Adhyaya 17

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ पूजाविधानं ते कथयामि यशस्विनि । अर्कस्थलस्य देवस्य यथा पूज्यो नरोत्तमैः

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే యశస్విని! ఇప్పుడు నేను నీకు పూజావిధానాన్ని చెప్పుదును; అర్కస్థల దేవుడు నరోత్తములచే ఏ విధంగా పూజింపబడవలెనో।

Verse 2

सर्वेषामेव देवानामादिरादित्य उच्यते । आदिकर्त्ता त्वसौ यस्मादादित्यस्तेन चोच्यते

సర్వ దేవతలలో ఆదిత్యుడే ‘ఆది’ అని చెప్పబడును; ఎందుకంటే ఆయనే ఆదికర్త, అందువల్ల ఆయన ‘ఆదిత్యుడు’ అని పిలువబడును।

Verse 3

नादित्येन विना रात्रिर्न दिवा न च तर्पणम् । न धर्मो वै न चाधर्मो न संतिष्ठेच्चराचरम्

ఆదిత్యుడు లేకుండా రాత్రి లేదు, పగలు లేదు, తర్పణాది కర్మలు కూడా లేవు; ధర్మమూ అధర్మమూ నడవవు, సమస్త చరాచర జగత్తు నిలవదు।

Verse 4

आदित्यः पालयेत्सर्वमादित्यः सृजते सदा । आदित्यः संहरेत्सर्वं तस्मादेष त्रयीमयः

ఆదిత్యుడు సమస్తాన్ని పాలిస్తాడు, ఆదిత్యుడు నిత్యం సృష్టిస్తాడు; ఆదిత్యుడు సమస్తాన్ని సంహరిస్తాడు—అందుకే ఆయన త్రయీ వేదస్వరూపుడు।

Verse 5

आराधनविधिं तस्य भास्करस्य महात्मनः । कथयामि महादेवि वेदोक्तैर्मंत्रविस्तरैः । तं शृणुष्व वरारोहे सर्वपापप्रणाशनम्

ఓ మహాదేవీ! ఆ మహాత్ముడు భాస్కరుని ఆరాధన విధిని వేదోక్త విస్తృత మంత్రాలతో నేను వివరిస్తాను. ఓ వరారోహే! వినుము—ఇది సమస్త పాపనాశకము।

Verse 6

मूर्त्तिस्थः पूज्यते येन विधानेन महेश्वरि । द्वादशात्मा यथा सूर्यस्तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः

ఓ మహేశ్వరీ! మూర్తిలో నివసించే ద్వాదశాత్మక సూర్యుని ఏ విధానంతో పూజించాలో, అది అంతా నీకు పూర్తిగా చెప్పుదును।

Verse 7

मुखशुद्धिं च कृत्वाऽदौ स्नानं कृत्वा विशेषतः । वस्त्रशुद्धिं देह शुद्धिं कृत्वा सूर्यं स्पृशेत्ततः

మొదట ముఖశుద్ధి చేసి, తరువాత విశేషంగా స్నానం చేయాలి; వస్త్రశుద్ధి, దేహశుద్ధి చేసి, ఆపై సూర్యమూర్తిని స్పర్శించాలి।

Verse 9

दन्तकाष्ठविधानं तु प्रथमं कथयामि ते । मधूके पुत्रलाभः स्यादर्के नेत्रसुखं प्रिये

ప్రియే, ముందుగా దంతకాష్ఠ విధానాన్ని నీకు చెప్తాను. మధూక దండంతో పుత్రలాభం కలుగుతుంది; అర్క దండంతో నేత్రసుఖం, నేత్రారోగ్యం లభిస్తుంది.

Verse 10

रोगक्षयः कदम्बे तु अर्थलाभोऽतिमुक्तके । मरुतां याति सर्वत्र आटरूषकसंभवैः

కదంబ వృక్షాశ్రయంతో రోగక్షయం కలుగుతుంది; అతిముక్తక సేవ/సేవనంతో ధనలాభం కలుగుతుంది. ఆటరూషకసంభవమైన వాటితో సర్వత్ర మరుత్‌లోక ప్రాప్తి కలుగుతుంది—ఇదే ఫలం.

Verse 11

जातिप्रधानतां जातावश्वत्थो यच्छते यशः । श्रियं प्राप्नोति निखिलां शिरीषस्य निषेवणात्

జాతి (వృక్ష/పుష్ప) సేవతో తన వంశంలో ప్రాధాన్యం లభిస్తుంది; అశ్వత్థం యశస్సును ప్రసాదిస్తుంది. శిరీషాన్ని భక్తితో ఆశ్రయిస్తే సంపూర్ణ శ్రీ-సంపద లభిస్తుంది.

Verse 12

प्रियंगुं सेवमानस्य सौभाग्यं परमं भवेत् । अभीप्सितार्थसिद्धिः स्यान्नित्यं प्लक्षनिषेवणात्

ప్రియంగును సేవించే వానికి పరమ సౌభాగ్యం కలుగుతుంది. ప్లక్షాన్ని నిత్యం ఆశ్రయించి సేవిస్తే అభీష్టార్థసిద్ధి లభిస్తుంది.

Verse 13

न पाटितं समश्नीयाद्दंतकाष्ठं न सव्रणम् । न चोर्द्धशुष्कं वक्रं वा नैव च त्वग्विवर्ज्जितम्

చీలిన దంతకాష్ఠాన్ని ఉపయోగించకూడదు; గాయమున్న/దోషమున్నదీ కాదు. అర్ధశుష్కమైనది, వంకరైనది, లేదా తొక్కలేని దంతకాష్ఠాన్ని కూడా గ్రహించకూడదు.

Verse 14

वितस्तिमात्रमश्नीयाद्दीर्घं ह्रस्वं च वर्जयेत् । उदङ्मुखो वा प्राङ्मुखः सुखासीनोऽथ वाग्यतः

వితస్తి ప్రమాణమున్న దంతకాష్ఠాన్ని ఉపయోగించాలి; అతిగా పొడవైనదానిని, అతిగా చిన్నదానిని వర్జించాలి. ఉత్తరముఖంగా గాని తూర్పుముఖంగా గాని సుఖాసీనుడై మౌనంగా ఉండాలి.

Verse 15

कामं यथेष्टं हृदये कृत्वा समभिमन्त्र्य च । मंत्रेणानेन मतिमानश्नीयाद्दन्तधावनम्

హృదయంలో యథేచ్ఛ కోరికను నిలిపి, దంతకాష్ఠాన్ని విధిగా అభిమంత్రించి, బుద్ధిమంతుడు ఈ మంత్రంతో జపిస్తూ దంతధావనం చేయాలి.

Verse 16

वरं दत्त्वाऽभिजानासि कामं चैव वनस्पते । सिद्धिं प्रयच्छ मे नित्यं दन्तकाष्ठ नमोऽस्तु ते

హే వనస్పతే! నీవు వరదాతవు, కోరికలను నెరవేర్చువాడవు. నాకు నిత్యసిద్ధిని ప్రసాదించు; హే దంతకాష్ఠా, నీకు నమస్కారం.

Verse 17

त्रीन्वारान्परिजप्यैवं भक्षयेद्दंतधावनम् । पश्चात्प्रक्षाल्य तत्काष्ठं शुचौ देशे विनिक्षिपेत्

ఇలా మూడు సార్లు జపించి దంతధావనం చేయాలి. తరువాత ఆ కాష్ఠాన్ని కడిగి శుచిస్థలంలో ఉంచాలి.

Verse 18

दंतकाष्ठेन देवेशि न जिह्वां परिमार्जयेत् । पृथक्पृथक्तदा कार्यं यदीच्छेद्विपुलं यशः

హే దేవేశీ! దంతకాష్ఠంతో నాలుకను రుద్దకూడదు. విస్తారమైన యశస్సు కోరితే ప్రతి కార్యాన్ని వేరువేరుగా చేయాలి.

Verse 19

अंगुल्या दंतकाष्ठं च प्रत्यक्षं लवणं च यत् । मृत्तिकाभक्षणं चैव तुल्यं गोमांसभक्षणैः

వేలితో దంతశుద్ధి చేయడం, దంతకాష్ఠాన్ని దుర్వినియోగం చేయడం, బహిరంగంగా ఉప్పు తీసుకోవడం, మట్టిని తినడం—ఇవి అన్నీ గోమాంసభక్షణ పాపంతో సమానమని చెప్పబడింది।

Verse 20

मुखे पर्युषिते नित्यं भवत्यप्रयतो द्विजः । तस्माच्छुष्कमथार्द्रं वा भक्षयेद्दंतधावनम्

ముఖంలో పాత మలినం (పర్యుషితం) ఉండితే ద్విజుడు నిత్యం శౌచంలో అప్రయత్నుడిగా భావించబడతాడు. అందువల్ల దంతధావనానికి ఎండినదైనా తడి-తాజాదైనా దంతకాష్ఠాన్ని ఉపయోగించాలి।

Verse 21

वर्जिते दिवसे चैव गडूषांश्चैव षोडश । तत्तत्पद्मसुगन्धैर्वा मुखशुद्धिं च कारयेत्

దంతకాష్ఠం వర్జ్యమైన రోజున పదహారు గండూషాలు (కుల్లు/గార్గిల్) చేయాలి; లేదా పద్మసుగంధాది సువాసన ద్రవ్యాలతో ముఖశుద్ధి చేయాలి।

Verse 22

मुखशुद्धिमकृत्वा यो भास्करं स्पृशति द्विजः । त्रीणि वर्षसहस्राणि स कुष्ठी जायते नरः

ముఖశుద్ధి చేయకుండానే భాస్కరుణ్ని స్పర్శించి/ఆరాధించే ద్విజుడు, మూడు వేల సంవత్సరాలు కుష్ఠురోగిగా అవుతాడని చెప్పబడింది।

Verse 23

एवं वस्त्रादि संशोध्य ततः स्नानं समाचरेत् । शुचौ मनोरमे स्थाने संगृह्यास्त्रेण मृत्तिकाम्

ఇలా వస్త్రాదులను శుద్ధి చేసి తరువాత స్నానం ఆచరించాలి. శుచియైన మనోహర స్థలంలో ‘అస్త్ర’ మంత్రాన్ని ప్రయోగిస్తూ స్నానార్థం మృత్తికను (మట్టిని) సేకరించాలి।

Verse 24

सानुस्वारोकारयुतो हकारः फट्समन्वितः । अनेनास्त्रेण संगृह्य स्नानं तत्र समाचरेत्

అనుస్వారంతో కూడిన ‘ఓ’కారయుక్త ‘హ’కారం, ‘ఫట్’తో సమన్వితం—ఇదే అస్త్రము. ఈ అస్త్రంతో (శుద్ధిమృత్తికను) సంగ్రహించి అక్కడ స్నానం చేయవలెను.

Verse 25

भागत्रयं तु संशुद्धं तृणपाषाणवर्जितम् । एकमस्त्रेण चालभ्य तथान्यं भास्करेण तु

బాగా శుద్ధమైన, గడ్డి రాళ్లు లేని మృత్తికను మూడు భాగాలుగా తీసుకోవాలి. ఒక భాగాన్ని అస్త్ర-మంత్రంతో స్పర్శించి, మరొక భాగాన్ని భాస్కర (సూర్య) మంత్రంతో స్పర్శించాలి.

