Adhyaya 135

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति दीर्घिकाख्या सुशोभना । सरसी लोकविख्याता सर्वपातकनाशनी

సూతుడు పలికెను—అక్కడ ‘దీర్ఘికా’ అనే మరొక అతి శోభనమైన సరస్సు ఉంది; అది లోకవిఖ్యాతమైనది, సమస్త పాతకాలను నశింపజేసేది।

Verse 2

यस्यां स्नातो नरः सम्यग्भास्करस्योदयं प्रति । ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां मुच्यते सर्वपातकैः

ఆ తీర్థంలో మనిషి శాస్త్రోక్తంగా స్నానం చేసి సూర్యోదయదిశగా ముఖం పెట్టి, జ్యేష్ఠ శుక్ల చతుర్దశినాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 3

आसीत्पूर्वं द्विजो वीरशर्मनामातिविश्रुतः । वेदविद्याव्रतस्नातो वर्धमाने पुरोत्तमे

పూర్వకాలంలో వర్ధమానమనే ఉత్తమ నగరంలో వీరశర్మ అనే అత్యంత ప్రసిద్ధ ద్విజుడు నివసించేవాడు; అతడు వేదవిద్యా, వ్రతాచారాలలో నిష్ణాతుడు।

Verse 4

तस्य कन्या समुत्पन्ना कदाचिल्लक्षणाच्च्युता । अतिदीर्घा प्रमाणेन जनहास्यविवर्द्धिनी

అతనికి ఒక కుమార్తె జన్మించింది; కానీ కొంతకాలానికి ఆమె శుభలక్షణాల నుండి చ్యుతమైంది. శరీర ప్రమాణంలో అత్యంత దీర్ఘంగా ఉండటంతో ప్రజల హాస్యానికి కారణమైంది।

Verse 5

ततः सा यौवनं प्राप्ता तद्रूपापि कुमारिका । न कश्चिद्वरयामास शास्त्रवाक्यमनुस्मरन्

ఆపై ఆమె యౌవనాన్ని పొందింది; అయినా ఆ రూపం ఉన్నప్పటికీ శాస్త్రవాక్యాలను స్మరించి ఎవ్వరూ ఆమెను వరించలేదు।

Verse 6

अतिसंक्षिप्तकेशा या अतिदीर्घातिवामना । उद्वाहयति यः कन्यां पुरुषः काममोहितः

అత్యంత సంక్షిప్త కేశములు గలదైనా, లేదా అతిదీర్ఘకాయమైనా, లేదా అతివామనమైనా—అటువంటి కన్యను కామమోహితుడైన పురుషుడు వివాహం చేస్తే—

Verse 7

षण्मासाभ्यंतरे मृत्युं स प्राप्नोति नरो ध्रुवम् । एतस्मात्कारणात्सर्वे तां त्यजंति कुमारिकाम्

ఆరు నెలల లోపలే ఆ పురుషుడు నిశ్చయంగా మరణాన్ని పొందుతాడు; ఈ కారణంతో అందరూ ఆ కుమారికను విడిచిపెడతారు।

Verse 8

पुरुषा अतिदीर्घत्वयुक्तां वीक्ष्य समंततः । ततो वैराग्यमापन्ना तपस्तेपेऽतिदारुणम्

చుట్టూ పురుషులు అసాధారణ దీర్ఘాయుష్షుతో ఉన్నారని చూసి ఆమె వైరాగ్యాన్ని పొందింది; ఆపై అత్యంత కఠిన తపస్సు చేసింది।

Verse 9

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तया चीर्णान्यनेकशः । पाराकाणि यथोक्तानि तथा सांतपनानि च

ఆమె అనేకసార్లు చాంద్రాయణ, కృచ్ఛ్ర తపస్సులను ఆచరించింది; అలాగే విధివిధానంగా పారాక, సాంతపన ప్రాయశ్చిత్తాలను కూడా చేసింది।

Verse 10

व्रतं यद्विद्यते किंचिन्नियमः संयमस्तथा । अन्यच्चापि शुभं कृत्यं तत्सर्वं च तया कृतम्

ఏ వ్రతమైతే ఉందో, ఏ నియమం, ఏ సంయమమైతే ఉందో, ఇంకా ఇతర శుభకార్యమేదైనా—అన్నిటినీ ఆమె ఆచరించింది।

Verse 11

एवं तस्या व्रतस्थाया जरा सम्यगुपस्थिता । तथापि तेजसो वृद्धिर्ववृधे तपसा कृता

ఇలా వ్రతస్థగా ఉన్న ఆమెకు వృద్ధాప్యం సమ్యకంగా చేరింది; అయినా తపస్సు బలంతో ఆమె తేజస్సు మరింత పెరిగింది।

Verse 12

सा च नित्यं महेन्द्रस्य सभां यात्यतिकौतुकात् । देवर्षीणां मतं श्रोतुं देवतानां विशेषतः

ఆమె అపార కుతూహలంతో ప్రతిదినం మహేంద్రుని సభకు వెళ్లేది; ముఖ్యంగా దేవర్షులు మరియు దేవతల అభిప్రాయాలు, ఉపదేశాలు వినుటకై।

