
వసిష్ఠుడు పూర్వవృత్తాంతాన్ని వివరిస్తాడు—గౌతమ మహర్షి అనేక శిష్యులను బోధించినా, ఉత్తంకుడు అనే భక్తిశిష్యుడు కాలం గడిచినా గురుసేవను విడువలేదు. గురువు పంపిన పనిలో అతడు గృహధర్మం విస్మరించబడినట్లు సూచించే ఒక సంకేతాన్ని చూసి వంశపరంపర నిలకడపై కలత చెందుతాడు. విషయం గౌతమునికి తెలియజేయగా, ఆయన భార్యతో కలిసి గృహ్యకర్మలు చేయమని ఆజ్ఞాపించి, ఇకపై దక్షిణ అవసరం లేదని చెప్పుతాడు. అయినా ఉత్తంకుడు స్పష్టమైన గురుదక్షిణ ఇవ్వాలని కోరుతూ గురుపత్ని అహల్యను ఆశ్రయిస్తాడు. అహల్య అతనికి కఠిన గడువులో రాజు సౌదాసుని వద్ద నుండి రాణి మదయంతి రత్నకుండలాలను తెమ్మని ఆదేశిస్తుంది. సౌదాసుడు తినేస్తానని బెదిరించినా, కోరుకునే అనుమతి ఇస్తాడు; మదయంతి రాజముద్రను ప్రమాణంగా అడిగి కుండలాలు ఇస్తూ, తక్షక నాగుడు వాటిని అపహరించాలనుకుంటున్నాడని హెచ్చరిస్తుంది. తిరుగు ప్రయాణంలో బ్రాహ్మణులను సంతోషపెట్టడం/అసంతోషపెట్టడం ఫలితాలపై రాజు చెప్పిన గూఢవాక్యాన్ని ఉత్తంకుడు విని, రాజు తన పూర్వశాపం మరియు విముక్తి కథను వివరిస్తాడు. మార్గమధ్యంలో తక్షకుడు కుండలాలు దొంగిలిస్తాడు; ఉత్తంకుడు వెంబడించి పాతాళలోకంలోకి ప్రవేశిస్తాడు. ఇంద్రసహాయంతో దివ్య అశ్వ/అగ్ని-ప్రతీకం ద్వారా పొగ-అగ్ని పుట్టించి నాగులను బలవంతపెట్టి కుండలాలు తిరిగి పొందుతాడు. సమయానికి అహల్యకు సమర్పించి ఆమె శాపాన్ని తప్పించుకుంటాడు. చివరగా తక్షక-ఉత్తంకుల కారణంగా ఒక ‘వివర’ (చీలిక/రంధ్రం) ఏర్పడిందని చెప్పి, పశువుల కోసం గోతిని పూడ్చే విధమైన ఆచరణాత్మక ఆదేశంతో ఈ నీతికథను స్థలస్మృతి, కర్తవ్యాలతో అనుసంధానిస్తారు.
Verse 1
वसिष्ठ उवाच । आसीत्पूर्वं मुनिर्नाम्ना गौतमश्च महातपाः । अहिल्या दयिता तस्य धर्मपत्नी यशस्विनी
వసిష్ఠుడు పలికెను— పూర్వము గౌతముడు అనే మహాతపస్వి ముని ఉండెను. అతని ప్రియమైన, యశస్సుగల ధర్మపత్ని అహల్య.
Verse 2
शिष्यानध्यापयामास स मुनिः शतशस्तदा । श्रुताध्ययनसंपन्नान्विससर्ज ततो गृहान्
ఆ ముని అప్పుడు వందలాది శిష్యులకు విద్య బోధించెను. వారు శ్రుతి-అధ్యయనములో సంపన్నులైన తరువాత వారిని తమ తమ గృహాలకు పంపెను.
Verse 3
तस्यान्योऽपि च यः शिष्यो गुरुभक्तिपरायणः । उत्तंको नाम मेधावी न्यवसत्तस्य मन्दिरे
అతనికి మరొక శిష్యుడు గురుభక్తిలో పరాయణుడు. ఉత్తంకుడు అనే మేధావి యువకుడు గురువు నివాసమందిరములోనే నివసించెను.