Verse 26

अंगैश्चैव तृतीयं तु अभिमंत्र्य सकृत्सकृत् । जप्त्वास्त्रेण क्षिपेद्दिक्षु निर्विघ्नं तु जलं भवेत्

మూడవ భాగాన్ని అంగ-మంత్రాలతో పునఃపునః అభిమంత్రించాలి. తరువాత అస్త్ర-మంత్రం జపించి దిక్కులలో క్షిప్తం చేయాలి; అప్పుడు జలం నిర్విఘ్నమై (దోషరహితమై) ఉంటుంది.

Verse 27

सूर्यतीर्थ द्वितीयेन तृतीयेन सकृत्सकृत् । गुंठयित्वा ततः स्नायाद्रवितीर्थेन मानवः

రెండవ మరియు మూడవ భాగాలతో ‘సూర్యతీర్థ’ంగా పునఃపునః లేపనం చేసి రుద్దాలి. అనంతరం మనిషి రవితీర్థంలో స్నానం చేయాలి.

Verse 28

तूर्यशंख निनादेन ध्यात्वा देवं दिवाकरम् । स्नात्वा राजोपचारेण पुनराचम्य यत्नतः

తూర్య-శంఖ నినాదములతో దేవుడు దివాకరుని ధ్యానించాలి. రాజోపచారములతో స్నానం చేసి, తరువాత యత్నపూర్వకంగా మళ్లీ ఆచమనం చేయాలి.

Verse 29

स्नानं कृत्वा ततो देवि मंत्रराजेन संयुतम् । हरेफौ बिंदु लक्ष्मीश्च तथाऽन्यो दीर्घया सह

హే దేవీ! స్నానం చేసిన తరువాత ‘మంత్రరాజం’ను ఆచరించాలి—‘హ’ అక్షరం రేఫ (ర)తో యుక్తమై, బిందు (అనునాసిక) మరియు ‘శ్రీ/లక్ష్మీ’తో కూడి, దీర్ఘమాత్రతో మరో అక్షరంతో సమ్యక్‌గా నిర్మితమైనది।

Verse 30

मात्रया रेफसंयुक्तो हकारो बिंदुना सह । सकारः सविसर्गस्तु मंत्रराजोऽयमुच्यते

మాత్రతో కూడి రేఫ (ర)తో సంయుక్తమైన ‘హ’ అక్షరం బిందుతో సహా; అలాగే విసర్గంతో కూడిన ‘స’ అక్షరం—ఇదే ‘మంత్రరాజం’ అని ప్రకటించబడుతుంది।

Verse 31

ततस्तु तर्प्पयेन्मंत्रान्सर्वांस्तांस्तु कराग्रजैः । तुलनादूर्ध्वतो देवान्सव्येन च मुनींस्तथा । पितॄंश्चैवापसव्येन हृद्बीजेन प्रतर्पयेत्

ఆపై వేళ్ల కొనలతో ఆ సమస్త మంత్రాలకు తర్పణం చేయాలి. తులనాస్థానం (వక్షస్థల) పైభాగం నుండి సవ్యంగా (ఎడమ చేతితో) దేవతలను, మునులను తృప్తిపరచాలి; అపసవ్య విధానంలో హృద్బీజాన్ని ఉపయోగించి పితృదేవతలను తృప్తిపరచాలి।

Verse 32

यद्गीतं प्रवरं लोके अक्षराणां मनीषिभिः । एकोनविंशं मात्राया अक्षरं तत्प्रकीर्त्तितम्

లోకంలో అక్షరాలలో శ్రేష్ఠమని మునులు గానంచేసిన ఆ అక్షరమే పందొమ్మిది మాత్రలతో కూడిన అక్షరమని ప్రకటించబడింది।

Verse 33

एवं स्नात्वा विधानेन संध्यां वंदेद्विधानतः । ततो विद्वान्क्षिपेत्पश्चाद्भास्करायोदकांजलिम्

ఇలా విధిపూర్వకంగా స్నానం చేసి, విధానానుసారం సంధ్యావందనం చేయాలి. ఆపై జ్ఞాని భాస్కరునికి (సూర్యదేవునికి) అంజలిలో నీటిని అర్పించాలి।

Verse 34

जपेच्च त्र्यक्षरं मंत्र षण्मुखं च यदृच्छया । मंत्रराजेति यः पूर्वं तवाख्यातो मया प्रिये

తరువాత యథాశక్తి త్ర్యక్షరీ మంత్రాన్ని, అలాగే షణ్ముఖ (షడానన) మంత్రాన్ని జపించాలి. ప్రియే, నేను ముందుగా ‘మంత్రరాజు’ అని నీకు చెప్పినదే—

Verse 35

पश्चात्तीर्थेन मंत्रास्तु संहृत्य हृदये न्यसेत् । मंत्रैरात्मानमेकत्र कृत्वा चार्घं प्रदापयेत्

ఆపై తీర్థజలంతో మంత్రాలను సంహరించి హృదయంలో న్యసించాలి. మంత్రాల ద్వారా తనను ఏకీకృతం చేసుకొని తరువాత అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి.

Verse 36

रक्तचंदनगंधैस्तु शुचिःस्नातो महीतले । कृत्वा मंडलकं वृत्तमेकचित्तो व्यवस्थितः

ఎర్ర చందన సువాసనతో లేపనం చేసుకొని, శుచిగా స్నానమాచరించి, నేలపై వృత్తాకార మండలాన్ని గీసి ఏకచిత్తంగా స్థిరంగా ఉండాలి.

Verse 37

गृहीत्वा करवीराणि ताम्रे संस्थाप्य भाजने । तिलतंदुलसंयुक्तं कुशगन्धोदकेन तु

కరవీర పుష్పాలను తీసుకొని తామ్ర పాత్రలో స్థాపించాలి; నువ్వులు, బియ్యం కలిపి, కుశ గంధమున్న నీటితో కూడ సిద్ధం చేయాలి.

Verse 38

रक्तचंदन धूपेन युक्तमर्घ्योपसाधितम् । कृत्वा शिरसि तत्पात्रं जानुभ्यामवनिं गतः

ఎర్ర చందనం, ధూపంతో యుక్తమైన అర్ఘ్యాన్ని విధిగా సిద్ధం చేసి, ఆ పాత్రను శిరస్సుపై ఉంచి, రెండు మోకాళ్లతో నేలపై వంగి నమస్కరించాలి.

Verse 39

मूलमंत्रेण संयुक्तमर्घ्यं दद्याच्च भानवे । मुच्यते सर्वपापैस्तु यो ह्येवं विनिवेदयेत्

మూలమంత్రంతో సంయుక్తమైన అర్ఘ్యాన్ని భానవుడైన సూర్యదేవునికి సమర్పించాలి. ఈ విధంగా నివేదించువాడు నిశ్చయంగా సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 40

यद्युगादिसहस्रेण व्यतीपातशतेन च । अयनानां सहस्रेण यत्फलं ज्येष्ठपुष्करे । तत्फलं समवाप्नोति सूर्यायार्घ्य निवेदने

జ్యేష్ఠ-పుష్కరంలో వెయ్యి యుగాది దినాలు, వంద వ్యతీపాతాలు, వెయ్యి అయన-సంధులు ఆచరించిన ఫలం ఏదో, అదే ఫలం సూర్యునికి అర్ఘ్యనివేదనచేత లభిస్తుంది.

Verse 41

दीक्षामंत्रविहीनोऽपि भक्त्या संवत्सरेण तु । फलमर्घेण वै देवि लभते नात्र संशयः

దీక్షా మంత్రాలు లేనివాడైనా, భక్తితో ఒక సంవత్సరం ఇది ఆచరిస్తే, అర్ఘ్యార్పణ ద్వారానే ఫలాన్ని పొందుతాడు, ఓ దేవీ—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 42

यः पुनर्दीक्षितो विद्वान्विधिनार्घ्यं निवेदयेत् । नासौ संभवते भूमौ प्रलयं याति भास्करे

కాని దీక్షితుడై విద్యావంతుడైనవాడు విధిపూర్వకంగా అర్ఘ్యాన్ని నివేదిస్తే, అతడు భూమిపై మళ్లీ జన్మించడు; భాస్కరుని చేరి ప్రలయం (మోక్షం) పొందుతాడు.

Verse 43

इह जन्मनि सौभाग्यमायुरारोग्यसंपदम् । अचिराल्लभते देवि सभार्यः सुखभाजनम्

ఈ జన్మలోనే అతడు త్వరలో సౌభాగ్యం, ఆయుష్షు మరియు ఆరోగ్యసంపదను పొందుతాడు, ఓ దేవీ; భార్యతో కూడి సుఖభాజనుడగును.

Verse 44

एवं स्नानविधिः प्रोक्तः सौरः संक्षेपतस्तव । हिताय मानवेन्द्राणां सर्वपापप्रणाशनः

ఇట్లు నీకు సంక్షేపంగా సౌరస్నానవిధి చెప్పబడింది. ఇది మానవేంద్రులకు హితకరమై సమస్త పాపాలను నశింపజేయునది.

Verse 45

अथवा वेदमार्गेण कुर्यात्स्नानं द्विजोत्तमः । यद्येवं मन्त्रविस्तारे ह्यशक्तो दीक्षया विना

లేదా ఉత్తమ ద్విజుడు వేదమార్గమున స్నానం చేయవచ్చు. దీక్ష లేక మంత్రవిస్తారాన్ని చేయలేకపోతే అట్లే చేయాలి.

Verse 46

ईश्वर उवाच । अथ पूजाविधानं ते कथयामि यशस्विनि । वेदमार्गेण दिव्येन ब्राह्मणानां हिताय वै

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే యశస్విని! ఇప్పుడు నేను నీకు పూజావిధానాన్ని చెప్తాను; అది దివ్య వేదమార్గానుసారమై బ్రాహ్మణుల హితార్థమే.

Verse 47

एवं संभृतसंभारः पुष्पादिप्रगुणीकृतः । तत आवाहयेद्भानुं स्थापयेत्कर्णिकोपरि

ఇట్లు సామగ్రిని సమకూర్చి, పుష్పాదులను సక్రమంగా సిద్ధం చేసి, తరువాత భాను (సూర్యుడు)ను ఆహ్వానించి కర్ణికపై స్థాపించాలి.

Verse 48

उपस्थानं तु वै कृत्वा मंत्रेणानेन सुव्रते । उदुत्यं जातवेदसमिति मंत्रः संपरिकीर्तितः

హే సువ్రతే! ఈ మంత్రంతో ఉపస్థానం చేసి—‘ఉదుత్యం జాతవేదసం’—అని ఈ మంత్రం ప్రకటించబడింది.

