులకు అభయదానం చేసే వాడి ఆ రక్షాదానం విశిష్టమైనది—వెయ్యి అశ్వదానాలు, వంద రథదానాలు, వెయ్యి గజదానాలకన్నా మిన్న।

Verse 7

यानि रत्नानि मेदिन्यां वाहनानि स्त्रियस्तथा । क्षिप्रं प्राप्नोति तत्सर्वं पितृभक्तस्तु मानवः

భూమిపై ఉన్న ఏఏ రత్నాలైనను, వాహనాలైనను, స్త్రీ-సౌభాగ్యమునైనను—పితృభక్తుడైన మనిషి అవన్నీ త్వరగా పొందుతాడు।

Verse 8

पितरः सर्वलोकेषु तिथिकालेषु देवताः । सर्वे पुरुषमायांति निपानमिव धेनवः

అన్ని లోకాలలో తిథికాలమున పితృదేవతలు దేవతాస్వరూపులు; వారు అందరూ మనిషి వద్దకు వస్తారు—నీటిచోటికి ఆవులు చేరినట్లుగా।

Verse 9

मा स्म ते प्रतिगच्छेयुः पर्वकाले ह्यपूजिताः । मोघास्तेषां भवन्त्वाशाः परत्रेह च मा क्वचित्

పర్వకాలంలో పితృదేవతలు పూజింపబడకపోతే, వారు నీ వద్ద నుండి అపూజితులై తిరిగి పోకూడదు; వారి ఆశలు వ్యర్థమవకూడదు—పరలోకంలోనూ ఇహలోకంలోనూ ఎప్పుడూ కాదు।

Verse 10

सरस्वत्यास्तु सान्निध्यं यस्त्वेकं भोजयेद्द्विजम् । कोटिभोज्यफलं तस्य जायते नात्र संशयः

సరస్వతీ సాన్నిధ్యంలో ఎవడు ఒక్క ద్విజునికి (బ్రాహ్మణునికి) భోజనం పెట్టునో, అతనికి కోటి మందికి భోజనం పెట్టిన ఫలం కలుగుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 11

अमावास्यां नरो यस्तु परान्नमुपभुञ्जते । तस्य मासकृतं पुण्यमन्नदातुः प्रजायते

అమావాస్య రోజున ఎవడు ఇతరుడు ఇచ్చిన అన్నాన్ని భుజిస్తాడో, అతడు నెలరోజులు సంపాదించిన పుణ్యం ఆ అన్నదాతకే కలుగుతుంది।

Verse 12

षण्मासमयने भुंक्ते त्रीन्मासान्विषुवे स्मृतम् । वर्षैर्द्वादशभिश्चैव यत्पुण्यं समुपार्जितम् । तत्सर्वं विलयं याति भुक्त्वा सूर्येन्दुसंप्लवे

అయన మార్పు సమయంలో భుజిస్తే ఆరు నెలల పుణ్యం నశిస్తుంది; విషువ సమయంలో మూడు నెలలది. పన్నెండు సంవత్సరాల్లో సంపాదించిన పుణ్యమంతా సూర్య-చంద్ర గ్రహణ సమయంలో భుజిస్తే పూర్తిగా లయమవుతుంది।

Verse 13

साग्रं मासं रवेः क्रान्तावाद्यश्राद्धे त्रिवत्सरम् । मासिकेऽप्यथ वर्षस्य षण्मासे त्वर्धवत्सरम्

సూర్య సంక్రాంతి సమయంలో దాని ఫలం నెలకు కొద్దిగా మించి ఉంటుంది; మొదటి శ్రాద్ధంలో మూడు సంవత్సరాలు. మాసిక కర్మలో ఒక సంవత్సరం, షణ్మాసిక కర్మలో అర్ధ సంవత్సరం ఉంటుంది।

Verse 14

तथा संचयनश्राद्धे जातिजन्मकृतं नृणाम् । मृत शय्याप्रतिग्राही वेदस्यैव च विक्रयी । ब्रह्मस्वहारी च नरस्तस्य शुद्धिर्न विद्यते

అలాగే సంచయన-శ్రాద్ధంలో జాతి, జన్మ వల్ల కలిగిన దోషాలను పరిగణిస్తారు. కానీ మృతుని శయ్యను స్వీకరించేవాడు, వేదాన్ని అమ్మేవాడు, బ్రాహ్మణస్వాన్ని హరించేవాడు—వారికి శుద్ధి లేదు।

Verse 15

तडागानां सहस्रेण ह्यश्वमेधशतेन च । गवां कोटि प्रदानेन भूमिहर्ता न शुद्ध्यति

వెయ్యి చెరువులు నిర్మించినా, వంద అశ్వమేధ యజ్ఞాలు చేసినా, కోటి గోవులను దానం చేసినా—భూమిని హరించినవాడు శుద్ధి పొందడు।

Verse 16

सुवर्णमाषं गामेकां भूमेरप्यर्धमंगुलम् । हरन्नरकमाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम्

సువర్ణం మాషమాత్రమైనా, ఒక గోవును గానీ, భూమిలో అర్ధాంగుళమాత్రమైనా హరించువాడు భూతసంప్లవం వరకు నరకాన్ని పొందును.

