Adhyaya 20

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेत चंद्रेशं प्रभासं नृपसत्तम । प्रभा तत्र पुरा प्राप्ता चंद्रेण सुमहात्मना

పులస్త్యుడు పలికెను—హే నృపశ్రేష్ఠా! తదుపరి ప్రభాసక్షేత్రంలో చంద్రేశ్వరుని దర్శనానికి వెళ్ళవలెను; అక్కడ పురాకాలంలో మహాత్ముడు చంద్రుడు ప్రభను పొందెను.

Verse 2

दक्षस्य कन्यका राजन्सप्तविंशतिसंख्यया । ऊढाश्चंद्रेण ताः सर्वा अश्विनीप्रमुखाः पुरा

హే రాజా! దక్షుని కుమార్తెలు ఇరవైఏడు మంది; పురాకాలంలో అశ్వినీ మొదలైన వారందరూ చంద్రునితో వివాహం పొందిరి.

Verse 3

तासां मध्ये च रोहिण्या सह रेमे स नित्यदा । त्यक्ताः सर्वाश्च चंद्रेण दक्षकन्याः सुदुःखिताः । गत्वा स्वपितरं नत्वा प्राहुरस्राविलेक्षणाः

వారిలో అతడు నిత్యం రోహిణితోనే రమించెను; అందుచేత చంద్రునిచే త్యజింపబడిన దక్షకన్యలు ఘోర దుఃఖంతో తండ్రియొద్దకు వెళ్లిరి. తండ్రికి నమస్కరించి, కన్నీళ్లతో నిండిన కన్నులతో పలికిరి.

Verse 4

वयं त्यक्ताः प्रजानाथ निर्दोषाः पतिना ततः । शरणं त्वामनुप्राप्ता दुःखेन महतान्विताः

హే ప్రజానాథా! మేము నిర్దోషులమై ఉండగానే భర్తచే త్యజింపబడితిమి; అందుచేత మహా దుఃఖభారంతో మీ శరణు పొందితిమి.

Verse 5

गतिर्भव सुरश्रेष्ठ सर्वेषां त्वं हितं कुरु । अस्माकमुपदिश्यैनं चंद्रं च रोहिणीरतम्

హే సురశ్రేష్ఠా! మా గతి కావలెను, సమస్తుల హితము చేయుము; మా కొరకు రోహిణీపై ఆసక్తుడైన ఈ చంద్రునికి ఉపదేశము చేయుము.

Verse 6

पुलस्त्य उवाच । स तासां वचनं श्रुत्वा गतो यत्र निशाकरः । अब्रवीच्च समं पश्य सर्वासु तनयासु मे

పులస్త్యుడు పలికెను—వారి మాటలు విని దక్షుడు నిశాకరుడు (చంద్రుడు) ఉన్న చోటికి వెళ్లి ఇలా అన్నాడు—“నా కుమార్తెలందరినీ సమదృష్టితో చూడు.”

Verse 7

अथ व्रीडासमायुक्तश्चंद्रस्तं प्रत्यभाषत । तव वाक्यं करिष्यामि दक्ष गच्छ नमोस्तु ते

అప్పుడు లజ్జతో నిండిన చంద్రుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు—“ఓ దక్షా, నీ మాటను నేను నెరవేర్చుతాను. వెళ్లుము—నీకు నమస్కారం.”

Verse 8

गते दक्षे ततो भूयश्चंद्रमा रोहिणीरतः । त्यक्त्वा च कन्यकाः सर्वाः प्रजापतिसमुद्भवाः

దక్షుడు వెళ్లిన తరువాత చంద్రుడు మళ్లీ రోహిణీపై మమకారం పెంచుకొని, ప్రజాపతి (దక్ష) నుండి పుట్టిన మిగతా కన్యలందరినీ విడిచిపెట్టాడు.

Verse 9

अथ गत्वा पुनः सर्वा दक्षमूचुः सुदुःखिताः । न कृतं तव वाक्यं वै चंद्रेणैव दुरात्मना

అప్పుడు వారు అందరూ తీవ్ర దుఃఖంతో మళ్లీ దక్షుని వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నారు—“దురాత్ముడైన చంద్రుడు మీ ఆజ్ఞను పాటించలేదు.”

