Adhyaya 24

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ गुहामध्यनिवासिनी । देवी कात्यायनी यत्र शुंभदानवनाशिनी

పులస్త్యుడు పలికెను—హే నృపశ్రేష్ఠా! అనంతరం గుహామధ్యంలో నివసించే, శుంభ దానవనాశిని దేవి కాత్యాయనీ ఉన్న స్థలానికి వెళ్లవలెను.

Verse 2

शुंभोनाम महादैत्यः पुराऽसीत्पृथिवीतले । तेन सर्वं जगद्व्याप्तं जित्वा देवान्रणाजिरे

పూర్వకాలంలో భూమిపై ‘శుంభ’ అనే మహాదైత్యుడు ఉండెను. అతడు యుద్ధరంగంలో దేవతలను జయించి సమస్త జగత్తును ఆక్రమించి సర్వత్ర వ్యాపించి అధిపత్యం చెలాయించాడు.

Verse 3

स शंकरवराद्दैत्यो देवदानवरक्षसाम् । अवध्यो योषितं मुक्त्वा सर्वेषां प्राणिनां भुवि

శంకరుని (శివుని) వరప్రభావంతో ఆ దైత్యుడు దేవులు, దానవులు, రాక్షసులు—అంతేకాదు భూమిపై సమస్త ప్రాణులు—స్త్రీని తప్ప ఎవరికీ వధ్యుడు కాడు।

Verse 4

ततो देवगणाः सर्वे गत्वाऽर्बुदमथाचलम् । तपस्तेपुर्वधार्थाय शुंभस्य जगतीपते । देवीमाराधयामासुर्व्यक्तरूपां सुरेश्वरीम्

అప్పుడు సమస్త దేవగణాలు అర్బుద పర్వతానికి వెళ్లారు. జగతీపతి శుంభుని వధార్థం తపస్సు చేసి, వ్యక్తరూపంగా ప్రత్యక్షమైన సురేశ్వరీ దేవిని ఆరాధించారు.

Verse 5

अथ तेषां प्रसन्ना सा दृष्टिगोचरमागता । अब्रवीद्वरदास्मीति ब्रूत किं करवाणि च

అప్పుడు ఆమె వారిపై ప్రసన్నురాలై వారి దృష్టికి వచ్చి ఇలా పలికింది—“నేను వరదాయిని; చెప్పండి, నేను ఏమి చేయాలి?”

Verse 6

देवा ऊचुः । सर्वं नोऽपहृतं देवि शुंभेन सुदुरात्मना । तं निषूदय कल्याणि सोवध्योन्यैः सदा रणे

దేవులు అన్నారు—“దేవి, సుదురాత్ముడైన శుంభుడు మా సమస్తాన్ని అపహరించాడు. కల్యాణీ, అతనిని సంహరించు; యుద్ధంలో అతడు ఎల్లప్పుడూ ఇతరులకు అవధ్యుడు.”

Verse 7

त्वया संरक्षिता देवि पुरा बाष्कलितो वयम्

హే దేవి, పూర్వం మేము పడిపోయి అతి దీనస్థితిలో ఉన్నప్పుడు నీవే మమ్మల్ని రక్షించావు.

Verse 9

स तया याचिते युद्धे ज्ञात्वा तां योषितं नृप । अवज्ञाय ततो दैत्यः प्रेषयामास दानवान्

ఓ రాజా, ఆమె యుద్ధానికి పిలిచినప్పుడు, ఆమె స్త్రీ అని తెలుసుకుని, ఆ రాక్షసుడు ఆమెను తిరస్కరించి, ఇతర దానవులను పంపాడు.

Verse 10

जीवग्राहेण दुष्टेयं गृह्यतां परुषस्वना । क्रियतां दारुणो दंडो मम वाक्यान्न संशयः

'కఠినంగా మాట్లాడే ఈ దుష్టురాలిని ప్రాణాలతో బంధించండి. నా ఆజ్ఞ మేరకు ఆమెకు కఠినమైన శిక్ష విధించండి, ఇందులో సందేహం లేదు' అని అతడు పలికాడు.

Verse 11

अथ तस्य समादेशाद्दानवास्तां ततो द्रुतम् । गत्वा निर्भर्त्सयामासुर्वेष्टयित्वा दिशो दश

అప్పుడు అతని ఆజ్ఞ మేరకు దానవులు వేగంగా వెళ్లి, పది దిక్కుల నుండి ఆమెను చుట్టుముట్టి దూషించారు.

Verse 12

ततोऽवलोकनाद्दैत्यास्तया ते भस्मसात्कृताः । ततः शुंभः प्रकुपितः स्वयमेव समाययौ

అప్పుడు ఆమె చూపు మాత్రాన ఆ రాక్షసులు బూడిదయ్యారు. ఆ తర్వాత శుంభుడు కోపంతో స్వయంగా వచ్చాడు.