Verse 4
न तं विसर्जयामास जरयापि परिप्लुतम् । उत्तंकोऽपि सुशिष्यत्वान्नो वेत्ति पलितं शिरः
వృద్ధాప్యంతో కృశించిన అతనిని ఆయన విడిచిపెట్టలేదు; ఉత్తంకుడూ సుశిష్యత్వబలంతో గురువు శిరస్సులోని పళితకేశములనుకూడా గమనించలేదు।
Verse 5
जातकार्यसमायुक्तो विद्यापारंगतोऽपि सः । केनचित्त्वथ कालेन काष्ठार्थं स बहिर्ययौ
కర్తవ్యకార్యాలలో నిపుణుడై, విద్యలో పారంగతుడైనప్పటికీ, కొంతకాలానంతరం కట్టెల కోసం అతడు బయటికి వెళ్లాడు।
Verse 6
प्रभूतानि समादाय आश्रमं परमं गतः । अथासौ न्यक्षिपत्तत्र भूतले काष्ठसंचयम्
అధికంగా కట్టెలు సేకరించి అతడు శ్రేష్ఠ ఆశ్రమానికి చేరాడు; ఆపై అక్కడ భూమిపై కట్టెల కట్టను దించాడు।
Verse 7
काष्ठलग्नां तदा श्वेतां जटामेकां ददर्श सः । स दृष्ट्वा दुःखमापन्नः कृपणं पर्यचिन्तयत्
అప్పుడు కట్టెలకు అంటుకున్న ఒక తెల్లని జటను అతడు చూశాడు; అది చూసి శోకగ్రస్తుడై కృపణంగా మనసులో ఆలోచించాడు।
Verse 8
धिग्धिङ्मे जीवितं नष्टं कुतः कार्यरतस्य च । कलत्र संग्रहं नैव मया कृतमबुद्धिना
“ధిక్ ధిక్! నా జీవితం నశించింది; కార్యనిరతుడైన నాకు ఫలమేంటి? అబుద్ధితో నేను భార్యా-గృహస్థాశ్రమాన్ని కూడా ఏర్పరచుకోలేదు।”
Verse 9
भविष्यति कुलच्छेदः शैथिल्यान्मम दुर्मतेः । गुरुपत्न्या च संदृष्ट उत्तंको दुःखितस्तदा
“నా అలసత్వం, దుర్బుద్ధి వల్ల నా వంశం ఛేదించబడుతుంది।” అని చెప్పి, గురుపత్నికి కనబడిన ఉత్తంకుడు ఆ సమయంలో దుఃఖంతో మునిగిపోయాడు।
Verse 10
तस्य दुःखं तथा क्षिप्रं गौतमाय निेवेदितम् । गौतमेन तथेत्युक्त्वा मृदुवाण्या स भाषितः
అతడు తన దుఃఖాన్ని త్వరగా గౌతమునికి నివేదించాడు. గౌతముడు “తథాస్తు” అని చెప్పి, మృదువాక్యాలతో అతనితో మాట్లాడాడు।
Verse 11
वत्स गच्छ गृहं त्वं च अग्निहोत्रादिकाः क्रियाः । पालयस्व विधानेन पत्न्या सह न संशयः
“వత్సా, నీవు ఇంటికి వెళ్లు; అగ్నిహోత్రాది కర్మలను విధివిధానంగా ఆచరించు; భార్యతో కలిసి—సందేహం లేదు.”
Verse 12
इत्युक्तो गुरुणा सोऽपि प्रत्युवाच गुरुं प्रति । दक्षिणां प्रार्थय स्वामिन्नहं दास्याम्यसंशयम्
గురు ఇలా చెప్పగా అతడు గురువుతో ఇలా అన్నాడు—“స్వామీ, గురుదక్షిణను కోరండి; నేను నిస్సందేహంగా ఇస్తాను.”
Verse 13
गौतम उवाच । सेवा कृता त्वया वत्स महती मम सर्वदा । तेनैव परिपूर्णत्वं जातं मे नात्र संशयः
గౌతముడు అన్నాడు—“వత్సా, నీవు ఎల్లప్పుడూ నాకు మహత్తర సేవ చేశావు; దానివల్లనే నేను పూర్తిగా తృప్తుడను—సందేహం లేదు.”