Verse 17

ब्रह्महत्या सुरापानं दरिद्रस्य तु यद्धनम् । गुरोः पत्नी हिरण्यं च स्वर्गस्थमपि पातयेत्

బ్రహ్మహత్య, సురాపానం, దరిద్రుని ధనహరణం, గురుపత్నీపై అధర్మాచరణం, మరియు హిరణ్యాపహారం—ఇవి స్వర్గస్థునికూడా పతనమునకు గురిచేయును.

Verse 18

सहस्रसंमिता धेनुरनड्वान्दश धेनवः । दशानडुत्समं यानं दशयानसमो हयः

ఒక ధేనువు విలువ వెయ్యికి సమానం; ఒక ఎద్దు పది ధేనువులకు సమానం. ఒక వాహనం పది ఎద్దులకు సమానం; ఒక అశ్వం పది వాహనాలకు సమానమని స్మృతం.

Verse 19

दशहयसमा कन्या भूमिदानं ततोऽधिकम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन विक्रयं नैव कारयेत्

కన్య (కన్యాదానం) పది అశ్వాలకు సమానం; భూమిదానం దానికన్నా అధికం. అందువల్ల సమస్త ప్రయత్నంతో (వేదమో పవిత్ర వస్తువులనో) విక్రయింపజేయకూడదు.

Verse 20

विशेषतो महाक्षेत्रे सर्वपातकनाशने । चितिकाष्ठं च वै स्पृष्ट्वा यज्ञयूपांस्तथैव च । वेदविक्रयकर्तारं स्पृष्ट्वा स्नानं विधीयते

సర్వపాతకనాశకమైన ఈ మహాక్షేత్రంలో విశేషంగా—చితికాష్ఠాన్ని తాకినచో, యజ్ఞయూపాలను తాకినచో, లేదా వేదవిక్రేతను తాకినచో స్నానం విధించబడుతుంది.

Verse 21

आदेशं पठते यस्तु आदेशं च ददाति यः । द्वावेतौ पापकर्माणौ पातालतलवासिनौ

‘ఆదేశం’ను పఠించే వాడూ, అలాంటి ‘ఆదేశం’ను ఇచ్చే వాడూ—ఈ ఇద్దరూ పాపకర్ములు; పాతాళతలంలో నివసించువారగుదురు.

Verse 22

आदेशं पठते यस्तु राजद्वारे तु मानवः । सोऽपि देवि भवेद्वृक्ष ऊषरे कंटकावृतः । स्थितो वै नृपतिद्वारि यः कुर्याद्वेदविक्रयम्

హే దేవీ! రాజద్వారంలో ‘ఆదేశం’ను పఠించే మనిషి, ఉప్పెరగా ఉన్న బంజరు నేలలో ముళ్లతో కప్పబడిన వృక్షమవుతాడు. అలాగే రాజద్వారంలో నిలిచి వేదాన్ని వ్యాపారంగా విక్రయించేవాడూ అటువంటి గతినే పొందుతాడు.

Verse 23

ब्रह्महत्यासमं पापं न भूतं न भविष्यति । वरं कुर्वन्ध्रुवं देवि न कुर्याद्वेदविक्रयम्

బ్రహ్మహత్యకు సమానమైన పాపం గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు. కాబట్టి, హే దేవీ, స్వలాభం కోరుకున్నా కూడా నిశ్చయంగా వేదవిక్రయం చేయకూడదు.

Verse 24

हत्वा गाश्च वरं मांसं भक्षयीत द्विजाधमः । वरं जीवेत्समं म्लेच्छैर्न कुर्याद्वेदविक्रयम्

ఆవులను చంపిన తరువాత కూడా ఆ అధమ ద్విజుడు వాటి మాంసం తినడమే మేలనుకోవచ్చు; మ్లేచ్ఛులతో సమానంగా జీవించడమూ మేలే—కానీ వేదాన్ని విక్రయించడం మాత్రం కాదు.

Verse 25

प्रत्यक्षोक्तिः प्रत्ययश्च प्रश्नपूर्वः प्रतिग्रहः । याजनाऽध्यापने वादः षड्विधो वेदविक्रयः

ప్రత్యక్షంగా ఫీజు చెప్పడం, ఒప్పందం/హామీ చేయడం, ప్రశ్నల తరువాత షరతులతో దానం స్వీకరించడం, ధనార్థం యాజన చేయడం, ధనార్థం అధ్యాపనం చేయడం, లాభార్థం వాదవివాదం చేయడం—ఇవి వేదవిక్రయానికి ఆరు విధాలుగా చెప్పబడ్డాయి.

