Adhyaya 12

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ रूपतीर्थमनुत्तमम् । सर्वपापहरं नॄणां रूपसौभण्यदायकम्

పులస్త్యుడు పలికెను—ఓ నృపశ్రేష్ఠా! ఆపై అనుత్తమమైన రూపతీర్థానికి వెళ్లవలెను; అది మనుష్యుల సమస్త పాపాలను హరించి, రూపసౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 2

तत्र पूर्वं वपुर्नाम्ना लोके ख्याता वराप्सराः । सिद्धिं गता महाराज यथा पूर्वं निगद्यते

అక్కడ పూర్వకాలంలో ‘వపు’ అనే పేరుతో లోకప్రసిద్ధమైన ఒక వరాప్సర, ఓ మహారాజా, సిద్ధిని పొందింది—పూర్వవృత్తాంతంలో చెప్పినట్లే.

Verse 3

पुराऽसीत्काचिदाभीरी विरूपा विकृतानना । लम्बोदरी च कुग्रीवा स्थूलदंतशिरोरुहा

పూర్వకాలంలో ఒక ఆభీరీ స్త్రీ ఉండెను—అత్యంత విరూపురాలు, వికృత ముఖముగలది; లంబోదరి, కుగ్రీవ, స్థూల దంతములు మరియు అస్తవ్యస్త కేశములు గలది.

Verse 4

एकदा फलमादातुं भ्रममाणाऽर्बुदाचले । माघशुक्लतृतीयायां पतिता गिरिनिर्झरे

ఒకసారి ఫలాలు ఏరుకొనుటకు అర్బుదాచలమున తిరుగుచుండగా, మాఘ శుక్ల తృతీయ నాడు ఆమె పర్వత నిర్ఝరములో పడిపోయింది।

Verse 5

दिव्यमाल्यांबरधरा दिव्यैरंगैः समन्विता । पद्मनेत्रा सुकेशांता सर्वलक्षणलक्षिता

ఆమె దివ్య మాల్యములు, దివ్య వస్త్రములు ధరించి, దివ్య కాంతిమయ అవయవములతో యుక్తురాలైయుండెను. పద్మనేత్రి, సుకేశి, సమస్త శుభలక్షణాలతో లక్షితురాలైయుండెను.

Verse 6

सा संजाता महाराज तीर्थस्यास्य प्रभावतः । एतस्मिन्नेव काले तु शक्रस्तत्र समागतः

మహారాజా! ఈ తీర్థ ప్రభావముచేత ఆమె అట్లుగా సంజాతయైయుండెను; అదే సమయంలో శక్రుడు (ఇంద్రుడు) కూడా అక్కడికి వచ్చెను.

Verse 7

क्रीडार्थं पर्वतश्रेष्ठे तां ददर्श शुभेक्षणाम् । ततः कामशरैर्विद्धस्तामुवाच सुमध्यमाम्

క్రీడార్థముగా ఆ శ్రేష్ఠ పర్వతమునకు వచ్చి, శుభనేత్రియైన ఆమెను అతడు చూచెను. ఆపై కామబాణములతో విద్ధుడై, ఆ సుమధ్యమను ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 8

इन्द्र उवाच । का त्वं वद वरारोहे किमर्थं त्वमिहागता । देवी वा नागकन्या वा सिद्धा विद्याधरी तु वा

ఇంద్రుడు పలికెను—హే వరారోహే! నీవెవరు? చెప్పుము; ఏ కారణముచేత ఇక్కడికి వచ్చితివి? నీవు దేవివా, నాగకన్యవా, సిద్ధావా, లేక విద్యాధరీవా?

Verse 9

मनो मेऽपहृतं सुभ्रूस्त्वया च पद्मनेत्रया । शक्रोऽहं सर्वदेवेशो भज मां चारुहासिनि

హే సుభ్రూ, పద్మనేత్రా! నీవు నా మనస్సును అపహరించావు. నేను శక్రుడను, సమస్త దేవతల అధీశుడను; హే మధురహాసినీ, నన్ను స్వీకరించి నాతో ఏకమవు.

Verse 10

नार्युवाच । आभीरी त्रिदशाधीश तथाहं बहुभर्तृका । फलार्थं तु समायाता पतिता गिरिनिर्झरे

స్త్రీ పలికింది—హే త్రిదశాధీశా! నేను ఆభీరీను; నాకు అనేక భర్తలు ఉన్నారు. ఫలలాభార్థం వచ్చాను, కాని ఈ పర్వత జలధారలో పడిపోయాను.