Verse 14
उत्तंक उवाच । किंचिद्ग्राह्यं त्वया स्वामिन्सन्तोषो जायते मम । त्वत्प्रसादान्मुनिश्रेष्ठ विद्यापारंगतोऽस्म्यहम्
ఉత్తంకుడు అన్నాడు—స్వామీ, నావద్ద నుండి ఏదో కొంత స్వీకరించండి; అప్పుడు నా హృదయంలో సంతృప్తి కలుగుతుంది. మునిశ్రేష్ఠా, మీ అనుగ్రహంతో నేను విద్యలో పారంగతుడనయ్యాను.
Verse 15
गौतम उवाच । न ग्राह्यं च मया पुत्र सन्तुष्टः सेवयास्म्यहम् । नेच्छाम्यहं धनं त्वत्तः सुखं गच्छ गृहं प्रति
గౌతముడు అన్నాడు—పుత్రా, నేను ఏదీ స్వీకరించను; నీ సేవతోనే నేను సంతుష్టుడను. నీ వద్ద నుండి ధనం నాకు అవసరం లేదు; సుఖంగా ఇంటికి వెళ్లు.
Verse 16
इत्युक्तो गुरुणा सोऽपि मातरं चाभ्यभाषत । किंचिद्ग्राह्यं मया मातः सन्तोषो दीयतां मम
గురువు ఇలా చెప్పగా అతడు గురుపత్నిని ఉద్దేశించి అన్నాడు—అమ్మా, నావద్ద నుండి ఏదో స్వీకరించండి; నా హృదయానికి సంతృప్తి ప్రసాదించండి.
Verse 17
गुरुपत्न्युवाच । सौदासं गच्छ पुत्र त्वं ममाज्ञां कुरु सत्वरम् । मदयन्ती प्रिया तस्य धर्मपत्नी यशस्विनी
గురుపత్ని చెప్పింది—పుత్రా, సౌదాసుని వద్దకు వెళ్ళి నా ఆజ్ఞను వెంటనే నెరవేర్చు. అతని ప్రియమైన యశస్విని ధర్మపత్ని మదయంతీ.
Verse 18
कुण्डलेऽथानय क्षिप्रं मदयंत्याश्च पुत्रक । नो चेच्छापं प्रदास्यामि पञ्चमेऽह्नि न आगतः
పుత్రకా, మదయంతీ యొక్క ఆ కుండలాలను త్వరగా తీసుకురా. ఐదవ రోజుకు నీవు రాకపోతే నేను నీకు శాపం ఇస్తాను.
Verse 19
इत्युक्तो गुरुपत्न्या स प्रस्थितः सत्वरं तदा । सौदासस्यगृहं प्राप व्याघ्रास्यं तं च दृष्टवान्
గురుపత్నీ ఇలా చెప్పగా అతడు వెంటనే బయలుదేరాడు. సౌదాసుని ఇంటికి చేరి, వ్యాఘ్రముఖంలా ఉన్న అతనిని చూచెను.
Verse 20
दृष्ट्वा प्राह तदा विप्रं भक्षणार्थमुपस्थितम् । भक्षयिष्यामि वै विप्र त्वामहं नात्र संशयः
భక్షణార్థంగా దగ్గరకు వచ్చిన బ్రాహ్మణుని చూచి అతడు అన్నాడు— “ఓ విప్రా, నిన్ను నేను తప్పక భక్షిస్తాను; ఇందులో సందేహం లేదు.”
Verse 21
उत्तंक उवाच । अवश्यं भक्षय त्वं मामेकं शृणु नराधिप । देहि मे कुण्डले तात दत्त्वाऽहं गुरवे पुनः । आगमिष्यामि भक्षस्व मा त्वं कार्यविवर्जितम्
ఉత్తంకుడు అన్నాడు— “ఓ నరాధిపా, నన్ను నీవు తప్పక భక్షించవచ్చు; కానీ ఒక మాట విను. తాతా, ఆ కుండలాలను నాకు ఇవ్వు; వాటిని గురువుకు సమర్పించి నేను మళ్లీ వస్తాను. అప్పుడు నన్ను భక్షించు; నీ కార్యం విఫలమవనీయకు.”