Verse 26

वेदाक्षराणि यावन्ति नियुंक्ते स्वार्थकारणात् । तावतीर्भ्रूणहत्या वै प्राप्नुयाद्वेदविक्रयी

వేదాన్ని విక్రయించే వాడు స్వార్థార్థంగా ఎంతమంది వేదాక్షరాలను ప్రయోగిస్తాడో, అంతమంది భ్రూణహత్యాపాపాలను నిశ్చయంగా పొందుతాడు।

Verse 27

वेदानुयोगाद्यो दद्याद्ब्राह्मणाय प्रतिग्रहम् । स पूर्वं नरकं याति ब्राह्मणस्तदनन्तरम्

వేదప్రయోగానికి ప్రతిఫలంగా (లావాదేవీగా) బ్రాహ్మణునికి దానం ఇచ్చేవాడు ముందుగా నరకానికి వెళ్తాడు; దానిని స్వీకరించే బ్రాహ్మణుడు తరువాత వెళ్తాడు।

Verse 28

वैश्वदेवेन हीना ये हीनाश्चातिथ्यतोऽपि ये । कर्मणा सर्ववृषला वेदयुक्ता ह्यपि द्विजाः

వైశ్వదేవ హోమాన్ని విస్మరించేవారు, అతిథి సత్కారంలో కూడా లోపించేవారు—వారి కర్మచరణం వల్ల వారు పూర్తిగా వృషలులవంటివారు; ద్విజులైనా, వేదవిద్య ఉన్నా కూడా।

Verse 29

येषामध्ययनं नास्ति ये च केचिदनग्नयः । कुलं वाऽश्रोत्रियं येषां ते सर्वे शूद्रजातयः

ఎవరిలో అధ్యయనం (శాస్త్రాధ్యయనం) లేదు, ఎవరు పవిత్ర అగ్నులను నిలుపుకోరు, ఎవరి వంశం అశ్రోత్రియమో—అటువంటి వారందరూ శూద్రజాతిసమానులుగా భావింపబడతారు।

Verse 30

मृतेऽहनि पितुर्यस्तु न कुर्याच्छ्राद्धमादरात् । मातुश्चैव वरारोहे स द्विजः शूद्रसंनिभः

తండ్రి మరణదినాన భక్తిశ్రద్ధలతో శ్రాద్ధం చేయనివాడు, అలాగే తల్లికీ, ఓ వరారోహే, అటువంటి ద్విజుడు ధర్మస్థితిలో శూద్రసమానుడు।

Verse 31

मृतके यस्तु भुञ्जीत गृहीतशशिभास्करे । गजच्छायासु यः कश्चित्तं च शूद्रवदाचरेत्

మృతాశౌచం (సూతకం) ఉన్నప్పుడు భోజనం చేయువాడు, చంద్రసూర్య గ్రహణకాలంలో తినువాడు, అలాగే ఏనుగుల నీడలో భోజనం చేయువాడు—అటువంటి వాడు ధర్మాచారంలో శూద్రవత్‌గా పరిగణింపబడును.

Verse 32

ब्रह्मचारिणि यज्ञे च यतौ शिल्पिनि दीक्षिते । यज्ञे विवाहे सत्रे च सूतकं न कदाचन

బ్రహ్మచారి, యజ్ఞకర్మలో నిమగ్నుడు, యతి (సన్యాసి), పనిలో నిమగ్నమైన శిల్పి, అలాగే దీక్షితుడు—ఇదే విధంగా యజ్ఞం, వివాహం, సత్రం సమయంలో—సూతక దోషం ఎప్పుడూ వర్తించదు.

Verse 33

गोरक्षकान्वणिजकांस्तथा कारुकुशीलवान् । स्पृश्यान्वार्धुषिकांश्चैव विप्रान्शूद्रवदाचरेत्

గోరక్షకులు, వణిజులు (వ్యాపారులు), కారులు (కార్మికులు) మరియు కుశీలవులు (నట-గాయకులు), అలాగే స్పృశ్యులైనా హీనులుగా భావింపబడినవారు, వార్ధుషికులు (వడ్డీخورులు)—ఇలాంటి బ్రాహ్మణులనైనా కర్మకాండలో శూద్రవత్‌గా వ్యవహరించాలి.

Verse 34

ब्राह्मणः पतनीयेषु वर्तमानो विकर्मसु । दाम्भिको दुष्कृतप्रायः स च शूद्रसमः स्मृतः

పాతనకరమైన కర్మాలలో నిమగ్నుడై, నిషిద్ధ వికర్మాలతో జీవించువాడు, దంభికుడు, ఎక్కువగా దుష్కర్మపరుడు అయిన బ్రాహ్మణుడు—ధర్మనిర్ణయంలో శూద్రసముడిగా స్మరింపబడును.

Verse 35

अस्नाताशी मलं भुंक्ते अजापी पूयशोणितम् । अहुत्वा तु कृमीन्भुंक्ते अदत्त्वा विषभोजनम्

స్నానం చేయకుండానే భోజనం చేసేవాడు మలాన్ని తిన్నట్లే; జపం చేయనివాడు పుయ్యము మరియు రక్తము త్రాగినట్లే; ఆహుతి/నైవేద్యం అర్పించకుండానే తినేవాడు పురుగులను తిన్నట్లే; దానం చేయకుండానే తినేవాడు విషభోజనం చేసినట్లే.