Verse 11

स्नात्वा रूपमिदं प्राप्ता सुरूपं च शुभं मया । दुर्ल्लभस्त्वं हि देवानां किं पुनर्मर्त्यजन्मनाम्

స్నానం చేసి నేను ఈ రూపాన్ని పొందాను—అతి సుందరమూ శుభమూ. నీవు దేవతలకే దుర్లభుడు; మరి మానవజన్ములకు ఎంత దుర్లభమో!

Verse 12

वशगास्ते सुराः सर्वे मयि किं क्रियते स्पृहा । भज मां त्रिदशाधीश यथाकामं सुराधिप

సమస్త దేవతలు నీ వశంలోనే ఉన్నారు; మరి నాపై ఎందుకు ఆశ? హే త్రిదశాధీశా, హే సురాధిపా! నన్ను స్వీకరించి నీ ఇష్టానుసారం విహరించు.

Verse 13

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तस्तया शक्रः कामयामास तां तदा । निवृत्तमदनो भूत्वा तामुवाच सुमध्यमाम्

పులస్త్యుడు పలికెను—ఆమె అలా చెప్పగానే శక్రుడు ఆమెను కోరెను. అయితే కామాన్ని నియంత్రించి, ఆ సుమధ్యను మళ్లీ ఇలా పలికెను.

Verse 14

इन्द्र उवाच । वरं वरय कल्याणि यत्ते मनसि वर्त्तते । विनयात्तव तुष्टोऽहं दास्यामि वरमुत्तमम्

ఇంద్రుడు పలికెను—హే కల్యాణీ, నీ మనసులో ఉన్నదే వరంగా కోరుకో. నీ వినయంతో నేను సంతోషించితిని; నీకు ఉత్తమ వరం ప్రసాదించెదను.

Verse 15

नार्युवाच । माघशुक्लतृतीयायां नरो वा वनिता तथा । स्नानं यः कुरुते भक्त्या प्रीताः स्युः सर्वदेवताः

స్త్రీ పలికెను—మాఘ శుక్ల తృతీయనాడు పురుషుడైనా స్త్రీయైనా, ఎవడు భక్తితో స్నానం చేయునో, ఆ కృత్యంతో సమస్త దేవతలు ప్రసన్నులగుదురు.

Verse 16

सुरूपं जायतां तेषां दुर्ल्लभं त्रिदशैरपि । मां नय त्वं सहस्राक्ष सुरावासं सुराधिप

వారికి దివ్య సురూపం కలుగుగాక—అది త్రిదశులకు సైతం దుర్లభం. హే సహస్రాక్ష దేవాధిపా, నన్ను దేవలోక నివాసానికి నడిపించుము.

Verse 17

पुलस्त्य उवाच । एवमस्त्विति तामुक्त्वा गृहीत्वा तां सुराधिपः । विमाने च तया सार्द्धं जगाम त्रिदिवं प्रति

పులస్త్యుడు పలికెను—“ఏవమస్తు” అని ఆమెతో చెప్పి దేవాధిపుడు ఆమెను గ్రహించి, ఆమెతో కలిసి విమానంలో త్రిదివమునకు బయలుదేరెను.

Verse 18

वपुः प्राप्तं तया यस्मात्तस्मात्पा र्थिवसत्तम । नाम्ना वपुरिति ख्याता सा बभूव वराप्सराः

ఆమె దివ్య వపుః (దేహం) పొందినందున, హే రాజశ్రేష్ఠా, ఆమె ‘వపుర్’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెంది, ఉత్తమ అప్సరసగా మారెను.

Verse 19

माघशुक्लतृतीयायां देवास्तस्मिञ्जलाशये । स्नानं सर्वे प्रकुर्वंति प्रभाते भक्तिसंयुताः

మాఘ శుక్ల తృతీయనాడు ఆ జలాశయంలో దేవతలందరూ భక్తితో ప్రాతఃకాల స్నానం చేస్తారు।

Verse 20

तत्रान्या देवकन्याश्च सिद्धयक्षांगनास्तथा । यस्तत्र कुरुते स्नानं तस्मिन्काले नराधिप

అక్కడ ఇతర దేవకన్యలు, అలాగే సిద్ధులు యక్షుల స్త్రీలూ ఉంటారు. ఓ నరాధిపా! ఆ సమయమందు అక్కడ స్నానం చేసేవాడు—

Verse 21

रूपं च लभते तादृग्यादृग्लब्धं तया पुरा । सर्वे तत्र भविष्यंति सिद्धविद्याधरोरगाः

అతడు ఆమెకు పూర్వం లభించినట్లే అటువంటి రూపసౌందర్యాన్ని పొందుతాడు. అక్కడ సిద్ధులు, విద్యాధరులు, నాగులందరూ సమవేతులై ఉంటారు.