Verse 22
सौदास उवाच । गच्छ त्वं मन्दिरे दुर्गे यत्राऽस्ते दयिता मम । तां त्वमासाद्य यत्नेन जीवितव्यभयाद्द्विज
సౌదాసుడు అన్నాడు— “నా ప్రేయసి ఉన్న దుర్గసమేతమైన మందిరానికి వెళ్లు. ఓ ద్విజా, ప్రాణభయంతో జాగ్రత్తగా ఆమెను చేరుకో.”
Verse 23
याच्यतां मम वाक्येन सा ते दास्यति कुण्डले । त्वया च नान्यथा कार्यं यत्सत्यं द्विजसत्तम
“నా మాటగా ఆమెను అడుగు; ఆమె నీకు కుండలాలను ఇస్తుంది. నీవు దీనికి భిన్నంగా ఏదీ చేయకూడదు—ఇది సత్యం, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా.”
Verse 24
वसिष्ठ उवाच । मदयन्त्याः समीपं तु गत्वोवाच द्विजोत्तमः । देहि मे कुण्डले देवि सौदासस्त्वां समादिशत्
వసిష్ఠుడు పలికెను—శ్రేష్ఠ ద్విజుడు మదయంతి సమీపమునకు వెళ్లి, “దేవి, నాకు కుండలములు ఇవ్వుము; సౌదాస రాజు నిన్ను ఆజ్ఞాపించాడు” అని చెప్పెను.
Verse 25
मदयंत्युवाच । सन्देहोऽद्यापि मे विप्र कुण्डले द्विजसत्तम । अभिज्ञानं त्वमानीय नृपस्य द्विज दर्शय
మదయంతి పలికెను—“ఓ విప్రా, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, ఈ కుండలముల విషయమున నాకు ఇంకా సందేహమే. రాజుని అభిజ్ఞానమును తీసుకొని వచ్చి నాకు చూపుము.”
Verse 26
स गत्वा त्वरितं भूपमभिज्ञानमयाचत
అతడు త్వరగా భూపతియొద్దకు వెళ్లి అభిజ్ఞానమును యాచించెను.
Verse 27
सौदास उवाच । यैर्विना सुगतिर्नास्ति दुर्गतिं ये नयंति वै । गत्वैवं ब्रूहि तां साध्वीं मम वाक्यं द्विजोत्तम । प्रदास्यति ततो नूनं कुण्डले रत्नमंडिते
సౌదాసుడు పలికెను—“వాటిలేక సుగతి లేదు; అవే నిజముగా దుర్గతికి నడిపించును. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, వెళ్లి ఆ సాధ్వికి నా వాక్యమును చెప్పుము; అప్పుడు ఆమె నిశ్చయముగా రత్నమండిత కుండలములను ఇస్తుంది.”
Verse 28
वसिष्ठ उवाच । प्रत्यभिज्ञानमादाय गत्वा तस्यै न्यवेदयत्
వసిష్ఠుడు పలికెను—అభిజ్ఞానమును తీసుకొని అతడు వెళ్లి ఆమెకు దానిని సమర్పించెను.
Verse 29
ततोऽसौ प्रददौ तस्मै गृह्ण मे कुण्डले द्विज । उवाच यत्नमास्थाय नीयतां द्विजसत्तम
అప్పుడు ఆమె అతనికి కుండలాలను ఇచ్చి చెప్పింది— “హే ద్విజా, నా కుండలాలను గ్రహించు. హే ద్విజశ్రేష్ఠా, జాగ్రత్తగా వీటిని తీసుకుపో.”
Verse 30
एते च वांछते नित्यं तक्षको द्विज कुण्डले । स तथेति समादाय विस्मयोत्फुल्ललोचनः । कौतुकात्पुनरागत्य राजानं वाक्यमब्रवीत्
“హే ద్విజా, తక్షక నాగుడు ఈ కుండలాలను నిత్యం కోరుకుంటాడు.” అని చెప్పి ‘తథాస్తు’ అంటూ అతడు వాటిని తీసుకున్నాడు; ఆశ్చర్యంతో అతని కళ్ళు విప్పారాయి. తరువాత కుతూహలంతో తిరిగి వచ్చి రాజునితో ఈ మాటలు అన్నాడు.