Verse 36

परान्नेन तु भुक्तेन मिथुनं योऽधिगच्छति । यस्यान्नं तस्य ते पुत्रा अन्नाच्छुक्रं प्रवर्तते

ఇతరుల అన్నం తిని మైథునం చేయువాని సంతానం ఆ అన్నదాతకే చెందిందని చెప్పబడుతుంది; ఎందుకంటే అన్నమునుండే శుక్రప్రవృత్తి కలుగుతుంది.

Verse 37

राजान्नं तेज आदत्ते शूद्रान्नं ब्रह्मवर्चसम् । आयुः सुवर्णकारान्नं यशश्चर्मावकर्तिनः

రాజాన్నం తేజస్సును హరిస్తుంది, శూద్రాన్నం బ్రహ్మవర్చస్సును నశింపజేస్తుంది; స్వర్ణకారుని అన్నం ఆయుష్షును హరిస్తుంది, చర్మకారుని అన్నం యశస్సును క్షీణింపజేస్తుంది.

Verse 38

कारुकान्नं प्रजा हन्ति बलं निर्णेजकस्य च । गणान्नं गणिकान्नं च लोकेभ्यः परिकृन्तति

కారుకుని అన్నం సంతానాన్ని హరిస్తుంది, ఉతికేవాని అన్నం బలాన్ని నశింపజేస్తుంది; గణుల అన్నం మరియు గణిక అన్నం లోకముల నుండి విడదీస్తాయి.

Verse 39

पूयं चिकित्सकस्यान्नं पुंश्चल्यास्त्वन्नमिन्द्रियम् । विष्ठा वार्धुषिकस्यान्नं शस्त्रविक्रयिणो मलम्

వైద్యుని అన్నం పూయసమానం, వేశ్య అన్నం ఇంద్రియపతనకరం; వడ్డీخورుని అన్నం విస్తాసదృశం, శస్త్రవిక్రేత అన్నం మలసమానం.

Verse 40

गायत्रीसारमात्रोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । नायंत्रितश्चतुर्वेदी सर्वाशी सर्वविक्रयी

గాయత్రీ సారమాత్రం తెలిసినవాడైనా సుయముడైన బ్రాహ్మణుడు శ్రేష్ఠుడు; నియమరహిత చతుర్వేదీ, అన్నిటిని తిని అన్నిటిని అమ్మేవాడు శ్రేష్ఠుడు కాడు.

Verse 41

सद्यः पतति मांसेन लाक्षया लवणेन च । त्र्यहेण शूद्रो भवति ब्राह्मणः क्षीरविक्रयात्

మాంసం, లాక్షా లేదా ఉప్పు అమ్మితే వెంటనే పతనం కలుగుతుంది; పాలు అమ్మితే బ్రాహ్మణుడుకూడా మూడు రోజుల్లో శూద్రుడవుతాడు।

Verse 42

रसा रसैर्नियंतव्या न त्वेव लवणं रसैः । कृतान्नं च कृतान्नेन तिला धान्येन तत्समाः

రుచులను ఇతర రుచులతో నియంత్రించాలి; కానీ ఉప్పును రుచులతో ‘నియంత్రించకూడదు’. వండిన అన్నం వండిన అన్నంతోనే సమతుల్యం చేయాలి; తిలలు ధాన్యంతో సమానమైన సమకక్షం కలవు।

Verse 43

भोजनाभ्यञ्जनाद्दानाद्यदन्यत्कुरुते तिलैः । कृमिभूतः स विष्ठायां पितृभिः सह मज्जति

భోజనం, అభ్యంజనం లేదా దానం తప్ప తిలలను ఇతర పనులకు ఉపయోగించినవాడు కృమిగా మారి పితృులతో కలిసి మలంలో మునుగుతాడు।

Verse 44

अपूपश्च हिरण्यं च गामश्वं पृथिवीं तिलान् । अविद्वान्प्रतिगृह्णाति भस्मीभवति काष्ठवत्

అజ్ఞాని అపూపం, బంగారం, ఆవు, గుర్రం, భూమి లేదా తిలలను దానంగా స్వీకరిస్తే, అతడు కట్టెలా భస్మమైపోతాడు।

Verse 45

हिरण्यमायु रत्नं च भूर्गौश्चाकर्षतस्तनुम् । अश्वश्चक्षुस्त्वचं वासो घृतं तेजस्तिलाः प्रजाः

బంగారం ఆయుష్షును, ప్రాణశక్తిని ఆకర్షిస్తుంది; రత్నాలు సమృద్ధిని. భూమి, ఆవు శరీరాధారాన్ని పెంపొందిస్తాయి. గుర్రం దృష్టి, బలాన్ని; వస్త్రం చర్మరక్షణను; నెయ్యి తేజస్సును; తిలలు సంతానసంపదను పోషిస్తాయి।

