Adhyaya 115

Verse 1

त्रिजातो ब्राह्मणस्तत्र किन्नामा कस्य सम्भवः । किंगोत्रश्चैव किंसंज्ञः कीर्तयस्व महामते

అక్కడ త్రిజాతుడనే ఆ బ్రాహ్మణుని పూర్తి పేరు ఏమిటి, ఎవరి నుండి జన్మించాడు, అతని గోత్రం ఏమిటి, ఏ పేరుతో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు? ఓ మహామతీ, దయచేసి వివరించుము.

Verse 2

किं कुलीनैर्गुणाढ्यैर्वा तेजोविद्याविचक्षणैः । त्रिजातोऽपि वरं सोऽपि स्वं स्थानं येन चोद्धृतम्

కులీనులు, గుణసంపన్నులు, తేజస్సు-విద్యలలో నిపుణులు అవసరమేంటి? త్రిజాతుడూ శ్రేష్ఠుడే; ఎందుకంటే అతడే తన స్థానాన్ని ఉద్ధరించి పునఃప్రతిష్ఠించాడు.

Verse 3

सूत उवाच सांकृत्यस्य मुनेर्वंशे स संभूतो द्विजोत्तमः । प्रभाव इति विख्यातो दत्तसंज्ञो निमेः सुतः

సూతుడు పలికెను—సాంకృత్య ముని వంశంలో ఆ ద్విజోత్తముడు జన్మించాడు. అతడు ‘ప్రభావ’ అని ప్రసిద్ధుడు, ‘దత్త’ అనే పేరుతో కూడా పిలువబడెను; అతడు నిమి కుమారుడు.

Verse 4

स एवं स्थानमुद्धृत्य चकारायतनं शुभम् । त्रिजातेश्वरनाम्ना च देवदेवस्य शूलिनः

అతడు ఆ పవిత్రస్థానాన్ని పునరుద్ధరించి దేవదేవుడైన శూలినునకు శుభమైన ఆలయాన్ని నిర్మించి, ‘త్రిజాతేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రతిష్ఠించాడు।

Verse 5

तमाराध्य दिवा नक्तं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । सशरीरो गतः स्वर्गं ततः कालेन केनचित्

దృఢమైన శ్రద్ధతో పగలు రాత్రి విధివిధానంగా ఆయనను ఆరాధించినవాడు, కొంతకాలం గడిచిన తరువాత ఈ శరీరంతోనే స్వర్గాన్ని పొందుతాడు।

Verse 6

यस्तं पश्यति सद्भक्त्या स्नापयेद्विषुवे सदा । न त्रिजातः कुले तस्य कथञ्चिदपि जायते

యెవడు సద్భక్తితో ఆయనను దర్శించి, విషువదినంలో నిత్యం స్నానాభిషేకం చేయిస్తాడో, అతని వంశంలో ‘త్రిజాత’ (మిశ్ర/అధమ జన్మ) ఎట్టి విధంగానూ పుట్టదు।

Verse 7

ऋषय ऊचुः । यानि गोत्राणि नष्टानि यानि संस्थापितानि च । नामतस्तानि नो ब्रूहि तत्पुरं सूत नन्दन

ఋషులు అన్నారు—నశించిన గోత్రాలు, పునఃస్థాపితమైన గోత్రాలు ఏవో వాటి పేర్లు మాకు చెప్పుము; ఓ సూతనందనా, ఆ నగరాన్ని కూడా వర్ణించుము।

Verse 8

सूत उवाच । तत्रोपमन्युगोत्रा ये क्रौंचगोत्रसमुद्भवाः । कैशोर्यं गोत्रसंभूतास्त्रैवणेया द्विजोत्तमः

సూతుడు అన్నాడు—అక్కడ ఉపమన్యు గోత్రస్థులు, క్రౌంచ గోత్రసముద్భవులు; అలాగే కైశోర్య గోత్రజులు, మరియు త్రైవణేయ అనే ఉత్తమ ద్విజుడూ (ఉన్నాడు/తెలియవలెను)।

Verse 9

ते भूयोऽपि न संप्राप्ता यथा गोत्रचतुष्टयम् । तत्पूर्वकं शुकादीनां यन्नष्टं नागजाद्भयात्

వారు మరల తిరిగి రాలేదు—నాలుగు గోత్రాల సమూహం తిరిగి రానట్లే. పూర్వం శుకాది వంశపరంపర నాగజనిత భయంతో నశించినది; అది కూడా మళ్లీ ప్రత్యక్షం కాలేదు।