Verse 31
अभिज्ञानान्मया भूप सम्प्राप्ते दीप्तकुण्डले । वाक्यार्थस्तु न विज्ञातस्ततोऽहं पुनरागतः
“హే భూపా, గుర్తుగా ఈ దీప్త కుండలాలు నాకు లభించాయి; కానీ సందేశపు భావం నాకు తెలియలేదు, అందుకే నేను మళ్లీ వచ్చాను.”
Verse 32
कौतुकाद्वद मे राजन्स्वकार्ये च यथास्थितम् । कैर्विना सुगतिर्नास्ति दुर्गतिं के नयंति च
“కుతూహలంతో, హే రాజా, మీ కార్యం యథాస్థితిగా నాకు చెప్పండి—ఎవరు లేకుండా సుగతి లేదు? ఎవరు దుర్గతికి నడిపిస్తారు?”
Verse 33
सौदास उवाच । आराधिता द्विजा विप्र भवंति सुगतिप्रदाः । असन्तुष्टा दुर्गतिदाः सद्यो मम यथा पुरा
సౌదాసుడు అన్నాడు— “హే విప్రా, ద్విజులను సమ్యకంగా ఆరాధిస్తే వారు సుగతిని ప్రసాదిస్తారు; అసంతుష్టులైతే దుర్గతిని ఇస్తారు—పూర్వం నాకు వెంటనే జరిగినట్లే.”
Verse 34
एतावान्मम शापोऽयं वसिष्ठस्य महात्मनः । तेनोक्तं त्वां यदा कश्चित्प्रश्नं विख्यापयिष्यति
మహాత్ముడు వసిష్ఠుడు నాపై విధించిన శాపం ఇంతటిదే. ఆయన చెప్పినది—ఎప్పుడైతే ఎవరో నిన్ను ఒక నిర్దిష్ట ప్రశ్న అడుగుతారో, అప్పుడే ఆ నిబంధన నెరవేరుతుంది.
Verse 35
तदा दोषविनिर्मुक्तो भविष्यसि न संशयः । त्वत्प्रसादाद्विनिर्मुक्तो ह्यहं शापाद्द्विजोत्तम । सात्त्विकं धाम चापन्नो गच्छ विप्र नमोऽस्तु ते
అప్పుడు నీవు దోషముల నుండి విముక్తుడవుతావు—సందేహం లేదు. ఓ ద్విజోత్తమా, నీ ప్రసాదంతో నేనూ శాపం నుండి విడుదలయ్యాను. సాత్త్వికమైన పవిత్ర ధామాన్ని పొందినవాడై వెళ్లు, ఓ విప్రా; నీకు నమస్కారం.
Verse 36
वसिष्ठ उवाच । उत्तंकस्तेन निर्मुक्तः सत्वरं पथमाश्रितः । गच्छंश्चातिक्षुधाविष्टो ऽपश्यद्बिल्वफलानि सः
వసిష్ఠుడు పలికెను—ఉత్తంకుడు అలా విముక్తుడై వెంటనే మార్గాన్ని ఆశ్రయించాడు. వెళ్తూ వెళ్తూ తీవ్రమైన ఆకలితో బాధపడుతూ అతడు బిల్వఫలాలను చూశాడు.
Verse 37
ततः कृष्णाजिने बद्ध्वा कुण्डले न्यस्य भूतले । आरुरोह फलाकांक्षी स मुनिः क्षुधयाऽन्वितः
అప్పుడు అతడు కృష్ణాజినంలో కుండలాలను కట్టి నేలపై ఉంచాడు. ఫలాల కోరికతో, ఆకలితో నలిగిన ఆ ముని (చెట్టెక్కి) పైకి ఎక్కాడు.
Verse 38
एतस्मिन्नेव काले तु तक्षकः पन्नगोत्तमः । गृहीत्वा कुण्डले तूर्णमगमद्दक्षिणामुखः
అదే సమయంలో పన్నగోత్తముడైన తక్షకుడు కుండలాలను లాక్కొని, వెంటనే దక్షిణాభిముఖంగా వెళ్లిపోయాడు.