Verse 13

यदा सा स्वासनं त्यक्त्वा प्रयाति स्वगृहोन्मुखी । तदैवाभ्युक्षणं चक्रुस्तत्र शक्रस्य किंकराः

ఆమె తన ఆసనాన్ని విడిచి ఇంటివైపు బయలుదేరినప్పుడల్లా, అదే క్షణంలో అక్కడ శక్రుని సేవకులు అభ్యుక్షణం (జలప్రోక్షణ) క్రియను చేసేవారు।

Verse 14

तथान्यदिवसे दृष्टं क्रियमाणं तया हि तत् । अभ्युक्षणं स्वकीये च आसने द्विजसत्तमाः

తరువాత మరో రోజున ఆమె చూచింది—ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా—తన స్వంత ఆసనంపైనే ఆ అభ్యుక్షణం జరుగుతున్నదని।

Verse 15

ततः कोपपरीतांगी दीर्घिका सा कुमारिका । त्रिशाखां भृकुटीं कृत्वा ततः प्राह पुरंदरम्

అప్పుడు ఆ దీర్ఘాయుష్మతి కన్య కోపంతో ఆవరించబడింది; భ్రూకుటిని త్రిశాఖలా ముడిచుకొని పురందరునితో ఇలా పలికింది।

Verse 16

किं दोषं वीक्ष्य मे शक्र प्रोक्षितं चासनं त्वया । परद्वा रकृतं दोषं किं मयैतत्कृतं क्वचित्

ఓ శక్రా! నాలో ఏ దోషం చూచి నా ఆసనాన్ని నీవు ప్రోక్షింపజేశావు? ఇది మరెవరో ద్వారమున చేసిన అపరాధమా, లేక నేను ఇక్కడ ఎప్పుడైనా ఏదైనా తప్పు చేశానా?

Verse 17

तस्मान्मे पातकं ब्रूहि नो चेच्छापं सुदारुणम् । त्वयि दास्याम्यसंदिग्धं सत्ये नात्मानमालभे

కాబట్టి నా పాపం ఏమిటో చెప్పు; లేకపోతే నిశ్చయంగా నీపై అత్యంత ఘోరమైన శాపం వేస్తాను। సత్యంగా, సందేహం లేకుండా అలా చేస్తాను; నన్ను నేను ఆపుకోను।

Verse 18

इन्द्र उवाच । न ते दीर्घेऽस्तिदोषोत्र कश्चिदेकं विना शुभे । तेनाथ क्रियते चैतदासनस्याभिषेचनम्

ఇంద్రుడు పలికెను—ఓ శుభే, ఓ దీర్ఘా! ఇక్కడ నీలో ఏ దోషమూ లేదు, ఒక్కటి తప్ప. అందుకే ఈ ఆసనానికి అభిషేకం జరుగుతోంది.

Verse 19

त्वं कुमार्यपि संप्राप्ता ऋतुकालं विगर्हिता । तेन दोषं त्वमापन्ना नान्यदस्तीह कारणम्

నీవు ఇంకా కన్యవై ఉండగానే ఋతుకాలానికి చేరి, నిర్లక్ష్యంగా/నిందితంగా ఉండిపోయావు. అందువల్ల దోషం నీకు కలిగింది; ఇక్కడ మరొక కారణం లేదు.

Verse 20

तस्मादद्यापि त्वां कश्चिदुद्वाहयति तापसः । त्वं तं वरय भर्त्तारं येन गच्छसि मेध्यताम्

కాబట్టి ఈ రోజుకూడా ఏదో ఒక తపస్వి నిన్ను వివాహం చేయవచ్చు. నీవు మేధ్యత—శుద్ధి మరియు యజ్ఞయోగ్యత—పొందేలా అతనినే భర్తగా వరించు.

Verse 21

ततश्च लज्जया युक्ता सा तदा दीर्घकन्यका । गत्वा भूमितले तूर्णं वर्धमाने पुरोत्तमे

అప్పుడు లజ్జతో నిండిన దీర్ఘకన్య ఆ సమయంలో ఉత్తమ నగరమైన వర్ధమానంలో త్వరగా నేలపై దిగింది/పడిపోయింది.

Verse 22

ततः फूत्कर्तुमारब्धा चत्वरेषु त्रिकेषु च । उच्छ्रित्य दक्षिणं पाणिं भ्रममाणा इतस्ततः

అప్పుడు ఆమె చౌరస్తాలలోను త్రిమార్గ సంగమాలలోను పెద్దగా పిలవడం ప్రారంభించింది. కుడిచేతిని పైకెత్తి ఆమె ఇటు అటు తిరుగుతూ సంచరించింది.

Verse 23

यदि कश्चिद्द्विजो जात्या करोति मम सांप्रतम् । पाणिग्राहं तपोऽर्द्धस्य श्रेयो यच्छामि तस्य च

“జన్మతః ఏదైనా ద్విజుడు ఇప్పుడు నా పాణిగ్రహణం చేస్తే, నా తపస్సు అర్ధభాగపు పుణ్యశ్రేయస్సును అతనికి నేను ప్రసాదిస్తాను.”

Verse 24

एवं तां प्रविजल्पन्तीं श्रुत्वा लोका दिवानिशम् । उन्मत्तामिति मन्वाना हास्यं चक्रुः परस्परम्

ఆమె ఇలా పగలు రాత్రి పలుకుతుండటం విని ప్రజలు ఆమెను ‘ఉన్మత్త’ అని భావించి పరస్పరం నవ్వుకున్నారు.

