Adhyaya 215

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सांप्रतं वद नः सूत श्राद्धकल्पस्य यो विधिः । विस्तरेण महाभाग यथा तच्चाक्षयं भवेत्

ఋషులు పలికిరి—హే సూతా! ఇప్పుడు మాకు శ్రాద్ధకల్ప విధానాన్ని చెప్పుము. హే మహాభాగ! విస్తారంగా వివరించుము, దాని పుణ్యఫలం అక్షయమగునట్లు.

Verse 2

कस्मिन्काले प्रकर्तव्यं श्राद्धं पितृपरायणैः । कीदृशैर्ब्राह्मणैस्तच्च तथा द्रव्यैर्महामते

హే మహామతీ! పితృభక్తులు ఏ కాలంలో శ్రాద్ధం చేయవలెను? అలాగే ఏ విధమైన బ్రాహ్మణులతో, ఏ ఏ ద్రవ్యార్పణలతో అది నిర్వహించవలెను?

Verse 3

सूत उवाच । एतदर्थं पुरा पृष्टो मार्कंडेयो महामुनिः । रोहिताश्वेन विप्रेंद्रा हरिश्चन्द्र सुतेन सः

సూతుడు పలికెను—హే విప్రేంద్రులారా! ఇదే విషయమై పూర్వం మహాముని మార్కండేయుని హరిశ్చంద్రుని కుమారుడు రోహితాశ్వుడు ప్రశ్నించెను.

Verse 4

हरिश्चन्द्रे गते स्वर्गं रोहिताश्वे नृपे स्थिते । तीर्थयात्राप्रसंगेन मार्कण्डो मुनिसत्तमः

హరిశ్చంద్రుడు స్వర్గానికి వెళ్లిన తరువాత, రోహితాశ్వుడు రాజుగా స్థిరపడిన వేళ, తీర్థయాత్ర సందర్భమున మునిశ్రేష్ఠుడు మార్కండ (మార్కండేయుడు) అక్కడికి వచ్చెను.

Verse 5

सरय्वाः संगमे पुण्ये स्नानार्थं समुपस्थितः । तत्र स्नात्वा पितॄन्देवान्संतर्प्य विधिपूर्वकम्

అతడు సరయూ నదியின் పుణ్య సంగమమున స్నానార్థమై వచ్చెను. అక్కడ స్నానమాచరించి, విధిపూర్వకంగా పితృదేవతలకును దేవతలకును తర్పణమిచ్చి తృప్తిపరచెను.

Verse 6

प्रविष्टस्तां पुरीं रम्यामयोध्यां सत्यनामिकाम् । रोहिताश्वोऽपि तं श्रुत्वा समायातं मुनीश्वरम् । पदातिः प्रययौ तूर्णं दूरदेशं तु सम्मुखम्

అతడు సత్యనామప్రసిద్ధమైన రమ్యమైన అయోధ్యాపురిలో ప్రవేశించాడు. మునీశ్వరుడు వచ్చాడని విని రోహితాశ్వుడూ పాదచారిగా వేగంగా కొంత దూరం వెళ్లి ఎదురుగా కలుసుకోవడానికి బయలుదేరాడు.

Verse 7

ततः प्रणम्य तं मूर्ध्ना कृतांजलिपुटः स्थितः । प्रोवाच मधुरं वाक्यं विनयेन समन्वि तः

అనంతరం అతడు శిరస్సుతో నమస్కరించి కరజోడించి నిలిచాడు. వినయంతో నిండిన మధుర వాక్యాలను పలికాడు.

Verse 8

स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ भूयः सुस्वागतं मुने । धन्योऽहं कृतपुण्योऽहं संप्राप्तः परमां गतिम् । यत्ते पादरजोभिर्मे मूर्द्धजा विमलीकृताः

హే మునిశ్రేష్ఠా, మీకు స్వాగతం; హే మునీ, మరల సుస్వాగతం. నేను ధన్యుడను, పుణ్యవంతుడను; నాకు పరమగతి లభించింది—మీ పాదరజస్సు నా శిరోజాలను పవిత్రం చేసినందున.