Verse 39
अथोत्तंकः फलाहारी अवतीर्य धरातले । सर्वतोऽन्वेषयामास वेगेन महता वृतः
అప్పుడు ఫలాహారి ఉత్తంకుడు భూమిపై దిగివచ్చి, మహా వేగంతో ప్రేరితుడై, అన్ని దిక్కులా వెదకసాగెను।
Verse 40
स दृष्ट्वा सम्मुखं प्राप्तं समीपं पन्नगोत्तमः । प्रविवेश बिलं रौद्रमन्धकारेण संवृतम्
అతడు ఎదురుగా దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, శ్రేష్ఠ సర్పుడు ఘోరాంధకారంతో కప్పబడిన భయంకర బిలంలో ప్రవేశించాడు।
Verse 41
उत्तंकोऽपि बिलं प्राप्तः प्रविश्य तमसावृतम् । दण्डकाष्ठं समादाय कुपितोह्यखनत्तदा
ఉత్తంకుడూ ఆ బిలానికి చేరి; చీకటితో కప్పబడిన దానిలో ప్రవేశించి, కఱ్ఱదండం పట్టుకొని కోపంతో వెంటనే తవ్వసాగెను।
Verse 42
तं तथा दुःखितं दृष्ट्वा सक्लेशं गुरुकार्यतः । वज्रमारोपयामास दण्डांते पाकशासनः
గురుకార్యమునకు క్లేశంతో బాధపడుతున్న అతనిని చూసి, పాకశాసనుడు ఇంద్రుడు అతని దండాగ్రంపై వజ్రాన్ని స్థాపించాడు।
Verse 43
ततो विदारयामास स शीघ्रं धरणीतलम् । प्रविष्टश्चैव पातालं कुण्डलार्थं परिभ्रमन्
అప్పుడు అతడు వేగంగా భూమితలాన్ని చీల్చి, కుండలాల కోసం వెదుకుతూ తిరుగుచూ పాతాళంలో ప్రవేశించాడు।
Verse 44
सोऽपश्यद्वाजिनं तत्र सर्वश्वेतं गुणान्वितम् । तेनोक्तः स्पृश मे गुह्यं ततः कार्यं भविष्यति
అక్కడ అతడు సర్వశ్వేతమై శుభలక్షణసంపన్నమైన ఒక అశ్వాన్ని చూచెను. ఆ అశ్వము చెప్పెను—“నా గుహ్యాంగాన్ని స్పర్శించు; అప్పుడు నీ కార్యం సిద్ధించును.”
Verse 45
स चकार तथा शीघ्रं ततो धूमो व्यजायत । पातालं तेन सर्वत्र व्याप्तं भूधर वह्निना
అతడు వెంటనే అలాగే చేసెను; అప్పుడు ధూమము పుట్టెను. ఆ పర్వతసమానమైన అగ్నిచేత పాతాళము అంతటా వ్యాపించెను.
Verse 46
ततश्च व्याकुलाः सर्वे पन्नगाः समुपाद्रवन् । तक्षकं पुरतः कृत्वा संप्राप्ताः कुण्डलान्विताः । उत्तंकाय ततो दत्त्वा प्रणिपत्य ययुर्गृहम्
అప్పుడు సమస్త పన్నగములు వ్యాకులమై పరుగెత్తుకొచ్చెను. తక్షకుని ముందుంచి, కుండలములతో వచ్చి, వాటిని ఉత్తంకునికి ఇచ్చి నమస్కరించి తమ నివాసానికి వెళ్లిరి.
Verse 47
वसिष्ठ उवाच । अथाश्वस्तमुवाचेदमहमग्निर्द्विजोत्तम । यस्त्वयाऽराधितः पूर्वमुपाध्यायनिदेशतः
వసిష్ఠుడు పలికెను—ఆశ్వాసము పొందిన ఆ ద్విజోత్తమునితో అతడు ఇలా అన్నాడు—“ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, నేను అగ్నిని; నీవు పూర్వము ఉపాధ్యాయుని ఆజ్ఞచేత నన్ను ఆరాధించితివి.”
