Adhyaya 202

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रामेश्वरमनुत्तमम् । मंकीशाद्दक्षिणे भागे आग्नेये तु कृतस्मरात् । पूर्वतस्तु सरस्वत्या बलभद्रप्रतिष्ठितम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—తదనంతరం, ఓ మహాదేవి, అనుత్తమమైన రామేశ్వరానికి వెళ్లవలెను; అది మంకీశకు దక్షిణ భాగంలో, కృతస్మరాకు ఆగ్నేయ దిశలో, సరస్వతికి తూర్పున ఉండి, బలభద్రునిచే ప్రతిష్ఠింపబడినది.

Verse 2

यत्र मुक्तोऽभवद्देवि रामो ब्रह्मवधात्किल । पातकात्प्रतिलोमां तामगाहत सरस्वतीम्

ఓ దేవి, అక్కడే రాముడు నిజంగా బ్రహ్మహత్యా పాతకమునుండి విముక్తుడయ్యెను; అలాగే అక్కడే ప్రతిలోమగామినీ అయిన ఆ సరస్వతిలో ప్రవేశించెను.

Verse 3

देव्युवाच । कथं स पातकान्मुक्तः कथं पापमभूत्पुरा । कथं तत्स्थापितं लिंगं किंप्रभावं वदस्व मे

దేవి పలికెను—అతడు పాతకముల నుండి ఎలా విముక్తుడయ్యెను? ఆ పాపము పూర్వము ఎలా కలిగెను? ఆ లింగము ఎలా స్థాపింపబడెను, దాని పవిత్ర ప్రభావము ఏమిటి? నాకు చెప్పుము।

Verse 4

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मानवो देवि मुक्तः संसारसागरात् । सर्वान्कामान्स लभते सततं मनसि प्रियान्

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే దేవి, వినుము; పాపనాశినీ కథను నేను చెప్పెదను. దానిని విని, హే దేవి, మనుష్యుడు సంసారసాగరమునుండి విముక్తుడగును; మనసుకు ప్రియమైన సమస్త కోరికలను నిత్యము పొందును।

Verse 5

रामः पूर्वं परां प्रीतिं कृत्वा कृष्णस्य लांगली । चिन्तयामास बहुधा किं कृतं सुकृतं भवेत्

లాంగలి బలరాముడు పూర్వము కృష్ణునిపై పరమ ప్రీతిని కలిగి, అనేక విధములుగా ఆలోచించెను—“ఏ కర్మ సుకృతము (పుణ్యము) అవుతుంది?”

Verse 6

कृष्णेन हि विना नाहं यास्ये दुर्योधनान्तिकम् । पाण्डवान्वा समाश्रित्य कथं दुर्योधनं नृपम्

“కృష్ణుడు లేకుండా నేను దుర్యోధనుని దగ్గరకు వెళ్లను; పాండవులను ఆశ్రయిస్తే, రాజైన దుర్యోధనుని ఎదుట నేను ఎలా వెళ్లగలను?”

Verse 7

जामातरं तथा शिष्यं घातयिष्ये नरेश्वरम् । तस्मान्न पार्थं यास्यामि नापि दुर्योधनं नृपम्

“నేను నా అల్లుడిని మరియు నా శిష్యుడిని—ఇద్దరు నరేశ్వరులను—హతముచేసి పడెదను; అందుచేత నేను పార్థుని దగ్గరకూ పోను, రాజైన దుర్యోధనుని దగ్గరకూ పోను।”

Verse 8

तीर्थेष्वाप्लावयिष्यामि तावदात्मानमात्मना । कुरूणां पाण्डवानां च यावदंताय कल्पते

కురువులకూ పాండవులకూ అంతం కలుగువరకు నేను తీర్థాలలో మునిగి, నా నియమశ్రమచేతనే నా ఆత్మను శుద్ధి చేసుకొందును।

Verse 9

इत्यादिश्य हृषीकेशं पार्थदुर्योधनावपि । जगाम द्वारकां शौरिः स्वसैन्यैश्च परीवृतः

ఇలా హృషీకేశుడు (కృష్ణుడు), పార్థుడు (అర్జునుడు) మరియు దుర్యోధనునికి ఉపదేశించి, శౌరి (బలరాముడు) తన సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి ద్వారకకు బయలుదేరెను।