Verse 9

एवमुक्त्वा गृहीत्वा तं स्वहस्तालंबनं तदा । ययौ तत्र सभास्थानं बृहत्सिंहासनाश्रयम्

ఇలా చెప్పి, అప్పుడు తన చేతిని ఆధారంగా ఇచ్చి ఆయనను పట్టుకొని, మహాసింహాసనం ఉన్న సభామండపానికి వెళ్లాడు.

Verse 10

सिंहासने निवेश्याथ तं मुनिं पार्थिवोत्तमः । उपविष्टो धरापृष्ठे कृतांजलिपुटः स्थितः

ఆ ఉత్తమ రాజు మునిని సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టి, తాను నేలపై కూర్చుని కరజోడించి భక్తితో నిలిచాడు.

Verse 11

ततः प्रोवाच मधुरं विनयावनतः स्थितः । निःस्पृहस्यापि विप्रेंद्र कि वाऽगमनकारणम्

అప్పుడు అతడు వినయంతో వంగి నిలిచి మధురంగా పలికెను— “హే విప్రేంద్రా! మీరు నిస్స్పృహులైనప్పటికీ ఇక్కడికి రావడానికి కారణం ఏమిటి?”

Verse 12

तद्ब्रवीहि यथातथ्यं करोमि तव सांप्रतम् । अदेयमपि दास्यामि गृहायातस्य ते विभो

“కాబట్టి యథాతథ్యంగా సత్యం చెప్పండి; నేను వెంటనే మీ వచనానుసారం చేస్తాను. హే విభో! మీరు నా ఇంటికి వచ్చారు గనుక సాధారణంగా అదేశ్యమైనదైనా నేను ఇస్తాను.”

Verse 13

मार्कंडेय उवाच । तीर्थयात्राप्रसंगेन वयमत्र समागताः । सरय्वाः संगमे पुण्ये कल्ये यास्याम्यहे पुनः

మార్కండేయుడు పలికెను— “తీర్థయాత్ర సందర్భంలో మేము ఇక్కడ సమాగతులమయ్యాము. రేపటి శుభదినాన నేను మళ్లీ సరయూ పుణ్య సంగమానికి వెళ్తాను.”

Verse 14

निःस्पृहैरपि द्रष्टव्या धर्मवन्तो द्विजोत्तमाः । ततः प्रोक्तं पुराण ज्ञैर्ब्राह्मणैः शास्त्रदृष्टिभिः

నిస్స్పృహులైనవారైనా ధర్మవంతులైన ద్విజోత్తములను దర్శించవలెను. ఆపై శాస్త్రదృష్టి గల పురాణజ్ఞ బ్రాహ్మణులు ఇలా ప్రకటించారు.

Verse 15

धर्मवन्तं नृपं दृष्ट्वा लिंगं स्वायंभुवं तथा । नदीं सागरगां चैव मुच्येत्पापाद्दिनोद्भवात्

ధర్మవంతుడైన రాజును దర్శించి, అలాగే స్వయంభూ లింగాన్ని, మరియు సముద్రగామి నదిని దర్శించినవాడు—ప్రతిదినం ఉద్భవించే పాపాల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 16

एवमुक्त्वा ततश्चक्रे पृच्छां स मुनिसत्तमः । तं दृष्ट्वा नृपशार्दूलं पुरःस्थं विनयान्वितम्

ఇట్లు పలికి ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు అతనిని ప్రశ్నించుటకు ఆరంభించాడు. వినయసంపన్నుడై ముందర నిలిచిన రాజసింహాన్ని చూచి।

Verse 17

कच्चित्ते सफला वेदाः कच्चित्ते सफलं श्रुतम् । कच्चित्ते सफला दाराः कच्चित्ते सफलं धनम्

నీ వేదాలు ఫలప్రదమయ్యాయా? నీ శ్రవణ-అధ్యయనం సఫలమైందా? నీ దాంపత్య-గృహస్థ జీవితం సఫలమా? నీ ధనం సఫలమా?

Verse 18

रोहिताश्व उवाच । कथं स्युः सफला वेदाः कथं स्यात्सफलं श्रुतम् । कथं स्युः सफला दाराः कथं स्यात्सफलं धनम्

రోహితాశ్వుడు అన్నాడు—వేదాలు ఎలా ఫలప్రదమవుతాయి? శ్రవణ-అధ్యయనం ఎలా సఫలమవుతుంది? గృహస్థ జీవితం ఎలా సఫలమవుతుంది? ధనం ఎలా సఫలమవుతుంది?

