Adhyaya 129

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि अक्षमालेश्वरं परम् । सागरार्कादीशकोणे पंचाशद्धनुषान्तरे

ఈశ్వరుడు పలికెను—తదుపరి, ఓ మహాదేవీ, పరమ అక్షమాలేశ్వరుని దర్శించుటకు వెళ్లవలెను; ఆయన సాగరార్క–ఆదీశ కోణంలో యాభై ధనుస్సుల దూరంలో ఉన్నాడు.

Verse 2

संस्थितं पापशमनं युगलिंगं महाप्रभम् । अक्षमालेश्वरंनाम पुरा तस्य प्रकीर्तितम् । उग्रसेनेश्वरं नाम ख्यातं तस्यैव साम्प्रतम्

అక్కడ పాపశమనకరమైన, మహాప్రభతో ప్రకాశించే యుగలింగం స్థాపితమై ఉంది. పూర్వం అది ‘అక్షమాలేశ్వర’ అని ప్రసిద్ధి; ఇప్పుడు అదే ‘ఉగ్రసేనేశ్వర’ అని ఖ్యాతి పొందింది.

Verse 3

देव्युवाच । अक्षमालेश्वरं नाम यत्पूर्वं समुदाहृतम् । कथं तदभवद्देव कथयस्व प्रसादतः

దేవి పలికెను—ఓ దేవా, పూర్వం ‘అక్షమాలేశ్వర’ అని చెప్పబడిన ఆ నామం ఎలా ఏర్పడింది? కృపచేసి నాకు వివరించండి.

Verse 4

ईश्वर उवाच । आसीत्पुरा महादेवि सती चाध मयोनिजा । अक्षमालेति वै नाम्ना सतीधर्मपरायणा

ఈశ్వరుడు పలికెను - ఓ మహాదేవీ! పూర్వము అక్షమాల అను పేరు గల ఒక పతివ్రత ఉండెను, ఆమె తక్కువ కులమున జన్మించిననూ సతీధర్మమునందు నిష్ఠ గలది.

Verse 5

कदाचित्समनुप्राप्ते दुर्भिक्षे कालपर्ययात् । ऋषयश्च महादेवि क्षुधाक्रान्ता विचेतसः

ఓ మహాదేవీ! ఒకానొక సమయమున కాలవశమున కరువు సంభవించగా, ఋషులు ఆకలితో అలమటించి దిక్కుతోచని స్థితిలో ఉండిరి.

Verse 6

सर्वे चान्नं परीप्संतो गताश्चण्डालवेश्मनि । ज्ञात्वान्नसंग्रहं तस्य प्रार्थयाञ्चक्रुरन्त्यजम्

వారందరూ అన్నమును కోరుచు ఒక చండాలుని ఇంటికి వెళ్ళిరి. అక్కడ అన్నము నిల్వ ఉన్నదని తెలుసుకొని, వారు ఆ అంత్యజుని వేడుకొనిరి.

Verse 7

भोभोऽन्त्यज महाबुद्धे रक्षास्मानन्नदानतः । प्राणसंदेहमापन्नान्कृशांगान्क्षुत्प्रपीडितान्

"ఓ మహాబుద్ధిమంతుడా! ఓ అంత్యజా! అన్నదానము చేసి మమ్ములను రక్షింపుము. మేము ఆకలితో బాధపడుచున్నాము, చిక్కిపోయాము మరియు ప్రాణాపాయ స్థితిలో ఉన్నాము."

Verse 8

अहो धन्योऽसि पूज्योऽसि न त्वमन्त्यज उच्यसे । यदस्मिन्प्रलये याते स्थितं धान्यं गृहे तव

"ఆహా! నీవు ధన్యుడవు, పూజనీయుడవు, నిన్ను అంత్యజుడు అని పిలువరాదు; ఎందుకనగా ఈ ప్రళయకాలమునందు కూడా నీ ఇంట ధాన్యము నిల్వ ఉన్నది."