Verse 10

गत्वा द्वारावतीं रामो हृष्टतुष्टजनाकुलाम् । स्वैरन्तःपुरगैः सार्धं पपौ पानं हलायुधः

ఆనందతృప్త జనసమూహంతో నిండిన ద్వారావతికి చేరి, హలాయుధుడు రాముడు (బలరాముడు) అంతఃపుర సహచరులతో కలిసి మద్యం పానము చేసెను।

Verse 11

पीतपानो जगामाथ रैवतोद्यानमृद्धिमत् । हस्ते गृहीत्वा स गदां रेवत्यादिभिरन्वितः

పానము చేసిన తరువాత అతడు సమృద్ధిగల రైవతోద్యానమునకు వెళ్లెను; చేతిలో గదను పట్టుకొని, రేవతి మొదలైనవారితో కలిసి సాగెను।

Verse 12

स्त्रीकदंबकमध्यस्थो ययौ मत्तवदास्खलन् । ददर्श च वनं वीरो रमणीयमनुत्तमम्

స్త్రీల సమూహమధ్యలో అతడు మత్తుడివలె తడబడుతూ నడిచెను; ఆ వీరుడు అత్యంత రమణీయమైన, అనుత్తమమైన వనమును దర్శించెను।

Verse 13

सर्वत्र तरुपुष्पाढ्यं शाखामृगगणाकुलम् । पुष्प पद्मवनोपेतं सपल्वलमहावनम्

ఆ మహావనం ఎక్కడ చూసినా వృక్షపుష్పసమృద్ధిగా, శాఖలలో సంచరించే మృగగణాలతో నిండిగా ఉండెను; పుష్పిత వనగుచ్ఛాలు, పద్మవనాలతో అలంకృతమై, చెరువులు మరియు చిత్తడి నీటి కుంటలతో పరిపూర్ణమై యుండెను।

Verse 14

स शृण्वन्प्रीतिजनकान्वन्यान्मदकलाञ्छुभान् । श्रोत्ररम्यान्सुमधुराञ्छब्दान्खगसुखेरितान्

అతడు వనంలోని శుభప్రదమైన, ప్రీతిని కలిగించే మధుర కలకలాలను వినెను—చెవులకు రమ్యమైన, అత్యంత మధురమైన ఆ ధ్వనులను పక్షులు ఆనందంగా పలుకుచుండిరి।

Verse 15

सर्वतः फलरत्नाढ्यान्सर्वतः कुसुमोज्ज्वलान् । अपश्यत्पादपांश्चैव विहगैरनुमोदितान्

అతడు అన్ని వైపులా రత్నసమాన ఫలాలతో నిండిన, ఎక్కడ చూసినా పుష్పకాంతితో ప్రకాశించే వృక్షాలను చూచెను—పక్షులు వాటిని స్తుతించి ఆనందిస్తున్నట్లుగా అనిపించెను।

Verse 17

आम्रानाग्रातकान्भव्यान्नालिकेरान्सतिंदुकान् । आबल्वनांस्था पीतान्दाडिमान्बीजपूरकान् । पनसांल्लकुचान्मोचांस्तापांश्चापि मनोहरान् । पालेवतान्कुसंकुल्लान्नलिनानथ वेतसान्

అతడు మామిడి చెట్లు, భవ్యమైన ఆగ్రాతకాలు, కొబ్బరి తాటలు, తిందుకాలు; ఆబల్వన, పీత వృక్షాలు, దాడిమాలు, బీజపూరకాలు; పనస, లకుచ, మోచా వంటి మనోహర ఫలవృక్షాలు; అలాగే పాలేవత, కుశగుచ్ఛాలు, నలినాలు (పద్మాలు), వేతసాలు (బెత్తం) చూచెను।

Verse 18

भल्लातकानामलकींस्तिन्दुकांश्च महाफलान् । इंगुदान्करमर्दांश्च हरीतकबिभीतकान्

అతడు భల్లాతక వృక్షాలు, ఆమలకీ, మహాఫలముల తిందుకాలు, ఇంగుద, కరమర్ద, అలాగే హరీతకీ మరియు బిభీతకములను కూడా చూచెను।

Verse 19

एतानन्यांश्च स तरून्ददर्श यदुनन्दनः । तथैवाशोकपुन्नागकेतकीबकुलांस्तथा

యదునందనుడు ఇవి మరియు మరెన్నో వృక్షాలను దర్శించాడు; అలాగే అశోక, పున్నాగ, కేతకీ, బకుల వృక్షాలనూ చూచెను।