Verse 19

मार्कंडेय उवाच । अग्निहोत्रफला वेदाः शीलवृत्तफलं श्रुतम् । रतिपुत्रफला दारा दत्तभुक्तफलं धनम्

మార్కండేయుడు అన్నాడు—వేదాలు అగ్నిహోత్రంలో పరిపక్వమైతే ఫలప్రదమవుతాయి. శ్రవణ-అధ్యయనం శీలం, సదాచారంగా మారితే సఫలం. దాంపత్యం ప్రేమతోను సత్పుత్రసంతానంతోను ఫలిస్తుంది. ధనం దానమిచ్చి ధర్మపూర్వకంగా భోగిస్తే ఫలిస్తుంది.

Verse 20

एवं ज्ञात्वा महाराज नान्यथा कर्तुमर्हसि

మహారాజా, ఇట్లు తెలిసికొని దీనికి విరుద్ధంగా నీవు ఆచరించరాదు.

Verse 21

चत्वार्येतानि कृत्यानि मयोक्तानि च तानि ते । यथा तानि प्रकृत्यानि लोकद्वयमभीप्सता

ఈ నాలుగు కర్తవ్యాలను నేను నీకు చెప్పితిని; ఇహలోకమూ పరలోకమూ—రెండింటి శ్రేయస్సు కోరువాడు వీటిని స్వభావమువలె నిత్యంగా ఆచరించవలెను।

Verse 22

एवमुक्त्वा ततश्चक्रे कथाश्चित्राश्च तत्पुरः । राजर्षीणां पुराणानां देवर्षीणां विशेषतः

ఇట్లు చెప్పి, ఆపై వారి సమక్షంలో అనేక విచిత్ర కథలను చెప్పెను—రాజర్షుల పురాతన వృత్తాంతాలను, ముఖ్యంగా దేవర్షులవాటిని।

Verse 23

ततः कथावसाने च कस्मिंश्चिद्द्विजसत्तमाः । पप्रच्छ तं मुनिश्रेष्ठं रोहिताश्वो महीपतिः

తదనంతరం కథ ముగిసిన వేళ, ఓ శ్రేష్ఠ ద్విజులారా, రాజు రోహితాశ్వుడు ఆ మునిశ్రేష్ఠుని ప్రశ్నించెను।

Verse 24

भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि श्राद्धकल्पमहं यतः । दृश्यंते बहवो भेदा द्विजानां श्राद्धकर्मणि

భగవన్, నేను శ్రాద్ధకల్పాన్ని వినదలచితిని; ఎందుకంటే ద్విజుల శ్రాద్ధకర్మలో అనేక భేదాలు కనిపించుచున్నవి।

Verse 25

मार्कंडेय उवाच । सत्यमेतन्महाभाग यत्पृष्टोऽस्मि नृपोत्तम । श्राद्धस्य बहवो भेदाः शाखाभेदैर्व्यवस्थिताः

మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ మహాభాగ, ఓ నృపోత్తమ, నీవు నన్ను అడిగినది నిజమే; శ్రాద్ధానికి అనేక భేదాలు వేదశాఖాభేదాల ప్రకారం స్థిరపడ్డవి।

Verse 26

तस्मात्ते निर्णयं वच्मि भर्तृयज्ञेन यत्पुरा । आनर्त्ताधिपतेः प्रोक्तं सम्यक्छ्राद्धस्य लक्षणम्

అందుచేత నీకు స్థిరనిర్ణయాన్ని చెప్పుచున్నాను—సమ్యక్ శ్రాద్ధ లక్షణములను—పూర్వం భర్తృయజ్ఞుడు ఆనర్తాధిపతికి యథావిధిగా ఉపదేశించినట్లు।

Verse 27

भर्तृयज्ञं सुखासीनं निजाश्रमपदे नृपः । आनर्ताधिपतिर्गत्वा प्रणिपत्य ततोऽब्रवीत्

ఆనర్తాధిపతి రాజు తన ఆశ్రమస్థానంలో సుఖాసీనుడై ఉన్న భర్తృయజ్ఞుని దగ్గరకు వెళ్లి, నమస్కరించి తరువాత ఇలా పలికెను।

Verse 28

आनर्त उवाच । सांप्रतं वद मे ब्रह्मञ्छ्राद्धकल्पं पित्रीप्सितम् । येन मे तुष्टिमायांति पितरः श्राद्धतर्पिताः

ఆనర్తుడు పలికెను—ఓ బ్రాహ్మణా, ఇప్పుడు పితృదేవతలకు ఇష్టమైన శ్రాద్ధకల్పాన్ని చెప్పుము; దానివలన శ్రాద్ధతర్పణంతో తృప్తి పొందిన నా పితరులు సంతోషాన్ని పొందుదురు.