Verse 25

ततः कतिपयाहस्य प्रकुर्वंती च दीर्घिका । कुष्ठव्याधिगृहीतेन ब्राह्मणेन परिश्रुता

కొన్ని రోజుల తరువాత, దీర్ఘికా తన కార్యాన్ని కొనసాగిస్తుండగా, కుష్ఠవ్యాధితో బాధపడుతున్న ఒక బ్రాహ్మణునికి ఆమె వార్త తెలిసింది.

Verse 26

ततः प्रोवाच मन्दं स समाहूय सुदुःखिताम्

అప్పుడు అతడు అత్యంత దుఃఖితురాలైన ఆమెను దగ్గరకు పిలిచి మృదువుగా పలికాడు.

Verse 27

अहं त्वामुद्वहाम्यद्य कृत्वा पाणिग्रहं तव । यदि मद्वचनं सर्वं सर्वदैवानुतिष्ठसि

నేను నేడు నీ పాణిగ్రహణం చేసి వివాహం చేస్తాను—నీవు నా సమస్త వచనాలను ఎల్లప్పుడూ దేవాజ్ఞలా అనుసరిస్తే।

Verse 28

कुमारिकोवाच । करिष्यामि न संदेहस्तव वाक्यं द्विजाधिप । कुरु पाणिग्रहं मेऽद्य विधिदृष्टेन कर्मणा

కుమారిక చెప్పింది—ఓ ద్విజాధిపా! నీ వాక్యాన్ని నేను సందేహం లేకుండా పాటిస్తాను. విధిదృష్ట కర్మ ప్రకారం నేడు నా పాణిగ్రహణం చేయుము।

Verse 29

सूत उवाच । ततस्तस्याः कुमार्याः स पाणिं जग्राह दक्षिणम् । गृह्योक्तेन विधानेन देवाग्निगुरुसंनिधौ

సూతుడు అన్నాడు—అప్పుడు గృహ్యోక్త విధానం ప్రకారం, దేవతలు, పవిత్ర అగ్ని మరియు గురువు సన్నిధిలో, అతడు ఆ కన్య యొక్క కుడి చేతిని గ్రహించాడు।

Verse 30

अथ सा प्राह भूयोऽपि विवाहकृतमंगला । आदेशं देहि मे नाथ यं करोमि तवाधुना

అప్పుడు వివాహకృత మంగళమయురాలైన ఆమె మళ్లీ పలికింది—ఓ నాథా! నాకు ఆజ్ఞ ఇవ్వండి; ఇప్పుడు నేను మీకోసం ఏమి చేయాలి?

Verse 31

पतिरुवाच । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु स्नातुमिच्छामि सुन्दरि । साहाय्येन त्वदीयेन यदि शक्नोषि तत्कुरु

భర్త అన్నాడు—ఓ సుందరీ! నేను అష్టషష్టి తీర్థాలలో స్నానం చేయాలని కోరుతున్నాను. నీవు చేయగలిగితే, నీ సహాయంతో అది చేయుము।

Verse 32

बाढमित्येव सा प्रोच्य ततस्तूर्णं पतिव्रता । तत्प्रमाणं दृढं कृत्वा रम्यं वंशकुटीरकम्

“అలాగే” అని పలికి ఆ పతివ్రత తక్షణమే కార్యానికి దిగింది. తగిన ప్రమాణం దృఢంగా చేసి, అందమైన వెదురు కుటీరాన్ని నిర్మించింది.

Verse 33

मृदु तूलसमायुक्तं ततः प्राह निजं पतिम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा प्रहृष्टेनान्तरात्मना

తర్వాత మృదువైన పత్తితో దానిని సర్దిచేసి, ఆమె తన భర్తతో పలికింది—అంజలి ముద్రలో చేతులు జోడించి, అంతరాత్మ ఆనందంతో నిండగా.

Verse 34

एतत्तव कृते रम्यं कृतं वंशकुटीरकम् । मम नाथारुहाशु त्वं येन कृत्वाथ मूर्धनि । नयामि सर्वतीर्थेषु क्षेत्रेषु सुशुभेषु च

“నాథా! నీ కోసమే ఈ అందమైన వెదురు కుటీరాన్ని చేశాను. నీవు త్వరగా ఇందులో ఎక్కు; దీన్ని నా తలపై ఉంచి, నేను నిన్ను అన్ని తీర్థాలకు మరియు శోభనమైన క్షేత్రాలకు తీసుకెళ్తాను.”

Verse 35

ततः कुष्ठी प्रहृष्टात्मा शनैरुत्थाय भूतलात् । तया चोद्धृतदेहः सन्सुप्तो वंशकुटीरके

అప్పుడు కుష్ఠురోగి హర్షభరిత హృదయంతో నెమ్మదిగా నేలపై నుండి లేచాడు. ఆమె ఎత్తగా, అతడు వెదురు కుటీరంలో పడుకున్నాడు.