Verse 10

दौर्भाग्यदुःखसंतप्ता मरिष्याम न संशयः । अनेन जीवितेनापि मरणं निश्चयं भवेत्

“దురదృష్టం, దుఃఖం చేత దగ్ధమై మేము మరణిస్తాము—సందేహం లేదు. ఈ జీవితం ఉన్నా మాకు మరణమే నిశ్చయంగా కనిపిస్తోంది.”

Verse 11

पुलस्त्य उवाच । अथ रोषसमायुक्तो दक्षो गत्वाऽब्रवीद्विधुम् । मम वाक्यं त्वया चंद्र यस्मात्पाप कृतं न हि

పులస్త్యుడు పలికెను—అప్పుడు కోపంతో నిండిన దక్షుడు విధు (చంద్రుడు) వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు—“ఓ చంద్రా! నీవు నా ఆజ్ఞను నెరవేర్చలేదు; ఓ పాపీ!”

Verse 12

क्षयमेष्यसि तस्मात्त्वं यक्ष्मणा नास्ति संशयः । एवं दत्त्वा ततः शापं गतो दक्षः स्वमालयम्

“కాబట్టి నీవు యక్ష్మా (క్షయరోగం) చేత క్షీణించిపోతావు; ఇందులో సందేహం లేదు.” ఇలా శాపం ఇచ్చి దక్షుడు తన నివాసానికి వెళ్లిపోయాడు.

Verse 13

यक्ष्मणा व्यापितश्चंद्रः क्षयं याति दिनेदिने । क्षीणो द्युतिविहीनस्तु चिंतयामास चंद्रमाः

యక్ష్మా చేత బాధపడిన చంద్రుడు రోజురోజుకూ క్షీణించసాగాడు. కాంతి కోల్పోయి, చంద్రుడు చింతలో మునిగిపోయాడు.

Verse 14

कि कर्त्तव्यं मया तत्र ह्यस्मिञ्छापे सुदारुणे । अथ किं पूजयिष्यामि सर्वकामप्रदं शिवम्

“ఈ అత్యంత భయంకరమైన శాపంలో నేను ఏమి చేయాలి? మరియు సర్వకామప్రదుడైన శివుని ఏ విధంగా పూజించాలి?”

Verse 15

स एवं निश्चयं कृत्वा गतोर्बुदमथाचलम् । तपस्तेपे जितक्रोधो जपहोमपरायणः

ఇలా నిర్ణయించుకొని అతడు అర్బుద పర్వతానికి వెళ్లాడు. అక్కడ కోపాన్ని జయించి, జప-హోమాలలో నిమగ్నుడై తపస్సు చేశాడు.

Verse 16

तस्मै तुष्टो महादेवो वर्षाणामयुते गते । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति ततोऽस्मै दर्शनं ददौ

పది వేల సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత మహాదేవుడు అతనిపై ప్రసన్నుడై—“నేను వరదాతను” అని పలికి, అనంతరం అతనికి తన దివ్య దర్శనాన్ని అనుగ్రహించాడు.

Verse 17

ईश्वर उवाच । वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्तते । तव दास्याम्यहं चंद्र यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—“వరాన్ని కోరుకో; నీకు శుభం కలుగుగాక—నీ హృదయంలో ఉన్నదేదైనా. ఓ చంద్రా, అది అత్యంత దుర్లభమైనదైనా నేను నీకు ప్రసాదిస్తాను.”

Verse 18

चंद्र उवाच । व्याधिक्षयं सुरश्रेष्ठ कुरु मे त्रिपुरांतक । यक्ष्मणा व्यापितो देहो ममायं च जगत्पते

చంద్రుడు పలికెను—“ఓ దేవశ్రేష్ఠా, ఓ త్రిపురాంతకా, నా వ్యాధిని నశింపజేయుము. ఓ జగత్పతే, నా ఈ దేహం యక్ష్మాతో వ్యాపించిపోయింది.”

Verse 19

ईश्वर उवाच । दक्षशापेन ते चंद्र यक्ष्मा काये व्यवस्थितः । न शक्तो ह्यन्यथा कर्तुं शापस्तस्य महात्मनः

ఈశ్వరుడు పలికెను—“ఓ చంద్రా, దక్షుని శాపం వలన యక్ష్మా నీ దేహంలో స్థిరపడింది. ఆ మహాత్ముని శాపాన్ని వేరేలా చేయడం నాకు సాధ్యం కాదు.”

