Adhyaya 200

Verse 1

ईश्वर उवाच । एवं विध्वंसिते यज्ञे गतास्ते ब्राह्मणा गृहम् । अप्राप्तकामना देवि ये चान्ये तत्र वै गताः

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఇలా యజ్ఞం ధ్వంసమైన తరువాత ఆ బ్రాహ్మణులు తమ గృహాలకు వెళ్లిపోయారు; ఓ దేవీ, అక్కడికి వచ్చిన ఇతరులూ తమ కోరికలు నెరవేరకుండానే వెళ్లిపోయారు।

Verse 2

हरोऽपि विगतामर्षः कैलासं पर्वतं गतः

హరుడు కూడా కోపం శాంతించిన తరువాత కైలాస పర్వతానికి వెళ్లాడు।

Verse 3

एतस्मिन्नेव काले तु तारकोनाम दानवः । उत्पन्नः स महाबाहुर्देवानां बलदर्पहा

అదే సమయంలో తారకనామ దానవుడు జన్మించాడు. అతడు మహాబాహువు; దేవతల బలమును గర్వమును చూర్ణం చేశాడు.

Verse 4

तेन इन्द्रादिकान्सर्वान्सुराञ्जित्वा महाहवे । स्वर्गः स्वैर्व्यापितो देवि ब्रह्मलोकं ततो गताः । ऊचुः सुरा दुःखयुक्ता ब्रह्माणं पर्वतात्मजे

మహాయుద్ధంలో ఇంద్రాది సమస్త సురులను జయించి, తన సైన్యాలతో స్వర్గాన్ని నింపివేశాడు. అప్పుడు, ఓ దేవీ—పర్వతాత్మజా—దుఃఖభరితులైన దేవులు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లి బ్రహ్మను పలికారు.

Verse 5

तारकेण सुरश्रेष्ठ स्वर्गान्निर्वासिता वयम् । स्वयमिन्द्रः समभवद्वसवोऽन्ये तथा कृताः

‘ఓ సురశ్రేష్ఠా! తారకుడు మమ్మల్ని స్వర్గం నుండి వెలివేశాడు. అతడే స్వయంగా ఇంద్రుడై కూర్చున్నాడు; ఇతర వసువులనూ తన ఆజ్ఞాధీనులుగా చేశాడు.’

Verse 6

रुद्राः साध्यास्तथा विश्वे अश्विनौ मरुतस्तथा । आदित्याश्च वधोपायं तस्माद्वद पितामह

‘రుద్రులు, సాధ్యులు, విశ్వేదేవులు, అశ్వినులు, మరుతులు, ఆదిత్యులూ—అందువల్ల, ఓ పితామహా, అతని వధోపాయాన్ని చెప్పుము.’

Verse 7

ब्रह्मोवाच । अवध्यः स तु सर्वेषां देवानामिति मे मतिः । ऋते तु शांकरं तेजो नान्येन विनिपात्यते । तस्माद्गच्छत भद्रं वो देवदेवं महेश्वरम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—‘నా అభిప్రాయమున అతడు సమస్త దేవులకు అవధ్యుడు. శాంకర తేజస్సు తప్ప మరే శక్తితోనూ అతడు నిపాతింపబడడు. కాబట్టి మీకు మంగళం కలుగుగాక—దేవదేవుడు మహేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లండి.’

Verse 8

तस्य भार्या मृता पूर्वं जाता हिमवतो गृहे । तस्यां च जायते पुत्रः स हनिष्यति तारकम् । तस्मात्प्रसादयध्वं वै तदर्थं शूलपाणिनम्

అతని భార్య ముందే మరణించి, తరువాత హిమవంతుని గృహంలో పునర్జన్మించింది. ఆమె నుండి ఒక కుమారుడు జన్మిస్తాడు; అతడు తారకుణ్ణి సంహరిస్తాడు. కాబట్టి ఆ కార్యార్థమే శూలపాణి అయిన శివుని నిశ్చయంగా ప్రసన్నం చేయండి।