Verse 20

चंपकान्सप्तपर्णांश्च कर्णिकारान्सुमालतीः । पारिजातान्कोविदारा न्मन्दारेन्दीवरांस्तथा

అక్కడ చంపక, సప్తపర్ణ, కర్ణికార మరియు సుగంధ మాలతీ లతలు ఉండెను; అలాగే పారిజాత, కోవిదార, మందార మరియు నీలకమలములూ శోభించెను।

Verse 21

पाटलान्पुष्पितान्रम्भान्देवदारुद्रुमांस्तथा । शालांस्तालांश्च स्तमालांनिचुलान्वञ्जुलांस्तथा

అక్కడ పుష్పించిన పాటల వృక్షాలు, రంభా (అరటి) వనాలు, దేవదారు వృక్షాలు కూడా ఉండెను; అలాగే శాల, తాల, స్తమాల, నిచుల, వంజుల వృక్షాలూ శోభించెను।

Verse 22

चकोरैः शतपत्रैश्च भृंगराजैः समावृतान् । कोकिलैः कलविंकैश्च हारीतैर्जीवजीवकैः

ఆ ప్రాంతం చకోర, శతపత్ర, భృంగరాజ పక్షులతో నిండిపోయి ఉండెను; అలాగే కోకిల, కలవింక, హారీత, జీవజీవ పక్షులూ చుట్టూరా విరాజిల్లెను।

Verse 23

प्रियपुत्रैश्चातकैश्च शुकैरन्यैर्विहंगमैः । श्रोत्ररम्यं सुमधुरं कूज द्भिश्चाप्यधिष्ठितैः

ఆ స్థలం ప్రియపుత్ర, చాతక, శుక (చిలుక) మరియు ఇతర విహంగములతో నివసింపబడెను; వారి అత్యంత మధురమైన, చెవులకు హర్షదాయకమైన కూజన ధ్వనులు అక్కడ నిత్యం మార్మోగెను।

Verse 24

सरांसि च सपद्मानि मनोज्ञसलिलानि च । कुमुदैः पुण्डरीकैश्च तथा रोचनकोत्पलैः

అక్కడ పద్మాలతో నిండిన సరస్సులు ఉండెను; వాటి జలము మనోహరము—కుముదాలు, శ్వేత పుండరీక పద్మాలు, ప్రకాశించే రోచనక ఉత్పలాలతో అలంకృతమైయుండెను।

Verse 25

कह्लारैः कमलैश्चापि चर्चितानि समंततः । कदंबैश्चक्रवाकैश्च तथैव जलकुक्कुटैः

అటు ఇటు అంతటా ఆ జలాశయాలు కహ్లార నీలోత్పలాలు, కమలాలతో అలంకృతమైయుండెను; కదంబ వృక్షాలు, చక్రవాక పక్షులు, జలకుక్కుటాలు కూడా తీర్థశోభను పెంచెను।

Verse 26

कारण्डवैः प्लवैर्हंसैः कूर्मैर्मंडुभिरेव च । एतैरन्यैश्च कीर्णानि तथान्यैर्जलवा सिभिः

ఆ సరస్సులు కారణ్డవ బాతులు, ప్లవ పక్షులు, హంసలు; అలాగే కూర్మాలు, మండూకాలు మొదలైన జలచరాలతో నిండిపోయి ఉండెను।

Verse 27

क्रमेण संचरन्रामः प्रेक्षमाणो मनोरमम् । जगामानुगतः स्त्रीभिर्लतागृहमनुत्तमम्

రాముడు క్రమంగా ముందుకు సాగుచు, ఆ మనోహర దృశ్యాలను వీక్షించుచుండెను; స్త్రీలు అనుసరించగా, అతడు అనుత్తమమైన లతాగృహమునకు వెళ్లెను।

Verse 28

स ददर्श द्विजांस्तत्र वेदवेदांगपार गान् । कौशिकान्भार्गवांश्चैव भारद्वाजांश्च गौतमान्

అక్కడ ఆయన ద్విజులను దర్శించెను—వేదములు, వేదాంగములలో పారంగతులు: కౌశికులు, భార్గవులు, భారద్వాజులు, గౌతములు।