Verse 36

ततस्तं मस्तके कृत्वा सर्वतीर्थे यथासुखम् । सर्वक्षेत्रेषु बभ्राम स्नापयन्ती निजं पतिम्

తర్వాత అతనిని తన తలపై ఉంచుకొని, ఆమె సుఖంగా అన్ని తీర్థాలు మరియు అన్ని క్షేత్రాలలో సంచరించింది; తన భర్తకు (ప్రతి స్థలంలో) స్నానం చేయిస్తూ ఉండింది.

Verse 37

यथा यथा स चक्रेऽथ स्नानं तीर्थेषु कुष्ठभाक् । तथातथास्य गात्रेषु तेजो वृद्धिं प्रगच्छति

ఆ కుష్ఠరోగి పురుషుడు తీర్థాలలో మళ్లీ మళ్లీ స్నానం చేసిన కొద్దీ, అతని అవయవాలలో తేజస్సు మరియు బలం క్రమంగా పెరుగుతూ వచ్చింది।

Verse 38

ततः क्रमेण सा साध्वी भ्रममाणा महीतले । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे संप्राप्ता रजनी मुखे

తర్వాత క్రమంగా ఆ సాధ్వి భూమిపై సంచరిస్తూ, రాత్రి ఆరంభంలో హాటకేశ్వరుని పవిత్ర క్షేత్రానికి చేరుకుంది।

Verse 39

क्लान्ता वैक्लव्यमापन्ना भाराक्रान्ता पतिव्रता । निद्रान्धा निश्वसन्ती च प्रस्खलन्ती पदेपदे

ఆ పతివ్రత చాలా అలసిపోయి, బలహీనతకు లోనై, భారంతో నలిగిపోయింది; నిద్రమత్తుతో చూపు మందగించి, బరువుగా ఊపిరి తీసుకుంటూ ప్రతి అడుగులో తడబడింది।

Verse 40

अथ तत्र प्रदेशे तु माण्डव्यो मुनिपुंगवः । शूलारोपितगात्रस्तु संतिष्ठति सुदुःखितः

అదే ప్రాంతంలో మునిపుంగవుడైన మాండవ్యుడు, శూలంపై గుచ్చబడిన దేహంతో, తీవ్రమైన వేదనలో అక్కడే నిలిచి ఉన్నాడు।

Verse 41

अथ सा तं समासाद्य शूलं रात्रौ पतिव्रता । निजगात्रेण भारार्त्ता गच्छमाना महासती

అప్పుడు ఆ మహాసతి పతివ్రత, రాత్రివేళ నడుస్తూ తన దేహభారంతో బాధపడుతూ, ఆ శూలాన్ని చేరుకుంది।

Verse 42

तया संचालितः सोऽथ मांडव्यो मुनिपुंगवः । परां पीडां समासाद्य ततः प्राह सुदुःखितः

ఆమె చేత త్రోసివేయబడిన మునిపుంగవుడు మాండవ్యుడు పరమ పీడను పొందెను; తీవ్ర దుఃఖంతో వ్యాకులుడై అప్పుడు పలికెను.

Verse 43

केनेदं पाप्मना शल्यं ममांतः परिचालितम् । येनाहं दुःखयुक्तोऽपि भूयो दुःखास्पदीकृतः

ఏ పాపి నా అంతరంలో ఉన్న ఈ శల్యాన్ని కదిలించాడు? దానివల్ల నేను దుఃఖంలో ఉన్నప్పటికీ మరింత దుఃఖానికి పాత్రుడనయ్యాను.

Verse 44

दीर्घिकोवाच । न मया त्वं महाभाग निद्रोपहतया दृशा । दृष्टस्तेन परिस्पृष्टो ह्यस्पृश्यः पापकृत्तमः

దీర్ఘిక పలికెను—ఓ మహాభాగ! నిద్రచేత మసకబారిన నా చూపుతో నిన్ను చూడలేకపోయాను; అందువల్ల ఆ పరమపాపి, అస్పృశ్యుడు నిన్ను తాకినాడు.

Verse 45

न त्वया सदृशश्चान्यः पापात्मास्ति धरातले । शिरस्युद्भूतशूलोऽपि यो मृत्युं नाधिगच्छति

ఈ భూమిపై నీతో సమానమైన మరొక పాపాత్ముడు లేడు—తలపై శూలం ఉద్భవించినా మరణాన్ని పొందనివాడు నీవే.

Verse 46

अहं पतिव्रता मूढ वहामि शिरसा धृतम् । तीर्थयात्राकृते कांतं विकलांगं सुवल्लभम्

నేను పతివ్రతను—మూఢురాలినైనా—తీర్థయాత్ర నిమిత్తం నా అత్యంత ప్రియమైన, అవయవవికలుడైన కాంతుణ్ణి తలపై ధరించి మోస్తున్నాను.