Verse 10

शेषान्वः संप्रवक्ष्यामि ब्राह्मणान्गोत्रसंभवान् । कौशिकान्वयसं भूताः षड्विंशतिश्च ते स्मृताः

ఇప్పుడు గోత్రసంభవమైన మిగిలిన బ్రాహ్మణులను మీకు వివరిస్తాను. కౌశిక వంశంలో జన్మించిన వారు ఇరవై ఆరు అని స్మృతిలో చెప్పబడింది।

Verse 11

कश्यपान्वयसंभूताः सप्ताशीतिर्द्विजोत्तमाः । लक्ष्मणान्वयसंभूता एकविंशतिरागताः

కశ్యప వంశంలో జన్మించిన ఉత్తమ ద్విజులు ఎనభై ఏడు. లక్ష్మణ వంశంలో జన్మించిన వారు ఇరవై ఒకరు అక్కడికి వచ్చారు।

Verse 12

तत्र नष्टाः पुनः प्राप्तास्तस्मिन्स्थाने सुदुःखिताः । भारद्वाजास्त्रयः प्राप्ताः कौंडनीयाश्चतुर्दश

అక్కడ నశించినవారు తీవ్రమైన దుఃఖంతో అదే స్థలానికి మళ్లీ చేరారు. భారద్వాజ గోత్రం నుండి ముగ్గురు, కౌండినీయ గోత్రం నుండి పద్నాలుగు మంది వచ్చారు।

Verse 13

रैतिकानां तथा विंशत्पाराशर्याष्टकं तथा । गर्गाणां च द्विविंशं च हारीतानां विविंशतिः

అలాగే రైతిక గోత్రం నుండి ఇరవై మంది, పారాశర్య గోత్రం నుండి ఎనిమిది మంది, గర్గ గోత్రం నుండి ఇరవై రెండు మంది, హారీత గోత్రం నుండి ఇరవై మంది ఉన్నారు।

Verse 14

और्वभार्गवगोत्राणां पञ्चविंशदुदाहृताः । गौतमानां च षड्विंशमालूभायनविंशतिः

ఔర్వ-భార్గవ గోత్రాలు ఇరవై ఐదు అని చెప్పబడినవి. గౌతములు ఇరవై ఆరు, ఆలూభాయనులు ఇరవై అని పేర్కొనబడినవి.

Verse 15

मांडव्यानां त्रिविंशच्च बह्वृचानां त्रिविंशतिः । सांकृत्यानां विशिष्टानां पृथक्त्वेन दशैव तु

మాండవ్య వంశము ఇరవై మూడు అని చెప్పబడింది. బహ్వృచ (ఋగ్వేదీయ) సమూహము ఇరవై; విశిష్ట సాంకృత్యులు వేరుగా లెక్కిస్తే పది మాత్రమే.

Verse 16

तथैवांगिरसानां च पंच चैव प्रकीर्तिताः । आत्रेया दश संख्याताः शुक्लात्रेयास्तथैव च

అదేవిధంగా ఆంగిరసులు ఐదు అని కీర్తించబడ్డారు. ఆత్రేయులు పది అని లెక్కించబడ్డారు; శుక్లాత్రేయులు కూడా అలాగే.

Verse 19

याजुषास्त्रिंशतिः ख्याताश्च्यावनाः सप्त विंशतिः । आगस्त्याश्च त्रयस्त्रिंशज्जैमिनेया दशैव तु

యాజుషులు ముప్పై అని ప్రసిద్ధి. చ్యావనులు ఇరవై ఏడు; ఆగస్త్యులు ముప్పై మూడు; జైమినేయులు పది మాత్రమే అని చెప్పబడింది.

Verse 21

औशनसाश्च दाशार्हास्त्रयस्त्रय उदाहृताः । लोकाख्यानां तथा षष्टिरैणिशानां द्विसप्ततिः

ఔశనసులు మరియు దాశార్హులు—ప్రతి ఒక్కటి మూడు చొప్పున చెప్పబడ్డాయి. లోకాఖ్యులు అరవై; ఐణిశులు డెబ్బై రెండు.

Verse 22

कापिष्ठलाः शार्कराख्या दत्ताख्याः सप्तसप्ततिः । शार्कवानां शतं प्रोक्तं दार्ज्यानां सप्तसप्ततिः

కాపిష్ఠలులు, శార్కరులని పిలువబడువారు, దత్తులని ప్రసిద్ధులు—ఇవన్నీ డెబ్బైఏడు. శార్కవులు వందమంది అని చెప్పబడెను; దార్జ్యులు కూడా డెబ్బైఏడు.