Verse 22

तस्यैव पूर्वदिग्भागे बिलमस्ति सुशोभनम् । यत्रागत्य प्रकुर्वंति स्नानं पातालकन्यकाः

దాని తూర్పు దిక్భాగంలో అత్యంత శోభాయమానమైన ఒక గుహ ఉంది; అక్కడికి పాతాళకన్యలు వచ్చి స్నానం చేస్తారు.

Verse 23

तत्र स्नात्वा गृहीत्वापो बिले तस्मिन्व्रजंति ताः । तत्र वैनायके पीठे महत्पाषाणजं जलम्

అక్కడ స్నానం చేసి వారు నీటిని తీసుకొని ఆ గుహలోనికి ప్రవేశిస్తారు. అక్కడ వైనాయక పీఠంలో మహా శిల నుండి ఉద్భవించే విస్తారమైన జలం ఉంది.

Verse 24

तेनोदकेन संयुक्तः सिद्धो भवति मानवः । गृहीत्वा तज्जलं यस्तु यत्र यत्राभिगच्छति

ఆ పవిత్ర జలంతో యుక్తుడైన మనిషి సిద్ధుడగును. మరియు ఆ జలమును తీసుకొని ఎక్కడెక్కడికి వెళ్లునో—

Verse 25

स्वर्गे वा भूतले वापि न केनापि प्रधृष्यते । तत्रास्ति विवरद्वारे तिलकोनाम पादपः

స్వర్గంలో గానీ భూతలంలో గానీ దానిని ఎవ్వరూ అధిగమించలేరు. అక్కడ ఆ చీలిక-మార్గ ద్వారమున ‘తిలక’ అనే వృక్షము నిలిచియున్నది.

Verse 26

तस्य पुष्पैः फलैश्चैव सर्वं कार्यं प्रसिद्ध्यति । भक्षणाद्धारणाद्वापि सिद्धो भवति मानवः

ఆ వృక్షపు పుష్పములూ ఫలములూ వలన ప్రతి కార్యమూ ప్రసిద్ధిగా సిద్ధించును. వాటిని భక్షించినా లేదా ధరించినా/దాచుకున్నా మనిషి సిద్ధుడగును.

Verse 27

तस्मिन्बिले तु पाषाणाः समन्ताच्छंखसन्निभाः । तेनोदकेन संस्पृष्टा भवंति च हिरण्मयाः

ఆ గుహలో చుట్టూ శంఖసదృశమైన రాళ్లు ఉన్నాయి. ఆ జలస్పర్శతో అవి స్వర్ణమయమగును.

Verse 28

वन्ध्या नारी जलं तत्र या पिबेत्तिलकान्वितम् । अपि वर्षशताब्दा च सद्यो गर्भवती भवेत्

అక్కడ తిలకసంబంధితమైన జలమును వంధ్య స్త్రీ పానము చేస్తే, ఆమె వంద సంవత్సరాలు సంతానహీనురాలైనా తక్షణమే గర్భవతిగా అవుతుంది.

Verse 29

व्याधिग्रस्तोऽपि यो मर्त्त्यः स्नानं तत्र समाचरेत् । नीरोगो जायते सद्यो ग्रहग्रस्तो विमुच्यते

వ్యాధిగ్రస్తుడైన మానవుడైనా అక్కడ స్నానం చేస్తే వెంటనే నిరోగుడవుతాడు; గ్రహపీడతో బాధపడినవాడూ విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 30

भूतप्रेतपिशाचानां दोषः सद्यः प्रणश्यति । तेनोदकेन संस्पृष्टे सर्वं नश्यति दुष्कृतम्

భూత-ప్రేత-పిశాచాల వల్ల కలిగే దోషం వెంటనే నశిస్తుంది; ఆ జలస్పర్శతో సమస్త దుష్కృతమూ చెరిగిపోతుంది.