Verse 49

अग्निं दूतेति मंत्रेण अनेनावाह्य भामिनि । आकृष्णेन रजसा मंत्रेणानेन वाऽर्चयेत्

హే భామిని! ‘అగ్నిం దూతేతి’ మంత్రంతో అగ్నిని ఆవాహన చేసి, అనంతరం ‘ఆకృష్ణేన రజసా’ మంత్రంతో కూడ విధివిధానంగా అర్చన చేయవలెను।

Verse 50

हंसः शुचिषदिति मंत्रेणानेन पूजयेत् । अपत्येतेति मन्त्रेण सूर्यं देवि प्रपूजयेत्

‘హంసః శుచిషత్…’ మంత్రంతో పూజ చేయాలి; హే దేవి! ‘అపత్యేతే…’ మంత్రంతో సూర్యదేవుని విశేష భక్తితో ప్రపూజించాలి।

Verse 51

अदृश्रमस्य चैतेन सूर्यं देवि समर्च्चयेत् । तरणिर्विश्वदर्शेति अनेन सततं जपम्

హే దేవి! ‘అదృశ్రమస్య…’ మంత్రంతో సూర్యదేవుని సమ్యక్‌గా అర్చించాలి; ‘తరణిర్విశ్వదర్శీ…’ మంత్రాన్ని నిరంతరం జపించాలి।

Verse 52

चित्रं देवानामुदेति भद्रां देवो सदार्चयेत् । विभूतिमर्च्चयेन्नित्यं येना पावक चक्षसा

‘చిత్రం దేవానాముదేతి…’ మంత్రంతో ఉపాసకుడు సదా భద్రా దేవతను సమర్చించాలి; అలాగే ‘యేన పావక-చక్షసా…’ మంత్రంతో నిత్యం విభూతిని అర్చించాలి।

Verse 53

विद्यामेपिरजस्पृथ्वित्यनेन विमलां सदा । अमोघां पूजयेन्नित्यं मंत्रेणानेन सुव्रते

‘విద్యామేపీ రజః పృథ్వి…’ మంత్రంతో ఎల్లప్పుడూ విమలా దేవిని పూజించాలి; హే సువ్రతే! ఇదే మంత్రంతో నిత్యం అమోఘా దేవిని కూడా పూజించాలి।

Verse 54

सप्त त्वा हरितोऽनेन सिद्धिदां सर्वकर्मसु । विद्युतामर्चयेद्देवं सप्त त्वा हरितेन च

“సప్త త్వా హరితో’నేన” అనే మంత్రంతో సమస్త కార్యాలలో సిద్ధిని ప్రసాదించే సిద్ధిదా దేవిని పూజించాలి. అలాగే “సప్త త్వా హరితేన” అనే మంత్రంతో విద్యుతా దేవతను కూడా అర్చించాలి.

Verse 55

नवमीं पूजयेद्देवीं सततं सर्वतोमुखीम् । मन्त्रेणानेन वै देवि उद्वयन्तमितीह वै

సర్వతోముఖీ (అన్ని దిశలలో విరాజిల్లే) నవమీ దేవిని నిరంతరం పూజించాలి. ఓ దేవీ, “ఉద్వయంతమ్…” తో ప్రారంభమయ్యే ఈ మంత్రంతోనే ఆమెను ఆరాధించాలి.

Verse 56

उद्यन्नद्य मित्रमहः प्रथममक्षरं जपेत् । द्वितीयं पूजयेद्देवि शुकेषु मे हरिमेति वै

“ఉద్యన్నద్య మిత్రమహః…” అనే మంత్రంతో మొదటి బీజాక్షరాన్ని జపించాలి. ఓ దేవీ, రెండవదాన్ని “శుకేషు మే హరిమ్…” అనే మంత్రంతో పూజించాలి.

Verse 57

उदगादयमादित्यो ह्यनेनापि तृतीयकम् । तत्सवितुर्वरेण्येति चतुर्थं परिकीर्तितम्

“ఉదగాదయమాదిత్యః…” అనే మంత్రంతో మూడవ బీజాన్ని కూడా విన్యసించాలి. “తత్సవితుర్వరేణ్యం…” అనే మంత్రంతో నాలుగవ బీజం ప్రకటించబడింది.

Verse 58

महाहिवो महायेति पञ्चमं परिकीर्तितम् । हिरण्यगर्भः समवर्तत षष्ठं बीजं प्रकीर्तितम्

“మహాహివో మహా…” అనే మంత్రంతో ఐదవ బీజం ప్రకటించబడింది. “హిరణ్యగర్భః సమవర్తత…” అనే మంత్రంతో ఆరవ బీజం ప్రఖ్యాతమైంది.

Verse 59

सविता पश्चातात्सविता सप्तमं वरवर्णिनि । एवं बीजानि विन्यस्य आदित्यं स्थापयेच्छुभे

“సవితా పశ్చాతాత్ సవితా…” అనే మంత్రంతో, ఓ వరవర్ణినీ, ఏడవ బీజాన్ని నియోగించాలి. ఈ విధంగా బీజమంత్రాలను విన్యసించి, ఓ శుభే, ఆదిత్యుని స్థాపించాలి।

Verse 60

आदित्यं स्थापयित्वा तु पश्चादङ्गानि विन्यसेत्

ముందుగా ఆదిత్యుని స్థాపించి, అనంతరం క్రమంగా అంగన్యాసం (అంగాల విన్యాసం) చేయాలి।

Verse 61

आग्नेय्यां हृदयं न्यस्य ऐशान्यां तु शिरो न्यसेत् । नैरृत्यां तु शिखां चैव कवचं वायुगोचरे

ఆగ్నేయ దిశలో హృదయాన్ని న్యసించి, ఈశాన దిశలో శిరస్సును న్యసించాలి. నైరృత్యంలో శిఖను, వాయవ్య (వాయు ప్రాంతం) లో కవచాన్ని న్యసించాలి।

Verse 62

अस्त्रं दिशासु विन्यस्य स्वबीजेन तु कर्णिकाम् । अमोसि प्राणितेनेति अनेन हृदयं यजेत्

దిశలలో అస్త్ర మంత్రాన్ని విన్యసించి, స్వబీజంతో కర్ణిక (మధ్య) ను విన్యసించాలి. ‘అమోసి ప్రాణితేనేతి’ అనే విధానంతో హృదయాన్ని పూజించాలి।

Verse 63

शिरस्तु पूजयेद्देवि आयुष्यं वर्चसेति वै । गायत्र्या तु शिखां पूज्य नैरृत्यां तु व्यवस्थिताम्

ఓ దేవీ, ‘ఆయుష్యం వర్చసే’ అనే మంత్రంతో శిరస్సును పూజించాలి. అలాగే నైరృత్యంలో ఉన్న శిఖను గాయత్రితో పూజించాలి।

Verse 64

जीमूतस्येव भवति प्रत्येकं कवचं यजेत् । धन्वन्नागा धन्वनेति अनेनास्त्रं सदाऽर्चयेत्

ఇది మేఘంలా ఆశ్రయ-ఆవరణమవుతుంది; ప్రతి కవచాన్ని విడివిడిగా పూజించాలి. ‘ధన్వన్నాగా ధన్వనే’ అనే మంత్రంతో అస్త్రాన్ని నిత్యం అర్చించాలి.

Verse 65

नेत्रं तु पूजयेद्देवि अश्विना तेजसेति च । ह्यतः पूर्वतः सोमं दक्षिणेन बुधं तथा

హే దేవీ, ‘అశ్వినా తేజసే’ మంత్రంతో నేత్రాన్ని పూజించాలి. తరువాత తూర్పు దిశలో సోముని, అలాగే దక్షిణ దిశలో బుధుని స్థాపించి పూజించాలి.

Verse 66

पश्चिमेन गुरुं न्यस्य उत्तरेण च भार्गवम् । आग्नेय्यां मङ्गलं न्यस्य नैरृत्यां तु शनैश्चरम्

పడమర దిశలో గురువు (బృహస్పతి)ని, ఉత్తర దిశలో భార్గవుడు (శుక్రుడు)ని స్థాపించాలి. ఆగ్నేయ (దక్షిణ-తూర్పు) దిశలో మంగళుని, నైరృతి (దక్షిణ-పడమర) దిశలో శనైశ్చరుని స్థాపించాలి.

Verse 67

वायव्यां तु न्यसेद्राहुं केतुमीशानगोचरे । आप्यायस्वेति मन्त्रेण देवि सोमं सदार्चयेत्

వాయవ్య (ఉత్తర-పడమర) దిశలో రాహువును, ఈశాన (ఉత్తర-తూర్పు) ప్రాంతంలో కేతువును స్థాపించాలి. హే దేవీ, ‘ఆప్యాయస్వ’ మంత్రంతో సోముని సదా అర్చించాలి.

Verse 68

उद्बुध्यध्वं महादेवि बुधं तत्र सदार्चयेत् । बृहस्पतेति मन्त्रेण पूजयेत्सततं गुरुम्

‘ఉద్బుధ్యధ్వం’—హే మహాదేవీ—అని అక్కడ బుధుని సదా అర్చించాలి. ‘బృహస్పతే’ మంత్రంతో గురువు (బృహస్పతి)ని నిరంతరం పూజించాలి.

Verse 69

शुक्रः शुशुक्वानिति च भार्गवं देवि पूजयेत् । अग्निर्मूर्द्धेति मन्त्रेण सदा मंगलमर्चयेत्

హే దేవీ, ‘శుక్రః శుశుక్వాన్’ అనే మంత్రంతో భార్గవుడు (శుక్రుడు)ను పూజించాలి. ‘అగ్నిర్మూర్ధ్ని’ మంత్రంతో నిత్యం మంగళుడు (కుజుడు)ను అర్చించాలి.

Verse 70

शमग्निरितिमन्त्रेण पूजयेद्भास्करात्मजम् । कयानश्चित्रेतिमन्त्रेण देवि राहुं सदाऽर्चयेत्

‘శమగ్నిరితి’ మంత్రంతో భాస్కరాత్మజుడు (సూర్యపుత్రుడు)ను పూజించాలి. హే దేవీ, ‘కయానశ్చిత్రేతి’ మంత్రంతో రాహువును నిత్యం అర్చించాలి.

Verse 71

केतुं कृण्वेति केतुं वै सततं पूजयेद्बुधः । बाह्यतः पूर्वतः शुक्रं दक्षिणेन यमं तथा

‘కేతుం కృణ్వేతి’ మంత్రంతో జ్ఞాని నిత్యం కేతువును పూజించాలి. బయటి వైపున తూర్పున శుక్రుడు, అలాగే దక్షిణాన యముడు ఉంటాడు.

Verse 72

ऐशान्यामीश्वरं विंद्यादाग्नेय्यामग्निरुच्यते । नैऋतेति विरूपाक्षं पवनं वायुगोचरे

ఈశాన దిశలో ఈశ్వరుడిని గుర్తించాలి; ఆగ్నేయ దిశలో అగ్ని అని చెప్పబడింది. నైరుతిలో విరూపాక్షుడు; వాయు గోచరంలో పవనుడు (వాయువు) ఉన్నాడు.

Verse 73

तमुष्टवाम इति वै ह्यनेनेन्द्रमथार्चयेत् । उदीरतामवरेति सदा वैवस्वतं यजेत्

‘తముష్టవామ’ మంత్రంతో ఇంద్రుడిని అర్చించాలి. ‘ఉదీరతామవరేతి’ మంత్రంతో నిత్యం వైవస్వతుడు (యముడు)ను పూజించాలి.

Verse 74

तत्त्वायामीति मन्त्रेण वरुणं देवि पूजयेत् । इन्द्रासोमावत इति मन्त्रेण धनदं यजेत्

హే దేవీ, “తత్త్వాయామీతి” మంత్రంతో వరుణదేవుని పూజించాలి. “ఇంద్రాసోమావత…” మంత్రంతో ధనదుడు (కుబేరుడు) యజించాలి.

Verse 75

पावकं पूजयेद्देवि अग्निमीऌए पुरोहितम् । रक्षोहणं वाजिनेति विरूपाक्षं सदार्चयेत्

హే దేవీ, “అగ్నిమీళే పురోహితం” మంత్రంతో పావకుడు (అగ్ని)ని పూజించాలి. “రక్షోహణం వాజినేతి” మంత్రంతో విరూపాక్షుని నిత్యం అర్చించాలి.

