Adhyaya 240

Verse 1

ब्रह्मोवाच । हरेर्दीपस्तु मद्दीपादधिकोऽयं प्रकुर्वतः । वैकुण्ठवास एव स्यान्ममैश्वर्यमवांछितम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—హరికి అర్పించిన దీపం నాకు అర్పించిన దీపం కంటే అధికమైనది. దీనిని ఆచరించువానికి వైకుంఠవాసం నిశ్చయం; నా ఐశ్వర్యమూ అతనికి అనవసరం అవుతుంది.

Verse 2

नारद उवाच । दीपोऽयं विष्णुभवने मन्त्रवद्विहितो नरैः । सदा विशेषफलदश्चातुर्मास्येऽधिकः कथम्

నారదుడు పలికెను—విష్ణు భవనంలో మంత్రపూర్వక విధితో జనులు చేసే ఈ దీపారాధన ఎల్లప్పుడూ విశేష ఫలదాయకమే; అయితే చాతుర్మాస్యంలో ఇది మరింత అధిక ఫలమిచ్చేది ఎలా?

Verse 3

ब्रह्मोवाच । विष्णुर्नित्याधिदैवं मे विष्णुः पूज्यः सदा मम । विष्णुमेनं सदा ध्याये विष्णुर्मत्तः परो हि सः

బ్రహ్ముడు పలికెను—విష్ణువే నా నిత్య పరమ అధిదైవం; విష్ణువే ఎల్లప్పుడూ నా పూజ్యుడు. నేను సదా ఆ విష్ణువునే ధ్యానిస్తాను; నిజంగా విష్ణువు నన్ను మించిన పరముడు.

Verse 4

स विष्णु वल्लभो दीपः सर्वदा पापहारकः । चातुर्मास्ये विशेषेण कामनासिद्धिकारकः

విష్ణువుకు ప్రియమైన ఆ దీపం ఎల్లప్పుడూ పాపహారకము; చాతుర్మాస్యంలో విశేషంగా కోరికల సిద్ధిని కలిగించేది.

Verse 5

विष्णुर्दीपेन संतुष्टो यथा भवति पुत्रक । तथा यज्ञसहस्रैश्च वरं नैव प्रयच्छति

ప్రియ శిశువా, దీపార్పణతో విష్ణువు ఎంతగా సంతుష్టుడవుతాడో, అంతగా వేల యజ్ఞాలతో కూడ ఆయన అంత సులభంగా వరం ప్రసాదించడు.

Verse 6

स्वल्प व्ययेन दीपस्य फलमानंतकं नृणाम् । अनंतशयने प्राप्ते पुण्यसंख्या न विद्यते

అల్ప వ్యయంతో దీపదానం చేసిన ఫలం మనుష్యులకు అనంతమవుతుంది. అనంతశయనుడైన విష్ణువుకు అర్పించినప్పుడు పుణ్యసంఖ్య లెక్కకు రాదు.

Verse 7

तस्मात्सर्वात्मभावेन श्रद्धया संयुतेन च । दीपप्रदानं कुरुते हरेः पापैर्न लिप्यते

కాబట్టి సంపూర్ణ హృదయభావంతో, శ్రద్ధతో కూడి హరికి దీపదానం చేసే వాడు పాపాలతో లిప్తుడవడు కాదు.

Verse 8

उपचारैः षोडशकैर्यतिरूपे हरौ पुनः । दीपप्रदाने विहिते सर्वमुद्द्योतितं जगत्

మళ్లీ, యతి-రూపుడైన హరికి షోడశోపచారాలతో కూడి విధివిధానంగా దీపదానం చేసినప్పుడు సమస్త జగత్తు ప్రకాశిస్తుంది.

Verse 9

दीपादनंतरं ब्रह्मन्नन्नस्य च निवेदनम् । त्रयोदश्या भक्तियुक्तैः कार्यं मोक्षपदस्थितैः

ఓ బ్రాహ్మణా! దీపదానం అనంతరం అన్ననివేదన కూడా చేయాలి. త్రయోదశినాడు మోక్షస్థితిని కోరువారు భక్తితో ఇది చేయవలెను.

Verse 10

अमृतं संपरित्यज्य यदन्नं देवता अपि । स्पृहयंति गृहस्थस्य गृहद्वारगताः सदा

అమృతాన్ని పక్కన పెట్టి దేవతలు కూడా గృహస్థుని ఆ అన్నాన్ని ఆశిస్తారు; నిత్యం అతని ఇంటి ద్వారమున నిలిచినట్లుగా.