Verse 9

अनावृष्टिहते देशे सस्ये च प्रलयं गते । एकं यो भोजयेद्विप्रं कोटिर्भवति भोजिता

వర్షాభావంతో బాధపడిన దేశంలో పంటలు నశించినప్పుడు, ఎవడు ఒక్క బ్రాహ్మణునికైనా భోజనం పెట్టునో—అతని దానం కోటి మందికి భోజనం పెట్టిన ఫలంతో సమానం అవుతుంది।

Verse 10

अन्त्यज उवाच । अहो आश्चर्यमतुलं यदेतद्दृश्यतेऽधुना । यदेतन्मद्गृहं प्राप्ता ऋषयश्चान्नकांक्षिणः

అంత్యజుడు అన్నాడు—“అహో! ఈ రోజు అపూర్వమైన ఆశ్చర్యం కనిపిస్తోంది; అన్నకాంక్ష లేని ఋషులు నా ఇంటికి వచ్చారు!”

Verse 11

शूद्रान्नमपि नादेयं ब्राह्मणैः किमुतान्त्यजात्

“బ్రాహ్మణులు శూద్రుని అన్నమును కూడా స్వీకరించరాదు—అంత్యజుని నుండి అయితే మరింతగా కాదు.”

Verse 12

आमं वा यदि वा पक्वं शूद्रान्नं यस्तु भक्षति । स भवेच्छूकरो ग्राम्यस्तस्य वा जायते कुले

“పచ్చిదైనా వండినదైనా—శూద్రుని అన్నమును ఎవడు భక్షించునో, అతడు గ్రామ్య పందిగా అవుతాడు; లేక అతని వంశంలో అటువంటి జన్మ కలుగుతుంది.”

Verse 13

अमृतं बाह्मणस्यान्नं क्षत्रियान्नं पयः स्मृतम् । वैश्यान्नमन्नमित्याहुः शूद्रान्नं रुधिरं स्मृतम्

“బ్రాహ్మణుని అన్నము అమృతముగా భావించబడింది; క్షత్రియుని అన్నము పాలుగా స్మరించబడింది. వైశ్యుని అన్నము ‘అన్నము’ అని మాత్రమే అంటారు; శూద్రుని అన్నము రక్తముగా స్మృతమైంది.”

Verse 14

शूद्रान्नं शूद्रसंपर्कं शूद्रेण च सहासनम् । शूद्रादन्नागमश्चैव ज्वलंतमपि पातयेत्

శూద్రుని అన్నం, శూద్రసంపర్కం, శూద్రునితో ఒకే ఆసనంపై కూర్చోవడం—అలాగే శూద్రుని నుండి అన్నం పొందడమూ—ఇవన్నీ, అత్యవసరమైనా ‘మండుతున్న’ స్థితిలోనైనా, విడిచిపెట్టవలెను।

Verse 15

अग्निहोत्री तु यो विप्रः शूद्रान्नान्न निवर्तते । एते तस्य प्रणश्यंति आत्मा ब्रह्म त्रयोऽग्नयः

అగ్నిహోత్రం నిర్వహించే బ్రాహ్మణుడు శూద్రాన్నం నుండి నివర్తించకపోతే, అతనికి ఇవి నశిస్తాయి—ఆత్మ, బ్రహ్మతేజస్సు, మరియు త్రివిధ పవిత్ర అగ్నులు।

Verse 16

शूद्रान्नेनोदरस्थेन ब्राह्मणो म्रियते यदि । षण्मासाभ्यन्तरे विप्रः पिशाचः सोऽभिजायते

శూద్రాన్నం కడుపులో ఉండగానే బ్రాహ్మణుడు మరణిస్తే, ఆ విప్రుడు ఆరు నెలలలోపే పిశాచ-యోనిలో జన్మిస్తాడు।

Verse 17

शूद्रान्नेन द्विजो यस्तु अग्निहोत्रं जुहोति च । चण्डालो जायते प्रेत्य शूद्राच्चैवेह दैवतः

శూద్రాన్నంతో అగ్నిహోత్రంలో ఆహుతి సమర్పించే ద్విజుడు, మరణానంతరం చండాలుడిగా జన్మిస్తాడు; ఈ లోకంలోనే అతని దేవతా-స్థితి కూడా శూద్రస్థాయికి దిగజారుతుంది।