Verse 23

कात्यायन्यास्त्रयोऽधिष्ठा वैदिशाश्च त्रयः स्मृताः । कृष्णात्रेयास्तथा पंच दत्तात्रेया स्तथैव च

కాత్యాయనీలకు ముగ్గురు అధిష్ఠాతలు; వైదిశులు కూడా ముగ్గురు అని స్మరించబడెను. అలాగే కృష్ణాత్రేయులు ఐదుగురు, దత్తాత్రేయులు కూడా అంతే ఐదుగురు.

Verse 24

नारायणाः शौनकेया जाबालाः शतसंख्यया । गोपाला जामदन्याश्च शालिहोत्राश्च कर्णिकाः

నారాయణులు, శౌనకేయులు, జాబాలులు—వీరు వందమంది. అలాగే గోపాలులు, జామదన్యులు, శాలిహోత్రులు, కర్ణికులు కూడా ఉన్నారు.

Verse 25

भागुरायणकाश्चैव मातृकास्त्रैणवास्तथा । सर्वे ते ब्राह्मणश्रेष्ठाः क्रमेण द्विजसत्तमाः

భాగురాయణకులు, మాతృకులు, అలాగే త్రైణవులు—వీరందరూ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులు, క్రమంగా ద్విజోత్తములు.

Verse 26

एतेषामेव सर्वेषां सत्काराय द्विजोतमाः । चत्वारिंशत्तथाष्टौ च पुरा प्रोक्ताः स्वयंभुवा

ఈ సమస్త వర్గాల సత్కారార్థం, ఓ ద్విజోత్తమా, పూర్వం స్వయంభూ (బ్రహ్మ) చేత నలభై ఎనిమిది మంది నియమింపబడి ప్రకటింపబడ్డారు.

Verse 27

ते सर्वे च पृथक्त्वेन निर्दिष्टाः पद्मयोनिना । संध्यातर्पणकृत्यानि वैश्वदेवोद्भवानि च । श्राद्धानि पक्षकृत्यानि पितृपिंडांस्तथैव च

అన్నిటినీ పద్మయోని బ్రహ్మా వేరువేరుగా నిర్దేశించాడు—సంధ్యా, తర్పణ కర్తవ్యాలు, వైశ్వదేవ సంబంధిత కర్మలు, శ్రాద్ధక్రియలు, పక్షకృత్యాలు మరియు పితృలకు పిండదానమూ।

Verse 28

यज्ञोपवीतसंयुक्ताः प्रवराश्चैव कृत्स्नशः । तथा मौंजीविशेषाश्च शिखाभेदाः प्रकीर्तिताः

వారు విధివిధానంగా యజ్ఞోపవీతధారణ చేశారు; వారి సంపూర్ణ ప్రవర పరంపర ప్రకటించబడింది; అలాగే మౌంజీ బంధనంలోని ప్రత్యేక రకాలు, శిఖా భేదాలూ వివరించబడ్డాయి।

Verse 29

त्रिजातेन समाराध्य देवदेवं पितामहम् । तेषां कृत्वा द्विजेद्राणामात्मकीर्तिकृते तदा

మహాత్ముడు త్రిజాత త్రివిధ విధానంతో దేవదేవుడు పితామహ బ్రహ్మను ఆరాధించాడు; ఆపై తన కీర్తి నిమిత్తం ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుల విషయమై (ఈ) వ్యవస్థను నిర్వహించాడు।

Verse 30

ऋषय ऊचुः । कथं सन्तोषितो ब्रह्मा त्रिजातेन महात्मना । कर्मकांडं कथं भिन्नं कृतं तेन महात्मना । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

ఋషులు అన్నారు—మహాత్ముడు త్రిజాత బ్రహ్మను ఎలా సంతృప్తిపరిచాడు? అతడు కర్మకాండాన్ని ఎలా విభజించాడు? సమస్తాన్ని విస్తారంగా చెప్పండి; మాకు పరమ కుతూహలం ఉంది।

Verse 31

सूत उवाच । तस्यार्थे ब्राह्मणैः सर्वैस्तोषितः प्रपितामहः । अनेनैवोद्धृतं स्थानमस्माकं सकलं विभो