Verse 47

कस्मात्तस्यास्तिरस्कारं मम यच्छसि निष्ठुरम् । अज्ञातां मूढबुद्धिः सन्विशेषान्मानुषोद्भवाम्

నాపై నీవు ఇంత నిష్ఠురంగా అవమానాన్ని ఎందుకు కురిపిస్తున్నావు? నేను నీకు తెలియని దానిని; నీవు మూఢబుద్ధితో మానవధర్మానికి తగిన భేదాలను గ్రహించలేవు।

Verse 48

माण्डव्य उवाच । अहं यादृक्त्वया प्रोक्तस्तादृगेव न संशयः । पापात्मा मूढबुद्धिश्च अस्पृश्यः सर्वदेहिनाम्

మాండవ్యుడు అన్నాడు—నీవు నన్ను ఎలా చెప్పావో, నేను నిజంగా అలాగే ఉన్నాను; సందేహం లేదు. నేను పాపాత్ముడను, మూఢబుద్ధిని, సమస్త దేహధారులకు అస్పృశ్యుడను।

Verse 49

यदि प्रातस्तवायं च भर्त्ता जीवति निष्ठुरे । येन मे जनिता पीडा प्राणांतकरणी दृढा

ఓ నిష్ఠురురాలా, ఉదయం వరకు నీ భర్త జీవించి ఉంటే—అతడే నాకు ప్రాణాంతకమైన దృఢమైన బాధను కలిగించాడు—

Verse 50

तस्मादेष तवाभीष्टः स्पृष्टः सूर्यस्य रश्मिभिः । मया शप्तः परित्यागं जीवितस्य करिष्यति

కాబట్టి నీకు ఇష్టమైన ఈ వాడు సూర్యకిరణాల స్పర్శతోనే, నా శాపం వల్ల, ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు।

Verse 51

दीर्घिकोवाच । यद्येवं मरणं पत्युः प्रभाते संभविष्यति । मदीयस्य ततः प्रातर्नोद्गमिष्यति भास्करः

దీర్ఘిక అన్నది—ఇలా ఉదయాన నా భర్త మరణం సంభవిస్తే, నా కారణంగా ఉదయం భాస్కరుడు ఉదయించడు।

Verse 52

एवमुक्त्वा ततः साथ निषसाद धरातले । भूमौ तद्भर्तृसंयुक्तं मुक्त्वा वंशकुटीरकम्

అలా చెప్పి ఆ సతీ తరువాత నేలపై కూర్చుంది. భర్తతో కూడిన ఆ చిన్న వెదురు కుటీరాన్ని విడిచి భూమిమీదనే నిలిచింది।

Verse 53

अथ तां प्राह कुष्ठी स पिपासा संप्रवर्तते । तस्मात्तोयं समानेहि पानार्थमतिशीतलम्

అప్పుడు కుష్ఠురోగి ఆమెతో అన్నాడు—“నాకు దాహం కలిగింది. కాబట్టి త్రాగుటకు చాలా చల్లని నీరు తీసుకురా.”

Verse 54

तथैव सा समाकर्ण्य भर्तुरादेशमुत्सुका । इतस्ततश्च बभ्राम जलार्थं न प्रपश्यति । न च निर्याति दूरं सा त्यक्त्वारण्ये तथाविधम्

భర్త ఆజ్ఞను విని ఆమె ఉత్సాహంగా నీటి కోసం ఇటూ అటూ తిరిగింది; కానీ నీరు కనబడలేదు. అటువంటి స్థితిలో అతనిని అడవిలో వదిలి ఆమె దూరంగా కూడా వెళ్లలేదు.

Verse 55

भर्तारं श्वापदोत्थं च भयं हृदि वितन्वती । उपविश्य ततो भूमौ स्पृष्ट्वा पादौ पतेस्तदा । प्रोवाच दीर्घिका वाक्यं तारवाक्येन दुःखिता

భర్త గురించి, అలాగే క్రూర మృగాల భయంతో హృదయంలో వణుకుతూ ఆమె నేలపై కూర్చుంది. తరువాత భర్త పాదాలను తాకి, కఠిన వాక్యాలతో దుఃఖితమైన దీర్ఘిక పలికింది.

Verse 56

पतिव्रता त्वमाचीर्णं यदि सम्यङ्मया स्फुटम् । तेन सत्येन भूपृष्ठान्निर्गच्छतु जलं शुभम्

“నేను స్పష్టంగా, సరిగా పతివ్రతా ధర్మాన్ని ఆచరించి ఉంటే, ఆ సత్యబలంతో భూమి ఉపరితలంనుండి శుభజలం ఉద్భవించుగాక.”

Verse 57

एवमुक्त्वा जघानाथ पादाघातेन मेदिनीम् । कान्तभक्तिं पुरस्कृत्य तस्य जीवितवांछया

ఇట్లు చెప్పి ఆమె పాదాఘాతంతో భూమిని కొట్టింది; ప్రియునిపై భక్తిని ముందుంచి, అతని జీవితం కోరుతూ।

Verse 58

एतस्मिन्नन्तरे तोयं पादाघातादनन्ततरम् । निष्क्रांतं निर्मलं स्वादु माण्डव्यस्य च पश्यतः

అప్పుడే పాదాఘాతం వల్ల అపారమైన నీరు ఉప్పొంగి బయలుదేరింది—నిర్మలమై మధురమై—మాండవ్యుడు చూస్తుండగా।

Verse 59

ततस्तं स्नापयामास तस्मिंस्तोये श्रमातुरम् । अपाययत्ततः पश्चात्स्वयं स्नात्वा पपौ जलम्

తర్వాత శ్రమతో అలసినవానిని ఆ నీటిలో స్నానింపజేశాడు; ఆపై త్రాగించాడు; తాను కూడా స్నానించి ఆ జలాన్ని పానంచేశాడు।