Verse 29

विविधेषु च संभूतान्वंशेषु द्विजसत्तमान् । कथाश्रवणसोत्कण्ठानुपविष्टान्महा त्मनः

అతడు అక్కడ అనేక వంశాలలో జన్మించిన ఉత్తమ ద్విజులను చూచెను—మహాత్ములు కథాశ్రవణానికి ఉత్సుకతతో కూర్చుండిరి।

Verse 30

कृष्णाजिनोत्तरीयेषु कूर्चेषु च वृसीषु च । सूते च तेषां मध्यस्थं कथयानं कथाः शुभाः

కృష్ణాజినాన్ని ఉత్తరీయంగా ధరించి, కుశాసనములపై మృగచర్మములపై కూర్చున్న ఋషులు తమ మధ్య సూతుని కూర్చుండబెట్టి, అతడు శుభకథలను చెప్పుచుండెను।

Verse 31

पौराणिकाः सुरर्षीणामा द्यानां चरितक्रियाः । दृष्ट्वा रामं द्विजाः सर्वे मधुपानारुणेक्षणम्

పురాణవేత్తలైన, దేవర్షులాది వారి చరితక్రియలను తెలిసిన ఆ ద్విజులు, మధుపానముచేత అరుణనేత్రుడైన రాముని (బలరాముని) చూచి అందరూ గమనించిరి।

Verse 32

मत्तोऽयमिति मन्वानाः समुत्तस्थुस्त्वरान्विताः । पूजयन्तो हलधरं तमृते सूतवंशजम्

‘ఇతడు మత్తుడైయున్నాడు’ అని భావించి వారు త్వరగా లేచిరి; సూతవంశజుడైన వానిని తప్పించి అందరూ హలధరుని (బలరాముని) పూజించిరి।

Verse 33

ततः क्रोधसमाविष्टो हली सूतं महाबलः । निजघान विवृत्ताक्षः क्षोभिताशेषदानवः

అప్పుడు క్రోధసమావేశుడైన మహాబలుడు హలీ (బలరాముడు), విస్తారమైన నేత్రాలతో—సర్వ దానవులను కదిలించువానివలె—సూతుని కొట్టి పడవేసెను।

Verse 34

अन्वासिते पदं ब्राह्म्यं तस्मिन्सूते निपातिते । निष्क्रान्तास्ते द्विजाः सर्वे वनात्कृष्णाजिनांबराः

బ్రాహ్మ్యాసనాన్ని అధిష్ఠించిన ఆ సూతుడు పడగొట్టబడినప్పుడు, కృష్ణాజినాంబరాలు ధరించిన ఆ ద్విజులందరూ వనమునుండి నిష్క్రమించి వెళ్లిపోయారు।

Verse 35

अवधूतं तथात्मानं मन्यमानो हलायुधः । चिन्तयामास सुमहन्मया पापमिदं कृतम्

హలాయుధుడు (బలరాముడు) తనను తాను పతితుడిగా, అపకీర్తిగ్రస్తుడిగా భావించి, గాఢంగా ఆలోచించాడు—‘నేను ఈ మహాపాపాన్ని చేసితిని।’

Verse 36

ब्रह्मासनगतो ह्येष यः सूतो विनिपातितः । तथा ह्येते द्विजाः सर्वे मामवेक्ष्य विनिर्गताः

‘నేను పడగొట్టిన ఆ సూతుడు బ్రాహ్మణాసనంలో కూర్చున్నవాడే; అలాగే ఈ ద్విజులందరూ నన్ను చూసి నిజంగా బయలుదేరి వెళ్లిపోయారు।’

Verse 37

शरीरस्य च मे गन्धो लोहस्येवासुखावहः । आत्मानं चावगच्छामि ब्रह्मघ्नमिति कुत्सितम्

‘నా శరీర గంధమూ ఇనుము వాసనవలె అసహ్యకరంగా ఉంది; నేను నన్ను నేనే కుత్సితుడైన బ్రహ్మఘ్నుడిగా గ్రహిస్తున్నాను।’

Verse 38

धिङ्ममार्थं तथा मद्यं महिमानमकीर्तिदम् । येना विष्टेन सुमहन्मया पापमिदं कृतम्

‘నా గర్వానికీ, అలాగే మద్యానికీ ధిక్కారం—అది నిజమైన మహిమను హరించి అపకీర్తినే ఇస్తుంది. ఆ హేయమైన మత్తువల్లనే నేను ఈ మహాపాపాన్ని చేసితిని।’