Verse 76

वायवायाहि मन्त्रेण वायुं देवि सदार्चयेत् । यथाक्रममिमान्देवि सर्वान्वै पूजयेद्बुधः

హే దేవీ, “వాయవాయాహి…” మంత్రంతో వాయుదేవుని నిత్యం అర్చించాలి. ఈ విధంగా క్రమానుసారంగా జ్ఞాని వీరందరినీ పూజించాలి.

Verse 77

बाह्यतः पूर्वतो देवि इन्द्रादीनां समन्ततः । रक्तवर्णं महातेजं सितपद्मोपरि स्थितम्

హే దేవీ, బాహ్యభాగంలో తూర్పు దిశలో—ఇంద్రాది దేవతలచే చుట్టుముట్టబడి—ఎర్రని వర్ణంతో, మహాతేజస్సుతో, తెల్ల పద్మంపై ఆసీనమైన (రూపం) ఉంది.

Verse 78

सर्वलक्षणसंयुक्तं सर्वाभरणभूषितम् । द्विभुजं चैकवक्त्रं च सौम्यपञ्चकधृक्करम्

సర్వ శుభలక్షణాలతో యుక్తుడు, సమస్త ఆభరణాలతో విభూషితుడు; ద్విభుజుడు, ఏకవక్త్రుడు; మరియు చేతుల్లో సౌమ్య పంచకాన్ని ధరించినవాడు.

Verse 79

वर्त्तुलं तेजबिंबं तु मध्यस्थं रक्तवाससम् । आदित्यस्य त्विदं रूपं सर्वलोकेषु पूजितम् । ध्यात्वा संपूजयेन्नित्यं स्थंडिलं मण्डलाश्रयम्

మధ్యస్థానంలో ఉన్న ఎర్ర వస్త్రధారి, తేజోమయ వృత్తాకార జ్యోతిబింబమే—అదిత్యుని రూపము; అది సమస్త లోకాలలో పూజింపబడుతుంది. ఇలా ధ్యానించి, స్థండిలంపై స్థాపితమైన మండలాన్ని ఆశ్రయించి నిత్య పూజ చేయాలి.

Verse 80

देव्युवाच । मण्डलस्थः सुरश्रेष्ठ विधिना येन भास्करः । पूज्यते मानवैर्भक्त्या स विधिः कथितस्त्वया

దేవి పలికెను—ఓ దేవశ్రేష్ఠా! మండలంలో స్థితుడైన భాస్కరుని మనుష్యులు భక్తితో పూజించే విధానాన్ని మీరు వివరించారు.

Verse 81

पूजयेद्विधिना येन भास्करं पद्मसंभवम् । मूर्त्तिस्थं सर्वगं देवं तन्मे कथय शंकर

ఓ శంకరా! పద్మసంభవుడైన భాస్కరుని—మూర్తిలో స్థితుడైయున్నా సర్వవ్యాపి దేవుని—ఏ విధానంతో పూజించాలో నాకు చెప్పండి.

Verse 82

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि साधु पृष्टोऽस्मि सुवते । शृणुष्वैकमना देवि मूर्तिथं येन पूजयेत्

ఈశ్వరుడు పలికెను—సాధు సాధు, ఓ మహాదేవీ! ఓ సువ్రతే, నీవు మంచి ప్రశ్న అడిగావు. దేవీ, ఏకాగ్రచిత్తంతో విను—మూర్తిలో స్థితుడైన దేవుని పూజించే విధానాన్ని.

Verse 83

इषेत्वेति च मन्त्रेण उत्तमांगं सदार्चयेत् । अग्निमीऌएति मन्त्रेण पूजयेद्दक्षिणं करम्

‘ఇషేత్వ…’ మంత్రంతో దేవుని ఉత్తమాంగం (శిరస్సు) ను నిత్యం అర్చించాలి; ‘అగ్నిమీళే…’ మంత్రంతో కుడిచేతిని పూజించాలి.

Verse 84

अग्न आयाहि मन्त्रेण पादौ देवस्य पूजयेत् । आजिघ्रेति च मन्त्रेण पूजयेत्पुष्पमालया

‘అగ్న ఆయాహి…’ మంత్రంతో దేవుని పాదాలను పూజించాలి. ‘ఆజిఘ్రే…’ మంత్రంతో పుష్పమాల అర్పించి పూజించాలి.

Verse 85

योगेयोगेति मन्त्रेण मुक्तपुष्पांजलिं क्षिपेत् । समुद्रागच्छ यत्प्रोक्तमनेन स्नापयेद्रविम्

‘యోగే యోగే…’ మంత్రంతో విడివిడిగా పుష్పాంజలిని సమర్పించాలి. ‘సముద్రాగచ్ఛ…’ అని ఉపదేశించిన వాక్యంతో రవిని స్నానింపజేయాలి.

Verse 86

इमं मे गंगेति यत्प्रोक्तमनेनापि च भामिनि । समुद्रज्येति मन्त्रेण क्षालयेद्विधिवद्रविम्

మరియు, ఓ సుందరీ, ‘ఇమం మే గంగే…’ అని ఉపదేశించిన మంత్రంతో కూడ; ‘సముద్రజ్యే…’ మంత్రంతో విధివిధానంగా రవిని కడిగి శుద్ధి చేయాలి.

Verse 87

सिनीवालीति मन्त्रेण स्नापयेच्छंखवारिणा । यज्ञं यज्ञेति मन्त्रेण कषायैः परिरक्षयेत्

‘సినీవాళీ…’ మంత్రంతో శంఖజలంతో (రవిని) స్నానింపజేయాలి. ‘యజ్ఞం యజ్ఞే…’ మంత్రంతో కషాయాది కషాయరసాలతో విధిగా పరిరక్షించాలి.

Verse 88

स्नापयेत्पयसा देवि आप्यायस्वेति मंत्रतः । दधिक्राव्णेति वै दध्ना स्नापयेद्विधिवद्रविम्

ఓ దేవీ, ‘ఆప్యాయస్వ…’ మంత్రం జపిస్తూ పాలతో (రవిని) స్నానింపజేయాలి. అలాగే ‘దధిక్రావ్ణే…’ మంత్రంతో పెరుగుతో కూడా విధిగా రవిని స్నానింపజేయాలి.

Verse 89

इमं मे गंगेति यत्प्रोक्तमनेनापि च भामिनि । समुद्रज्येति मंत्रेण स्नानमौषधिभिः स्मृतम्

హే సుందరీ, ‘ఇమం మే గంగే…’ అని చెప్పబడిన మంత్రంతోను, ‘సముద్రజ్యే…’ మంత్రంతోను; ఔషధ ద్రవ్యాలతో స్నానం చేయుట కూడా విధిగా స్మృతిలో చెప్పబడింది।

Verse 90

उद्वर्तयेत्ततो भानुं द्विपदाभिर्वरानने । मानस्तोकेति मंत्रेण युगपत्स्नानमाचरेत्

తదుపరి, హే వరాననే, ద్విపద శ్లోకాలతో భాను (సూర్య) ప్రతిమను ఉద్భర్తనము/మర్దనము చేయాలి; ‘మానస్తోకే…’ మంత్రంతో క్రమానుసారంగా యుగపత్ స్నానక్రియ ఆచరించాలి।

Verse 91

विष्णोरराटमन्त्रेण स्नापयेद्गंधवारिणा । सौवर्णेन तु मंत्रेण अर्घ्यं पाद्यं निवेदयेत्

‘విష్ణోరరాట…’ మంత్రంతో సుగంధ జలంతో స్నాపనం చేయాలి; ‘సౌవర్ణ…’ మంత్రంతో అర్ఘ్యము మరియు పాద్యము నివేదించాలి।

Verse 92

इदं विष्णुर्विचक्रमे मंत्रेणार्घ्यं प्रदापयेत् । वेदोसीति च मंत्रेण उपवीतं प्रदापयेत्

‘ఇదం విష్ణుర్విచక్రమే…’ మంత్రంతో అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి; ‘వేదోఽసి…’ మంత్రంతో ఉపవీతం (యజ్ఞోపవీతం) అర్పించాలి।

Verse 93

बृहस्पतेति मंत्रेण दद्याद्वस्त्राणि भानवे । येन श्रियं प्रकुर्वाणः पुष्पमालां प्रपूजयेत्

‘బృహస్పతే…’ మంత్రంతో భాను (సూర్య)కు వస్త్రాలను సమర్పించాలి; అనంతరం శ్రీ-సంపద కలగాలని కోరుతూ పుష్పమాలతో విధిగా పూజించాలి।

Verse 94

धूरसीति च मंत्रेण धूपं दद्यात्सगुग्गलम् । समिद्धोंजनमंत्रेण अंजनं तु प्रदापयेत्

“ధూరసీతి” మంత్రంతో గుగ్గులుతో కూడిన ధూపాన్ని సమర్పించాలి; “సమిద్ధోంజన” మంత్రంతో అంజనం (కాజల్) కూడా అర్పించాలి।

Verse 95

युंजान इति मंत्रेण भानुं रोचनमालभेत् । आरार्त्तिकं च वै कुर्याद्दीर्घायुत्वाय वै पुनः

“యుఞ్జాన…” మంత్రంతో భానుపై రోచనా (శుభ ప్రకాశవర్ణకం) లేపనం చేయాలి; దీర్ఘాయుష్కోసం మళ్లీ ఆరతి కూడా చేయాలి।

Verse 96

सहस्रशीर्षा पुरुषः सूर्यं शिरसि पूजयेत् । शंभवायेति मंत्रेण रवेर्नेत्रे परामृशेत्

“సహస్రశీర్షా పురుషః…” మంత్రంతో శిరస్సులో సూర్యుని పూజించాలి; “శంభవాయ…” మంత్రంతో రవியின் నేత్రాలను స్పర్శించి గౌరవించాలి।

Verse 97

विश्वतश्चक्षुरित्येवं भानोर्देहं समालभेत् । श्रीश्च ते लक्ष्मीश्चेति सर्वांगे पूजयेद्रविम्

“విశ్వతశ్చక్షుః…” మంత్రంతో భానువు దేహాన్ని స్పర్శించి గౌరవించాలి; “శ్రీశ్చ తే లక్ష్మీశ్చ…” మంత్రంతో రవిని సర్వాంగంగా పూజించాలి।

Verse 98

ईश्वर उवाच अथ मेरोर्महादेवि अष्टशृंगस्य सुव्रते । पूजाविधानमंत्रांस्ते कथयामि समासतः

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ, హే సువ్రతే! ఇప్పుడు మేరువు యొక్క అష్టశృంగ (ఎనిమిది శిఖర) రూప పూజావిధాన మంత్రాలను నీకు సంక్షేపంగా చెబుతున్నాను।

Verse 99

अष्टशृंगं महादेवि अनेन विधिनाऽर्चयेत् । प्रथमं पूजयेन्मध्ये मंत्रेणानेन सुव्रते

హే మహాదేవీ, ఇదే విధానంతో అష్టశృంగాన్ని ఆరాధించాలి. హే సువ్రతే, ముందుగా మధ్యభాగంలో ఈ మంత్రంతో పూజించాలి.