Verse 31

अपि कीटपतंगा ये पिशाचाः पक्षिणो मृगाः । तेनोदकेन ये स्पृष्टाः सद्यो यास्यंति सद्गतिम्

కీటకాలు, పతంగాలు, పక్షులు, మృగాలు—పిశాచులైనా సరే—ఆ జలస్పర్శ పొందితే వెంటనే సద్గతిని పొందుతారు.

Verse 32

ययातिरुवाच । अप्यद्भुतमिदं ब्रह्मन्माहात्म्यं भवता मम । कथितं रूपतीर्थस्य न भूतं न भविष्यति

యయాతి అన్నాడు—ఓ బ్రాహ్మణా! మీరు నాకు చెప్పిన రూపతీర్థ మహాత్మ్యం నిజంగా అద్భుతం; ఇలాంటి మహిమ గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు.

Verse 33

किमत्र कारणं ब्रह्मन्सर्वेभ्योऽप्यधिकं स्मृतम् । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि मे

ఓ బ్రాహ్మణా! ఇది అన్నిటికన్నా శ్రేష్ఠమని ఎందుకు స్మరించబడుతోంది? నా కుతూహలం అత్యంతం—అన్నీ విస్తారంగా చెప్పండి.

Verse 34

पुलस्त्य उवाच । तत्र पूर्वं तपस्तप्तमदित्या नृपसत्तम । इन्द्रे राज्यपरिभ्रष्टे बलौ त्रैलोक्यनायके । अवतीर्णश्चतुर्बाहुरदित्यां नृपसत्तम

పులస్త్యుడు పలికెను—ఓ నృపశ్రేష్ఠా! అక్కడ పూర్వకాలంలో అదితి ఘోర తపస్సు చేసింది. ఇంద్రుడు రాజ్యభ్రష్టుడై, త్రిలోకనాయకుడిగా బలి ఉన్నప్పుడు, చతుర్భుజ భగవాన్ అదితిలో అవతరించాడు, ఓ రాజోత్తమా।

Verse 35

तस्मिञ्जाते महाविष्णावदित्या चासुरान्तके । गुप्तया विवरद्वारे भयाद्दानवसंभवात्

అదితి కుమారుడైన, అసురాంతక మహావిష్ణువు జన్మించినప్పుడు, దానవజ శత్రువుల భయంతో అదితి ఆయనను గుప్తమైన చీలిక-ద్వారంలో దాచిపెట్టింది।

Verse 36

जातमात्रो हरिस्तस्मिन्स्थापितो निर्झरे तया । तस्मात्पवित्रतां प्राप्तं तीर्थं नॄणामभीष्टदम्

జన్మించిన వెంటనే హరిని ఆమె ఆ నిర్ఝరంలో (పర్వత జలధారలో) స్థాపించింది. అందువల్ల ఆ స్థలం పవిత్ర తీర్థమై, జనులకు ఇష్టఫలప్రదంగా మారింది।

Verse 37

न चान्यत्कारणं राजन्सत्यमेतन्मयोदितम् । माघशुक्लतृतीयायां तत्र जातस्त्रिविक्रमः

ఓ రాజా! దీనికి మరొక కారణం లేదు—నేను చెప్పింది సత్యమే. మాఘ శుక్ల తృతీయ నాడు అక్కడే త్రివిక్రముడు జన్మించాడు।

Verse 38

तिलकः सर्व वृक्षाग्र्यः पुत्रवत्परिपालितः । अदित्या सेवितो नित्यं स्वहस्तेन जलैः शुभैः

తిలక వృక్షం—సర్వ వృక్షాలలో అగ్రగణ్యం—కుమారునిలా పరిపాలించబడింది. అదితి నిత్యం తన చేతులతో శుభజలాలు పోసి దానికి సేవ చేసింది।

Verse 39

एतत्ते सर्वमाख्यातं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । सर्वकामप्रदं नॄणामिह लोके परत्र च

ఈ విధంగా నేను నీకు ఆ తీర్థమహాత్మ్యాన్ని సంపూర్ణంగా వివరించాను. కావున సమస్త ప్రయత్నంతో అక్కడ స్నానం చేయవలెను. ఆ తీర్థం మనుష్యులకు ఇహలోకమందును పరలోకమందును సమస్త కోరికలను ప్రసాదించును.