Verse 18

यस्तु भुञ्जति शूद्रान्नं मासमेकं निरन्तरम् । इह जन्मनि शूद्रत्वं मृतः शूद्रोऽभिजायते

ఎవడు ఒక నెల నిరంతరం శూద్రాన్నం భుజిస్తాడో, వాడు ఈ జన్మలోనే శూద్రత్వాన్ని పొందుతాడు; మరణించిన తరువాత కూడా శూద్రుడిగానే జన్మిస్తాడు।

Verse 19

राजान्नं तेज आदत्ते शूद्रान्नं ब्रह्मवर्चसम् । आयुः सुवर्णकारान्नं यशश्चर्मावकर्तिनः

రాజుని అన్నం తేజస్సును హరిస్తుంది; శూద్రుని అన్నం బ్రహ్మవర్చస్సును నశింపజేస్తుంది. స్వర్ణకారుని అన్నం ఆయుష్షును క్షయింపజేస్తుంది; చర్మకారుని అన్నం యశస్సును హరించుతుంది.

Verse 20

कारुकान्नं प्रजा हन्ति बलं निर्णेजकस्य च । गणान्नं गणिकान्नं च लोकेभ्यः परिकृन्तति

కారుకుని అన్నం సంతానాన్ని హరిస్తుంది; ఉతికేవాడి అన్నం బలాన్ని నశింపజేస్తుంది. దేవాలయ సేవకుల అన్నం మరియు గణిక అన్నం మనిషిని ఉన్నత లోకాల నుండి విడదీయుతుంది.

Verse 21

पूयं चिकित्सकस्यान्नं पुंश्चल्याश्चान्नमिन्द्रियम् । विष्ठा वार्धुषिकस्यान्नं शस्त्रविक्रयिणो मलम्

వైద్యుని అన్నం పుయ్యంలాంటిది; వేశ్య అన్నం ఇంద్రియపతనంలాంటిది. వడ్డీ వ్యాపారి అన్నం విసర్జ్యంలాంటిది; ఆయుధ విక్రేత అన్నం మలంలాంటిది.

Verse 22

सहस्रकृत्वस्त्वेतेषामन्ने यद्भक्षिते भवेत् । तदेकवारं भुक्तेन कन्याविक्रयिणो भवेत्

ఈ అన్నాలను వెయ్యిసార్లు తిన్నా కలిగే ఫలం, కన్యావిక్రేత అన్నాన్ని ఒక్కసారి తిన్న ఫలంతో సమానమే అవుతుంది.

Verse 23

सहस्रकृत्वस्तस्यैव भुक्तेऽन्ने यत्फलं भवेत् । तदन्त्यजानामन्नेन सकृद्भुक्तेन वै भवेत्

ఆ (కన్యావిక్రేత) అన్నాన్ని వెయ్యిసార్లు తిన్న ఫలం, అంత్యజుల అన్నాన్ని ఒక్కసారి తిన్నప్పుడే కలుగుతుంది.

Verse 24

तत्कथं मम विप्रेन्द्राश्चंडालस्याधमात्मनः । धर्ममेवं विजानन्तो नूनमन्नं जिहीर्षथ

హే విప్రేంద్రులారా! నేను అధమస్వభావుడైన చండాలుడను; ధర్మాన్ని ఇలా తెలిసికొని కూడా మీరు నిశ్చయంగా నావద్ద నుండి అన్నం స్వీకరించదలచుట ఎలా?

Verse 25

ऋषय ऊचुः । जीवितात्ययमापन्नो योऽन्नमाद्रियते ततः । आकाश इव पंकेन न स पापेन लिप्यते

ఋషులు అన్నారు—జీవితం అంతమయ్యే అంచుకు చేరినవాడు అక్కడి నుండి (అటువంటి మూలం నుండైనా) అన్నం స్వీకరిస్తే, అతడు పాపంతో లిప్తుడు కాడు; ఆకాశం మట్టితో మలినం కాకపోవునట్లు.

