Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 120

Devanagari script

यः सूर्यायतनं भक्त्या गैरिकेणोपलेपयेत् । प्राप्नुयान्महतीं लक्ष्मीं रोगैश्चापि प्रमुच्यते

Transliteration

yaḥ sūryāyatanaṃ bhaktyā gairikeṇopalepayet | prāpnuyānmahatīṃ lakṣmīṃ rogaiścāpi pramucyate

Translation

భక్తితో సూర్యదేవుని ఆలయాన్ని గైరిక (ఎర్ర గేరు)తో లేపనం చేసే వాడు మహాలక్ష్మీ (సమృద్ధి)ని పొందుతాడు; రోగాల నుండీ విముక్తుడవుతాడు।

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम (relative pronoun)

• सूर्य-आयतनम्: the Sun’s shrine/abode
• सूर्य-आयतनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + आयतन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सूर्यस्य आयतनम्)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• गैरिकेण: with red ochre
• गैरिकेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गैरिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• उपलेपयेत्: should plaster/anoint
• उपलेपयेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप + लिप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense possible in usage ('cause to be plastered')

• प्राप्नुयात्: would obtain
• प्राप्नुयात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• महतīm: great
• महतīm: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying लक्ष्मीम्)

• लक्ष्मीम्: prosperity, Lakṣmī
• लक्ष्मीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• रोगैः: from diseases
• रोगैः: Apadana (Ablative sense via instrumental/अपादान)
• Type: Noun
• Root: रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (अपादान/वियोगार्थे), बहुवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थक-निपात (particle: 'also/even')

• प्रमुच्यते: is released/freed
• प्रमुच्यते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः (passive sense: 'is freed')

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Sūrya-āyatana within Prabhāsa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee reverently smears a Sun-shrine with red ochre (gairika), the sanctum glowing with solar radiance; offerings arranged neatly, the space freshly purified.

Characters & Entities

• Sūrya
• Sūryāyatana (Sun shrine)
• Gairika (red ochre)
• Lakṣmī (as fortune)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sevā (devotional service) to a holy shrine is itself worship, bringing both fortune and well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Sūryāyatana (Sun shrine) within Prabhāsa Kṣetra, praised for the merit of service performed there.

What ritualistic prescription is mentioned?

Devotionally plastering/smearing the Sun shrine with gairika (red ochre) to gain prosperity and relief from disease.