Verse 9

ततो देवैः समादिष्टः कामदेवो वरानने । मृतभार्यं हरं गत्वा ततः पीडय सायकैः

అప్పుడు, ఓ సుందరముఖి దేవీ, దేవతల ఆజ్ఞతో కామదేవుడు మృతభార్యుడైన హరుని (శివుని) సమీపించి, తన బాణాలతో ఆయనను బాధింపసాగాడు।

Verse 10

अयं गच्छतु ते भ्राता वसंतश्च मनोहरः

నీ సోదరుడైన ఈ మనోహర వసంతుడు నీతో పాటు వెళ్లనివ్వు।

Verse 11

स तथेति प्रतिज्ञाय कैलासं पर्वतं गतः । ततो दृष्ट्वा महादेवः कामदेवं धृतायुधम्

‘అలాగే’ అని ప్రతిజ్ఞ చేసి అతడు కైలాస పర్వతానికి వెళ్లాడు. అప్పుడు మహాదేవుడు ఆయుధాలు ధరించిన కామదేవుణ్ణి చూశాడు।

Verse 12

वसन्तसहितं देवि रुद्रोऽन्धकनिषूदनः । गंगाद्वारमनुप्राप्य अपश्यद्यावदग्रतः

ఓ దేవీ, వసంతునితో కూడిన అంధకనిషూదన రుద్రుడు గంగాద్వారానికి చేరి, ముందర వసంతుణ్ణి చూశాడు।

Verse 13

दत्तायुधं कामदेवं दुद्रुवे स भयात्पुनः । ततो वाराणसीं गत्वा नैमिषं पुष्करं तथा

ఆయుధధారుడైన కామదేవుని చూచి అతడు మళ్లీ భయంతో పారిపోయెను. అనంతరం వారాణసికి వెళ్లి, నైమిషారణ్యానికి, అలాగే పుష్కరానికీ చేరెను.

Verse 14

श्रीकंठं रुद्रकोटिं च कुरुक्षेत्रं गयां तथा । ज्वालामार्गं प्रयागं च विशालामर्बुदं शुभम्

అతడు శ్రీకంఠం, రుద్రకోటిని, కురుక్షేత్రం, గయను కూడా దర్శించెను. జ్వాలామార్గం, ప్రయాగం, అలాగే శుభమైన విశాలా మరియు అర్బుదానికీ వెళ్లెను.

Verse 15

बहून्वर्षगणानेवं भ्रमन्स धरणीतले । कामदेवभयाद्देवि देवदेवो महेश्वरः

ఇలా అతడు భూమిమీద అనేక సంవత్సరాలు సంచరించెను. ఓ దేవీ, కామదేవునికి దేవదేవుడైన మహేశ్వరుడే భయంకరుడై నిలిచెను.

Verse 16

अवैक्षत तदा कामं विस्फार्य नयनं तदा । तृतीयं देवदेवेशि देवदेवस्त्रिलोचनः

అప్పుడు త్రినేత్రుడైన దేవదేవుడు కన్నులను విస్తరించి కాముని చూచెను. ఓ దేవదేవేశీ, ఆ వేళ ఆయన తృతీయ నేత్రాన్ని తెరిచెను.

Verse 17

तस्य तं वीक्षमाणस्य संजाताः पावकार्चिषः । ताभिः स धनुषा युक्तो भस्मसात्समपद्यत

ఆయన దృష్టి పడగానే అగ్ని జ్వాలలు ఉద్భవించెను. వాటిచేత అతడు—ధనుస్సుతో కూడి ఉండగానే—భస్మమైపోయెను.