Verse 13

अब्रवीत्तिष्ठतिष्ठेति खङ्गमुद्यम्य भीषणः । सोऽपिदेव्या महाराज तथा चैवावलोकितः

భయంకరుడైన ఆ రాక్షసుడు కత్తిని ఎత్తి 'ఆగు, ఆగు' అని అరిచాడు. ఓ మహారాజా, దేవి అతనిని కూడా అలాగే చూసింది.

Verse 14

अभवद्भस्मसात्सद्यः पतंग इव पावकम् । हते तस्मिंस्ततो दैत्याः शेषाः पार्थिवसत्तम । भित्त्वा रसातलं जग्मुः पातालं भयसंयुताः

అతడు అగ్నిలో పతంగంలా క్షణమాత్రంలో భస్మమయ్యాడు. అతడు హతుడైన వెంటనే, ఓ రాజశ్రేష్ఠా, మిగిలిన దైత్యులు భయంతో రసాతలాన్ని ఛేదించి పాతాళంలోకి దిగిపోయారు.

Verse 15

ततो देवगणाः सर्वे तुष्टुवुस्तां सुरेश्वरीम् । अब्रुवंश्च वरं ब्रूहि यत्ते मनसि वर्त्तते

అప్పుడు దేవగణములందరూ ఆ పరమ సురేశ్వరీని స్తుతించారు. వారు అన్నారు—“దేవీ, నీ హృదయంలో ఉన్న కోరికను వరంగా ప్రకటించు.”

Verse 16

देव्युवाच । तत्रैव पर्वते स्थास्ये ह्यर्बुदेऽहं सुरोत्तमाः । अभीष्टः पर्वतोऽस्माकं सं सदाऽर्बुदसंज्ञितः

దేవి పలికింది—“ఓ దేవోత్తములారా, నేను అక్కడే అర్బుద పర్వతంపై నివసిస్తాను. ఈ పర్వతం మాకు ప్రియమైనది; ఇది ఎల్లప్పుడూ ‘అర్బుద’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందును.”

Verse 17

देवा ऊचुः । तत्रस्थां त्वां समालोक्य मर्त्त्या यांति त्रिविष्टपम् । विना यज्ञैस्तथा दानैः स्वर्गः संकीर्णतां गतः । नान्यत्कारणमस्तीह निषेधस्य सुरेश्वरि

దేవులు అన్నారు—“నీవు అక్కడ నివసిస్తున్నదాన్ని చూసి మానవులు యజ్ఞదానాలు లేకుండానే త్రివిష్టపం (స్వర్గం) చేరుతున్నారు. స్వర్గం జనసంచయంతో నిండిపోయింది. ఓ సురేశ్వరీ, ఈ నిషేధానికి ఇదే కారణం.”

Verse 19

देवा ऊचुः । यद्येवं देवि तेऽभीष्टमेवं कुरु शुचिस्मिते । वयं त्वां तत्र द्रक्ष्यामः शुक्लाष्टम्यां सदा शुचेः

దేవులు అన్నారు—“దేవీ, నీకు ఇదే ఇష్టం అయితే, ఓ శుచిస్మితే, అలాగే చేయి. ఓ పవిత్రా, మేము నిన్ను అక్కడ ఎల్లప్పుడూ శుక్లాష్టమి నాడు దర్శిస్తాము.”

Verse 20

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्ताः सुरा देव्या प्रहृष्टास्त्रिदिवं ययुः । सापि देवी गिरौ तत्र गत्वा चैवार्बुदे नृप

పులస్త్యుడు పలికెను—దేవి ఇలా పలికిన తరువాత దేవతలు ఆనందంతో త్రిదివానికి (స్వర్గానికి) వెళ్లిరి. ఆ దేవి కూడా, ఓ నృపా, అక్కడి పర్వతానికి వెళ్లి అర్బుదంలో నివసించెను.

Verse 21

गुहामध्यं समासाद्य नित्यं जगद्धिताय वै । विविक्ते न्यवसत्प्रीता दुर्ल्लभा सुरमानवैः

గుహ మధ్యభాగాన్ని చేరి, జగద్ధితార్థమై నిత్యం ఏకాంతంలో ఆనందంతో ఆమె నివసించెను; దేవులకు, మనుష్యులకు ఆమె సాక్షాత్ దర్శనం దుర్లభమైయుండెను.

Verse 22

यस्तां पश्यति राजेन्द्र शुक्लाष्टम्यां समाहितः । अभीष्टं स सदाप्नोति यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

హే రాజేంద్రా! శుక్లాష్టమి నాడు సమాహితచిత్తంతో ఆమెను దర్శించువాడు, ఎంత దుర్లభమైనదైనా తన అభీష్టాన్ని నిత్యం పొందును.

Verse 24

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे कात्यायनीमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्विंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహిత, సప్తమ ప్రభాసఖండము, తృతీయ అర్బుదఖండములో ‘కాత్యాయనీ మహాత్మ్య వర్ణనం’ అను ఇరవై నాలుగవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.