Verse 46

अग्निहोत्री तपस्वी च क्षणवान्क्रियते यदि । अग्निहोत्रं तपश्चैव सर्वं तद्धनिनो धनम्

అగ్నిహోత్రి మరియు తపస్వి అవసరముచేత క్షణమాత్రమైనా పరాధీనులైతే, వారి అగ్నిహోత్రము, తపస్సు—అన్నీ ఆ ధనవంతుని ధనమైపోయినట్లే అవుతాయి।

Verse 47

सोमविक्रयणे विष्ठा भेषजे पूयशोणितम् । नष्टं देवलके दानं ह्यप्रतिष्ठं च वार्धुके

సోమాన్ని అమ్మడంలో మలసమానమైన పాపం, ఔషధ వ్యాపారంలో పుయ్యము మరియు రక్తసమానమైన పాపం. దేవలకునికి ఇచ్చిన దానం నశిస్తుంది; వడ్డీ వ్యాపారికి ఇచ్చినది ప్రతిష్ఠలేని, ఫలరహితమవుతుంది।

Verse 48

देवार्चनपरो विप्रो वित्तार्थी भुवनत्रये । असौ देवलकोनाम हव्यकव्येषु गर्हितः

దేవార్చనలో నిమగ్నుడై ఉండి కూడా ధనార్థం కోసం చేసే బ్రాహ్మణుడు త్రిభువనమంతట ‘దేవలకుడు’ అని ప్రసిద్ధుడు; హవ్యకవ్య కార్యాలలో అతడు గర్హితుడవుతాడు।

Verse 49

भ्रातुर्मृतस्यभायायां यो गच्छेत्कामपूर्वकम् । धर्मेणापि नियुक्तायां स ज्ञेयो दिधिषूपतिः

మృతుడైన అన్న/తమ్ముడి భార్యను కామపూర్వకంగా సమీపించే వాడు—ఆమె ధర్మప్రకారం నియోగానికి నియమితురాలైనా—‘దిధిషూపతి’ (నిందిత భర్త) అని తెలిసికొనవలెను।

Verse 50

दाराग्निहोत्रसंयोगं कुरुते योऽग्रजे स्थिते । परिवेत्ता स विज्ञेयः परिवित्तिस्तु पूर्वजः

అన్నయ్య అవివాహితుడిగా ఉండగానే ఎవడు వివాహం చేసి అగ్నిహోత్రసహిత గృహస్థాశ్రమంలో ప్రవేశిస్తాడో, వాడు ‘పరివేత్త’ అని; పెద్దవాడు ‘పరివిత్తి’ అని పిలువబడతాడు।

Verse 51

यो नरोऽन्यस्य वासांसि कूपोद्यानगृहाणि च । अदत्तान्युपयुंजानः स तत्पापतुरीयभाक्

ఇతరుని వస్త్రాలు, బావులు, తోటలు లేదా ఇళ్లు దానం/అనుమతి లేకుండా ఉపయోగించే వాడు, అతని పాపంలో నాలుగో వంతు భాగస్వామి అవుతాడు.

Verse 52

आमन्त्रितस्तु यः श्राद्धे वृषल्या सह मोदते । दातुर्यद्दुष्कृतं किञ्चित्तत्सर्वं प्रतिपद्यते

శ్రాద్ధానికి ఆహ్వానింపబడి కూడా అక్కడ దుష్టాచారిణి స్త్రీతో కలిసి ఆనందించే వాడు, దాతకు ఉన్న ఏ పాపకర్మమైనా అన్నిటినీ తనపై స్వీకరిస్తాడు.

Verse 53

ऋतामृताभ्यां जीवेत मृतेन प्रमृतेन वा । सत्यानृताभ्यां जीवेत न श्ववृत्त्या कथंचन

మనిషి ఋతం, అమృతం ద్వారా లేదా మృతం, ప్రమృతం ద్వారా జీవించాలి; సత్యానృత (మిశ్రమ) మార్గంతోనూ జీవించవచ్చు, కానీ ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ శ్వవృత్తి—కుక్కలాంటీ పరాధీన సేవ—ద్వారా కాదు.

Verse 54

भक्ष्यं नित्यमृतं ज्ञेयममृतं स्यादयाचितम् । मृतं तु वृद्ध्याजीवित्वं प्रमृतं कर्षणं स्मृतम्

నిత్యంగా లభించే భోజనం ‘ఋతం’ అని తెలుసుకోవాలి; యాచించకుండా లభించేది ‘అమృతం’. వడ్డీతో జీవిక ‘మృతం’ అని, సాగు/నాగలి పనితో జీవించడం ‘ప్రమృతం’ అని స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 55

सत्यानृतं च वाणिज्यं तेन चैवोपजीव्यते । सेवा श्ववृत्तिराख्याता तस्मात्तां परिवर्जयेत

వ్యాపారం ‘సత్యానృతం’ అని చెప్పబడుతుంది; దానితో జీవించవచ్చు. కానీ సేవ (పరాధీన ఉద్యోగం) ‘శ్వవృత్తి’గా ప్రసిద్ధి; అందువల్ల దానిని వర్జించాలి.