Verse 29

कः कालो विहितः श्राद्धे कानि द्रव्याणि मे वद । श्राद्धार्हाणि तथान्यानि मेध्यानि द्वि जसत्तम । यानि योज्यानि वांछद्भिः पितृणां तृप्तिमुत्तमाम्

శ్రాద్ధంలో ఏ కాలం విధించబడింది? ఏ ఏ ద్రవ్యాలు? శ్రాద్ధార్హములైనవి మరియు ఇతర మేధ్యమైన (శుద్ధమైన) పదార్థములు కూడా, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా—వాటివలన పితృదేవతలకు పరమ తృప్తి కలుగును; అవి నాకు చెప్పుము।

Verse 30

कीदृशा ब्राह्मणा ब्रह्मञ्छ्राद्धार्हाः परिकीर्तिताः । कीदृशा वर्जनीयाश्च सर्वं मे विस्तराद्वद

ఓ బ్రాహ్మణా, ఏ విధమైన బ్రాహ్మణులు శ్రాద్ధార్హులని కీర్తించబడ్డారు? ఏ విధమైనవారు వర్జనీయులు? అన్నిటినీ నాకు విస్తారంగా చెప్పుము।

Verse 31

भर्तृयज्ञ उवाच । अहं ते कीर्तयिष्यामि श्राद्धकल्पमनुत्तमम् । यं श्रुत्वाऽपि महाराज लभेच्छ्राद्धफलं नरः

భర్తృయజ్ఞుడు పలికెను—నేను నీకు శ్రాద్ధకల్పమనే అనుత్తమ విధిని ప్రకటించెదను; దానిని వినిన మాత్రమున, ఓ మహారాజా, మనుడు శ్రాద్ధఫలమును పొందును।

Verse 32

श्राद्धमिदुक्षयेऽवश्यं सदा कार्यं विपश्चिता । यदि ज्येष्ठतमः सर्गः सन्तानं च तथा नृप

చంద్రక్షయకాలమున (అమావాస్యనాడు) వివేకులు సదా శ్రాద్ధమును తప్పక చేయవలెను; ఎందుకనగా వంశమునకును సంతానమునకును, ఓ నృపా, ఇదే ప్రధాన విధానము।

Verse 33

शीतार्ता यद्वदिच्छंति वह्निं प्रावरणानि च । पितरस्तद्वदिच्छंति क्षुत्सामाश्चन्द्रसंक्षयम्

చలితో బాధపడువారు అగ్నిని, కప్పుకొనుటకు వస్త్రములను కోరినట్లు, ఆకలి శ్రమలతో క్షీణించిన పితృదేవతలు చంద్రక్షయమును (అమావాస్యను) కోరుదురు।

Verse 34

दरिद्रोपहता यद्वद्धनं वांछंति मानवाः । पितरस्तद्वदिच्छंति क्षुत्क्षामाश्चन्द्रसं क्षयम्

దారిద్ర్యబాధితులు ధనమును కోరినట్లు, ఆకలితో క్షీణించిన పితృదేవతలు చంద్రక్షయమును (అమావాస్యను) కోరుదురు।

Verse 35

यथा वृष्टिं प्रवांछन्ति कर्षुकाः सस्यवृद्धये । तथात्मप्रीतये तेऽपि प्रवांछन्तींदुसंक्षयम्

పంటల వృద్ధికై రైతులు వర్షమును కోరినట్లు, తమ తృప్తికై పితృదేవతలు కూడా ఇందుక్షయమును (అమావాస్యను) కోరుదురు।

Verse 36

यथोषश्चक्रवाक्यश्च वांछन्ति रवि दर्शनम् । पितरस्तद्वदिच्छंति श्राद्धं दर्शसमुद्भवम्