Verse 100

महाहिवोमहायेति नानापुष्पकदंबकैः । त्रातारमिंद्रमंत्रेण पूर्वशृंगं सदार्चयेत्

వివిధ పుష్పగుచ్ఛాలతో ‘మహాహివో మహాయేతి’ మంత్రం జపిస్తూ తూర్పు శిఖరాన్ని నిత్యం పూజించాలి. అలాగే ‘త్రాతారమింద్రమ్…’ అనే ఇంద్రమంత్రంతో దానిని రక్షక ప్రభువుగా వందించాలి.

Verse 101

तमुष्टवामेति मंत्रेण पूजयेत्सुरसुन्दरि । अग्निमीऌए पुरोहितमाग्नेयं शृंगमर्चयेत्

హే సురసుందరీ, ‘తముష్టవామ్…’ మంత్రంతో పూజించాలి. అలాగే ‘అగ్నిమీళే పురోహితం’ మంత్రంతో ఆగ్నేయ (దక్షిణ-తూర్పు) శిఖరాన్ని అర్చించాలి.

Verse 102

आग्नेय्या चैव गायत्र्या अथवानेन पूजयेत् । यमाय त्वा मखाय त्वा दक्षिणं शृंगमर्च येत्

ఆగ్నేయీ గాయత్రీతో గానీ, లేదా ఇదే విధానంతో గానీ పూజించాలి. ‘యమాయ త్వా, మఖాయ త్వా’ మంత్రంతో దక్షిణ శిఖరాన్ని అర్చించాలి.

Verse 103

उदीरतामवरेप्यथवानेन पूजयेत् । आयं गौरिति मंत्रेण नैरृत्यं शृङ्गमर्चयेत्

‘ఉదీరతామ్…’ మంత్రంతో గానీ, లేదా ఇదే విధానంతో గానీ పూజించాలి. ‘ఆయం గౌః…’ మంత్రంతో నైరృత్య (దక్షిణ-పడమర) శిఖరాన్ని అర్చించాలి.

Verse 104

रक्षोहणं वाजिनं वा पूजयेदसुरांतिकम् । इंद्रासोमा च यो मंत्रो ह्यथवा तेन पूजयेत्

ఆ శిఖరదేవతను రాక్షసహంత రూపంగా గాని, వేగవంతమైన విజేత (వాజిన్) రూపంగా గాని, లేదా అసురాంతక రూపంగా గాని పూజించాలి. లేక “ఇంద్రాసోమా…” అని ప్రారంభమయ్యే ఏ మంత్రంతో అయితే, అదే మంత్రంతో పూజ నిర్వహించాలి.

Verse 105

अभि त्वा सूर नोन्विति चैशानं शृंगमर्चयेत् । येनेदं भूतमिति वा अथवानेन पूजयेत्

“అభి త్వా సూర…” అనే మంత్రంతో ఈశాన (ఈశాన్య) శృంగాన్ని అర్చించాలి. లేదా “యేనేదం భూతమ్…” మంత్రంతో, లేక ఇక్కడ చెప్పిన ఈ విధానంతో పూజ చేయాలి.

Verse 106

नमोस्तु सर्पेभ्य इति मेरुपीठं सदाऽर्चयेत् । हिरण्यगर्भः समवर्त्ततेति पुनर्मध्ये सदार्चयेत्

“నమోఽస్తు సర్పేభ్యః” అనే మంత్రంతో మేరుపీఠాన్ని ఎల్లప్పుడూ అర్చించాలి. మళ్లీ మధ్యంలో “హిరణ్యగర్భః సమవర్తత…” మంత్రంతో నిత్యం పూజ చేయాలి.

Verse 107

सविता पश्चातादिति वै पूजयेत्पुष्प मालया । त्रिकालमर्चयेद्देवि प्रदद्यादर्घ्यमादरात्

పుష్పమాలతో “సవితా పశ్చాతాత్…” అనే మంత్రంతో పూజ చేయాలి. ఓ దేవీ, మూడు కాలాల్లో దేవుని అర్చించి, భక్తితో అర్ఘ్యజలాన్ని సమర్పించాలి.

Verse 108

माता रुद्राणां दुहिता वसूनां पूर्वाह्ने चैव पूजयेत् । मध्याह्ने पूजयेद्देवि तद्विष्णोः परमं पदम्

పూర్వాహ్నంలో “మాతా రుద్రాణాం, దుహితా వసూనాం…” అనే మంత్రంతో పూజ చేయాలి. మధ్యాహ్నంలో, ఓ దేవీ, “తద్విష్ణోః పరమం పదమ్…” మంత్రంతో పూజించాలి.

Verse 109

हंसः शुचिषदिति वा अपराह्णे सदार्चयेत् । एवं भानुं ग्रहैः सार्द्ध पूजयेद्वरवर्णिनि

అపరాహ్ణ సమయంలో ‘హంసః శుచిషత్…’ అనే మంత్రంతో నిత్యం ఆరాధించాలి. ఓ సుందరవర్ణినీ, గ్రహాలతో కూడిన భానువు (సూర్యుడు)ను ఇలా పూజించాలి.

Verse 110

देव्युवाच । यानि पुष्पाणि चेष्टानि सदा भास्करपूजने । कानि चोक्तानि देवेश कथयस्व प्रसादतः

దేవి పలికెను—ఓ దేవేశా, భాస్కరుని నిత్యపూజలో ఏ పుష్పాలు అత్యంత ప్రియమని చెప్పబడినవి? కృపచేసి వివరించండి.

Verse 111

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि पुष्पा ध्यायमनुत्तमम् । येन चार्कस्थले देवि शीघ्रं तुष्यति पूजितः

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఓ దేవీ, విను; పుష్పాల గురించి అనుత్తమమైన అధ్యాయాన్ని నేను చెప్పుదును. దానివల్ల, ఓ దేవీ, అర్కస్థలంలో పూజింపబడిన సూర్యుడు త్వరగా తృప్తి చెందును.

Verse 112

मालतीकुसुमैः पूजा भवेत्सांनिध्यकारिका । मल्लिकायाश्च कुसुमैर्भोगवाञ्जायते नरः

మాలతీ పుష్పాలతో చేసిన పూజ దేవసాన్నిధ్యాన్ని కలిగిస్తుంది. మల్లికా పుష్పాలు సమర్పిస్తే మనిషి భోగసంపదలతో యుక్తుడవుతాడు.

Verse 113

सौभाग्यं पुंडरीकैस्तु भवत्यर्थश्च शाश्वतः । कदंबपुष्पैर्देवेशि परमैश्वर्यमश्नुते

పుండరీక (పద్మ) పుష్పాలతో సౌభాగ్యం కలుగుతుంది, శాశ్వత ధనమూ లభిస్తుంది. ఓ దేవేశీ, కదంబ పుష్పాలతో పరమ ఐశ్వర్యం మరియు కాంతి పొందుతారు.

Verse 114

भवत्यक्षयमन्नं च बकुलै रर्चने रवेः । मदारपुष्पकैः पूजा सर्वकुष्ठविनाशिनी

బకుల పుష్పాలతో రవిదేవుని అర్చించినవానికి అక్షయ అన్నసంపద కలుగుతుంది. మదార పుష్పాలతో చేసిన పూజ అన్ని రకాల కుష్ఠరోగాలను నశింపజేస్తుంది.

Verse 115

बिल्वस्य पत्रकुसुमैमहतीं श्रियमश्नुते । अर्कस्रजा भवत्यर्थः सर्वकामफलप्रदः

బిల్వపత్రాలు, పుష్పాలతో (సూర్యుని) పూజిస్తే మహాశ్రీ-సమృద్ధి లభిస్తుంది. అర్కమాల అర్పిస్తే అన్ని ధర్మ్య కోరికల ఫలాన్ని ఇచ్చే ధనం ఉద్భవిస్తుంది.

Verse 116

प्रदद्याद्रूपिणीं कन्यां पूजितो बकुलस्रजा । किंशुकैरर्चितो देवि न पीडयति भास्करः

బకుల మాలతో పూజింపబడిన రవి రూపవతీ కన్యను (యోగ్య వధువును) ప్రసాదిస్తాడు. దేవీ, కింశుక పుష్పాలతో అర్చిస్తే భాస్కరుడు బాధించడు.

Verse 117

अगस्तिकुसुमैस्तद्वदानुकूल्यं प्रयच्छ ति । करवीरैस्तु देवेशि सूर्यस्यानुचरो भवेत्

అదేవిధంగా అగస్తి పుష్పాలతో పూజిస్తే సూర్యుడు అనుకూలతను, సహాయాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. దేవేశీ, కరవీర పుష్పాలతో అర్చిస్తే భక్తుడు సూర్యుని అనుచరుడవుతాడు.

Verse 119

शतपत्रस्रजा देवि सूर्यसालोक्यतां व्रजेत् । बकपुष्पैर्महादेवि दारिद्यं नैव जायते

దేవీ, శతపత్ర పుష్పమాలతో పూజిస్తే సూర్యసాలోక్యం లభిస్తుంది. మహాదేవీ, బక పుష్పాలతో అర్చిస్తే దారిద్ర్యం ఎప్పుడూ కలగదు.

Verse 120

यः सूर्यायतनं भक्त्या गैरिकेणोपलेपयेत् । प्राप्नुयान्महतीं लक्ष्मीं रोगैश्चापि प्रमुच्यते

భక్తితో సూర్యదేవుని ఆలయాన్ని గైరిక (ఎర్ర గేరు)తో లేపనం చేసే వాడు మహాలక్ష్మీ (సమృద్ధి)ని పొందుతాడు; రోగాల నుండీ విముక్తుడవుతాడు।

Verse 121

अष्टादशेह कुष्ठानि ये चान्ये व्याधयो नृणाम् । प्रलयं यांति ते सर्वे मृदा यद्युपलेपयेत्

ఇక్కడి అష్టాదశ కుష్ఠరోగాలు మరియు మనుష్యులకు కలిగే ఇతర వ్యాధులన్నీ, ఈ స్థలపు పవిత్ర మృద (మట్టి)ని లేపనం చేస్తే పూర్తిగా నశిస్తాయి।

Verse 122

विलेपनानां सर्वेषां कुंकुमं रक्तचंदनम् । पुष्पाणां करवीराणि प्रशस्तानि वरानने

ఓ వరాననే! లేపన ద్రవ్యాలన్నిటిలో కుంకుమం, రక్తచందనం శ్రేష్ఠమైనవి; పుష్పాలలో కరవీర (గన్నేరు) పుష్పాలు విశేషంగా ప్రశంసనీయం।

Verse 123

नातः परतरं किंचिद्भास्वतस्तुष्टिकारकम् । यादृशं कुङ्कुमं जाती शतपत्रं तथाऽगुरुः

భాస్వత్ (సూర్యదేవుడు)ను తృప్తిపరచుటకు వీటికి మించినది లేదు—కుంకుమం, జాతి (మల్లె), శతపత్ర (పద్మం) మరియు అగురు।

Verse 124

किं तस्य न भवेल्लोके यश्चैभिश्चार्चयेद्रविम् । उपलिप्यालयं यस्तु कुर्यान्मंडलकं शुभम्

ఈ సమర్పణలతో రవిని ఆరాధించే వానికి ఈ లోకంలో ఏది దుర్లభం? అలాగే ఆలయాన్ని లేపనం చేసి శుద్ధి చేసి శుభ మండలాన్ని వేయువాని పుణ్యం స్థిరమవుతుంది।

Verse 125

एकेनास्य भवेदर्थो द्वाभ्यामारोग्यमश्नुते । त्रिभिस्तु सर्वविद्यावांश्चतुर्भिर्भोगवान्भवेत्

ఒక మండలాచరణతో అతనికి అర్థసంపద కలుగుతుంది; రెండుతో ఆరోగ్యం పొందుతాడు. మూడుతో సర్వవిద్యల్లో పాండిత్యం కలుగుతుంది; నాలుగుతో భోగసౌఖ్యసంపన్నుడవుతాడు.

