Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

सूत उवाच । तस्यार्थे ब्राह्मणैः सर्वैस्तोषितः प्रपितामहः । अनेनैवोद्धृतं स्थानमस्माकं सकलं विभो

Transliteration

sūta uvāca | tasyārthe brāhmaṇaiḥ sarvaistoṣitaḥ prapitāmahaḥ | anenaivoddhṛtaṃ sthānamasmākaṃ sakalaṃ vibho

Translation

సూతుడు అన్నాడు—అతని ప్రయోజనార్థం సమస్త బ్రాహ్మణులచేత ప్రపితామహ బ్రహ్మ సంతుష్టుడయ్యాడు; ఓ విభో, ఈ కార్యమే మా సమస్త స్థానం/ప్రతిష్ఠను నిలిపి పునరుద్ధరించింది।

Word by Word

• sūtaḥ: Sūta
• sūtaḥ: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sūta (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• uvāca: said
• uvāca: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vac (वच् धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• tasya: of him
• tasya: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• arthe: for the purpose / in the matter
• arthe: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: artha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; प्रयोजन/विषयार्थे (in the matter/for the sake)

• brāhmaṇaiḥ: by the Brahmins
• brāhmaṇaiḥ: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: brāhmaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• sarvaiḥ: by all
• sarvaiḥ: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (agreeing with brāhmaṇaiḥ)

• toṣitaḥ: was pleased/satisfied
• toṣitaḥ: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √tuṣ (तुष् धातु) + kta
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle/क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रपितामहः इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• prapitāmahaḥ: the great-grandfather (Brahmā)
• prapitāmahaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: prapitāmaha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• anena: by this (person/means)
• anena: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• eva: indeed, just
• eva: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्ययम् (emphatic particle)

• uddhṛtam: was raised/rescued/established
• uddhṛtam: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ud-√hṛ (हृ धातु) + kta
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; sthānam इत्यस्य विधेयम्

• sthānam: place, position
• sthānam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: sthāna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• asmākam: of us/our
• asmākam: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• sakalam: entire, whole
• sakalam: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sakala (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; sthānam इत्यस्य विशेषणम्

• vibho: O mighty one
• vibho: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: vibhu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (assembly)

Visual Art Cues

Scene: Sūta narrates as brāhmaṇas collectively perform rites; Brahmā appears pleased; the sacred establishment—altar, shrine, or settlement—seems renewed, with lamps lit and banners raised.

Characters & Entities

• Sūta
• Brāhmaṇas
• Brahmā (Prapitāmaha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Collective dharmic action and reverent worship sustain sacred institutions; divine approval strengthens the very ‘place’ of righteousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse speaks generally of ‘our sthāna’ within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; the exact named tīrtha is not specified in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

It highlights communal brāhmaṇa participation in acts that please Brahmā, implying formal worship and rite-backed validation.