సూతుడు అన్నాడు—అతని ప్రయోజనార్థం సమస్త బ్రాహ్మణులచేత ప్రపితామహ బ్రహ్మ సంతుష్టుడయ్యాడు; ఓ విభో, ఈ కార్యమే మా సమస్త స్థానం/ప్రతిష్ఠను నిలిపి పునరుద్ధరించింది।

Verse 32

तस्मादस्य विभो यच्छ वेदज्ञानमनुतमम् । येन कर्मविशेषाश्च जायतेऽत्र पुरोत्तमे

అతః హే విభో, ఇతనికి వేదముల అనుత్తమ జ్ఞానమును ప్రసాదించుము; దానివలన ఈ ఉత్తమ నగరమందు కర్మకాండకు సంబంధించిన విశేష విధులు సమ్యకంగా ఉద్భవించి స్థిరపడును.

Verse 33

एतस्य च गुरुत्वं च प्रसादात्तव पद्मज । यथा भवति देवेश तया नीतिर्विधीयताम्

హే పద్మజా, నీ ప్రసాదముచేత ఇతనికి గురుత్వమును (ఆచార్యాధికారము) కలుగనీయుము. హే దేవేశా, అది నిజముగా సిద్ధించునట్లు తగిన నీతి విధింపబడుగాక.

Verse 34

ब्रह्मा ददौ ततस्तस्य मंत्रग्राममनुत्तमम् । येन विज्ञायते सर्वं वेदार्थो यज्ञकर्म च

అనంతరం బ్రహ్మా అతనికి అనుత్తమమైన మంత్రసమూహమును దానమిచ్చెను; దానివలన సమస్తమును తెలిసికొనగలడు—వేదార్థమును, యజ్ఞకర్మ విధానమును కూడ.

Verse 35

ततः प्रोवाच तान्सर्वान्प्रहष्टेनातरात्मना । एष वेदार्थसंपन्नो भविष्यति महायशाः

తదనంతరం అంతరాత్మ ఆనందముతో అతడు వారందరితో చెప్పెను—“ఇవడు వేదార్థసంపన్నుడై మహాయశస్సు పొందును.”

Verse 37

तत्कार्यं स्वर्गमोक्षाय मम वाक्यात्प्रबोधितैः । वेदार्थानेष सर्वेषां युष्माकं योजयिष्यति

ఆ కార్యము స్వర్గమోక్షార్థమే. నా వాక్యముచేత ప్రబుద్ధుడై ఇతడు మీ అందరికీ వేదార్థములను అనుసంధానించి బోధించును.

Verse 38

ये चान्येषु च देशेषु स्थानेषु च गताः क्वचित् । एतत्स्थानं परित्यज्य सत्यमेतद्विजोत्तमाः

ఇతర దేశములకును ఇతర స్థలములకును ఎక్కడికైనా వెళ్లి, ఈ పుణ్యస్థానమును విడిచినవారిగూర్చి—ఇది సత్యము, ఓ ద్విజోత్తములారా.

Verse 39

वेदस्थाने च बुद्ध्यैष यत्कर्म प्रचरिष्यति । नानृते वाथ पापे च वाणी चास्य चरिष्यति

వేదస్థానమున నిలిచి, అతని బుద్ధి ఏ కర్తవ్యమును ఆచరించునో అది ధర్మమార్గముననే సాగును; అతని వాక్కు అసత్యములోనూ పాపములోనూ ప్రవహించదు.

Verse 40

एवमुक्त्वा स देवेशो विरराम पितामहः । भर्तृयज्ञोऽपि ताः सर्वाश्चक्रे यज्ञक्रियाः शुभाः

ఇట్లు పలికి దేవేశుడైన పితామహుడు (బ్రహ్మ) మౌనమయ్యెను. భర్తృయజ్ఞుడును ఆ సమస్త శుభ యజ్ఞక్రియలను నిర్వహించెను.

Verse 41

ब्राह्मणानां हितार्थाय श्रुत्यर्थं तस्य केवलम् । दशप्रमाणाः संप्रोक्ताः सर्वे ते ब्राह्मणोत्तमाः

బ్రాహ్మణుల హితార్థమునకును, కేవలము శ్రుతి రక్షణ-ప్రచారార్థమునకును, పది ‘ప్రమాణ’ములు నియమింపబడినవి—వారందరూ బ్రాహ్మణోత్తములు.