యథా ఉషస్సు మరియు చక్రవాక పక్షి సూర్యదర్శనాన్ని కోరుకొనునో, అలాగే పితృదేవతలు దర్శ-అమావాస్యాసంబంధ శ్రాద్ధాన్ని ఆకాంక్షించుదురు।

Verse 37

जलेनापि च यः श्राद्धं शाकेनापि करोति वाः । दर्शस्य पितरस्तृप्तिं यांति पापं प्रण श्यति

దర్శ-అమావాస్య దినమున ఎవడు కేవలం నీటితో గాని, సాదా శాకములతో గాని శ్రాద్ధం చేయునో, అతని పితృదేవతలు తృప్తి పొందుదురు; పాపము నశించును।

Verse 38

अमावास्यादिने प्राप्ते गृहद्वारं समाश्रिता । वायुभूताः प्रवांछन्ति श्राद्धं पितृगणा नृणाम् । यावदस्तमयं भानोः क्षुत्पिपासास माकुलाः

అమావాస్య దినము వచ్చినప్పుడు పితృగణులు వాయుస్వరూప సూక్ష్ములై మనుష్యుల గృహద్వారముల వద్ద నిలిచి, శ్రాద్ధాన్ని ఆకాంక్షించుదురు; సూర్యాస్తమయం వరకు ఆకలి దాహాలతో కలవరపడుదురు।

Verse 39

ततश्चास्तं गते भानौ निराशा दुःखसंयुताः । निःश्वस्य सुचिरं यांति गर्हयंति स्ववंशजम्

తదనంతరం సూర్యుడు అస్తమించినప్పుడు వారు నిరాశతో దుఃఖభారితులై వెళ్లిపోవుదురు; దీర్ఘ నిశ్వాసములు విడుచుచు దూరముగా పోయి తమ వంశజుని గర్హించుదురు।

Verse 40

आनर्त उवाच । किमर्थं क्रियते श्राद्धममावास्यादिने द्विज । विशेषेण ममाचक्ष्य विस्तरेण यथातथम्

ఆనర్తుడు పలికెను—హే ద్విజా! అమావాస్య దినమున శ్రాద్ధం ఏ కారణమున చేయబడును? దయచేసి నాకు విశేషముగా, విస్తారముగా, యథాక్రమంగా చెప్పుము।

Verse 41

मृताश्च पुरुषा विप्र स्वकर्मजनितां गतिम् । गच्छन्ति ते कथं तस्य सुतस्याश्रयमाययुः

హే విప్రా! మరణించిన పురుషులు తమ కర్మజనిత గతినే పొందుతారు; అట్లయితే వారు కుమారుని ఆశ్రయాన్ని—అతడు చేసే శ్రాద్ధాది సహాయాన్ని—ఎలా పొందగలరు?

Verse 42

एष नः संशयो विप्र सुमहान्हृदि संस्थितः

హే విప్రా! ఈ అతి మహా సందేహం మా హృదయంలో ఉద్భవించి స్థిరపడింది।

Verse 43

भर्तृयज्ञ उवाच । सत्यमेतन्महाभाग यत्त्वया व्याहृतं वचः । स्वकर्मार्हां गतिं यांति मृताः सर्वत्र मानवाः

భర్తృయజ్ఞుడు పలికెను—హే మహాభాగ! నీవు పలికిన వాక్యం సత్యం; ఎక్కడైనా మనుష్యులు మరణించిన తరువాత తమ కర్మలకు తగిన గతినే పొందుతారు।

Verse 44

परं यथा समायांति वंशजस्याश्रयं प्रति । तथा तेऽहं प्रव क्ष्यामि न तथा संशयो भवेत्

కానీ వారు వంశజుని ఆశ్రయాన్ని ఎలా పొందుతారో నేను నీకు వివరిస్తాను; అప్పుడు సందేహం మిగలదు।

Verse 45

मृता यांति तथा राजन्येऽत्र केचिन्महीतले । ते जायंते न मर्त्येऽत्र यावद्वंशस्य संस्थितिः

హే రాజా! ఇక్కడ భూమిపై కొందరు మరణించిన తరువాత అటువంటి స్థితికి వెళ్తారు; వారి వంశం నిలిచినంతకాలం వారు మర్త్యలోకంలో మళ్లీ జన్మించరు।

Verse 46

परं शुभात्मका ये च ते तिष्ठंति सुरालये । पापात्मानो नरा ये च वैवस्वतनिवासिनः

పరమ శుభస్వభావులు దేవాలయంలో (స్వర్గలోకంలో) నివసిస్తారు; పాపాత్ములైన మనుష్యులు వైవస్వతుడు (యముడు) లోకంలో నివసిస్తారు.

