Adhyaya 63

Verse 1

सूत उवाच । अश्वत्थलाक्षावह्नौ च सर्षपान्केसरप्लुतान् । जुह्वतो मंत्रमुख्यैश्च बलातिबलसंज्ञकैः

సూతుడు పలికెను—అశ్వత్థ కట్టెలు, లాక్షతో పోషింపబడిన అగ్నిలో వారు కుంకుమరసంతో తడిపిన ఆవగింజలను ఆహుతిగా వేస్తూ, ‘బలా’ ‘అతిబలా’ అనే ప్రధాన మంత్రాలను జపిస్తూ హోమం చేసిరి.

Verse 2

यामे तु प्रथमे याते काचिन्नारी समाययौ । शोणिताक्तैकवसना महोच्चोर्ध्वशिरोरुहा

రాత్రి మొదటి యామం గడిచిన తరువాత ఒక స్త్రీ అక్కడికి వచ్చింది—రక్తంతో మసకబారిన ఒక్క వస్త్రమే ధరించి, ఆమె జుట్టు ఎంతో ఎత్తుగా పైకి నిలిచివుంది.

Verse 3

दारुणाक्षी शुक्लदन्ती भयस्यापि भयंकरी । सा रुरोद महारावं प्राप्य तां होमभूमिकाम्

ఆమె కళ్ళు భయంకరమైనవి, పళ్ళు తెల్లనివి; భయానికే భయాన్ని కలిగించేది. హోమభూమికి చేరగానే ఆమె మహాగర్జనవలె పెద్దగా విలపించింది.

Verse 4

तां दृष्ट्वा चुक्षुभे सद्यो विजयो भीतिमानिव । बर्बरीकश्च निर्भीतिस्तस्याः संमुखमाययौ

ఆమెను చూసిన వెంటనే విజయుడు భయగ్రస్తుడైనట్లుగా కలవరపడ్డాడు; అయితే నిర్భయుడైన బర్బరీకుడు ఆమె ఎదుటికి నేరుగా వెళ్లాడు.

Verse 5

ततः कण्ठं समाश्लिष्य तस्या मतिमतां वरः । रुरोद द्विगुणं वीरो मेघवन्नादयन्बहु

అప్పుడు ఆ వీరుడు—బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడు—ఆమె కంఠాన్ని బిగిగా పట్టుకొని రెండింతలగా విలపించాడు; మేఘగర్జనవలె మళ్లీ మళ్లీ ఘోరంగా నాదించాడు।

Verse 6

तं दृष्ट्वा विस्मिता सा च यावन्मुंचति कर्तिकाम् । तावन्निष्पीडिते कंठे मोक्तुं तस्मिन्न चाशकत्

అతనిని చూసి ఆమె ఆశ్చర్యపడింది; అతడు కార్తికాను విడిచిపెట్టనంతవరకు, కంఠం బిగిగా నలిగిపోవడంతో ఆమె అతనినుంచి తన్ను విడిపించుకోలేకపోయింది।

Verse 7

पीड्यमाने च बलिना कंठे तस्या मुहुर्मुहुः । मुमुोच विविधाञ्छब्दान्वज्राहत इवाचलः

బలవంతుడు ఆమె కంఠాన్ని మళ్లీ మళ్లీ నలిపినప్పుడు, ఆమె పలు విధాల శబ్దాలను పదేపదే వెలువరించింది—వజ్రాఘాతానికి గురైన పర్వతంలా।

Verse 8

क्षणं रावांस्ततो मुक्त्वा त्राहि मुञ्चेति वक्त्यणु । ततः कृपालुना मुक्ता पादयोः पतिताऽब्रवीत्

క్షణమంత అరుపులు విడిచిన తరువాత ఆమె క్షీణ స్వరంతో—“త్రాహి, విడిచిపెట్టు!” అని పలికింది; ఆపై కరుణామయుడు ఆమెను విడిపించాడు; ఆమె ఆయన పాదాల వద్ద పడిపోయి చెప్పింది।

Verse 9

शरणं ते प्रपन्नास्मि दासी कर्मकरी तव । महाजिह्वेति मां विद्धि राक्षसीं कामरूपिणीम्

“నేను మీ శరణు పొందాను; నేను మీ దాసిని, మీ సేవకురాలిని. నన్ను ‘మహాజిహ్వా’ అని తెలుసుకోండి—నేను ఇష్టరూపధారిణి రాక్షసిని.”