Verse 56

विप्रयोनिं समासाद्य संकरं परिवर्जयेत् । मानुष्यं दुर्लभं लोके ब्राह्मण्यमधिकं ततः

బ్రాహ్మణ వంశంలో జన్మ పొందినవాడు సంకరము (అధర్మమిశ్రమము)ను పూర్తిగా వర్జించాలి. లోకంలో మానవజన్మ దుర్లభం; దానికన్నా బ్రాహ్మణత్వం మరింత దుర్లభమూ శ్రేష్ఠమూ.

Verse 57

एकशय्यासनं पक्तिर्भाण्डपक्वान्नमिश्रणम् । याजनाध्यापनं योनिस्तथा च सह भोजनम् । नवधा संकरः प्रोक्तो न कर्तव्योऽधमैः सह

ఒకే శయ్యా-ఆసనాన్ని పంచుకోవడం, కలిసి వండడం, పాత్రలు మరియు వండిన అన్నం కలపడం, అర్హతలేనివారికి యాజనం చేయడం మరియు అధ్యాపనం చేయడం, వివాహ సంబంధం, అలాగే కలిసి భోజనం చేయడం—ఇవి సంకరమునకు తొమ్మిది విధాలుగా చెప్పబడ్డాయి. నీచులతో ఇవి చేయరాదు.

Verse 58

अजीवन्कर्मणा स्वेन विप्रः क्षात्त्रं समाश्रयेत् । वैश्यकर्माऽथवा कुर्याद्वार्षलं परिवर्जयेत्

బ్రాహ్మణుడు తన స్వధర్మకర్మలతో జీవించలేకపోతే క్షాత్రమార్గాన్ని ఆశ్రయించవచ్చు, లేదా వైశ్యకర్మ చేయవచ్చు; కానీ శూద్రవృత్తిని వర్జించాలి.

Verse 59

कुसीदं कृषिवाणिज्यं प्रकुर्वीत स्वयं कृतम् । आपत्काले स्वयं कुर्वन्स्नानेन स्पृश्यते द्विजः

తన స్వయంకృషితో కుసీదం (వడ్డీకి అప్పు ఇవ్వడం), వ్యవసాయం, వాణిజ్యం చేయవచ్చు. ఆపద్కాలంలో ద్విజుడు ఇవి స్వయంగా చేస్తే, స్నానంతో మళ్లీ శుద్ధి పొందుతాడు.

Verse 60

लब्धलाभः पितॄन्देवान्ब्रांह्मणांश्चैव तर्पयेत् । ते तृप्तास्तस्य तत्पापं शमयंति न संशयः

లాభం పొందినప్పుడు పితృదేవతలను, దేవతలను, బ్రాహ్మణులను తర్పణంతో సంతృప్తిపరచాలి. వారు తృప్తులైతే అతని పాపాన్ని నిశ్చయంగా శమింపజేస్తారు.

Verse 61

जलगोशकटारामयाञ्चावृद्धिवणिक्क्रियाः । अनूपं पर्वतो राजा दुर्भिक्षे जीविका स्मृताः

దుర్భిక్షకాలంలో జలకర్మ, గోపాలనం, శకట-వ్యవహారం, క్రీడా/సేవ, యాచన, వడ్డీ వ్యాపారం, వాణిజ్యం—ఇవి జీవనోపాయాలుగా స్మరించబడతాయి. అలాగే చిత్తడి ప్రాంతంలో నివాసం, పర్వతవాసం లేదా రాజాశ్రయం కూడా కొరతలో జీవించుటకు మార్గాలుగా చెప్పబడినవి.

Verse 62

असतोऽपि समादाय साधुभ्यो यः प्रयच्छति । धनं स्वामिनमात्मानं संतारयति दुस्तरात्

అయోగ్య మూలం నుండైనా ధనాన్ని సమీకరించి సద్గుణులైన సాధువులకు అర్పించే వాడు, ఆ ధనం తన యజమానుడైన అతనిని కూడా దురుత్తరమైన సంసారసాగరాన్ని దాటిస్తుంది.

Verse 63

शूद्रे समगुणं दानं वैश्ये तद्द्विगुणं स्मृतम् । श्रोत्रिये तच्च साहस्रमनन्तं चाग्निहोत्रिके

శూద్రునికి ఇచ్చిన దానం సమగుణ ఫలమని స్మృతం; వైశ్యునికి ఇచ్చినది ద్విగుణమని చెప్పబడింది. శ్రోత్రియునికి ఇచ్చినది సహస్రగుణమవుతుంది; అగ్నిహోత్రికునికి ఇచ్చినది అనంత ఫలదాయకమని కీర్తించబడింది.