Verse 39

स्मृत्युक्तं ते करिष्यामि प्रायश्चित्तं यथाविधि । उक्तमस्त्येव मनुना प्रायश्चित्तादिकं क्रमात्

స్మృతుల్లో చెప్పబడిన ప్రాయశ్చిత్తాన్ని నేను విధివిధానంగా నిర్వహిస్తాను. మనువు ప్రాయశ్చిత్తాది క్రమాన్ని నిజంగా నియమించాడు.

Verse 41

क्षेत्रेश्वरस्य विज्ञानाद्विशुद्धिः परमा मता । शरीरस्य विशुद्धिस्तु प्रायश्चित्तैः पृथग्विधैः

క్షేత్రేశ్వరుని తత్త్వవిజ్ఞానంతోనే పరమ శుద్ధి కలుగుతుందని భావిస్తారు. కానీ శరీరశుద్ధి మాత్రం వివిధ ప్రాయశ్చిత్తాల ద్వారా పొందబడుతుంది.

Verse 42

ततोऽद्यतः करिष्यामि व्रतं द्वादशवार्षिकम् । स्वकर्मख्यापनं कुर्वन्प्रायश्चित्तमनुत्तमम्

అందువల్ల నేటి నుంచే నేను పన్నెండు సంవత్సరాల వ్రతాన్ని స్వీకరిస్తాను—నా కర్మను బహిరంగంగా అంగీకరిస్తూ, అనుత్తమ ప్రాయశ్చిత్తాన్ని ఆచరిస్తాను.

Verse 43

इयं विशुद्धिरज्ञानाद्धत्वा चाकामतो द्विजम् । कामतो ब्राह्मणवधे निष्कृतिर्न विधीयते

అజ్ఞానవశాత్ అనుకోకుండా ద్విజుని హతమార్చినప్పుడు ఈ శుద్ధి వర్తిస్తుంది. కానీ కావాలనే బ్రాహ్మణహత్య చేసినవానికి ఏ ప్రాయశ్చిత్తం విధించబడదు.

Verse 44

यः कामतो महापापं नरः कुर्य्नात्कथंचन । न तस्य निष्कृतिर्दृष्टा भृग्वग्निपतनादृते

ఎవడు కావాలనే ఏ విధంగానైనా మహాపాపం చేస్తాడో, అతనికి ప్రాయశ్చిత్తం కనిపించదు—భృగువుని అగ్నిలో పడటం తప్ప.

Verse 45

अकामतः कृते पापे प्रायश्चित्तं विदुर्बुधाः । कामकारकृतेऽप्याहुरेके श्रुतिनिदर्शनात्

అజ్ఞానవశాత్తు చేసిన పాపానికి ప్రాయశ్చిత్తం విధేయమని పండితులు తెలుసుకొందురు. అలాగే శ్రుతి-సూచనలను ఆధారంగా చేసుకొని, ఉద్దేశపూర్వకంగా చేసిన కర్మకూ కొందరు ప్రాయశ్చిత్తం చెప్పుదురు.

Verse 46

विधिः प्राथमिकस्तस्माद्द्वितीये द्विगुणं चरेत् । तृतीये त्रिगुणं प्रोक्तं चतुर्थे नास्ति निष्कृतिः

కాబట్టి మొదటిసారి ప్రాథమిక విధినే ఆచరించాలి; రెండోసారి దానిని రెండింతలు చేయాలి. మూడోసారి మూడింతలు అని చెప్పబడింది; నాలుగోసారి నిష్కృతి (ప్రాయశ్చిత్తం) లేదు.

Verse 47

औषधं स्नेहमाहारं ददद्गोब्राह्मणादिषु । दीयमाने विपत्तिः स्यान्न स पापेन लिप्यते

ఎవడు గోవులకు, బ్రాహ్మణులకు మొదలైన వారికి ఔషధం, స్నేహం (నెయ్యి/నూనె), లేదా ఆహారం దానం చేస్తాడో—ఇస్తున్నప్పుడు ఏదైనా అపాయం జరిగినా అతడు పాపంతో లిప్తుడు కాడు.

