Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । विष्णुर्नित्याधिदैवं मे विष्णुः पूज्यः सदा मम । विष्णुमेनं सदा ध्याये विष्णुर्मत्तः परो हि सः

Transliteration

brahmovāca | viṣṇurnityādhidaivaṃ me viṣṇuḥ pūjyaḥ sadā mama | viṣṇumenaṃ sadā dhyāye viṣṇurmattaḥ paro hi saḥ

Translation

బ్రహ్ముడు పలికెను—విష్ణువే నా నిత్య పరమ అధిదైవం; విష్ణువే ఎల్లప్పుడూ నా పూజ్యుడు. నేను సదా ఆ విష్ణువునే ధ్యానిస్తాను; నిజంగా విష్ణువు నన్ను మించిన పరముడు.

Word by Word

• brahmā: Brahmā
• brahmā: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: brahman (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• uvāca: said
• uvāca: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vac (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• viṣṇuḥ: Viṣṇu
• viṣṇuḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: viṣṇu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• nityādhidaivam: the eternal presiding deity
• nityādhidaivam: Karta-pravacaniya (Predicate/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: nitya-adhidaiva (प्रातिपदिक; नित्य + अधिदैव)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र विधेय-विशेषणरूपेण (predicate nominative)

• me: my
• me: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: mad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (Genitive singular)

• viṣṇuḥ: Viṣṇu
• viṣṇuḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: viṣṇu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• pūjyaḥ: worthy to be worshipped
• pūjyaḥ: Karta-pravacaniya (Predicate/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: pūj (धातु)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/भाव्य), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘पूजनीयः’

• sadā: always
• sadā: Kala-adhikarana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: sadā (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of time)

• mama: by me/of me
• mama: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: mad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (Genitive singular)

• viṣṇum: Viṣṇu
• viṣṇum: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: viṣṇu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Accusative singular)

• enam: this (him)
• enam: Karma (Object apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एतद्-रूप)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Accusative singular; pronoun)

• sadā: always
• sadā: Kala-adhikarana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: sadā (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of time)

• dhyāye: I meditate upon
• dhyāye: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: dhyai (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (1st sg)

• viṣṇuḥ: Viṣṇu
• viṣṇuḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: viṣṇu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• mattaḥ: than me/from me
• mattaḥ: Apadana (Comparison/अपादान)
• Type: Noun
• Root: mad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Ablative singular)

• paraḥ: higher/supreme
• paraḥ: Karta-pravacaniya (Predicate/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: para (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; viṣṇuḥ इति विधेय-विशेषणम्

• hi: indeed
• hi: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: अव्यय (emphatic/causal particle)

• saḥ: he
• saḥ: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (Nominative singular)

Speaker

Brahmā

Skanda Dialogue

Listener: Nārada

Visual Art Cues

Scene: Brahmā in serene composure declares Viṣṇu as his eternal supreme deity; a subtle vision of Viṣṇu above/behind, indicating transcendence; Nārada listens in reverent silence.

Characters & Entities

• Brahmā
• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True devotion includes humility: even Brahmā acknowledges Viṣṇu’s transcendence and remains devoted through worship and meditation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tirtha is named in this verse; it establishes the devotional authority for Viṣṇu-centered worship within the māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Regular pūjā (worship) and dhyāna (meditation) of Viṣṇu as a daily devotional discipline.