Verse 48
ज्ञात्वा त्वां दुःखितं प्राप्तमिह प्राप्तः कृपापरः । सर्वथा त्वं च मे पृष्ठं भगवञ्छीघ्रमारुह
నీవు దుఃఖితుడై ఇక్కడికి వచ్చినదని తెలిసి, కరుణతో నేను ఇక్కడికి వచ్చితిని. కావున, ఓ భగవన్, త్వరగా నా పృష్ఠముపై आरोహించుము.
Verse 49
नयामि तत्र यत्रास्ते गुरुः सर्वगुणालयः । आरूढस्तस्य पृष्ठे स प्रतस्थे ह्याश्रमं प्रति
నేను నిన్ను అక్కడికి తీసుకెళ్తాను; అక్కడ సర్వగుణాల ఆశ్రయమైన గురువు నివసిస్తాడు. అతని వెన్నుపై ఎక్కి అతడు ఆశ్రమం వైపు బయలుదేరాడు.
Verse 50
तत्क्षणात्समनुप्राप्तो गौतमस्य निवेशनम् । एतस्मिन्नेव काले तु अहिल्या कृतमंडना
అదే క్షణంలో అతడు గౌతముని నివాసానికి చేరుకున్నాడు. అదే సమయంలో అలంకారాలతో సుసజ్జితమైన అహల్య అక్కడే ఉండింది.
Verse 51
स्नाता चाभ्येत्य भर्तारं साध्वी वाक्यमुवाच ह । उत्तंकोऽद्य न संप्राप्तः शापं दास्याम्यहं ध्रुवम्
స్నానం చేసి సతీమణి భర్తను సమీపించి పలికింది—“ఈ రోజు ఉత్తంకుడు రాకపోతే, నేను నిశ్చయంగా శాపం ఇస్తాను.”
Verse 52
शिथिलो गुरुकृत्येषु स यदालक्षितो मया । तस्या वाक्यावसाने तु उत्तंकः पर्य्यदृश्यत
గురుకర్తవ్యాలలో అతడు శిథిలుడయ్యాడని నేను గమనించిన వేళ, ఆమె మాట ముగిసిన వెంటనే ఉత్తంకుడు కనబడాడు.
Verse 53
प्रसन्नवदनो हृष्टः कुण्डलाभ्यां समन्वितः । प्रणिपत्य स तां भक्त्या कुण्डले संन्यवेदयत्
ప్రసన్న ముఖంతో ఆనందించి, కుండలయుగలంతో కూడి, భక్తితో నమస్కరించి ఆ కుండలాలను ఆమెకు సమర్పించాడు.
Verse 54
सा दृष्ट्वा तत्क्षणात्साध्वी कर्णाभ्यां संन्यवेशयत् । स्वगृहाय ततस्तूर्णमुत्तंकं विससर्ज ह
అవి చూచి ఆ సాధ్వీ తక్షణమే వాటిని తన కర్ణయుగ్మమున ధరించింది. అనంతరం ఉత్తంకుని తన స్వగృహమునకు శీఘ్రముగా వెళ్లుమని పంపివేసెను।
Verse 55
वसिष्ठ उवाच । एवं स विवरो जातस्तक्षकोत्तंककारणात् । यथा मे चिंत्यते नित्यं धेन्वर्थं श्वभ्रपूरणे
వసిష్ఠుడు పలికెను—తక్షకుడు మరియు ఉత్తంకుడు కారణముగా ఈ వివరం ఏర్పడెను. గోవు హితార్థమై ఆ గోతిని పూరించుటను నేను నిత్యము చింతించుచున్నాను।
Verse 56
तस्मात्त्वं पूरय क्षिप्रं नान्यः शक्तोऽत्र कर्मणि । शीघ्रं कुरु नगश्रेष्ठ मम कार्यमसंशयम्
కాబట్టి నీవు దీనిని శీఘ్రముగా పూరించుము; ఇక్కడ ఈ కార్యమునకు మరెవ్వరూ సమర్థులు కారు. ఓ నగశ్రేష్ఠా, త్వరగా చేసి నా కార్యమును నిస్సందేహముగా నెరవేర్చుము।