Verse 48

अकारणं तु यः कश्चिद्द्विजः प्राणान्परित्यजेत् । तस्यैव तत्र दोषः स्यान्न तु योऽस्मै ददाति तत्

కానీ ఏదైనా ద్విజుడు కారణం లేకుండా ప్రాణత్యాగం చేస్తే, ఆ దోషం అతనికే చెందుతుంది; అతనికి అది (సహాయం/దానం) ఇచ్చేవానికి దోషం లేదు.

Verse 49

परिष्कृतो यदा विप्रो हत्वाऽत्मानं मृतो यदि । निर्गुणः सहसा क्रोधाद्गृहक्षेत्रादिकारणात्

విధివిధానంగా శుద్ధి చేయబడిన బ్రాహ్మణుడైనా, ఇల్లు-పొలం మొదలైన కారణాల వల్ల కలిగిన కోపంలో, నియంత్రణలేక హఠాత్తుగా ఆత్మహత్య చేసుకొని మరణిస్తే, అప్పుడు—

Verse 50

त्रिवार्षिकं व्रतं कुर्या त्प्रतिलोमां सरस्वतीम् । गच्छेद्वापि विशुद्ध्यर्थं तत्पापस्येति निश्चितम्

ఆ పాప శుద్ధి కొరకు మూడు సంవత్సరాల వ్రతం ఆచరించాలి లేదా ప్రతిలోమగామిని అయిన సరస్వతీ నదికి వెళ్ళాలి, ఇది నిశ్చయం.

Verse 51

उद्दिश्य कुपितो हत्वा तोषितं वासयेत्पुनः । तस्मिन्मृते न दोषोऽस्ति द्वयोरुच्छ्रावणे कृते

కోపంతో కొట్టి, ఆపై సంతోషపెట్టి తిరిగి నివసింపజేసినచో, అతడు మరణించినా, ఇద్దరికీ విషయం తెలిసినట్లయితే ఎటువంటి దోషము ఉండదు.

Verse 52

षण्ढं तु ब्राह्मणं हत्वा शूद्रहत्याव्रतं चरेत् । बहूनामेककार्याणां सर्वेषां शस्त्रधारिणाम्

నపుంసకుడైన బ్రాహ్మణుని చంపినచో శూద్రహత్యా వ్రతాన్ని ఆచరించాలి. ఒకే పనిలో నిమగ్నమైన అనేకమంది ఆయుధధారులలో...

Verse 53

यद्येको घातयेत्तत्र सर्वे ते घातकाः स्मृताः । प्रायश्चित्ते व्यवसिते यदि कर्ता विपद्यते

వారిలో ఒకరు చంపినప్పటికీ, వారందరూ హంతకులుగానే పరిగణించబడతారు. ప్రాయశ్చిత్తం నిర్ణయించబడిన తర్వాత కర్త మరణిస్తే...

Verse 54

एनस्तत्प्राप्नुयादेनमिह लोके परत्र च । तदहं किं करोम्येष क्व गच्छामि दुरात्मवान्

ఆ పాపం అతన్ని ఇహలోకంలోనూ మరియు పరలోకంలోనూ పట్టుకుంటుంది. 'దురాత్ముడనైన నేను ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి, ఎక్కడికి వెళ్ళాలి?'

Verse 55

धिङ्मां च पापचरितं महादुष्कृतकर्मिणम्

నాపై ధిక్కారం—నేను పాపాచారిని, మహాదుష్కర్మాలు చేయువాడను; నా ప్రవర్తన అతి నీచము.

Verse 56

ईश्वर उवाच । इत्येवं विलपन्यावच्छोका कुलितमानसः । तावदाकाशसंभूता वागुवाचाशरीरिणी

ఈశ్వరుడు పలికెను—అతడు ఇట్లా విలపించుచు, శోకముచే మనస్సు వ్యాకులమై ఉండగా, అంతలో ఆకాశమునుండి పుట్టిన అశరీరవాణి పలికింది.

Verse 57

भोभो राम न संतापस्त्वया कार्यः कथंचन । गच्छ प्राभासिकं क्षेत्रं यत्र देवी सरस्वती

ఓ ఓ రామా, ఏ విధంగానూ నీవు సంతాపపడవలసిన పని లేదు. దేవి సరస్వతి ఉన్న ప్రాభాసిక క్షేత్రమునకు వెళ్ళుము.