Verse 64

ब्राह्मणातिक्रमो नास्ति नाचरेद्यो व्यवस्थितिम् । ज्वलंतमग्निमुत्सृज्य न हि भस्मनि हूयते

బ్రాహ్మణుని అతిక్రమం లేదు; స్థాపితమైన ధర్మవ్యవస్థను లంఘించకూడదు. ఎందుకంటే జ్వలించే అగ్నిని విడిచి భస్మంలో ఎవ్వరూ ఆహుతి వేయరు.

Verse 65

विद्यातपोभ्यां हीनेन नैव ग्राह्यः प्रतिग्रहः । गृह्णन्प्रदातारमधो नयत्यात्मानमेव च

విద్యా-తపస్సులలో హీనుడైనవాడు ప్రతిగ్రహాన్ని స్వీకరించకూడదు. ఎందుకంటే స్వీకరిస్తూ అతడు దాతను కూడా అధోగతికి నడిపి, తనను కూడా అలాగే పడేస్తాడు.

Verse 66

तस्माच्छ्रोत्रिय एवार्हो गुणवाञ्छीलवाञ्छुचिः । अव्यंगस्तत्र निर्दोषः पात्राणां परमं स्मृतम्

అందుచేత శ్రోత్రియుడే నిజమైన పాత్రుడు—గుణవంతుడు, శీలవంతుడు, శుచియైనవాడు; అవ్యంగుడు, నిర్దోషుడు, నిర్మలుడు—పాత్రులలో పరముడని స్మరింపబడును.

Verse 67

कपालस्थं यथा तोयं श्वदृतौ च यथा पयः । दूषितं स्थानदोषेण वृत्तहीने तथा श्रुतम्

కపాలంలో ఉంచిన నీరు, కుక్క చర్మంలో ఉంచిన పాలు పాత్రదోషంతో కలుషితమగునట్లు, సద్వృత్తి లేనివానిలో ఉన్న శ్రుతి/విద్య కూడా కలుషితమగును.

Verse 68

दत्तं पात्रमतिक्रम्य यदपात्रे प्रतिग्रहः । तद्दत्तं गामतिक्रम्य गर्दभस्य गवाह्निकम्

యోగ్య పాత్రుడిని దాటివేసి అర్హతలేనివాడు దానం స్వీకరిస్తే, అది గోవును విస్మరించి గోవుకు దినభాగమైన ఆహారాన్ని గాడిదకు పెట్టినట్లే.

Verse 69

वृत्तं तस्मात्तु संरक्षेद्वित्तमेति गतं पुनः । अक्षीणो वित्ततः क्षीणो वृत्ततस्तु हतो हतः

కాబట్టి సద్వృత్తిని కాపాడుకోవాలి; ధనం పోయినా మళ్లీ రావచ్చు. ధనహానితో నశించినవాడు నిజంగా నశించడు; కాని వృత్తహానితో నశించినవాడు నిశ్చయంగా నశించినవాడే.

Verse 70

प्रथमं तु गुरौ दानं दत्त्वा श्रेष्ठमनुक्रमात् । ततोऽन्येषां तु विप्राणां दद्यात्पात्रानुरूपतः

మొదట విధివిధానంగా గురువుకు శ్రేష్ఠమైన దానాన్ని సమర్పించాలి; ఆ తరువాత ఇతర విప్రులకు వారి పాత్రతను బట్టి దానం చేయాలి.

Verse 71

गुरौ च दत्तं यद्दानं दत्तं पात्रेषु मानवैः । निष्फलं तद्भवेत्प्रेत्य यात्युताधोगतिं प्रति

గురువుకు ఇవ్వవలసిన దానాన్ని మనుష్యులు ఇతర పాత్రులకు ఇచ్చినచో, అది మరణానంతరం నిష్ఫలమై, అధోగతివైపు కూడా నడిపిస్తుంది.

Verse 72

अवमानं गुरोः कृत्वा कोपयित्वा तु दुर्मतिः । गुर्वमानहतो मूढो न शांतिमधि गच्छति

దుర్బుద్ధి గల మూర్ఖుడు గురువును అవమానించి కోపపెట్టినచో, గుర్వవమానంతో దెబ్బతిన్న వాడు ఎప్పటికీ శాంతిని పొందడు.

Verse 73

गुरोरभावे तत्पुत्रं तद्भार्यां तत्सुतं विना । पुत्रं प्रपौत्रं दौहित्रं ह्यन्यं वा तत्कुलोद्भवम्

గురు లేనప్పుడు—గురువు భార్యను మరియు (అల్ప) కుమారుని తప్పించి—ఆయన కుమారుని, లేదా ప్రపౌత్రుని, దౌహిత్రుని, లేక ఆ వంశంలో పుట్టిన మరెవరినైనా ఆశ్రయించి గౌరవించాలి.

Verse 74

पंचयोजनमध्ये तु श्रूयते स्वगुरुर्यदा । तदा नातिक्रमेद्दानं दद्यात्पात्रेषु मानवः

తన గురువు ఐదు యోజనాల లోపల ఉన్నాడని తెలిసినప్పుడు, ఆయన హక్కును దాటించి దానం చేయకూడదు; విధివిధానంగా పాత్రులకు దానం ఇవ్వాలి.