Verse 60

एतस्मिन्नंतरे सूर्यः पतिव्रतकृताद्भयात् । नाभ्युदेति समुत्पन्नस्ततः कालात्ययो महान्

ఇంతలో పతివ్రత ప్రభావజనిత భయంతో సూర్యుడు ఉదయించినప్పటికీ పైకి రాలేదు; దాంతో కాలంలో మహా వ్యతిక్రమం ఏర్పడింది।

Verse 61

अथ रात्रिं समालोक्य दीर्घां ये कामुका जनाः । ते सर्वे तुष्टिमापन्नास्तथा च कुल स्त्रियः

తర్వాత రాత్రి దీర్ఘంగా ఉండటం చూసి కామాసక్తులైన జనులంతా సంతోషించారు; అలాగే గృహస్త స్త్రీలు కూడా తృప్తి పొందారు।

Verse 62

कौशिका राक्षसाश्चापि चोरा जाराश्च ये नराः । ते सर्वे प्रोचुः संहृष्टाः समालिंग्य परस्परम्

కౌశికులు, రాక్షసులు, దొంగలు, జారులు—ఆ పురుషులందరూ హర్షంతో పరస్పరం ఆలింగనం చేసుకొని ఉల్లసించి పలికారు।

Verse 63

अद्यास्माकं विधिस्तुष्टो भगवान्मन्मथस्तथा । येन दीर्घा कृता रात्रिर्नाशं नीतश्च भास्करः

“ఈ రోజు మా విధి అనుకూలమైంది; భగవాన్ మన్మథుడూ ప్రసన్నుడయ్యాడు. ఆయన వల్ల రాత్రి దీర్ఘమై, భాస్కరుడు లయమయ్యాడు।”

Verse 64

ये पुनर्ब्राह्मणाः शांता यज्ञकर्मसमुद्यताः । ते सर्वे दुःखमापन्नाः सूर्योदयविनाकृताः

కానీ యజ్ఞకర్మలో నిమగ్నమైన శాంత బ్రాహ్మణులందరూ సూర్యోదయం లేక దుఃఖంలో పడిపోయారు।

Verse 65

न कश्चिद्यजनं चक्रे याजनं न च सद्द्विजः । न श्राद्धं न च संकल्पं न स्वाध्यायं कथंचन

ఎవరూ యజ్ఞం చేయలేదు; సద్ది్వజుడు ఎవడూ యాజనం చేయించలేదు. శ్రాద్ధం లేదు, సంకల్పం లేదు, స్వాధ్యాయం ఏ విధంగానూ లేదు।

Verse 66

न स्नानं न च दानं च लोकयात्रां विशेषतः । व्यवहारं न कृत्यं च किंचिद्धर्मसमुद्भवम्

స్నానం లేదు, దానం లేదు; ముఖ్యంగా లోకయాత్ర కూడా లేదు. వ్యవహారం లేదు, కర్తవ్యం లేదు—ధర్మం నుండి పుట్టిన ఏ కార్యమూ జరగలేదు।

Verse 67

एतस्मिन्नन्तरे देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः । परं दौःस्थ्यं समापन्ना यज्ञभागविवर्जिताः

అంతలో శక్రుని నాయకత్వంలో ఉన్న సమస్త దేవతలు యజ్ఞభాగం లేక మహా దుఃఖదశకు లోనయ్యారు।

Verse 68

ततो भास्करमासाद्य ऊचुर्दुःखसमन्विताः । कस्मान्नोद्गमनं देव प्रकरोषि दिवाकर

తర్వాత దుఃఖంతో కలవరపడి వారు భాస్కరుని సమీపించి పలికారు—“హే దేవా, హే దివాకరా! నీవెందుకు ఉదయించుట లేదు?”

Verse 69

एतत्त्वया विना सर्वं जगद्व्याकुलतां गतम्

“నీ లేకుండా ఈ సమస్త జగత్తు కలవరంలో పడిపోయింది.”

Verse 70

तस्माल्लोकहितार्थाय त्वमुद्गच्छ यथापुरा । अग्निष्टोमादिका यज्ञा वर्तंते येन भूतले

“కాబట్టి లోకహితార్థం నీవు పూర్వంలాగానే ఉదయించు; అగ్నిష్టోమాది యజ్ఞాలు భూమిపై సాగునట్లు.”

Verse 71

सूर्य उवाच पतिव्रतासमादेशात्त्यक्तश्चाभ्युदयो मया । तस्माद्गत्वा सुराः सर्वे तां वदंतु कृते मम

సూర్యుడు పలికెను—“ఆ పతివ్రత ఆజ్ఞవలన నేను నా ఉదయాన్ని విరమించాను; కాబట్టి దేవులారా, మీరు అందరూ వెళ్లి నా తరఫున ఆమెను ప్రార్థించండి.”

Verse 72

येन तद्वाक्यमासाद्य प्रवर्त्तामि यथासुखम् । अन्यथा मां शपेत्क्रुद्धा नूनं सा हि पतिव्रता

ఆమె వాక్యాన్ని పొందినప్పుడే నేను నిశ్చింతగా నా గమనాన్ని మళ్లీ కొనసాగించగలను; లేకపోతే ఆమె కోపించి నిశ్చయంగా నన్ను శపిస్తుంది, ఎందుకంటే ఆమె నిజంగా పతివ్రత.