Verse 126

पंचभिर्विपुलं धान्यं षड्भिरायुर्बलं यशः । सप्तमण्डलतारी स्यान्मंडलाधिपतिर्नरः

ఐదు (మండల)లతో విస్తారమైన ధాన్యం లభిస్తుంది; ఆరుగుతో ఆయుష్షు, బలం, యశస్సు పొందుతాడు. ఏడుతో ‘సప్తమండలతారీ’గా మారి మండలాధిపతివలె అవుతాడు.

Verse 127

घृतदीपप्रदानेन चक्षुष्माञ्जायते नरः । कटुतैलस्य दीपेन स्वं शत्रुं जयते नरः

నెయ్యితో నింపిన దీపదానం చేస్తే మనిషికి శుభదృష్టి కలుగుతుంది. కటు తైలదీపాన్ని అర్పిస్తే తన శత్రువును జయిస్తాడు.

Verse 128

तैलदीपप्रदानेन सूर्यलोके महीयते । मधूकतैलदीपेन सौभाग्यं परमं लभेत्

తైలదీపదానంతో అతడు సూర్యలోకంలో గౌరవింపబడతాడు. మధూక తైలదీపాన్ని అర్పిస్తే పరమ సౌభాగ్యం పొందుతాడు.

Verse 129

पुष्पाणां प्रवरा जाती धूपानां विजयः परः । गन्धानां कुंकुमं श्रेष्ठं लेपानां रक्तचंदनम्

పుష్పాలలో జాతి (మల్లె) శ్రేష్ఠం; ధూపాలలో ‘విజయ’ పరమం. సుగంధాలలో కుంకుమ శ్రేష్ఠం; లేపనాలలో రక్తచందనం ఉత్తమం.

Verse 130

दीपदाने घृतं श्रेष्ठं नैवेद्ये मोदकः परम् । एतैस्तुष्यति देवेशः सांनिध्यं चाधिगच्छति

దీపదానంలో ఘృతమే శ్రేష్ఠము, నైవేద్యంలో మోదకమే పరమము. వీటితో దేవేశుడు తృప్తిచెంది భక్తునికి తన సాన్నిధ్యాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 131

एवं संपूज्य विधि वत्कृत्वा पितृप्रदक्षिणाम् । प्रणम्य शिरसा देवं तत्र चार्कस्थलं प्रिये

ఇలా విధివిధానంగా పూజ చేసి, పితృప్రదక్షిణం నిర్వహించి, శిరస్సుతో దేవునికి నమస్కరించి; ఆపై, ఓ ప్రియే, అక్కడి అర్కస్థలానికి వెళ్లాలి.

Verse 132

सुखासीनस्ततः पश्येद्रवेरभिमुखे स्थितः । एकं सिद्धार्थकं कृत्वा हस्ते पानीयसंयुतम्

తర్వాత సుఖంగా కూర్చొని, సూర్యుని అభిముఖంగా నిలిచి దర్శించాలి. ఒక సిద్ధార్థకం (తెల్ల ఆవాలు) నీటితో కలిపి చేతిలో పట్టుకోవాలి.

Verse 133

कामं यथेष्टं हृदये कृत्वार्कस्थलसन्निधौ । पिबेत्सतोयं तद्देवि ह्यस्पृष्टं दशनैः सकृत्

అర్కస్థల సాన్నిధ్యంలో, ఓ దేవీ, హృదయంలో కోరిన కోరికను స్థిరపరచుకొని, ఆ నీటిని ఒక్కసారి త్రాగాలి—పళ్లతో తాకకుండా.

Verse 134

एवं कृत्वा नरो देवि कोटियात्राफलं लभेत् । ब्रह्मा विष्णुर्महादेवो ज्वलनो धनदस्तथा

ఇలా చేసినవాడు, ఓ దేవీ, కోటి యాత్రల ఫలాన్ని పొందుతాడు. బ్రహ్మ, విష్ణు, మహాదేవుడు, జ్వలనుడు (అగ్ని) మరియు ధనదుడు (కుబేరుడు) కూడా (ఇదే సాక్ష్యం).

Verse 135

भानुमाश्रित्य सर्वे ते मोदन्ते दिवि सुव्रते । तस्माद्भानुसमं देवं नाहं पश्यामि कञ्चन

ఓ సువ్రతే! భాను (సూర్యుడు) ఆధారంగా ఆ దేవతలందరూ స్వర్గంలో ఆనందిస్తారు. అందుచేత సూర్యునితో సమానమైన దేవుడు నాకు కనబడడు.

Verse 136

इति कृत्वा महादेवि पुनर्भानौ प्रदक्षिणम् । कुर्यान्मन्त्रेण देवेशि सप्तकृत्वो वरानने

హే మహాదేవీ! ఇలా చేసిన తరువాత మళ్లీ భాను (సూర్యుడు) చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేయాలి. హే దేవేశీ, హే వరాననే! మంత్రంతో ఏడు సార్లు చేయాలి.

Verse 137

तमुष्टवाम इति ऋक्प्रथमा परिकीर्तिता । एतोन्विन्द्रं स्तवामेति द्वितीया परिकीर्तिता

‘తముష్టవామ’—ఇది మొదటి ఋక్ మంత్రంగా ప్రకటించబడింది; మరియు ‘ఏతోన్వింద్రం స్తవామే’—ఇది రెండవ ఋక్ మంత్రంగా ప్రకటించబడింది.

Verse 138

इंद्र शुद्धो न आगहि तृतीया परिकीर्तिता । इन्द्रं शुद्धो हि नो रयिं चतुर्थी परिकीर्तिता

‘ఇంద్ర శుద్ధో న ఆగహి’—ఇది మూడవ ఋక్ మంత్రంగా ప్రకటించబడింది; మరియు ‘ఇంద్రం శుద్ధో హి నో రయిం’—ఇది నాలుగవ ఋక్ మంత్రంగా ప్రకటించబడింది.

Verse 139

अस्य वामस्येति शुभे पञ्चमी परिकीर्तिता । त्रिभिष्ट्वं देव इति वै षष्ठी च परिकीर्तिता

‘అస్య వామస్య’—ఇది శుభమైన ఐదవ ఋక్‌గా ప్రకటించబడింది; మరియు ‘త్రిభిష్ట్వం దేవ’—ఇది నిజంగా ఆరవ ఋక్‌గా ప్రకటించబడింది.

Verse 141

तानि ते कथयाम्यद्य दश सामानि सुन्दरि । हुंकारः प्रणवोद्गीथः प्रस्तावश्च चतुष्टयम्

ఓ సుందరీ, నేడు నేను నీకు ఆ దశ సామగానాలను చెప్పుచున్నాను—హుంకారము, ప్రణవ-ఉద్గీథము, ప్రస్తావము; ఇవి నాలుగింటి చతుష్టయము.

Verse 142

पञ्चमं प्रहरो यत्र षष्ठमारण्यकं तथा । निधनं सप्तमं साम्नां सप्तसिद्धिमिति स्मृतम्

ఏ క్రమంలో ఐదవది ‘ప్రహర’ అని, ఆరవది ‘ఆరణ్యక’ అని, సామగానాలలో ఏడవది ‘నిధన’ అని పిలువబడునో—అది ‘సప్తసిద్ధి’గా స్మరింపబడుతుంది.

Verse 143

पञ्चविध्यमिति प्रोक्तं ह्रींकारप्रणवेन तु । अष्टमं च तथा साध्यं नवमं वामदेवकम्

హ్రీంకారము మరియు ప్రణవము (ఓం) యొక్క సంయోగముచేత ఇది ‘పంచవిధ’మని చెప్పబడింది. ఎనిమిదవది ‘సాధ్య’ము, తొమ్మిదవది ‘వామదేవక’ము.

Verse 144

ज्येष्ठं तु दशमं साम वेधसे प्रियमुत्तमम् । एतेषां देवि साम्नां वै जाप्यं कार्यं विधानतः

పదవ సామము ‘జ్యేష్ఠ’మని—అత్యుత్తమమై వేదసు (సృష్టికర్త)కు ప్రియమైనదని చెప్పబడింది. ఓ దేవీ, ఈ సామముల జపము విధివిధానముగా చేయవలెను.

Verse 145

ज्येष्ठसामपरं चैव द्वितीयं गदतः शृणु । न च श्राव्यं द्वितीयं तु जप्तव्यं मुक्तिमिच्छता

జ్యేష్ఠ-సామము తరువాత ఉన్న రెండవ (మంత్ర)మును నా వాక్యమున వినుము. ఈ రెండవది బహిరంగంగా పఠింపరాదు; మోక్షం కోరువాడు గోప్యంగా జపించవలెను.

Verse 146

तज्जाप्यं परमं प्रोक्तं स्वयं देवेन भानुना । जाप्यस्य विनियोगोऽस्य लक्षणं च निबोध मे । स्तोभसारं श्वासलीनमोंकारादि स्मृतं बुधैः

ఈ జపం పరమమని ప్రకటించబడింది; దివ్య సూర్యదేవుడు భానువే స్వయంగా ఉపదేశించాడు. దీని వినియోగమును, లక్షణమును నన్ను నుండి గ్రహించు—స్తోభాక్షరాలే దీని సారం, ఇది శ్వాసలో లీనమై ఉంటుంది, ఓంకారంతో ప్రారంభమవుతుంది—అని జ్ఞానులు స్మరించారు.

Verse 147

ऊर्भानुश्च तथा धर्मं धर्मः सत्यं ह्यृत तथा । धर्मं ये धर्मवद्धर्मे धर्मे वै निधनं गताः

‘ఊర్భాను’ అలాగే ‘ధర్మ’; ‘ధర్మ’మే సత్యం, అదే ఋతం (సార్వత్రిక నియమం) కూడా. ధర్మంలో స్థిరమై ధర్మానుసారంగా జీవించి, ధర్మంలోనే అంత్యాన్ని పొందువారు—ధర్మజ ఫలాన్ని పొందుతారు.

Verse 148

यदेभिश्च यजेच्छब्दैरुचितं सामगैर्द्विजैः । जाप्यं चैतत्परं प्रोक्तं स्वयं देवेन भानुना

ఈ ‘యజేత్’ పదాలతో సామగానం చేసే ద్విజులు పూజలో యథావిధిగా ఉపయోగించేది—అదే ఈ పరమ జపం; దివ్య సూర్యదేవుడు భానువే స్వయంగా ప్రకటించాడు.

Verse 149

एतद्वै जप्यमानस्तु पुनरावर्तते न तु । सर्वरोगविनिर्मुक्तो मुच्यते ब्रह्महत्यया

ఈ జపాన్ని నిరంతరం జపించువాడు మళ్లీ తిరిగి రాడు (పునర్జన్మకు లోనుకాడు). అతడు సమస్త రోగాల నుండి విముక్తుడై బ్రహ్మహత్య పాపం నుండికూడా విడుదల పొందుతాడు.