Verse 42

चतुःषष्टिषु गोत्रेषु ह्येवं ते ब्राह्मणोत्तमाः । तेन तत्र समानीतास्त्रिजातेन महात्मना

ఇట్లు ఆ బ్రాహ్మణోత్తములు చతుఃషష్టి గోత్రములలో విభజింపబడి ఉండిరి; ఆ మహాత్ముడు త్రిజాత వారిని అక్కడికి సమీకరించి తీసికొనివచ్చెను.

Verse 43

तेषामेकत्र जातानि दशपंचशतानि च । सामान्य भोगमोक्षाणि तानि तेन कृतानि च

అక్కడ ఒకేచోట వారి పదిహేనువందల గృహసమూహాలు ఏర్పడ్డాయి; వారి జీవనోపాధి మరియు మోక్షకల్యాణార్థం ఆయన సామాన్య ఏర్పాటును స్థాపించాడు।

Verse 44

अष्टषष्टिविभागेन पूर्वमायुव्ययोद्भवम् । तत्रासीदथ गोत्रे च पुरुषाणां प्रसंख्यया

పూర్వం అక్కడ అరవై ఎనిమిది విభాగాలుగా విభజనచేసి, ఆయుష్షు మరియు వ్యయానికి సంబంధించిన నియమబద్ధ వ్యవస్థ ఏర్పడింది; గోత్రాలలోనూ పురుషుల సంఖ్య ప్రకారం లెక్కింపు ఉండేది।

Verse 45

ततः प्रभृति सर्वेषां सामान्येन व्यवस्थितम् । त्रिजातस्य च वाक्येन येन दूरादपि द्रुतम्

ఆ కాలం నుంచే అందరికీ అది సామాన్య నియమంగా స్థిరపడింది; త్రిజాతుని వాక్యంతో—దూరంలో ఉన్నవారికీ త్వరగా కార్యప్రవృత్తి కలిగించే ఆ మాటతో—ఆ వ్యవస్థ కొనసాగింది।

Verse 46

समागच्छंति विप्रेन्द्राः पुरवृद्धिः प्रजायते । न कश्चिद्याति संत्यक्त्वा दौस्थ्यादन्यत्र च द्विजाः

విప్రేంద్రులు అక్కడ సమాగమిస్తారు, పట్టణానికి అభివృద్ధి కలుగుతుంది. కష్టదశ కారణంగా ఏ ద్విజుడూ దానిని విడిచి ఇతరత్రా వెళ్లడు।

Verse 47

ततस्तेषां सुतैः पौत्रैर्नप्तृभिश्च सहस्रशः । दौहित्रैर्भागिनेयैश्च भूयो भूरि प्रपूरितम्

తర్వాత వారి కుమారులు, మనవలు, మునిమనవలు—వేల సంఖ్యలో—మరియు కుమార్తె కుమారులు, సోదరి కుమారులు కూడా, దానిని మళ్లీ మళ్లీ అపారంగా నింపారు।

Verse 48

तत्पुरं वृद्धिमायाति दूर्वांकुरैरिव द्विजाः । कांडात्कांडात्प्ररोहद्भिः संख्याहीनैरनेकधा

హే ద్విజులారా! ఆ పట్టణం దూర్వా గడ్డి మొలకల వలె మహా వృద్ధిని పొందుతుంది—కాండం మీద కాండం నుండి మొలచి, లెక్కలేనంతగా అనేక విధాలుగా విస్తరిస్తుంది।

Verse 49

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं गोत्रसंख्यानकं शुभम् । ऋषीणां कीर्तनं चापि सर्वपातकनाशनम्

సూతుడు పలికెను—గోత్రాల సంఖ్యావివరణమైన ఈ శుభకథను మీకు సమగ్రంగా చెప్పితిని. ఋషుల నామకీర్తన కూడా సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది।

Verse 50

यश्चैतत्पठते नित्यं शृणुयाद्वा प्रभक्तितः । न स्यात्तस्य कुलच्छेदः कदाचिदपि भूतले

ఇదిని నిత్యం పఠించువాడు గానీ, లేదా పరమభక్తితో శ్రవణం చేయువాడు గానీ—అతనికి భూమిపై ఎప్పుడూ కులఛేదం కలుగదు।

Verse 51

तथा विमुच्यते पापैराजन्ममरणोद्भवैः । न पश्यति वियोगं च कदाचित्प्रियसंभवम्

అదేవిధంగా జననమరణముల నుండి ఉద్భవించే పాపముల నుండి అతడు విముక్తుడగును; మరియు తన ప్రియులతో వియోగాన్ని అతడు ఎప్పుడూ చూడడు।