Verse 73

एवं सा तपसा युक्ता प्रोत्कृष्टं हि सुरोत्तमाः । पतिव्रतात्वमाधत्ते तथान्यदपरं महत्

ఇలా తపస్సుతో యుక్తమైన ఆమె నిజంగా అత్యుత్తమురాలు, ఓ దేవోత్తమా; ఆమె పతివ్రతత్వాన్ని ధరించింది, అలాగే ఇతర మహత్తర గుణాలను కూడా కలిగి ఉంది।

Verse 74

कस्तस्या वचनं शक्तः कर्तुमेवमतोऽन्यथा । एतस्मात्कारणाद्भीतो नोद्गच्छामि कथंचन

ఆమె వాక్యాన్ని అనుసరించకుండా ఎవరు వేరేలా చేయగలరు? ఈ కారణంతోనే భయపడుతూ నేను ఏ విధంగానూ పైకి లేవను.

Verse 76

ततस्ते विबुधाः सर्वे गत्वा तत्क्षेत्रमुत्तमम् । प्रोचुस्तां दीर्घिकां वाक्यैर्मृदुभिः पुरतः स्थिताः

అప్పుడు ఆ దేవతలందరూ ఆ ఉత్తమ క్షేత్రానికి వెళ్లి, ఆమె ముందర నిలబడి, దీర్ఘికను మృదువైన మాటలతో సంభోదించారు।

Verse 77

त्वया पतिव्रते सूर्यो यन्निषिद्धो न तत्कृतम् । शुभं यतो हताः सर्वा भूतले शोभनाः क्रियाः

ఓ పతివ్రతే! నీవు సూర్యుణ్ణి నిషేధించినందున అతడు (ఉదయించటం) జరగలేదు. దాని వల్ల భూమిపై ఉన్న అన్ని శుభమయమైన, శోభనమైన క్రియలు నశించాయి।

Verse 78

तस्मादुद्गच्छतु प्राज्ञे त्वद्वाक्यात्तीक्ष्णदीधितिः । यज्ञक्रिया विशेषेण येन वर्तंति भूतले

కాబట్టి, ఓ ప్రాజ్ఞే, నీ వాక్యముచేత తీక్ష్ణకిరణుడైన భాస్కరుడు ఉదయించుగాక; దానివల్ల భూతలమందు విశేషంగా యజ్ఞక్రియలు కొనసాగునుగాక।

Verse 79

न तत्क्रतुसहस्रेण यजंतः प्राप्नुयुः फलम् । पतिव्रतात्वमापन्ना यत्स्त्री विंदति केवलम्

పతివ్రతాధర్మాన్ని ఆశ్రయించిన స్త్రీ ఒక్కతే పొందే ఫలాన్ని, పురుషులు సహస్ర యజ్ఞాలు చేసినా పొందలేరు।

Verse 80

शप्तश्चानेन दुष्टेन मांडव्येन सुपाप्मना । कार्यं विनापि निर्दिष्टस्तद्ब्रूयां भास्करं कथम्

నేను ఈ దుష్టుడైన మహాపాపి మాండవ్యునిచే శపించబడ్డాను; కారణం లేకుండానే బలవంతపెట్టబడ్డాను—అయితే భాస్కరుని విషయమై నేను ఎలా పలుకగలను?

Verse 81

उदयार्थं न मे यज्ञैः कार्यं किंचिन्न चापरैः । श्राद्धदानादिकैः कृत्यैः संजातैर्दर्यितं विना

నా ఉదయార్థం యజ్ఞములవలన ఏ అవసరమూ లేదు; శ్రాద్ధ-దానాది ఇతర కర్మములవలన కూడ కాదు; అట్టి కర్మములచే బలవంతం లేకుండానే నా గతి సాగుతుంది।

Verse 82

सूत उवाच । ततस्ते विबुधाः सर्वे समालोक्य परस्परम् । चिरकालं सुदुःखार्तास्तामूचुर्विनयान्विताः

సూతుడు పలికెను—అప్పుడు ఆ సమస్త దేవగణము పరస్పరం ఒకరినొకరు చూచి, దీర్ఘకాలంగా ఘోర దుఃఖంతో బాధపడుచు, వినయంతో ఆమెను ఉద్దేశించి పలికిరి।

Verse 83

उद्गच्छतु रविर्भद्रे तवायं दयितः पतिः । प्रयातु निधनं सद्यो भूयादेष मुनीश्वरः

హే భద్రే, సూర్యుడు ఉదయించుగాక; ఇతడే నీ ప్రియ భర్త. ఈ మునీశ్వరుడు తక్షణమే మరణాన్ని పొందుగాక; తరువాత మళ్లీ పునరుద్ధరింపబడుగాక.

Verse 84

पुनर्जीवापयिष्यामो वयमेनमपि द्रुतम् । मृत्युमार्गमनुप्राप्तं त्वत्कृते पतिवत्सले

హే పతివ్రతా, నీ కారణంగా మేము ఇతనినీ త్వరగా పునర్జీవింపజేస్తాము; అతడు మరణమార్గంలో ప్రవేశించినప్పటికీ.