Verse 10

काशीश्मशाननिलयां देवदानवदर्पहाम् । ददासि यदि मे वीर दुर्लभां प्राणदक्षिणाम्

హే వీరా! నీవు నాకు దుర్లభమైన ప్రాణదక్షిణగా జీవదానం చేస్తే, దేవదానవుల దర్పాన్ని హరించే శ్మశాననిలయమైన కాశీలో నేను నివసిస్తాను।

Verse 11

ततस्तपश्चरिष्यामि सर्वभूताभयप्रदा । अस्मिन्नर्थे स्वदेवस्य शपथा मे तथात्मनः

ఆపై నేను తపస్సు ఆచరిస్తాను; సమస్త భూతాలకు అభయాన్ని ప్రసాదించే దాతగా నిలుస్తాను। ఈ విషయంలో నా ఇష్టదేవుని, అలాగే నా ఆత్మను సాక్షిగా శపథం చేస్తున్నాను।

Verse 12

यद्येतद्व्यत्ययं कुर्यां भस्मीभूयां ततः क्षणम् । एवं ब्रुवाणां तां वीरो निगृह्य शपथैर्दृढम्

నేను దీనికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తే, ఆ క్షణమే భస్మమైపోవాలని. ఇలా పలుకుతున్న ఆమెను ఆ వీరుడు గట్టిగా ఆపి, ఘనమైన శపథాలతో బంధించాడు।

Verse 13

मुमोच सापि संहृष्टा कृच्छ्रान्मुक्ता ययौ वनम् । सोऽपि वीरः खङ्गधारी तत्रैवावस्थितोऽभवत्

అతడు ఆమెను విడిచిపెట్టాడు; ఆమె కూడా హర్షంతో, కష్టాల నుండి విముక్తురాలై, అడవికి వెళ్లింది. ఖడ్గధారి ఆ వీరుడు మాత్రం అక్కడే నిలిచి ఉన్నాడు।

Verse 14

ततो मध्यमरात्रौ च गर्जितं श्रूयते महत् । अन्धकारं च संजज्ञे तमोंऽधनरकप्रभम्

తర్వాత అర్ధరాత్రి వేళ మహా గర్జన వినిపించింది; అలాగే అంధకారం వ్యాపించింది—అంధ నరకప్రభలా ఘోర తమస్సు.

Verse 15

ददृशे च ततः शैलः शतशृंगोऽतिविस्तरः । नानाशिलाः प्रमुमुचे नानावृक्षांश्च सोच्छ्रयान्

అప్పుడు శతశృంగములతో అతి విస్తారమైన ఒక పర్వతం దర్శనమైంది. అది నానావిధ శిలలను విసిరి, ఎత్తెత్తైన వృక్షాలను కూడా వెలువరించింది.

Verse 16

नानानिर्झर संघोषं ववृषे शोणितं वहु । तं तथा नगमालोक्य निर्भीतो भैमिनंदनः

అనేక జలపాతాల ఘోషలాంటీ కలకలంతో విస్తారంగా రక్తవర్షం కురిసింది. ఆ విధంగా ఉన్న పర్వతాన్ని చూచినా భీముని కుమారుడు నిర్భయుడిగానే నిలిచాడు.

Verse 17

पर्वतो द्विगुणो भूत्वा पर्वतं सहसाप्लुतः । तदाभिजघ्ने संहृत्य पर्वतं स्वेन भूभृता

ఆ పర్వతం రెండింతలై అకస్మాత్తుగా మరొక పర్వతంపై దూకింది. తరువాత తన స్వభారంతోనే దానిని పట్టి నలిపి కొట్టింది.

Verse 18

तदा विशीर्णः सोऽभूच्च पर्वतो भूमिमंडले । ततो योजनदेहात्मा शतशीर्षः शतोदरः

అప్పుడు ఆ పర్వతం భూమిమండలంపై చీలి చిద్రమై పడిపోయింది. ఆపై దానిలోనుండి యోజనమాత్ర దేహముతో, వంద తలలు వంద ఉదరాలు గల ఒక సత్త్వం ఉద్భవించింది.