Verse 26

अजीगर्तः सुतं हंतुमुपसर्पन्बुभुक्षितः । न चालिप्यत पापेन क्षुत्प्रतीघातमाचरन्

ఆకలితో బాధపడిన అజీగర్త తన కుమారుణ్ని చంపుటకైనా దగ్గరికి వెళ్లెను; అయినా కేవలం ఆకలి నివారణార్థం చేసిన ఆచరణ వల్ల అతడు పాపంతో లిప్తుడుకాలేదు.

Verse 27

भारद्वाजः क्षुधार्तस्तु सपुत्रो विजने वने । बह्वीर्गा उपजग्राह बृहज्ज्योतिर्महामनाः

మహామనస్సు, మహాతేజస్సు గల భారద్వాజ ఋషి కూడా ఆకలితో వ్యాకులుడై, నిర్జన వనంలో కుమారునితో కలిసి అనేక గోవులను పట్టుకొనెను.

Verse 28

क्षुधार्तो गीतमभ्यागाद्विश्वामित्रः श्वजाघनीम् । चण्डालहस्तादादाय धर्माधर्मविचक्षणः

ధర్మాధర్మాలను విచక్షణగా తెలిసిన విశ్వామిత్రుడు కూడా ఆకలితో బాధపడుతూ కుక్క మాంసాన్ని తీసుకొనుటకు వెళ్లి, చండాలుని చేతి నుండి దానిని స్వీకరించాడు.

Verse 29

श्वमांसमिच्छन्नर्तौ तु धर्मान्न च्ययते स्म सः । प्राणानां परिरक्षार्थं वामदेवो न लिप्तवान्

దుర్భిక్షకాలంలో శ్వమాంసం కోరినప్పటికీ అతడు ధర్మం నుండి చ్యుతుడుకాలేదు. ప్రాణరక్షణార్థం వామదేవుడు పాపలేపనము పొందలేదు.

Verse 30

एवं ज्ञात्वा धर्मबुद्धे सांप्रतं मा विचारय । ददस्वान्नं ददस्वान्नमस्माकमिह याचताम्

ధర్మబుద్ధి గలవాడా! ఇది తెలిసి ఇప్పుడు సందేహించకు. అన్నం ఇవ్వు—అన్నం ఇవ్వు—ఇక్కడ యాచిస్తున్న మాకు.

Verse 31

चंडाल उवाच । यद्येवं भवतां कार्यमिदमंगीकृतं धुवम् । तदियं मत्सुता कन्या भवद्भिः परिगृह्यताम्

చండాలుడు అన్నాడు—ఇది మీ కార్యమని నిశ్చయంగా అంగీకరించబడితే, అయితే ఈ నా కుమార్తె కన్యను మీరు వివాహంగా స్వీకరించండి.

Verse 32

भवतां योग्रणीर्ज्येष्ठः स चेमामुद्वहेद्ध्रुवम् । दास्ये वर्षाशनं पश्चादीप्सितं भवतां द्विजाः

మీ నాయకులలో జ్యేష్ఠుడు తప్పక ఈమెను వివాహం చేసుకోవాలి. ఆ తరువాత, ఓ ద్విజులారా, మీకు కావలసినట్లు ఒక సంవత్సరం పాటు అన్నాన్ని నేను ఇస్తాను.

Verse 33

ईश्वर उवाच । इत्युक्ता ऋषयो देवि लज्जयाऽनतकन्धराः । प्रत्यालोच्य यथान्यायं वसिष्ठं समनूद्वहन्

ఈశ్వరుడు అన్నాడు—దేవీ! ఇలా చెప్పబడగానే ఋషులు లజ్జతో తల వంచారు. తరువాత ధర్మోచితంగా ఆలోచించి వశిష్ఠుని (ఆ మార్గాన్ని స్వీకరించమని) ప్రేరేపించారు.