Verse 85

पञ्चविंशतिवर्षीयं कामदेवमिवापरम् । त्वं द्रक्ष्यसि सुदीप्तांगं सर्वलक्षणलक्षितम्

నీవు అతనిని ఇరవై ఐదు సంవత్సరాల యువకునిగా దర్శిస్తావు—మరో కామదేవునివలె—దీప్తమైన దేహంతో, సమస్త శుభలక్షణాలతో అలంకృతుడిగా.

Verse 86

भूत्वा पंचदशाब्दीया पद्मपत्रायतेक्षणा । मर्त्यलोके सुखं सम्यक्त्वेच्छया साधयिष्यसि

మరియు నీవు పదిహేనేళ్ల వయస్సు పొందిన, పద్మపత్రసమాన నేత్రాలదానవై, మర్త్యలోకంలో నీ ఇష్టానుసారం సంపూర్ణ సుఖాన్ని సాధిస్తావు.

Verse 87

एषोऽपि मुनिशार्दूलो विपाप्मा सांप्रतं शुभे । शूलवेधेन निर्मुक्तः सुखभागी भवत्क्लम

హే శుభే, ఈ మునిశార్దూలుడు కూడా ఇప్పుడు పాపరహితుడు; శూలవేధం నుండి విముక్తుడై సుఖభాగి అవుతాడు, నీ కష్టమూ తొలగిపోతుంది.

Verse 88

सूत उवाच । बाढमित्येव च प्रोक्ते तया स द्विजसत्तमाः । उद्गतो भगवान्सूर्यस्तत्क्षणादेव वेगतः

సూతుడు పలికెను—ఆమె “బాఢమ్ (తథాస్తు)” అని చెప్పగానే, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఆ క్షణమే భగవాన్ సూర్యుడు వేగంగా ఉదయించాడు।

Verse 89

ततः सूर्यांशुसंस्पृष्टः स मृतश्च सुकुष्ठभाक् । विबुधानां करैः स्पृष्टः पुनरेव समुत्थितः

అనంతరం సూర్యకిరణాల స్పర్శతో అతడు—మృతుడై కుష్ఠరోగగ్రస్తుడైనా—దేవతల హస్తస్పర్శతో మళ్లీ జీవించి లేచాడు।

Verse 90

पंचविंशतिवर्षीयः कामदेव इवापरः । संस्मरन्पूर्विकां जातिं सर्वा हर्ष समन्वितः

అతడు ఇరవై ఐదు సంవత్సరాల వయస్సుగల యువకుడయ్యాడు, మరొక కామదేవుడివలె; తన పూర్వజన్మను స్మరించుచు, అన్ని వైపులా హర్షంతో నిండిపోయాడు।

Verse 91

दीर्घिकापि परिस्पृष्टा स्वयं देवेन शंभुना । संजाता यौवनोपेता दिव्यलक्षणलक्षिता

దీర్ఘిక కూడా—స్వయంగా దేవుడు శంభువు సర్వాంగస్పర్శచేసినందున—యౌవనవతిగా మారి, దివ్య శుభలక్షణాలతో ప్రకాశించింది।

Verse 92

पद्मपत्रेक्षणा रम्या चन्द्रबिम्बसमानना । मध्ये क्षामा सुगौरांगी पीनोन्नतपयोधरा

ఆమె పద్మపత్రసమాన నేత్రాలుగల రమణి, చంద్రబింబసమాన ముఖముగలది; మధ్యలో సన్నని నడుము, శుభగౌరాంగి, పుష్టిగా ఎత్తుగా ఉన్న స్తనములతో—దీప్త యౌవనంగా దర్శనమిచ్చింది।

Verse 93

ततस्तं मुनिशार्दूलं शूलाग्रादवतार्य च । प्रोचुश्च विबुधश्रेष्ठाः सादरं हर्षसंयुताः

అప్పుడు దేవశ్రేష్ఠులు హర్షంతో, ఆదరంతో ఆ మునిశార్దూలుని శూలాగ్రం నుండి దింపి అతనితో పలికిరి।

Verse 94

एतत्सत्यं कृतं वाक्यं मुने तव यथोदितम् । मृतोऽपि ब्राह्मणः कुष्ठी संस्पृष्टो रविरश्मिभिः

ఓ మునీ, నీవు యథావిధిగా పలికిన వాక్యం సత్యమయ్యెను; కుష్ఠి బ్రాహ్మణుడు మరణించినప్పటికీ సూర్యరశ్ముల స్పర్శతో…

Verse 95

पुनरुत्थापितोऽस्माभिः कृतश्च तरुणः पुनः । अनया भार्यया सार्धं तस्मात्त्वं स्वाश्रमं व्रज

అతనిని మేము మళ్లీ లేపి, మరల యౌవనవంతునిగా చేసితిమి; కనుక నీవు ఈ భార్యతో కలిసి నీ ఆశ్రమానికి వెళ్లు।

Verse 96

नास्माकं दर्शनं व्यर्थं कथंचिदपि जायते । तस्मात्प्रार्थय यच्चित्ते तव नित्यं समाश्रितम्

మా దర్శనం ఏ విధంగానూ వ్యర్థం కాదును; కనుక నీ హృదయంలో నిత్యం నిలిచిన కోరిక ఏదో దానిని ప్రార్థించు।