Verse 19

वक्त्रैर्मुंचन्महाज्वालां रेपलेन्द्रोऽभ्यधावत । तं धावमानं दृष्ट्वैव बर्बरीको महाबलः

అనేక ముఖాల నుండి మహాజ్వాలలను ఉగులుతూ రేపలేంద్రుడు దూసుకొచ్చాడు. అతడు దూసుకొస్తున్నదాన్ని చూసిన మహాబలుడు బర్బరీకుడూ ఎదురుగా ముందుకు సాగాడు.

Verse 20

विधाय तादृशं रूपं नर्दन्तं चाप्यधावत । ततो मध्यमरात्रौ ती लघु चित्रं च सुष्ठु च

అటువంటి రూపాన్ని ధరించి గర్జిస్తూ అతడూ ముందుకు పరుగెత్తాడు. ఆపై అర్ధరాత్రి వేళ క్షణంలోనే వేగంగా, విచిత్రంగా, అత్యంత అద్భుతంగా ఒక ఘటన సంభవించింది.

Verse 21

युयुधाते बाणजालैर्यथा प्रावृषि तोयदौ । छिन्नचापौ च खङ्गाभ्यां छिन्नखड्गौ च मुष्टिभिः

వారు బాణజాలాలతో యుద్ధం చేశారు; అది వర్షాకాలంలో మేఘాలు జలవర్షం కురిపించినట్లుగా కనిపించింది. ఖడ్గాలతో వారి ధనుస్సులు తెగిపోయాయి, ముష్టిప్రహారాలతో వారి ఖడ్గాలూ విరిగి పోయాయి.

Verse 22

पर्वताविव सत्पक्षौ चिरं युयुधतुः स्थिरम् । ततः कक्षे समुत्पाट्य भ्रामयित्वा मुहूर्तकम्

బలమైన రెక్కలున్న రెండు పర్వతాల్లా వారు దీర్ఘకాలం స్థిరంగా యుద్ధం చేశారు. ఆపై నడుము పట్టుకుని శత్రువును పైకి లాగి, క్షణమాత్రం చుట్టూ తిప్పాడు.

Verse 23

भूमौ प्रधर्षयामास प्रसृतं च मुमोच ह । चिक्षेप चाग्निकोणे तं महीसागररोधसि

అతడు అతనిని నేలపై బలంగా పడేసి, విస్తరించి పడినవాడిని వదిలేశాడు. తరువాత అగ్నికోణమైన దక్షిణ-తూర్పు దిశలో, భూమి సముద్రాన్ని తాకే సరిహద్దు వద్దకు అతనిని విసిరేశాడు.

Verse 24

तद्दूरे रेपलेन्द्राख्यं ग्राममद्यापि वर्तते । एवं स रेपलोनाम वृत्रतुल्यपराक्रमः

ఆ స్థలానికి దూరం కాకుండా ‘రేపలేంద్ర’ అనే గ్రామం నేటికీ ఉంది. ఈ విధంగా ‘రేపల’ అనే అతడు వృత్రునితో సమానమైన పరాక్రమం కలవాడు.

Verse 25

नाथः श्मशानस्यावन्त्या विघ्नकृन्निहतोऽभवत् । तं निहत्य पुनर्वीरो बर्बरीकः स्थितोऽभवत्

అవంతీ శ్మశానాధిపతి, విఘ్నకర్త అయినవాడు హతుడయ్యాడు. అతనిని సంహరించి వీరుడు బర్బరీకుడు మళ్లీ అచలంగా స్థిరంగా నిలిచెను.

Verse 26

ततस्तृतीययामे च प्रतीच्या दिश आययौ । पर्वताभा महानादा पादैः कम्पयतीव भूः

తదుపరి రాత్రి మూడవ యామంలో పశ్చిమ దిశ నుండి పర్వతసమానాకారిణి, మహాగర్జన చేస్తూ, పాదాలతో భూమిని కంపింపజేస్తున్నట్లుగా వచ్చెను.

