Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

हा नाथनाथ भोः स्वामिन्किं जहासि पतिव्रताम् । पतिव्रतां पतिप्राणां कस्मान्मां त्यजसि प्रभो

Transliteration

hā nāthanātha bhoḥ svāminkiṃ jahāsi pativratām | pativratāṃ patiprāṇāṃ kasmānmāṃ tyajasi prabho

Translation

హా నాథనాథా, ఓ స్వామీ! పతివ్రతను నీవెందుకు విడిచిపెడుతున్నావు? పతియే ప్రాణమైన నన్ను ఎందుకు త్యజిస్తున్నావు, ప్రభూ?

Word by Word

• हा: alas!
• हा: Sambodhana (Exclamation/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: हा (अव्यय)
• Form: विस्मय/शोकसूचक-निपातः (interjection)

• नाथनाथ: O lord of lords
• नाथनाथ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नाथ-नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), सम्बोधन-विभक्तिः (vocative), एकवचनम् (singular)

• भोः: O!
• भोः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: भोः (अव्यय)
• Form: सम्बोधन-निपातः (vocative particle)

• स्वामिन्: O master
• स्वामिन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), सम्बोधन-विभक्तिः (vocative), एकवचनम् (singular)

• किम्: why/what
• किम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (neuter), द्वितीया-विभक्तिः (accusative), एकवचनम् (singular); प्रश्नार्थक-प्रयोगः

• जहासि: do you abandon
• जहासि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √हा (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम् (singular)

• पतिव्रताम्: a devoted wife
• पतिव्रताम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पति-व्रता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), द्वितीया-विभक्तिः (accusative), एकवचनम् (singular)

• पतिव्रताम्: a devoted wife
• पतिव्रताम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पति-व्रता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), द्वितीया-विभक्तिः (accusative), एकवचनम् (singular)

• पतिप्राणाम्: one whose life is her husband
• पतिप्राणाम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पति-प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), द्वितीया-विभक्तिः (accusative), एकवचनम् (singular); ‘पतिव्रताम्’ विशेषणम्

• कस्मात्: from what reason / why
• कस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे (contextual), पञ्चमी-विभक्तिः (ablative), एकवचनम् (singular); प्रश्नार्थक-प्रयोगः

• माम्: me
• माम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-प्रयोगः (1st person pronoun), द्वितीया-विभक्तिः (accusative), एकवचनम् (singular)

• त्यजसि: do you forsake
• त्यजसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √त्यज् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम् (singular)

• प्रभो: O lord
• प्रभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), सम्बोधन-विभक्तिः (vocative), एकवचनम् (singular)

Speaker

Rati

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Rati cries out with arms extended toward the unseen Kāma, her face wet with tears; the air still holds the aftermath of divine fire, while the sacred field stands silent as witness.

Characters & Entities

• Rati
• Kāma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It portrays pativratā-bhāva—exclusive devotion and fidelity—expressed as a dharmic ideal even in separation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, the setting where the Māhātmya situates the Śaiva narrative to proclaim the sanctity of the kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is a personal lament rather than a ritual instruction.