Verse 75

यतिश्चेत्प्रार्थयेल्लोभाद्दीयमानं प्रतिग्रहम् । न तस्य देयं विद्वद्भिर्न लोभः शस्यते यतेः

ఏ యతి లోభంతో ఇవ్వబడుతున్న దానాన్ని కోరితే, జ్ఞానులు అతనికి ఇవ్వకూడదు; యతికి లోభం ఎప్పుడూ ప్రశంసనీయం కాదు.

Verse 76

धनं प्राप्य यतिर्लोके मौनं ज्ञानं च नाभ्यसेत् । उपभोगं तु दानेन जीवितं ब्रह्मचर्यया

లోకంలో ధనం పొందిన తరువాత కూడా యతి మౌనం, జ్ఞానాభ్యాసం చేయకపోతే, కనీసం దానంతో భోగాన్ని పవిత్రం చేసి, బ్రహ్మచర్యంతో జీవనాన్ని రక్షించాలి।

Verse 77

कुले जन्म च दीक्षाभिर्ये गतास्ते नरोत्तमाः । सौभाग्यमाप्नुयाल्लोके नूनं रसविवर्जनात्

సత్కులంలో జన్మించి, దীক্ষాసంస్కారాలతో శోభించిన నరోత్తములు లోకంలో సౌభాగ్యాన్ని పొందుతారు—నిశ్చయంగా రసభోగత్యాగం వలన।

Verse 78

आयुष्मत्यः प्रजाः सर्वा भवन्त्यामिषवर्जनात्

మాంసత్యాగం వలన సమస్త సంతానం దీర్ఘాయుష్మంతులవుతుంది.

Verse 79

चीरवल्कलधृक्त्यक्त्वा वस्त्राण्याभरणानि च । नागाधिपत्यं प्राप्नोति उपवासेन मानवः

చీరవల్కలాలు, చిరిగిన వస్త్రాలు ధరించి, మంచి వస్త్రాలు ఆభరణాలు విడిచిపెట్టి, మనిషి ఉపవాసంతో నాగాధిపత్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 80

क्रीडते सत्यवाक्येन स्वर्गे वै देवतैः सह । अहिंसया तथाऽरोग्यं दानात्कीर्तिमनुक्रमात्

సత్యవాక్యంతో మనిషి స్వర్గంలో దేవతలతో కలిసి విహరిస్తాడు; అహింసతో ఆరోగ్యాన్ని పొందుతాడు; దానంతో కీర్తిని పొందుతాడు—కర్మానుసారంగా క్రమంగా.

Verse 81

द्विजशुश्रूषया राज्यं द्विजत्वं चातिपुष्कलम् । दिव्यरूपमवाप्नोति देवशुश्रूषया नरः

ద్విజులకు భక్తితో శుశ్రూష చేయుటవలన మనుష్యుడు రాజ్యమును మరియు అత్యంత సమృద్ధమైన బ్రాహ్మణత్వమును పొందును; దేవశుశ్రూషచేత అతడు దివ్యరూపమును పొందును.

Verse 82

अन्नदानाद्भवेत्तृप्तिः सर्वकामैरनुत्तमैः । दीपस्य तु प्रदानेन चक्षुष्माञ्जायते नरः

అన్నదానముచేత తృప్తి కలుగును, సర్వోత్తమమైన కోరికల ఫలసిద్ధి కలుగును; దీపదానముచేత మనుష్యుడు చక్షుష్మాన్‌గా, స్పష్టమైన దృష్టితో జన్మించును.

Verse 83

तुष्टिर्भवेत्सर्वकालं प्रदानाद्गन्धमाल्ययोः । लवणस्य तु दातारस्तिलानां सर्पिषस्तथा । तेजस्विनोऽपि जायन्ते भोगिनश्चिरजीविनः

గంధమాల్య దానముచేత సర్వకాలమున తృప్తి కలుగును; లవణం, తిలాలు, సర్పిష్ (నెయ్యి) దానమిచ్చువారు తేజస్సుతో, భోగసంపత్తితో, దీర్ఘాయుష్కులుగా జన్మింతురు.

Verse 84

सुचित्रवस्त्राभरणोपधानं दद्यान्नरो यः शयनं द्विजाय । रूपान्वितां पक्ष्मवतीं मनोज्ञां भार्यामरालोपचितां लभेत्सः

యే మనుష్యుడు ద్విజునికి సుచిత్ర వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, ఉపధానం కలిగిన శయనాన్ని దానమిచ్చునో, అతడు రూపవతియైన, మనోహరమైన, అందమైన కనురెప్పలతో కూడిన, శ్రేష్ఠగుణాల అలంకారముగల భార్యను పొందును.

Verse 207

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे पात्रापात्रविचारवर्णनंनाम सप्तोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము—ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో—సప్తమ ప్రభాసఖండములో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యాంతర్గత శ్రాద్ధకల్పములో ‘పాత్రాపాత్రవిచారవర్ణనం’ అను २०७వ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.