Verse 34

वसिष्ठोऽपि समाख्याय आपद्धर्मं महामनाः । कालस्यानन्तरप्रेक्षी प्रोद्ववाहाऽन्त्यजाङ्गनाम् । अक्षमालेति वै नाम्नीं प्रसिद्धा भुवनत्रये

మహామనస్కుడైన వసిష్ఠుడు ఆపద్ధర్మాన్ని వివరించి, కాలావసరాన్ని పరిశీలించి, విధివిధానంగా అంత్యజ సముదాయానికి చెందిన అక్షమాలా నామినీ స్త్రీని వివాహం చేసెను; ఆమె త్రిలోకములలో ప్రసిద్ధి పొందెను।

Verse 35

यदा स्वकीयतेजोभिरर्कबिंबमरुन्धत । अरुंधती तदा जाता देवदानव वंदिता

ఆమె తన స్వతేజస్సుతో సూర్యబింబాన్నికూడా మసకబార్చినప్పుడు, దేవదానవులచే వందితురాలై ‘అరుంధతీ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందెను।

Verse 36

यादृशेन तु भर्त्रा स्त्री संयुज्येत यथाविधि । सा तादृगेव भवति समुद्रेणेव निम्नगा

ఏ స్వభావముగల భర్తతో స్త్రీ విధిపూర్వకంగా సంయుక్తమగునో, ఆమె కూడా అటువంటిదే అవుతుంది—నది సముద్రంలో కలిసినట్లు।

Verse 37

अक्षमाला वसिष्ठेन संयुक्ताऽधम योनिजा । शार्ङ्गीव मन्दपालेन जगाम ह्यर्हणीयताम्

అక్షమాలా అధమ యోనిలో జన్మించినదైనా, వసిష్ఠునితో సంయుక్తమై గౌరవార్హతను పొందెను—మందపాలునితో సంయుక్తమైన శార్ఙ్గీ వలె।

Verse 38

एवं कालक्रमेणैव प्रभासं क्षेत्रमागताः । सप्तर्षयो महात्मानो ह्यरुंधत्या समन्विताः

ఇలా కాలక్రమేణ మహాత్ములైన సప్తర్షులు అరుంధతీతో కూడి ప్రభాస క్షేత్రానికి వచ్చిరి।

Verse 39

तीर्थानि प्रेषयामासुः सर्वसिद्धिप्रदानि ताम्

సర్వసిద్ధులను ప్రసాదించే ఆ పవిత్ర తీర్థాలకు వారు ఆమెను పంపించారు।

Verse 40

एषामन्वेषमाणानां तव देवी ह्यरुंधती । अपश्यल्लिंगमेकं तु वृक्षजालांतरे स्थितम्

వారు అన్వేషిస్తుండగా, మీ దేవి అరుంధతి చెట్ల గుబురులో దాగి ఉన్న ఒక శివలింగాన్ని చూచింది.

Verse 41

तं दृष्ट्वा देवदेवेशमेवं जातिस्मराऽभवत् । पूर्वस्मिञ्जन्मनि मया रजोभावांतरस्थया

ఆ దేవదేవేశ్వరుని దర్శించగానే ఆమె జాతిస్మరగా మారి ఇలా తలచింది—“పూర్వజన్మలో నేను రజోభావాంతరస్థితిలో…”।

Verse 42

अज्ञानभावाद्देवेशो नूनं चात्रार्चितः ।शिवः । तस्मात्कर्मफलं प्राप्तमन्त्यजत्वं द्विजन्मना

అజ్ఞానభావంతో ఇక్కడ దేవేశ్వరుడైన శివుని (విధివిధానములేక) ఆరాధించారు; అందువల్ల ఆ కర్మఫలంగా ఒక ద్విజుడు అంత్యజస్థితిని పొందాడు.

Verse 43

कस्तेन सदृशो देवः शंभुना भुवनत्रये । राज्यं नियमिनामेवं यो रुष्टोऽपि प्रयच्छति

మూడు లోకాలలో శంభువుతో సమానమైన దేవుడు ఎవరు? నియమశీలులకు ఆయన కోపించినా రాజ్యాధికారాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 44

इति संचिंत्य मनसा तत्रैव निरताऽभवत् । पूजयामास तल्लिंगं दिव्याब्दानां शतं प्रिये

ఇట్లు మనసులో ఆలోచించి, ఓ ప్రియమా, ఆమె అక్కడే భక్తితో నిమగ్నమై నిలిచి, ఆ లింగాన్ని వంద దివ్య సంవత్సరాలు పూజించింది।