Verse 18

तं दग्ध्वा भगवाञ्छंभुर्गत्वा रोषस्य निर्णयम् । निवासमकरोत्तत्र क्षेत्रे प्राभासिके शुभे

అతనిని దహించి భగవాన్ శంభువు తన కోపానికి నిర్ణయం చేసి శాంతించి, శుభమైన ప్రాభాస క్షేత్రంలో అక్కడే నివాసం చేసెను।

Verse 19

तस्मिन्दग्धे तदा कामे रतिः शोकपरायणा । विललाप सुदुःखार्ता पतिभक्तिपरायणा

కాముడు దగ్ధుడైనప్పుడు, పతిభక్తిలో నిమగ్నమైన రతి శోకంతో మునిగిపోయి తీవ్రమైన దుఃఖంతో విలపించింది।

Verse 20

हा नाथनाथ भोः स्वामिन्किं जहासि पतिव्रताम् । पतिव्रतां पतिप्राणां कस्मान्मां त्यजसि प्रभो

హా నాథనాథా, ఓ స్వామీ! పతివ్రతను నీవెందుకు విడిచిపెడుతున్నావు? పతియే ప్రాణమైన నన్ను ఎందుకు త్యజిస్తున్నావు, ప్రభూ?

Verse 21

एवं विलपतीं तां तु वागुवाचाशरीरिणी । मा त्वं रुद विशालाक्षि पुनरेव पतिस्तव

ఇలా విలపిస్తున్న ఆమెతో అశరీర వాణి పలికింది—“విశాలాక్షీ, ఏడవకు; నీ భర్త మళ్లీ తిరిగి వస్తాడు.”

Verse 22

प्रसादाद्देवदेवस्य उच्छ्वास्यति शिवस्य तु । एतां वाचं रतिः श्रुत्वा ततः स्वस्था बभूव ह

దేవదేవుడైన శివుని ప్రసాదంతో అతడు మళ్లీ శ్వాసించి జీవిస్తాడు. ఈ మాట విని రతి అప్పుడు శాంతించి స్థిరపడింది।

Verse 23

ततो देवाः शिवं नत्वा प्रार्थयामासुरीश्वरि । कलत्रसंग्रहं देव कुरु कार्यार्थसंग्रहे

అప్పుడు దేవతలు శివునికి నమస్కరించి ప్రార్థించారు— “హే ఈశ్వరా! లోకకార్యసిద్ధి కొరకు అతని భార్య-సంయోగమును, గృహవ్యవస్థను మళ్లీ స్థాపించుము।”

Verse 24

एष कामस्त्वया दग्धः क्रोधेन महता स्वयम् । विना तेन विभो नष्टा सृष्टिर्वै धरणीतले

“ఈ కాముడు మీ మహాక్రోధముచేతనే దగ్ధుడయ్యాడు; హే విభో! అతనిలేక భూమిపై సృష్టి నిజంగా నాశనమవుతుంది।”

Verse 25

भगवानुवाच । एष कामो मया दग्धः क्रोधेन सुरसत्तमाः । तस्मादनंग एवैष प्रजासु प्रचरिष्यति । तद्वीर्यस्तत्प्रभावश्च विना देहं भविष्यति

భగవానుడు పలికెను— “హే సురశ్రేష్ఠులారా! ఈ కాముడు నా క్రోధముచేత దగ్ధుడయ్యాడు; అందుచేత అనంగుడై ప్రజలలో సంచరిస్తాడు, దేహం లేకుండానే అతని వీర్యం ప్రభావం నిలుస్తాయి।”

Verse 26

देवा ऊचुः । भगवन्कुरु पूर्वं त्वं संस्मरस्व रतीश्वरम् । हिताय सर्व लोकानां यथा नः प्रत्ययो भवेत्

దేవతలు పలికిరి— “హే భగవాన్! ముందుగా మీరు రతీశ్వరుడు (కాముడు)ను స్మరించి పునః స్థాపించుము; సమస్త లోకాల హితార్థం, మాకు నిశ్చయం కలుగునట్లు।”

