Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 200

Devanagari script

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कामकुण्डमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye kāmakuṇḍamāhātmyavarṇanaṃnāma dviśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీ-సహస్రీ సంహితలోని సప్తమ ప్రభాసఖండంలో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘కామకుండమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అను ద్విశతతమ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; समाप्त्यर्थक/उद्धरण (thus)

• श्रीस्कान्दे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कान्दे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + स्कान्द (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (श्रीमान् स्कान्दः); पुल्लिङ्ग; सप्तमी (7th/locative) एकवचन

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the (collection of) eighty-one thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकाशीति (संख्या-प्रातिपदिक) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः); स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: क्रमवाचक; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; ‘प्रभासखण्डे’ विशेषण

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (प्रभासस्य खण्डः); पुल्लिङ्ग; सप्तमी एकवचन

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: क्रमवाचक; नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग; सप्तमी एकवचन; ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये’ विशेषण

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Māhātmya of Prabhāsa-kṣetra
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (प्रभासक्षेत्रस्य माहात्म्यम्); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन

• कामकुण्डमाहात्म्यवर्णनम्: the narration of the greatness of Kāmakunda
• कामकुण्डमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Title/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कामकुण्ड (समास-प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कामकुण्डस्य माहात्म्यस्य वर्णनम्); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Appositive marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्रयोग; नामनिर्देशार्थक (as named/called)

• द्विशततमः: two-hundredth
• द्विशततमः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्विशत (संख्या-प्रातिपदिक) + तमप् (तद्धित)
• Form: द्विगु-समास (द्वे शते); तमप्-प्रत्ययान्त क्रमवाचक; पुल्लिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘अध्यायः’ विशेषण

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा एकवचन

Speaker

Colophon / redactional closure (not a dialogue speaker)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāmakuṇḍa (chapter colophon)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: scribes and reciters conclude a chapter; palm-leaf or birch-bark folios tied with a cord; a small shrine silhouette of Prabhāsa in the background, indicating the end of Kāmakuṇḍa-māhātmya.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsa-kṣetra Māhātmya
• Kāmakuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It serves as a textual marker, confirming the completion of the Kāmakuṇḍa māhātmya narration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāmakuṇḍa in Prabhāsa-kṣetra (as the chapter’s subject).

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a colophon summarizing placement and title.