Verse 27

दुहद्रुहाख्याश्वतरी मेघभ्रष्टा तडिद्यथा । तामायांतीं तथा दृष्ट्वा सूर्यवैश्वानरप्रभाम्

దుహద్రుహా అనే ఒక గాడిద-గుర్రపు ఆడజంతువు ప్రత్యక్షమైంది; అది మేఘం నుండి పడిన మెరుపువలె. సూర్యుడి మరియు వైశ్వానరాగ్ని ప్రభలతో ప్రకాశిస్తూ ఆమె వస్తుండగా చూసి (అతడు స్పందించాడు).

Verse 28

उपसृत्य जवाद्भैमी रुरोह प्रहसन्निव । वेगात्ततः प्रद्रवतीं तुण्डे प्राहत्य मुष्टिभिः

అతి వేగంగా దగ్గరకు చేరి భైరవీ నవ్వుతున్నట్లుగా అతనిపై ఎక్కింది. ఆపై ఆమె బలంగా దూసుకుపోతుండగా, అతడు ముష్టులతో ఆమె ముఖంపై కొట్టెను.

Verse 29

स्थापयामास तत्रैव तस्थौ सा चातिपीडिता । ततः क्रुद्धा महारावं कृत्वाप्लुत्य दुहद्रुहा

అతడు ఆమెను అక్కడే అణచి నిలిపివేశాడు; ఆమె తీవ్రంగా నలిగిపోయి నిలిచింది. ఆపై కోపంతో దుహద్రుహా మహానాదం చేసి ఎగిరి లేచెను.

Verse 30

जगत्यामाशु चिक्षेप बर्बरीकं तथेच्छकम् । ततो नदित्वा चातीव पादघातममुंचत

ఆమె తన ఇష్టానుసారం బర్బరీకుడిని వేగంగా నేలమీద పడవేసింది. తరువాత భయంకరంగా గర్జిస్తూ అతనిని కాలితో తన్నింది.

Verse 31

पादौ च वीरः संगृह्य चिक्षेप भुवि लीलया । ततः पुनः समुत्थाय धावंतीं तां निगृह्य सः

ఆ వీరుడు ఆమె కాళ్ళు పట్టుకుని, ఆటలాగా ఆమెను నేలమీద విసిరివేసాడు. తరువాత ఆమె మళ్ళీ లేచి పరుగెత్తుతుండగా, అతను ఆమెను పట్టుకున్నాడు.

Verse 32

मुष्टिना पातयित्वैव दंतान्कंठमपीडयत् । क्लिन्नं वास इवापीड्य प्राणानत्याजयद्द्रुतम्

పిడికిలితో ఆమెను పడగొట్టి, పళ్ళను విరగ్గొట్టి, గొంతు నులిమివేసాడు. తడిసిన గుడ్డను పిండినట్లుగా పిండి, అతను వెంటనే ఆమె ప్రాణాలను తీసివేసాడు.

Verse 33

एवं सीकोत्तरस्थाने स्मशानैकपदो द्भवा । शाकिनीनामधीशा सा बर्बरीकेण सूदिता

ఈ విధంగా సీకకు ఉత్తరాన ఉన్న ఏకపద స్మశానంలో ఉద్భవించిన ఆ శాకినీల అధిపతి బర్బరీకుడి చేత చంపబడింది.

Verse 34

हत्वा तां चापि चिक्षेप प्रतीच्यामेव लीलया । दुहद्रुहाख्यमद्यापि तत्र ग्रामं स्म वर्तते

ఆమెను చంపి, అతను ఆటలాగా పశ్చిమ దిశగా విసిరివేసాడు. నేటికీ అక్కడ 'దుహద్రుహ' అనే గ్రామం ఉంది.

Verse 35

ततस्तथैव संतस्थौ बर्बरीकोऽभिरक्षणे । ततश्चतुर्थे यामे च प्राप्तः क्षपणकोऽद्भुतः

అప్పుడు బర్బరీకుడు మునుపటిలాగే అక్కడే కాపలాగా నిలిచెను. తరువాత రాత్రి నాలుగవ యామంలో ఒక అద్భుతమైన క్షపణక తపస్వి అక్కడికి వచ్చెను.

Verse 36

मुंडी नग्नो मयूराणां पिच्छधारी महाव्रतः । प्रोवाच चेदं वचनं हाहा कष्टमतीव भोः

ముండితశిరస్సు, నగ్నుడు, నెమలి పింఛాలు ధరించిన మహావ్రతధారి అతడు ఇలా పలికెను—“హాహా! భోః, ఇది అత్యంత దుఃఖకరం!”