Verse 47

अन्यदेहं समाश्रित्य भुंजानाः कर्मणः फलम् । शुभं वा यदि वा पापं स्वयं विहितमात्मनः

వారు మరో దేహాన్ని ఆశ్రయించి తమ కర్మఫలాన్ని అనుభవిస్తారు—శుభమో పాపమో—తామే చేసిన కర్మల ప్రకారం.

Verse 48

यमलोके स्थितानां हि स्वर्गस्थानामपि क्षुधा । पिपासा च तथा राजंस्तेषां संजायतेऽधिका

యమలోకంలో ఉన్నవారికీ—స్వర్గంలో ఉన్నవారికీ కూడ—ఆకలి దాహాలు కలుగుతాయి; ఓ రాజా, అవి వారికి మరింత తీవ్రమవుతాయి.

Verse 49

यावन्नरत्रयं राजन्मातृतः पितृतस्तथा । तेषां च परतो ये च ते स्वकर्म शुभाशुभम् । भुंजते क्षुत्पिपासा च न तेषां जायते क्व् चित्

ఓ రాజా, మాతృపక్షంలోని అలాగే పితృపక్షంలోని ‘మూడు వ్యక్తులు’ మరియు వారిని మించినవారు ఆధారంగా ఉన్నంతకాలం—వారు తమ కర్మల శుభాశుభ ఫలాన్ని అనుభవిస్తారు; వారికి ఎక్కడా ఆకలి దాహాలు కలగవు.

Verse 50

तत्रापि पतनं तस्मात्स्थानाद्भवति भूमिप । वंशोच्छेदान्पुनः सर्वे निपतंति महीतले । त्रुटद्रज्जुनिबद्धं हि भांडं यद्वन्निराश्रयम्

ఓ భూమిపాలకా, ఆ స్థితిలోనుండి కూడా ఆ స్థానంనుండి పతనం జరుగుతుంది. వంశం ఛేదించబడితే వారు అందరూ మళ్లీ భూమిపై పడిపోతారు—తెగిన తాడుతో కట్టిన పాత్ర ఆధారంలేక కూలినట్లుగా.

Verse 51

एतस्मात्कारणाद्यत्नः सन्तानाय विचक्षणैः । प्रकर्तव्यो मनुष्येंद्र वंशस्य स्थितये सदा

ఈ కారణమున, ఓ నరేంద్రా, వంశస్థితి నిత్యంగా నిలవుటకై వివేకులు సంతానప్రాప్తి కోసం ఎల్లప్పుడూ యత్నపూర్వకంగా ప్రయత్నించవలెను।

Verse 52

अपि द्वादशधा राजन्नौरसादिसमु द्भवाः । तेषामेकतमोऽप्यत्र न दैवाज्जायते सुतः

హే రాజా, ఔరసాది పన్నెండు విధాలుగా పుత్రులు చెప్పబడినప్పటికీ, ఇక్కడ వారిలో ఒక్కడైనా కేవలం దైవవశాత్ జన్మించడు।

Verse 53

पितॄणां गुप्तये तेन स्थाप्योऽश्वत्थः समाधिना । पुत्रवत्परिपाल्यश्च निर्विशेषं नराधिप

కాబట్టి పితృదేవతల రక్షణ-హితార్థం ఏకాగ్ర సంకల్పంతో అశ్వత్థాన్ని స్థాపించవలెను; ఓ నరాధిపా, దానిని పుత్రునివలె భేదం లేకుండా పరిపాలించవలెను।

Verse 54

यावत्संधारयेद्भूमिस्तमश्वत्थं नराधिप । कृतोद्वाहं समं शम्या तावद्वंशोऽपि तिष्ठति

ఓ నరాధిపా, భూమి ఆ అశ్వత్థాన్ని ఎంతకాలం ధరిస్తుందో అంతకాలం వంశమూ నిలుస్తుంది—శమ్యావలె దృఢంగా, విధిపూర్వక వివాహం స్థాపితమైనట్లుగా స్థిరంగా।