Verse 150

आज्यदोहाद्यदोहेति ज्येष्ठसाम्नोऽपि लक्षणम्

‘ఆజ్యదోహాద్యదోహే’—ఇదికూడా జ్యేష్ఠ-సామన్ యొక్క లక్షణమని చెప్పబడింది.

Verse 151

इति संपूज्य देवेशं ततः कुर्यात्परां स्तुतिम् । ऋग्भिर्वे पंचभिश्चैव शृणुष्वैकमनास्तु ताः

ఈ విధంగా దేవేశ్వరుని సమ్యక్‌గా పూజించిన తరువాత, ఐదు ఋగ్‌మంత్రాలతో పరమ స్తుతిని చేయవలెను. వాటిని ఏకాగ్రచిత్తంతో వినుము.

Verse 152

उक्षाणं पृश्निमिति वै प्रथमा परिकीर्तिता । चत्वारि वाक्परीति वै द्वितीया परिकीर्तिता

‘ఉక్షాణం పృశ్నిమ్’ అనేది మొదటి ఋక్‌గా ప్రకటించబడింది. ‘చత్వారి వాక్పరీ’ అనేది రెండవ ఋక్‌గా ప్రకటించబడింది.

Verse 153

इंद्रं मित्रं तृतीया तु ऋक्चैव परिकीर्तिता । कृष्णं नियानं हि तथा चतुर्थी परिकीर्तिता

‘ఇంద్రం మిత్రం’ అనేది మూడవ ఋక్‌గా ప్రకటించబడింది; అలాగే ‘కృష్ణం నియానం’ అనేది నాల్గవ ఋక్‌గా ప్రకటించబడింది.

Verse 154

द्वादशप्रथम इति पंचमी परिकीर्तिता । यो रत्नवाहीत्यनया किरीटं योजयेद्रवेः

‘ద్వాదశప్రథమ’ అనేది ఐదవ ఋక్‌గా ప్రకటించబడింది. ‘యో రత్నవాహీ’ అనే మంత్రంతో రవిదేవునికి కిరీటాన్ని సమర్పించాలి.

Verse 155

गतेहनामित्यनया अव्यंगं भास्करं न्यसेत् । अनेन विधिना देवि पूजयेद्विधिवद्रविम्

‘గతేహనామ్’ అనే మంత్రంతో నిర్మలుడైన భాస్కరుని స్థాపించాలి. ఓ దేవీ, ఈ విధానంతో విధివిధానంగా రవిని పూజించాలి.

Verse 156

इत्येष ते मया ख्यातः प्रतिमापूजने विधिः

ఇట్లుగా ప్రతిమాపూజా విధానము నేను నీకు సమ్యకంగా వివరించితిని।

Verse 157

अनेनविधिना यस्तु सततं पूजयेद्रविम् । स प्राप्नोत्यधिकान्कामानिह लोके परत्र च

ఈ విధానముతో ఎవరైతే నిత్యము రవిని పూజించునో, అతడు ఇహలోకములోను పరలోకములోను అధికమైన కోరికల ఫలములను పొందును।

Verse 158

पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम् । कन्यार्थी लभते कन्यां विद्यार्थी वेदविद्भवेत्

పుత్రార్థి పుత్రుని పొందును, ధనార్థి ధనమును పొందును. కన్యార్థి కన్యను పొందును, విద్యార్థి వేదవిదుడగును।

Verse 159

निष्कामः पूजयेद्यस्तु स मोक्षं याति वै ध्रुवम् । अस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यादर्कसूर्यप्रभावतः

కానీ నిష్కాముడై పూజించువాడు నిశ్చయంగా మోక్షమును పొందును; ఈ క్షేత్రమాహాత్మ్యము మరియు అర్క-సూర్య ప్రభావము వలన।

Verse 160

अन्यत्र ब्राह्मणानां च कोटिना यत्फलं लभेत् । अर्कस्थले तथैकेन भोजितेन तु तत्फलम्

ఇతరత్ర కోటి బ్రాహ్మణులకు భోజనము పెట్టిన ఫలము ఏదో, అర్కస్థలములో ఒక్క బ్రాహ్మణునికి భోజనము పెట్టినచో అదే ఫలము లభించును।

Verse 161

स्नानं दानं जपो होमः सूर्यपर्वणि यत्कृतम् । तत्सर्वं कोटिगुणितं सूर्यकोटिप्रभावतः

సూర్యపర్వదినమున చేయబడిన స్నానం, దానం, జపం, హోమం—ఇవన్నీ సూర్యుని కోటి ప్రభావశక్తివలన కోటిగుణముగా ఫలిస్తాయి.

Verse 162

माघमासे नरो यस्तु सप्तम्यां रविवासरे । कृष्णपक्षे महादेवि जागरं श्रद्धयाऽचरेत् । अर्कस्थलसमीपे तु स याति परमां गतिम्

ఓ మహాదేవీ! మాఘమాసమున కృష్ణపక్షములో ఆదివారమున వచ్చే సప్తమీనాడు ఎవడు శ్రద్ధతో అర్కస్థల సమీపమున రాత్రి జాగరణం చేస్తాడో, వాడు పరమగతిని పొందును.

Verse 163

गोशतस्य प्रदत्तस्य कुरुक्षेत्रे च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति तत्रार्कस्थलदर्शनात्

కురుక్షేత్రమున వంద గోవులను దానం చేసిన ఫలము ఏదో, అదే ఫలము అక్కడ అర్కస్థల దర్శనమాత్రముననే లభిస్తుంది.

Verse 164

अर्कस्थलः पूजनीयस्तत्र स्थाने निवासिभिः । जपापुष्पैरर्कपुष्पै रोगिभिस्तु विशेषतः

ఆ ప్రాంతమున నివసించువారు అర్కస్థలమును పూజించవలెను—జపా పుష్పములు, అర్క పుష్పములతో; ముఖ్యంగా రోగులు విశేషంగా పూజించవలెను.

Verse 165

न च पत्रोर्णकुसुमैर्न चैवोन्मत्तसंभवैः । न चाम्रातकजैः पुष्पैरर्चनीयो दिवाकरः

దివాకరుడైన సూర్యుని పూజను పత్రోర్ణ పుష్పములతోను, ఉన్మత్తా వృక్షజ పుష్పములతోను, ఆమ్రాతక పుష్పములతోను చేయరాదు.

Verse 166

आम्रातकस्य कुसुमं निर्माल्यमिव दृश्यते । अप्रत्यग्रं बहिर्यस्मात्तस्मात्तत्परिवर्जयेत्

ఆమ్రాతక పుష్పం నిర్మాల్యంలా కనిపిస్తుంది; బయటకు తాజాదనం లేకపోవునందున దానిని వర్జించవలెను.

Verse 167

नाविज्ञातं प्रदातव्यं न म्लानं न च दूषितम् । न च पर्य्युषितं माल्यं दातव्यं भूतिमिच्छता

భూతిని కోరువాడు తెలియని దానిని, వాడిపోయినదానిని, దూషితమైనదానిని, అలాగే పాతబడిన మాల్యాన్ని అర్పించకూడదు.

Verse 168

देवमुल्लोचयेद्यस्तु तत्क्षणात्पुष्पलोभतः । पुष्पाणि च सुगन्धानि भोजकेनेतराणि च

కాని పుష్పలోభంతో ఏ భోజకుడైనా దేవునికి అర్పించిన పుష్పాలను ఆ క్షణమే తీసివేస్తే—అవి సుగంధ పుష్పాలైనా, ఇతర రకాలైనా—

Verse 169

ब्रह्महत्यामवाप्नोति भोजको लोभमोहितः । महारौरवमासाद्य पच्यते शाश्वतीः समाः

లోభమోహితుడైన ఆ భోజకుడు బ్రహ్మహత్యాపాపాన్ని పొందుతాడు; మహారౌరవ నరకాన్ని చేరి శాశ్వత సంవత్సరాలు బాధపడతాడు.

Verse 170

हन्त ते कीर्त्तयिष्यामि धूपदानविधिं परम् । प्रदानाद्देवदेवस्य येन धूपेन यत्फलम्

ఇప్పుడు నీకు ధూపదానమునకు పరమ విధానాన్ని ప్రకటించెదను; దేవదేవునికి ధూపం సమర్పించుటవలన కలుగు ఫలమును కూడా చెప్పెదను.

Verse 171

सदार्चने च धूपेन सामीप्यं कुरुते रविः । प्रदद्यात्सकलं कामं यद्यदिच्छति मानवः

నిత్యంగా ధూపంతో ఆరాధించితే రవిదేవుడు తన సాన్నిధ్యాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. మనిషి ఏది కోరితే ఆ కోరికలన్నీ ఆయన అనుగ్రహిస్తాడు.

Verse 172

तथैवागुरुधूपेन निधिं दद्यादभीप्सितम् । आरोग्यार्थी धनार्थी च नित्यदा गुग्गलं दहेत्

అదేవిధంగా అగరు ధూపం సమర్పిస్తే కోరిన నిధి లభిస్తుంది. ఆరోగ్యం కోరువాడు, ధనం కోరువాడు—ఇద్దరూ నిత్యం గుగ్గులు ధూపం దహించాలి.

Verse 173

पिंडातधूपदानेन सदा तुष्यति भानुमान् । आरोग्यं च स्वयं दद्यात्सौख्यं च परमं भवेत्

పిండాత ధూపదానం చేయడం వల్ల భానుమాన్ ఎల్లప్పుడూ తృప్తి చెందుతాడు. ఆయనే ఆరోగ్యాన్ని ప్రసాదిస్తాడు; పరమ సుఖం కలుగుతుంది.

Verse 174

श्रीवासकस्य धूपेन वाणिज्यं सकलं लभेत् । रसं सर्जरसं चैव दहतोऽर्थागमो भवेत्

శ్రీవాసక ధూపంతో అన్ని రకాల వ్యాపారాల్లో విజయము లభిస్తుంది. రసం, ముఖ్యంగా సర్జరసం, దహించేవానికి ధనప్రవాహం కలుగుతుంది.

Verse 175

देवदारुं च दहतो भवत्यन्नमथाक्षयम् । विलेपनं कुंकुमेन सर्वकामफलप्रदम्

దేవదారు దహించేవానికి అన్నం అక్షయమవుతుంది. కుంకుమ వिलेపనం సమస్త కోరికల ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 176

इह लोके सुखी भूत्वा अक्षयं स्वर्गमाप्नुयात् । चंदनस्य प्रलेपेन श्रियमायुश्च विंदति

ఈ లోకంలో సుఖిగా ఉండి మనిషి అక్షయ స్వర్గాన్ని పొందును. చందన లేపనంతో శ్రీమంతతనమూ దీర్ఘాయుష్షూ లభించును.

Verse 177

रक्तचन्दनलेपेन सर्वं दद्याद्दिवाकरः । अपि रोगशतैर्ग्रस्तः क्षेममारोग्यमाप्नुयात्

రక్తచందన లేపనంతో దివాకరుడు (సూర్యుడు) సమస్తాన్ని ప్రసాదించును. వందల రోగాలతో బాధపడినవాడైనా క్షేమమూ ఆరోగ్యమూ పొందును.