Verse 27

ततः स स्मृतवान्कामं स्वयं देवो महेश्वरः । ततस्तच्छाश्वतं लिंगं समुत्तस्थौ महीतले

అనంతరం స్వయంగా దేవుడు మహేశ్వరుడు కాముని స్మరించెను; తదుపరి ఆ శాశ్వత లింగము భూమితలమున ప్రాదుర్భవించి లేచింది।

Verse 28

कृतस्मरः पुनस्तत्र अनंगो बलवांस्तथा । तेनोढा शैलजा तेन शंकरेण महात्मना

అక్కడే కాముడు మళ్లీ ‘కృతస్మరుడు’ అయ్యెను—అనంగుడైయుండి కూడా మహాబలవంతుడు; అక్కడే మహాత్ముడైన శంకరుడు శైలజ (పార్వతి)ని వివాహమాడెను।

Verse 29

जातः स्कन्दः सुरश्रेष्ठस्तारको येन सूदितः । पतितेनैव लिंगेन यस्माच्चैव कृतस्मरः

ఈ పవిత్ర ఘటనవలన దేవశ్రేష్ఠుడైన స్కందుడు జన్మించాడు; అతడే తారకుణ్ణి సంహరించాడు. అలాగే లింగం పడిపోవడంవల్లనే కాముడు మళ్లీ స్మరణశక్తిని పొందీ ‘కృతస్మరుడు’ అయ్యెను; అందుకే ఈ స్థలం ‘కృతస్మర’గా ప్రసిద్ధి చెందెను।

Verse 30

तस्मात्कृतस्मरो लोके कीर्त्यते स महीतले । तं दृष्ट्वा न जडो नांधो नासुखी न च दुर्भगः । जायते तु कदा मर्त्यो न दरिद्रो न रोगवान्

అందువల్ల అతడు లోకంలో, భూమిమీద ‘కృతస్మరుడు’ అని కీర్తింపబడును. ఆ పుణ్యస్థల దర్శనముచేత మానవుడు ఎప్పుడూ మూర్ఖుడుగా, అంధుడుగా, దుఃఖితుడుగా, దురదృష్టుడుగా జన్మించడు; దరిద్రుడుగా గాని రోగిగా గాని జన్మించడు।

Verse 31

एवं ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । दग्धो यथा स्मरः पूर्वं पुनर्वीर्यान्वितः स्थितः

నీవు నన్ను అడిగినదంతా నేను వివరించితిని—స్మరుడు (కాముడు) ముందుగా దగ్ధుడైనప్పటికీ, తరువాత మళ్లీ శక్తిసంపన్నుడై ఎలా నిలిచెనో।

Verse 32

ईश्वर उवाच । तत्रैव संस्थितं कुण्डं दक्षिणेन कृतस्मरात् । कामकुंडेति वै नाम यत्रोद्भूतः पुनः स्मरः

ఈశ్వరుడు పలికెను—కృతస్మరుని దక్షిణభాగమున అక్కడే ఒక కుండము ఉన్నది. దాని పేరు ‘కామకుండము’; ఎందుకంటే అక్కడే స్మరుడు (కాముడు) మళ్లీ ఉద్భవించెను।

Verse 33

अनंगरूपी देव्यत्र स्नानाद्वै रूपवान्भवेत् । इक्षवस्तत्र वै देयाः सुवर्णं गास्तथैव च । वस्त्राणि चैव विधिवद्ब्राह्मणे वेदपारगे

హే అనంగరూపిణీ దేవీ! ఇక్కడ స్నానం చేసినవాడు నిశ్చయంగా సుందరరూపుడవుతాడు. అక్కడ ఇక్షువు (చెరకు) దానం చేయవలెను; అలాగే స్వర్ణం, గోవులు కూడా; మరియు వేదపారగుడైన బ్రాహ్మణునికి విధివిధానంగా వస్త్రాలు సమర్పించవలెను.

Verse 200

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कामकुण्डमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీ-సహస్రీ సంహితలోని సప్తమ ప్రభాసఖండంలో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘కామకుండమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అను ద్విశతతమ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.