Verse 11

हरौ सुप्ते विशेषेण प्रदेयः प्रत्यहं नरैः । फलैरर्घ्यो विष्णुतुष्ट्यै तत्कालसमुदा हृतैः

హరి శయనకాలమైన చాతుర్మాస్యంలో విశేషంగా ప్రజలు ప్రతిరోజూ ఆ సమయానికే తాజాగా పొందిన ఫలాలతో విష్ణు తృప్తికై అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి।

Verse 12

तांबूलवल्लीपत्रैश्च तथा पूगफलैः शुभैः । द्राक्षाजंब्वाम्रजफलैरक्रोडैर्दाडिमैरपि

తాంబూలవల్లి ఆకులు, శుభమైన పూగఫలాలు (సుపారీ) తో పాటు ద్రాక్ష, జంబూ, మామిడి, అక్రోడ్, దాడిమం (దానిమ్మ) వంటి ఫలాలతోనూ అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి।

Verse 13

बीजपूरफलैश्चैव दद्यादर्घ्यं सुभक्तितः । शंखतोयं समादाय तस्योपरि फलं शुभम्

బీజపూర (నిమ్మ) ఫలాలతోనూ శుద్ధభక్తితో అర్ఘ్యాన్ని ఇవ్వాలి। శంఖంలో జలాన్ని తీసుకొని దాని మీద శుభఫలాన్ని ఉంచాలి।

Verse 14

मंत्रेणानेन विप्रेन्द्र केशवाय निवेदयेत् । पुनराचमनं देयमन्नदानादनंतरम्

హే విప్రేంద్రా! ఈ మంత్రంతోనే కేశవునికి (అర్ఘ్యాన్ని) నివేదించాలి। అన్నదానం చేసిన వెంటనే మళ్లీ ఆచమనం చేయాలి/ఇవ్వాలి।

Verse 15

आर्तिक्यं च ततः कुर्यात्सर्वपापविनाशनम् । चतुर्दश्या नमस्कुर्याद्विष्णवे यतिरूपिणे

ఆ తరువాత సమస్త పాపాలను నశింపజేసే ఆరతిని చేయాలి। చతుర్దశి నాడు యతిరూపుడైన విష్ణువుకు నమస్కరించాలి।

Verse 16

पंचदश्या भ्रमः कार्यः सर्वदिक्षु द्विजैः सह । सप्तसागरजै स्तोयैर्दत्तैर्यत्फलमाप्यते

పంచదశి నాడు బ్రాహ్మణులతో కలిసి అన్ని దిక్కులలో ప్రదక్షిణ చేయవలెను. ఏడు సముద్రాల నుండి తెచ్చిన జలాన్ని దానం చేస్తే, దానివల్ల లభించే ఫలం అదే విధంగా పొందబడును.

Verse 17

तत्तोयदानाच्च हरेः प्राप्यते विष्णुवल्लभैः । चतुर्वारभ्रमीभिश्च जगत्सर्वं चराचरम्

ఆ జలదానమువలన విష్ణువుకు ప్రియమైన భక్తులు హరిని పొందుదురు. నాలుగు సార్లు ప్రదక్షిణ చేసే వారిచేత చరాచరమయిన సమస్త జగత్తు যেন పరివేష్టితమవుతుంది.

Verse 18

क्रांतं भवति विप्राग्र्य तत्तीर्थगमनादिकम् । षोडश्या देवसायुज्यं चिन्तयेद्योगवित्तमः

హే విప్రశ్రేష్ఠా, దీనివల్ల ఆ తీర్థగమనాది సమస్త ఆచారాలు సఫలమగును. షోడశి తిథిన యోగవిద్వత్తముడు దేవసాయుజ్యము—దైవైక్యము—ధ్యానించవలెను.

Verse 19

आत्मनश्च हरेर्नित्यं न मूर्तिं भावयेत्तदा । मूर्तामूर्तस्वरूप त्वाद्दृश्यो भवति योगवित्

అప్పుడు తనకైనా హరికైనా పరిమితమైన మూర్తిభావన చేయకూడదు. తత్త్వము మూర్త-అమూర్త ఉభయస్వరూపమై ఉండుటచేత యోగి నిజమైన ద్రష్టగా అవతరిస్తాడు.

Verse 20

तस्मिन्दृष्टे निवर्तेत सदसद्रूपजा क्रिया । आत्मानं तेजसां मध्ये चिन्तयेत्सूर्यवर्चसम्

ఆ తత్త్వ దర్శనమైతే సత్-అసత్ భావనల నుండి పుట్టిన క్రియలు నివర్తించును. తేజస్సుల మధ్య సూర్యకాంతితో ప్రకాశించే ఆత్మను ధ్యానించవలెను.

Verse 21

अहमेव सदा विष्णुरित्यात्मनि विचारयन् । लभते वैष्णवं देहं जीवन्मुक्तो द्विजो भवेत्

అంతరాత్మలో ‘నేనే సదా విష్ణువే’ అని నిరంతరం విచారించువాడు వైష్ణవ దేహాన్ని పొందుతాడు; ఆ ద్విజుడు జీవించుచుండగానే ముక్తుడు (జీవన్ముక్తుడు) అవుతాడు.

Verse 22

चातुर्मास्ये विशेषेण योगयुक्तो द्विजो भवेत् । इयं भक्तिः समादिष्टा मोक्षमार्गप्रदे हरौ

ప్రత్యేకంగా పవిత్ర చాతుర్మాస్య కాలంలో ద్విజుడు యోగయుక్తుడై నియమశీలుడవ్వాలి. హరిలో ఈ భక్తి ఆజ్ఞాపించబడింది; అది మోక్షమార్గాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.