Verse 20

तस्मात्त्वं तस्य ताः सर्वाः कन्यका मम वाक्यतः । निशाकर समं पश्य तव व्याधिर्गमिष्यति

“కాబట్టి నా వాక్యముచే, ఓ నిశాకరా, అతని కుమార్తెలందరినీ సమదృష్టితో చూడు; అప్పుడు నీ వ్యాధి తొలగిపోతుంది.”

Verse 21

कृष्णे क्षयश्च ते चंद्र शुक्ले वृद्धिर्भविष्यति । वरं वरय भद्रं ते अन्यमिष्टं सुदुर्ल्लभम्

హే చంద్రా! కృష్ణపక్షంలో నీ క్షయం జరుగును, శుక్లపక్షంలో నీ వృద్ధి కలుగును. నీకు మంగళం కలుగుగాక—ఇప్పుడు మరొక వరం కోరుము; అది అత్యంత దుర్లభమైనదైనా నీకు ఇష్టమైనదైనా సరే।

Verse 22

चंद्र उवाच । चंद्रग्रहे नरो योऽत्र सोमवारे च शंकर । भक्त्या स्नानं करोत्येव स यातु परमां गतिम्

చంద్రుడు పలికెను—హే శంకరా! ఇక్కడ సోమవారంలో, విశేషంగా చంద్రగ్రహణ సమయంలో, భక్తితో స్నానం చేయు నరుడు పరమగతిని (మోక్షాన్ని) పొందుగాక।

Verse 23

पिण्डदानेन देवेश स्वर्गं गच्छंतु पूर्वजाः । प्रसादात्तव देवेश तीर्थं भवतु मुक्तिदम्

హే దేవేశా! పిండదానముచేత పూర్వజులు స్వర్గానికి వెళ్లుగాక. మరియు హే దేవేశా! నీ ప్రసాదముచేత ఈ తీర్థం ముక్తిదాయకమగుగాక।

Verse 24

ईश्वर उवाच । भविष्यंति नरोऽत्रैव विपाप्मानो निशाकर । यस्मात्प्रभा त्वया प्राप्ता तीर्थेऽस्मिन्विमलोदके

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే నిశాకరా! ఇక్కడి జనులు నిశ్చయంగా పాపరహితులగుదురు; ఎందుకంటే ఈ విమలజల తీర్థంలో నీవు ప్రభను పొందితివి।

Verse 25

प्रभासतीर्थं विख्यातं तस्मादेतद्भविष्यति । यत्र सोमग्रहे प्राप्ते सोमवारे विशेषतः

అందువల్ల ఈ స్థలం ‘ప్రభాసతీర్థం’గా ప్రసిద్ధి చెందును—విశేషంగా ఇక్కడ సోమవారంలో చంద్రగ్రహణం సంభవించినప్పుడు।

Verse 26

करिष्यंति नराः स्नानं ते यास्यंति परां गतिम् । येऽत्र श्राद्धं करिष्यंति पिंडदानं तथा नराः

ఇక్కడ స్నానం చేసే వారు పరమగతిని పొందుతారు. అలాగే ఇక్కడ శ్రాద్ధం చేసి పిండదానం చేసే వారు కూడా మహాపుణ్యఫలాన్ని పొందుతారు.

Verse 27

गयाश्राद्धसमं पुण्यं तेषां चंद्र भविष्यति । तथा दानं प्रकर्तव्यं सोम लोकैर्ग्रहे तव

హే చంద్రా! వారి పుణ్యం ప్రసిద్ధ గయాశ్రాద్ధంతో సమానమవుతుంది. అలాగే నీ గ్రహణకాలంలో, ప్రత్యేకంగా సోమలోకవాసులు విధివిధానంగా దానం చేయాలి.

Verse 28

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा विरूपाक्षस्तत्रैवांतरधीयत । चन्द्रोऽपि बुभुजे सर्वाः पत्नीश्च दक्षसंभवाः

పులస్త్యుడు అన్నాడు—ఇలా చెప్పి విరూపాక్షుడు (శివుడు) అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. చంద్రుడు కూడా దక్షుని కుమార్తెలుగా జన్మించిన తన సమస్త భార్యలను అనుభవించాడు.