Verse 58

पञ्चस्रोताः स्थिता तत्र पञ्चपातकनाशनी । नदीनां प्रवरा सा तु ब्रह्मभूता सरस्वती

అక్కడ ఆమె ఐదు స్రోతస్సులతో నిలిచియుండి, ఐదు మహాపాతకములను నశింపజేయును. నదులలో ఆమె శ్రేష్ఠ—బ్రహ్మస్వరూపిణి సరస్వతి.

Verse 59

एकतः सर्वतीर्थानि ब्रह्माण्डे सचराचरे । गंगादीनि नरश्रेष्ठ तेषां पुण्या सरस्वती

హే నరశ్రేష్ఠా, ఒక వైపు బ్రహ్మాండములో చరాచరములందలి సమస్త తీర్థములు—గంగా మొదలైనవి—ఉన్నవి; అయినా వాటిలో సరస్వతీ పరమ పుణ్యమయి.

Verse 60

तावद्गर्जंति पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । यावन्न दृश्यते देवी प्रभासस्था सर स्वती

బ్రహ్మహత్యాది పాపాలు, ప్రభాసంలో నివసించే దేవి సరస్వతీ దర్శనం కలగనంతవరకే గర్జిస్తాయి।

Verse 61

तस्मात्तत्रैव गच्छ त्वं यत्र देवी सरस्वती । नान्यैस्तीर्थैः सहस्रैस्त्वं कर्तुं शक्यो विकल्मषः

కాబట్టి దేవి సరస్వతీ ఉన్న ఆ స్థలానికే నీవు వెళ్లుము; ఇతర వేల తీర్థాలతోనూ నీవు ఇంత సులభంగా పాపరహితుడవు కాలేవు।

Verse 62

तन्मा कार्षीर्विलंबं त्वं गच्छ तीरं महोदधेः । प्राभासिके महादेवीं प्रतिलोमां विगाहय

ఈ విషయంలో ఆలస్యం చేయకు; మహాసముద్ర తీరానికి వెళ్లి, ప్రభాసంలో ప్రతిలోమంగా మహాదేవి పావనధారలో అవగాహన (స్నానం) చేయుము।

Verse 63

तत्रैवाराधय विभुं लिंगरूपिणमीश्वरम् । प्रतिष्ठाप्य महापापाच्छारी रात्त्वं विमोक्ष्यसि

అక్కడే లింగరూపుడైన సర్వవ్యాపి ఈశ్వరుని ఆరాధించుము; లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి నీవు మహాపాపం మరియు శరీరబంధం నుండి విముక్తుడవుతావు।

Verse 64

इति श्रुत्वा वचो रामः परमानंदपूरितः । प्रभासक्षेत्रगमने मतिं चक्रे महामनाः

ఈ మాటలు విని రాముడు పరమానందంతో నిండిపోయాడు; ఆ మహాత్ముడు ప్రభాసక్షేత్రానికి వెళ్లాలని నిశ్చయించుకున్నాడు।

Verse 65

ततः स्वसैन्यसंयुक्तो द्रव्योपस्करसंयुतः । आजगाम महाक्षेत्रं प्रभासमिति विश्रुतम्

అనంతరం తన సైన్యంతో కూడి, ద్రవ్యములు మరియు ఉపస్కరములతో సమృద్ధిగా ఉండి, ‘ప్రభాస’ అని ప్రసిద్ధమైన ఆ మహాపుణ్యక్షేత్రానికి వచ్చెను।

Verse 66

दृष्ट्वा मनोरम तीर्थं सरस्वत्यब्धिसंगमे । चकार हृदि संकल्पं प्रति लोमावगाहने

సరస్వతి‑సముద్ర సంగమంలోని ఆ మనోహర తీర్థాన్ని చూచి, ప్రతిలోమ అవగాహన చేయుటకు హృదయంలో దృఢ సంకల్పం చేసెను।

Verse 67

आहूय ब्राह्मणांस्तत्र प्रभासक्षेत्रवासिनः । सम्यग्यात्राविधानेन यात्रां तत्राकरोद्विभुः

ప్రభాసక్షేత్ర నివాసి బ్రాహ్మణులను అక్కడికి పిలిపించి, ఆ మహాబలుడు యాత్రావిధానాన్ని అనుసరించి అక్కడ యాత్రను నిర్వహించెను।