Verse 37

अहिंसा परमो धर्मस्तदग्निर्ज्वाल्यते कुतः । हूयमाने यतो वह्नौ सूक्ष्मजीववधो महान्

“అహింస పరమ ధర్మం; అయితే ఈ అగ్ని ఎలా ప్రజ్వలింపబడుతుంది? ఎందుకంటే అగ్నిలో ఆహుతులు వేయబడినప్పుడు సూక్ష్మజీవుల మహావధ జరుగుతుంది।”

Verse 38

श्रुत्वेदं वचनं तस्य बर्बरीकोऽब्रवीत्स्मयन् । वदने सर्वदेवानां हूयमाने स्म पावके

అతని మాటలు విని బర్బరీకుడు చిరునవ్వుతో పలికెను. ఆ సమయంలో పావకంలో ఆహుతులు సమర్పింపబడుతూ, సర్వదేవతల ఆవాహనం జరుగుచుండెను.

Verse 39

अनृतं भाषसे पाप शिक्षायोग्योऽसि दुर्मते । इत्युक्त्वा सहसोत्पत्य कक्षामध्ये स्थिरोऽस्य च

“పాపీ! నీవు అసత్యం పలుకుచున్నావు; దుర్మతీ, నీవు శిక్షకు పాత్రుడవు।” అని చెప్పి అతడు సహసా దూకి, అతని కక్షమధ్య (నడుము వద్ద) దృఢంగా నిలిచెను.

Verse 40

दन्तान्मुष्टिप्रहारैश्च समाहत्याभ्यपातयत् । रुधिराविलवक्त्रं तं मुमोच पतितं भुवि

పళ్లపై ముష్టిప్రహారాలతో బలంగా కొట్టి అతన్ని నేలకూల్చాడు. రక్తంతో మసకబారిన ముఖంతో శత్రువు భూమిపై పడిపోయాడు.

Verse 41

स क्षणाच्चेतनां प्राप्य घोरदैत्यवपुर्धरः । भयाद्भैमेः प्रदुद्राव गुहाविवरमाविशत्

క్షణంలోనే చైతన్యం పొందిన ఆ ఘోర దైత్యరూపధారి, భీమపుత్రుని భయంతో పారిపోయి గుహా చీలికలో ప్రవేశించాడు.

Verse 42

बहुप्रभेति नगरी षष्टियोजनमायता । तस्यां विवेश सहसा तं चानु बर्बरीककः

బహుప్రభా అనే నగరం అరవై యోజనాల విస్తీర్ణమైంది. అతడు అకస్మాత్తుగా అందులో ప్రవేశించగా, బర్బరీకుడు వెంటనే అనుసరించాడు.

Verse 43

बर्बरीकं ततो दृष्ट्वा नादोऽभूच्च पलाशिनाम् । धावध्वं हन्यतामेष छिद्यतां भिद्यतामिति

అప్పుడు బర్బరీకుణ్ని చూసి పలాశినులలో మహా కేకలు లేచాయి—“పరుగెత్తండి! ఇతన్ని చంపండి! నరికేయండి! పొడిచి చీల్చేయండి!”

Verse 44

तच्छ्रुत्वा दैत्यवीराणां कोटयो नव भीषणाः । नानायुधधरा वीरं बर्बरीकमुपाद्रवन्

ఆ కేకలు విని, నానావిధ ఆయుధాలు ధరించిన భయంకరమైన తొమ్మిది కోట్లు దైత్యవీరులు బర్బరీక వీరునిపై దూసుకొచ్చారు.

Verse 45

दृष्ट्वा तान्कोटिशो दैत्यान्क्रुद्धो भीमात्मजात्मजः । निमील्य सहसा नेत्रे तेषां मध्यमधावत

కోట్లాది దైత్యులను చూచి భీముని మనుమడు కోపాగ్నితో జ్వలించాడు. క్షణమాత్రం నేత్రాలు మూసి, అకస్మాత్తుగా వారి మధ్యకు దూసుకెళ్లాడు.