Verse 55

अश्वत्थजनका मर्त्या निपत्य जगती तले । पापामुक्ताः समायांति योनिं श्रेष्ठां शुभान्विताः

భూమితలంపై అశ్వత్థాన్ని స్థాపించి దాని ‘జనకులు’ అయ్యే మానవులు పాపముల నుండి విముక్తులై, శుభసంపన్నమైన శ్రేష్ఠ యోని (ఉత్తమ జన్మ)ను పొందుదురు।

Verse 56

एतस्मात्कारणादन्नं नित्यं देयं तथोदकम् । समुद्दिश्य पितॄन्राजन्यतस्ते तन्मयाः स्मृताः

ఈ కారణమున నిత్యము అన్నమును, అలాగే జలమును పితృదేవతలను ఉద్దేశించి దానమిచ్చవలెను; ఓ రాజా, వారు ఆ అర్పణముచేతనే తృప్తులని స్మృతులు చెబుతాయి.

Verse 57

अदत्त्वा सलिलं सस्यं पितॄणां यो नराधिप । स्वयमश्नाति वा तोयं पिवेत्स स्यात्पितृद्रुहः । स्वर्गेऽपि च न ते तोयं लभंते नान्नमेव च

హే నరాధిపా! పితృదేవతలకు ముందుగా జలమూ అన్నమూ అర్పించకుండా తానే తినేవాడు లేదా నీరు త్రాగేవాడు పితృద్రోహి అవుతాడు. అటువంటి వారు స్వర్గంలోనూ జలమును గాని అన్నమును గాని పొందరు.

Verse 58

न दत्तं वंशजैर्मर्त्यैश्चेद्व्यथां यांति दारुणाम् । क्षुत्पिपासासमुद्भूतां तस्मात्संतर्पयेत्पितॄन्

మానవ వంశజులు అర్పణలు చేయకపోతే పితృదేవతలు ఆకలి దాహముల వల్ల కలిగే ఘోర వేదనకు లోనవుతారు; అందుచేత పితృలను సంతర్పించాలి (తర్పణం చేయాలి).

Verse 59

नित्यं शक्त्या नरो राजन्पयोऽन्नैश्च पृथग्विधैः । तथान्यैर्वस्त्रनैवेद्यैः पुष्पगन्धानुलेपनैः

ఓ రాజా! మనిషి తన శక్తి మేరకు నిత్యము పాలు, వివిధ అన్నములతో, అలాగే వస్త్రాలు, నైవేద్యం, పుష్పాలు, సుగంధాలు, అనులేపనములతో (పితృదేవతలను) గౌరవించవలెను.

Verse 60

पितृमेधादिभिः पुण्यैः श्राद्धैरुच्चावचैरपि । तर्पितास्ते प्रयच्छंति कामानिष्टान्हृदि स्थितान् । त्रिवर्गं च महाराज पितरः श्राद्धतर्पिताः

పితృమేధాది పుణ్యకర్మలతో, అలాగే సాధారణమో విశేషమో అయిన శ్రాద్ధక్రియలతో తృప్తులైన పితృదేవతలు హృదయంలో ఉన్న ఇష్టకామనలను ప్రసాదిస్తారు. ఓ మహారాజా! శ్రాద్ధంతో సంతుష్టులైన పితృలు ధర్మ-అర్థ-కామమనే త్రివర్గమును కూడా అనుగ్రహిస్తారు.

Verse 61

तर्पयंति न ये पापाः स्वपितॄन्नित्यशो नृप । पशवस्ते सदा ज्ञेया द्विपदाः शृंगवर्जिताः

హే నృపా! నిత్యం తమ పితృదేవతలను తర్పించని పాపులు ఎల్లప్పుడూ పశువులవలెనే భావింపబడాలి—రెండు కాళ్లవారు గాని, కొమ్ముల్లేనివారు।

Verse 215

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे श्राद्धावश्यकताकारणवर्णनंनाम पञ्चदशोत्तरद्विशततमो ऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి సహస్ర శ్లోకసంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, శ్రాద్ధకల్పంలో ‘శ్రాద్ధావश्यकతాకారణవర్ణనం’ అనే ద్విశత పంచదశోధ్యాయం సమాప్తమైంది।