Verse 68

यानि प्राभासिके क्षेत्रे तीर्थानि विविधानि तु । रवियोजनसंस्थानि तेषु यात्रां चकार सः

ప్రాభాస ప్రాంతంలో ఉన్న నానావిధ తీర్థములు—‘రవియోజన’ పరిమాణ విస్తారంలో వ్యాపించినవి—అన్నిటికీ అతడు యాత్ర చేసెను।

Verse 69

प्रत्येकं च ददौ तेषु दानानि विविधानि तु । तथाऽधः स्थाप यामास सरस्वत्यब्धिसंगमे

ఆ తీర్థములలో ప్రతి చోట అతడు నానావిధ దానములు ఇచ్చెను; అలాగే సరస్వతి‑సముద్ర సంగమంలో అక్కడ పవిత్ర స్థాపనను కూడా చేసెను।

Verse 70

पूर्वभागे महालिंगं कृत्वा यज्ञविधिक्रियाम् । एवं कृते महादेवि विमुक्तः पातकैरभूत्

తూర్పు భాగంలో మహాలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి యజ్ఞవిధి ప్రకారం క్రియలను ఆచరించాడు. ఓ మహాదేవీ, ఇలా చేసిన వెంటనే అతడు పాపాల నుండి విముక్తుడయ్యాడు.

Verse 71

निर्मर्लांगस्ततो देवि दिनानि दश संस्थितः । ततस्तां चैव स स्नात्वा प्रतिलोमां क्रमाद्ययौ । प्लक्षावहरणं यावत्समुद्राच्च हिमाह्वयम्

అనంతరం, ఓ దేవీ, కల్మషరహితుడై అతడు అక్కడ పది రోజులు నివసించాడు. తరువాత అక్కడ స్నానం చేసి, క్రమంగా ప్రతిలోమంగా ప్రయాణించాడు—సముద్రం నుండి హిమాలయం వరకు, ప్లక్షావహరణ ప్రాంతం వరకు.

Verse 72

एवं मुक्तः स पापौघै रामोऽभूत्प्रथितः प्रिये । तस्य लिंगस्य माहात्म्यात्सरस्वत्याः प्रसादतः

ఇలా పాపసమూహాల నుండి విముక్తుడై, ఓ ప్రియే, రాముడు ప్రసిద్ధుడయ్యాడు—ఆ లింగ మహాత్మ్యంతోను, సరస్వతీ దేవి ప్రసాదంతోను.

Verse 73

यस्तत्पूजयते देवि लिंगं पापभयापहम् । रामेश्वरेति कथितं सोऽपि मुच्येत पातकात्

ఓ దేవీ, పాపభయాలను తొలగించే ‘రామేశ్వర’మని ప్రసిద్ధమైన ఆ లింగాన్ని ఎవడు పూజిస్తాడో, అతడూ పాతకముల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 74

अष्टम्यां च विशेषेण ब्रह्मकूर्चविधानतः । यस्तत्र कुरुते देवि सोऽश्वमेधफलं लभेत्

మరియు ప్రత్యేకంగా అష్టమి నాడు, ఓ దేవీ, అక్కడ బ్రహ్మకూర్చ విధానం ప్రకారం ఎవడు అనుష్ఠానం చేస్తాడో, అతడు అశ్వమేధ యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 75

स्नात्वा तत्र वरारोहे सरस्वत्यब्धिसंगमे । रामेश्वरेतिनामानं ततः संपूज्य शंकरम् । गोदानं तत्र देयं तु सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

హే సుందరీ! అక్కడ సరస్వతి–సముద్ర సంగమంలో స్నానం చేసి, తరువాత ‘రామేశ్వర’ నామంతో శంకరుని విధివిధానంగా పూజించాలి; యాత్రాఫలాన్ని సంపూర్ణంగా కోరువారు అక్కడ గోదానం చేయవలెను।

Verse 76

इत्येवं कथितं देवि रामेश्वरमहोदयम् । यच्छ्रुत्वा मानवः सम्यक्छ्रद्धावान्प्राप्नुयाद्दिवम्

హే దేవీ! ఈ విధంగా రామేశ్వరుని మహిమ వర్ణించబడింది; దీనిని శ్రద్ధతో సమ్యకంగా విన్న మనిషి స్వర్గాన్ని పొందుతాడు।