Verse 178

गतिगंधं च सौभाग्यं परमं विंदते नरः । कस्तूरिकामर्दनकैरैश्वर्यमतुलं लभेत्

మనిషి మధుర సువాసనను, పరమ సౌభాగ్యాన్ని పొందును. కస్తూరి మర్దన (ఉంగuent) చేయుటవలన అతుల ఐశ్వర్యం లభించును.

Verse 179

कर्पूरसंयुतैर्गंधैः क्ष्माधिपाधिपतिभवेत् । चतुःसमेन गंधेन सर्वा न्कामानवाप्नुयात्

కర్పూరమిశ్రిత సుగంధాలతో అతడు రాజాధిరాజుడగును. నాలుగు ద్రవ్యాలు సమంగా కలిసిన గంధంతో సమస్త కోరికలు పొందును.

Verse 180

एतत्ते कथितं देवि सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम् । सविस्तरं मया ख्यातं किमन्यत्परिपृच्छसि

హే దేవీ! సూర్యుని ఈ ఉత్తమ మహాత్మ్యాన్ని నీకు చెప్పితిని. నేను విస్తారంగా వివరించితిని—ఇంకేమి ప్రశ్నించదలచితివి?

Verse 181

देव्युवाच । यद्येवं भगवान्सूर्यः सर्वतेजस्विनां वरः । स कथं ग्रस्यते देव सैंहिकेयेन राहुणा

దేవి పలికెను—భగవాన్ సూర్యుడు సమస్త తేజస్వులలో శ్రేష్ఠుడైతే, ఓ దేవా! సింహికాపుత్రుడైన రాహువు ఆయనను ఎలా గ్రసిస్తాడు?

Verse 182

ईश्वर उवाच । शृणु दैवि प्रवक्ष्यामि सर्व पापप्रणाशनम् । कारणं ग्रहणस्यापि भ्रांतेर्विच्छेदकारकम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే దేవీ, వినుము; సమస్త పాపాలను నశింపజేసే, గ్రహణానికి కూడా నిజమైన కారణమైన, భ్రమను ఛేదించే తత్త్వాన్ని నేను వివరిస్తాను.

Verse 183

राहुरादित्यबिंबस्याधस्तात्तिष्ठति भामिनि । अमृतार्थी विमानस्थो यावत्संस्रवतेऽमृतम्

హే భామిని! రాహువు సూర్యబింబం క్రింద నిలుచుంటాడు; విమానస్థుడై అమృతార్థిగా, అమృతధార ప్రవహించు వరకు (అక్కడే ఉంటాడు).

Verse 184

बिंबेनांतरितो देवि आदित्यग्रहणं हि तत् । न कश्चिद्ग्रसितुं शक्त आदित्यो दहति ध्रुवम्

హే దేవీ! మధ్యలో బింబం అడ్డుపడి సూర్యుడు మరుగుపడితే దానినే ‘ఆదిత్యగ్రహణం’ అంటారు; కాని సూర్యుని నిజంగా ఎవ్వరూ గ్రసించలేరు, ఎందుకంటే ఆదిత్యుడు నిశ్చయంగా దహించును.

Verse 185

आदित्यदेहजाः सर्वे तथान्ये देवदानवाः

దేవతలూ దానవులూ—అందరూ—ఆదిత్యుని దేహమునుండి జన్మించారు; అలాగే ఇతరులూ (అతనినుండే) ఉద్భవించారు.

Verse 186

आदिकर्त्ता स्वयं यस्मादादित्यस्तेन चोच्यते । प्रभासे संस्थितो देवः सर्वपातकनाशनः

ఆయనే స్వయంగా ఆదికర్త కావున ‘ఆదిత్యుడు’ అని పిలువబడతాడు. ప్రభాసంలో నివసించే ఆ దేవుడు సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తాడు.

Verse 187

भुक्तिमुक्तिप्रदो देवो व्याधिदुष्कृतनाशकृत् । तत्र सिद्धाः पुरा देवि लोकपाला महर्षयः

ఆ దేవుడు భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించి, వ్యాధులనూ దుష్కర్మలనూ నశింపజేస్తాడు. ఓ దేవీ, అక్కడ పురాతనకాలంలో సిద్ధులు, లోకపాలకులు, మహర్షులు సిద్ధిని పొందారు.

Verse 188

सिद्धा विद्या धरा यक्षा गंधर्वा मुनयस्तथा । धनदोऽपि तथा भीष्मो ययातिर्गालवस्तथा

సిద్ధులు, విద్యాధరులు, యక్షులు, గంధర్వులు, మునులు; అలాగే ధనదుడు (కుబేరుడు), భీష్ముడు, యయాతి, గాలవుడు కూడా (ఆ పుణ్యక్షేత్ర మహిమతో సంబంధించి ఉన్నారు).

Verse 189

सांबश्चैव तथा देवि परां सिद्धिमितो गताः । इदं रहस्यं देवेशि सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम्

ఓ దేవీ, సాంబుడూ ఇక్కడినుంచే పరమ సిద్ధిని పొందాడు. ఓ దేవేశీ, ఇదే సూర్యమాహాత్మ్యమనే ఉత్తమ రహస్యం.

Verse 190

न देयं दुष्टबुद्धीनां पापिनां च विशेषतः । न नास्तिकेऽश्रद्दधाने न क्रूरं वा कथंचन

ఇది దుష్టబుద్ధిగలవారికి, ముఖ్యంగా పాపులకు ఇవ్వకూడదు; నాస్తికునికి కాదు, శ్రద్ధలేనివారికి కాదు, క్రూరునికీ—ఏ పరిస్థితిలోనూ కాదు.

Verse 191

इमां कथामनुब्रूयात्तथा नाऽसूयके शिवे । इदं पुत्राय शिष्याय धर्मिणे न्यायवर्तिने

ఈ పుణ్యకథను శివభక్తుడైన, అసూయలేని జనునికే యథావిధిగా బోధించాలి. ఇది ధర్మనిష్ఠుడైన, న్యాయమార్గవర్తి అయిన కుమారునికి గాని శిష్యునికి గాని ఇవ్వదగినది.

Verse 192

कथनीयं महाब्रह्म सूर्यभक्ताय सुव्रते । अर्कस्थलस्य देवस्य माहात्म्यमिदमुत्तमम्

ఓ మహాబ్రహ్మా! సూర్యభక్తుడైన, సువ్రతధారుడైన సాధకునికే ఇది బోధించాలి. అర్కస్థల దేవుని ఈ ఉత్తమ మహాత్మ్యాన్ని అతనికే చెప్పవలెను.

Verse 193

यः श्राद्धे श्रावयेद्देवि ब्राह्मणान्संशितव्रतान् । तस्यानंतं भवेद्देवि यद्दानं पुरुषस्य वै

ఓ దేవి! శ్రాద్ధ సమయంలో నియమవ్రతులైన బ్రాహ్మణులకు ఈ కథను శ్రవింపజేసే పురుషుని దానపుణ్యం, దేవి, అనంతమవుతుంది.

Verse 194

यातुधाना न हिंसंति तच्छ्राद्धं भयविह्वलाः

ఆ శ్రాద్ధాన్ని చూసి భయవిహ్వలులైన యాతుధానులు దానికి హాని చేయరు.

Verse 195

पंक्तिपावनतां यांति येऽपि वै पंक्तिदूषकाः । सुतवाञ्जन्मवांश्च स्यात्सर्वकाममनोरमः

పంక్తిని దూషించే వారైనా సరే వారు పంక్తిపావనులవుతారు. మనిషి సంతానవంతుడై, ఉత్తమ జన్మ పొందీ, సమస్త కోరికలలో మనోహర ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 196

प्रवासिभिर्बंधुवर्गैः संयुज्येत सदा नरः । नष्टैः संयुज्यते चार्थैरपरैश्चापि चिंतितैः

మనుడు ఎల్లప్పుడూ ప్రవాసంలో ఉన్న బంధువర్గంతో మళ్లీ కలుసుకుంటాడు. పోయిన ధనం మరియు దీర్ఘకాలంగా కోరుకున్న ఇతర లాభాలు కూడా తిరిగి లభిస్తాయి।

Verse 197

रक्ष्यते यागिनीभिश्च प्रियैश्च न वियुज्यते । उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा शृणुयाद्ब्राह्मणः सदा । सर्वान्कामांश्च लभते नात्र कार्या विचारणा

అతడు యాగినీలచే రక్షింపబడతాడు; ప్రియమైన వాటి నుండి విడిపోడు. ఆచమనం చేసి శుచిగా మారి బ్రాహ్మణుడు ఎల్లప్పుడూ శ్రవణం చేయాలి; అతడు సమస్త కోరికలను పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 198

वैश्यः समृद्धिमतुलां क्षत्रियः पृथिवीपतिः । वणिजश्चापि वाणिज्यमखंडं शतसंख्यया । लभेयुः कीर्तनादस्याः सूर्योत्पत्तेर्वरानने

ఓ వరాననే, సూర్యుని అవతరణ మహిమను కీర్తించడం వల్ల వైశ్యుడు అపార సమృద్ధిని పొందుతాడు; క్షత్రియుడు భూపతిగా అవుతాడు; వ్యాపారి వాణిజ్యం శతగుణంగా పెరిగి అఖండంగా సాగుతుంది।

Verse 199

शूद्राश्चैवाभिलषितान्कामान्प्राप्स्यंति भामिनि । अपमृत्युभयं घोरं मृत्युतोऽपि महाभयम्

ఓ భామినీ, శూద్రులు కూడా తమకు కావలసిన కోరికలను పొందుతారు. మరణానికన్నా భయంకరమైన అకాలమరణ భయం పూర్తిగా నశిస్తుంది।

Verse 200

नश्यते नात्र संदेहो राजद्वारकृतं च यत् । सर्वकामसमृद्धात्मा सूर्यलोके महीयते

ఇందులో సందేహం లేదు: రాజద్వారంలో చేసిన దోషకర్మ కూడా నశిస్తుంది. సమస్త కోరికల సమృద్ధితో అంతఃకరణం పరిపూర్ణమైనవాడు సూర్యలోకంలో గౌరవింపబడతాడు।

Verse 201

इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं सूर्यदैवतम् । अर्कस्थलप्रसंगेन किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

హే దేవీ, అర్కస్థల ప్రసంగంతో సూర్యదేవుని మహాత్మ్యం చెప్పబడింది. ఇప్పుడు నీవు ఇంకేమి వినదలచుకున్నావు?

Verse 202

स्थानं शाश्वतमोजसां गतिरपां दीपो दिशामक्षयः सिद्धेर्द्वारमपावभेदि जगतां साधारणं लोचनम् । हैमं पुष्करमंतरिक्षसरसो दीप्तं दिवः कुण्डलं कालोन्मानविभावनाक्षतलयं बिंबं रवेः पातु वः

శాశ్వత తేజస్సుకు నిలయమైనది, జలాలకు గతి-ఆశ్రయమైనది, దిశలకు అక్షయ దీపమైనది, మలాన్ని ఛేదించి సిద్ధికి ద్వారమైనది, సమస్త లోకాలకు సామాన్య నేత్రమైనది—ఆ సూర్యుని దీప్త బింబం మీకు రక్షణ కలిగించుగాక. అది మధ్యాకాశ సరస్సులో స్వర్ణ కమలంలా, దివ్యలోక కుండలంలా ప్రకాశిస్తుంది; కాలమానాన్ని తెలియజేసేది, మరియు చివరికి అఖండమై ఉన్నదాన్నికూడా లయంలో కలిపివేయునది.