Verse 46

पादघातैस्ततः कांश्चिद्भुजाघातैस्तथापरान् । हृदयस्याभिघातैश्च क्षणान्निन्ये यमक्षयम्

అప్పుడు కొందరిని పాదఘాతాలతో, మరికొందరిని భుజఘాతాలతో కూల్చాడు; హృదయాన్ని చీల్చే ప్రహారాలతో క్షణంలోనే వారిని యమధామానికి పంపాడు.

Verse 47

यथा नलवनं क्र्रुद्धः कुर्याद्भूमिसमं करी । नवकोटीस्तथा जघ्ने सह तेन पलाशिना

క్రోధించిన ఏనుగు నలవనాన్ని నేలసమం చేసినట్లు, అతడు ఆ పలాశితో కూడి తొమ్మిది కోట్ల మందిని సంహరించాడు.

Verse 48

ततो नागाः समागम्य वासुकिप्रमुखास्तदा । तुष्टुबुर्विविधैर्वाक्यैरूचुः सुहृदयं च ते

అనంతరం వాసుకి ప్రధానుడైన నాగులు అక్కడ సమాగమించారు. సంతోషించి వారు అనేక వాక్యాలతో సుహృదయుని స్తుతించి, హృదయపూర్వకంగా పలికారు.

Verse 49

नागानां परमं कृत्यं कृतं ते भैमिनंदन । पलाशीनाम दैत्योयं नीतो यत्सानुगो यमम्

“ఓ భీమనందనా! నీవు నాగులకు పరమ ఉపకారం చేశావు; ‘పలాశీ’ అనే ఈ దైత్యుడు తన అనుచరులతో కూడి యమధామానికి పంపబడెను.”

Verse 50

अनेन हि वयं वीर सानुगेन दुरात्मना । पीडिता विविधोपायैः पातालादप्यधः कृताः

హే వీరా! ఈ దురాత్ముడు తన అనుచరులతో కలిసి మమ్మల్ని అనేక క్రూర ఉపాయాలతో బాధించి, పాతాళం కంటే కూడా దిగువకు తోసివేశాడు।

Verse 51

वरं वृणीष्व त्वं तस्मान्नागेभ्योऽभिमतं परम् । वरदाः सर्व एव स्म वयं तुभ्यं सुतोषिताः

కాబట్టి నాగుల నుండి నీకు అభీష్టమైన పరమ వరాన్ని కోరుకో. మేమందరం వరదాతలమే; నీపై అత్యంత సంతోషించాము।

Verse 52

सुहृदय उवाच । यदि देयो वरो मह्यं तदेनं प्रवृणोम्यहम् । सर्वविघ्नविनिर्मुक्तो विजयः सिद्धिमाप्नुयात्

సుహృదయుడు అన్నాడు—నాకు వరం ఇవ్వవలసి ఉంటే, నేను ఇదే కోరుకుంటాను: విజయుడు అన్ని విఘ్నాల నుండి విముక్తుడై సంపూర్ణ సిద్ధిని పొందుగాక।

Verse 53

ततस्तथेति तं प्रोचुः प्रहृष्टा वायुभोजनाः । स च तेभ्यः पुरीं दत्त्वा निवृत्तो नागपूजितः

అప్పుడు ఆనందించిన వాయుభోజి నాగులు అతనితో, “తథాస్తు” అని పలికారు. అతడు వారికి ఒక నగరాన్ని ఇచ్చి, నాగులచే పూజింపబడి గౌరవింపబడి తిరిగివచ్చాడు।

Verse 54

विवरस्य च मध्येन समागच्छन्महाप्रभम् । सर्वरत्नमयं लिंगं स्थितं कल्पतरोरधः

చీలిక మధ్యగా సాగుతూ అతడు మహా ప్రభను చూశాడు—కల్పతరువు క్రింద సర్వరత్నమయమైన లింగం స్థితమై ఉంది।

Verse 55

अर्च्यमानं सुवह्नीभिर्नागकन्याभिरैक्षत । ततोऽसौ विस्मयाविष्टो नागकन्या ह्यपृच्छत

అది తేజోవంతమైన నాగకన్యలచే అర్చింపబడుతున్నదని అతడు చూచెను. అప్పుడు ఆశ్చర్యావిష్టుడై ఆ నాగకన్యను ప్రశ్నించెను.