Verse 45

एवं तस्य प्रभावेन दृश्यते गगनांतरे । अरुंधती सती ह्येषा दृष्टा दुष्कृतनाशिनी

ఆ ప్రభావంతో ఆమె ఆకాశాంతరంలో దర్శనమిస్తుంది; ఈ సతీ అరుంధతి దర్శనం దుష్కృతాలను నశింపజేస్తుంది।

Verse 46

अक्षमालेश्वरस्त्वेवं यथावत्कथितस्तव । ततस्तु द्वापरस्यान्ते कलौ संध्यांशके गते

ఇలా అక్షమాలేశ్వరుని మహిమను నీకు యథావిధిగా చెప్పాను. ఆపై ద్వాపరయుగాంతంలో, కలియుగ సంధ్యాంశం వచ్చినప్పుడు, …

Verse 47

अंधासुरसुतश्चासीदुग्रसेन इति श्रुतः । स प्रभासं समासाद्य पुत्रार्थं लिंगमेयिवान्

అంధాసురుని కుమారుడు ఉగ్రసేనుడని ప్రసిద్ధి. అతడు ప్రభాసానికి చేరి, పుత్రార్థంగా లింగాన్ని ఆశ్రయించాడు।

Verse 48

अक्षमालेश्वरं नाम ज्ञात्वा माहात्म्यमद्भुतम् । समाराध्य महादेवं नव वर्षाणि पंच च । संप्राप्तवांस्तदा पुत्रं कंसासुरमिति श्रुतम्

అక్షమాలేశ్వరుని అనే దేవుని అద్భుత మహాత్మ్యాన్ని తెలుసుకొని, అతడు మహాదేవుని పద్నాలుగు సంవత్సరాలు ఆరాధించాడు; అప్పుడు కంసాసురుడని ప్రసిద్ధి చెందిన కుమారుడు లభించాడు।

Verse 49

तत्कालान्तरमारभ्य उग्रसेनेश्वरोऽभवत् । पापघ्नं सर्वजंतूनां दर्शनात्स्पर्शनादपि

అప్పటినుంచి ఆయన ఉగ్రసేనేశ్వరుడని ప్రసిద్ధి పొందాడు. సమస్త జీవుల పాపాలను నశింపజేసేవాడు—కేవలం దర్శనంతోనే కాదు, స్పర్శతో కూడా.

Verse 50

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वंगनागमः । महान्ति पातकान्याहुर्नश्यंति तस्य दर्शनात्

బ్రహ్మహత్య, సురాపానం, చౌర్యం, గురుపత్నీగమనం—ఇవే మహాపాతకాలు అని చెబుతారు; అయినా ఆ ప్రభువు దర్శనమాత్రంతోనే అవి నశిస్తాయి.

Verse 51

तत्रैव ऋषिपञ्चम्यां प्राप्ते भाद्रपदे शुभे । अक्षमालेश्वरं पूज्य मुच्यते नारकाद्भयात्

అక్కడే శుభమైన భాద్రపద మాసంలో ఋషి-పంచమి వచ్చినప్పుడు అక్షమాలేశ్వరుని పూజించినవాడు నరకభయము నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 52

गोप्रदानं प्रशंसंति तत्रान्नमुदकं तथा । सर्वपापविनाशाय प्रेत्यानंतसुखाय च

అక్కడ గోదానాన్ని ప్రశంసిస్తారు; అలాగే అన్నదానం, జలదానం కూడా—సర్వపాప వినాశానికి, మరణానంతరం అనంత సుఖానికి.

Verse 53

इति ते कथितं देवि ह्यक्षमालेश्वरोद्भवम् । माहात्म्यं पापशमनं श्रुतं दुःखनिबर्हणम्

దేవీ, ఈ విధంగా నీకు అక్షమాలేశ్వరుని ఉద్భవమూ మహాత్మ్యమూ చెప్పబడింది—ఇది పాపశమనకరం; వినినంత మాత్రాన దుఃఖనివారణం కలుగుతుంది.

Verse 129

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य उग्रसेनेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनत्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణము—ఏకాషీతి సహస్ర్య సంహితలో—సప్తమ ప్రభాసఖండములో, ప్రథమ ‘ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్య’ విభాగమున ‘ఉగ్రసేనేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణన’ నామక శతఊనత్రింశత్తమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।