Verse 56

केनेदं स्थापितं लिंगं सूर्यवैश्वानरप्रभम् । लिंगादपि चतुर्दिक्षु मार्गाश्चेमे तु कीदृशाः

సూర్య-వైశ్వానరాగ్ని సమాన ప్రభ కలిగిన ఈ లింగాన్ని ఎవరు ప్రతిష్ఠించారు? అలాగే లింగం నుండి నాలుగు దిక్కులకు విస్తరించిన ఈ మార్గాలు ఏవిధమైనవి?

Verse 57

इति वीरवचः श्रुत्वा बृहत्कटिपयोधरा । सव्रीडं सस्मितापांगनिर्मोक्षमिदमब्रवीत्

వీరుని మాటలు విని, విశాల నడుము మరియు పుష్ట స్తనములు గల ఆ కన్య, లజ్జతో, చిరునవ్వుతో, పక్క చూపును మృదువుగా విడిచిపెట్టి ఇలా పలికెను.

Verse 58

सर्वपन्नगराजेन शेषेण सुमहात्मना । तप स्तप्त्वा महालिंगमिदमत्र प्रतिष्ठितम्

సర్వ పన్నగరాజుల అధిపతి మహాత్ముడు శేషుడు ఘోర తపస్సు చేసి, ఇక్కడ ఈ మహాలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించెను.

Verse 59

दर्शनात्स्पर्शनाद्ध्यानादर्चनात्सर्वसिद्धिदम् । लिंगात्पूर्वेण मार्गोयं याति श्रीपर्वतं भुवि

దీనిని దర్శించుట, స్పర్శించుట, ధ్యానించుట, అర్చించుట వలన ఇది సర్వసిద్ధులను ప్రసాదించును. ఈ లింగం నుండి తూర్పు దిశలోని ఈ మార్గం భూమిపై శ్రీపర్వతానికి చేరును.

Verse 60

एलापत्रेण विहितो नागानां तत्र प्राप्तये । दक्षिणेन च मार्गोऽयं याति शूर्पारकं भुवि

నాగులు ఆ స్థలానికి చేరుటకై ఎలాపత్రుడు ఈ మార్గాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు. మరియు ఈ దక్షిణ మార్గము భూమిపై శూర్పారకమునకు తీసికొనిపోతుంది.

Verse 61

कर्कोटकेन नागेन कृतोऽयं तत्र प्राप्तये । पश्चिमेन च मार्गोऽयं प्रभासं याति सुप्रभम्

ఆ స్థలానికి చేరుటకై ఈ మార్గాన్ని నాగుడు కర్కోటకుడు నిర్మించాడు. మరియు ఈ పశ్చిమ మార్గము ప్రకాశవంతమైన ప్రభాసమునకు తీసికొనిపోతుంది.

Verse 62

ऐरावतेन विहितो नागानां गमनाय च । उत्तरेण च मार्गोयं येन यातुं भवान्स्थितः

నాగుల గమనార్థం ఈ మార్గాన్ని ఐరావతుడు ఏర్పాటు చేశాడు. ఇది ఉత్తర మార్గము; దీనివలన మీరు ఇప్పుడు ప్రయాణించుటకు సిద్ధంగా ఉన్నారు.

Verse 63

गुप्तक्षेत्रे सिद्धलिंगं याति शक्तिगुहाऽकृतः । विहितस्तक्षकेणासौ यातुं तत्र महात्मना

గుప్తక్షేత్రములో సిద్ధలింగమునకు పోవు ఈ మార్గము శక్తిగుహచే నిర్మితము. అదే దారిని అక్కడికి వెళ్లుటకై మహాత్ముడు తక్షకుడు ఏర్పాటు చేశాడు.

Verse 64

इतीदं वर्णितं वीर विज्ञप्तिः श्रूयतां मम । को भवानधुनैवेतो दैत्यपृष्ठ गतोऽभवत् । अधुनैव तथैकाकी समायातोऽत्र नो वद

వీరా, ఇదంతా నేను వర్ణించాను; ఇప్పుడు నా వినతిని వినుము. నీవెవరు, దైత్యుని వెన్నుపై ఎక్కి ఇప్పుడే వచ్చినవాడవు? ఇంకా నీవు ఇప్పుడు ఒంటరిగా ఇక్కడికి ఎలా వచ్చావో మాకు చెప్పుము.

Verse 65

वयं च सर्वास्ते दास्यस्त्वां पतिं प्रवृणीमहे । अस्माभिः सहितः क्रीड विविधास्वत्र भूमिषु

మేము అందరం మీ దాసీమణులం; మిమ్మల్నే మా పతి-ప్రభువుగా వరిస్తున్నాము. మాతో కలిసి ఇక్కడ అనేక రమ్యస్థలాలలో క్రీడించి విహరించండి.

Verse 66

बर्बरीक उवाच । अहं कुरुकुलोत्पन्नः पांडुपुत्रस्य पौत्रकः । बर्बरीक इति ख्यातस्तं दैत्यं हंतुमागतः

బర్బరీకుడు పలికెను—నేను కురుకులంలో జన్మించినవాడను, పాండుపుత్రుని మనవడను. ‘బర్బరీక’ అని ప్రసిద్ధుడనై, ఆ దైత్యుణ్ని సంహరించుటకు వచ్చితిని.

Verse 67

स च दैत्यो हतः पापः पुनर्यास्ये महीतलम् । भवतीभिश्च मे नास्ति कृत्यं भोभोः कथंचन

ఆ పాపి దైత్యుడు హతుడయ్యాడు; ఇప్పుడు నేను మళ్లీ భూమితలానికి తిరిగి వెళ్తాను. ఓ దేవీమణులారా, మీతో నాకు ఇక ఏ పనీ లేదు.

Verse 68

ब्रह्मचारिव्रतं यस्मादहं सततमास्थितः । इत्युक्त्वाभ्यर्च्य तल्लिंगं प्रणिपत्य च दण्डवत्

‘నేను నిత్యం బ్రహ్మచర్యవ్రతంలో స్థితుడనై ఉన్నాను’ అని చెప్పి, అతడు ఆ లింగాన్ని అర్చించి దండవత్ ప్రణామం చేశాడు.

Verse 69

ऊर्ध्वमाचक्रमे वीरः कातरं ताभिरीक्षितः । ततो बहिः समागत्य सप्रकाशं मुखं तदा

ఆ వీరుడు పైకి ప్రయాణమయ్యాడు; ఆ స్త్రీలు అతనిని ఆతురతతో చూశారు. తరువాత అతడు బయటికి వచ్చి, ఆ క్షణంలో అతని ముఖం ప్రకాశవంతమైంది.

Verse 70

प्रहर्षेणैव पूर्वस्या विजयं ददृशे दिशः । तस्मिन्काले च विजयः कर्म सर्वं समाप्तवान्

అతివిశేష ఆనందంతో అతడు తూర్పు దిశ నుండి వచ్చిన విజయాన్ని చూచెను. ఆ క్షణముననే విజయుడు సమస్త కార్యమును సంపూర్ణముగా ముగించెను.

Verse 71

कांत्या सूर्यसमाभास ऊर्ध्वमाचक्रमे क्षणात् । ततो वियद्गतं देवैः पुष्पवर्षमभून्महत्

సూర్యసమాన కాంతితో ప్రకాశిస్తూ అతడు క్షణములోనే ఊర్ధ్వముగా లేచెను. అనంతరం ఆకాశమునుండి దేవతలు మహా పుష్పవర్షము కురిపించిరి.

Verse 72

जगुर्गंधर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः । विजयो बर्बरीकं च ततो वचनमब्रवीत्

ప్రధాన గంధర్వులు గానము చేయగా, అప్సరాగణములు నర్తించిరి. అప్పుడు విజయుడు బర్బరీకునితో ఈ వచనములు పలికెను.

Verse 73

तव प्रसादाद्वीरेश सिद्धिः प्राप्ता मयातुला । चिरं जीव चिरं नंद चिरं वस चिरं जय

హే వీరేశ్వరా! నీ ప్రసాదముచేత నాకు అతుల సిద్ధి లభించెను. చిరంజీవిగా ఉండు, చిరకాలము ఆనందించు, చిరకాలము నివసించు, చిరకాలము జయించు.

Verse 74

अत एव हि साधृनां संगमिच्छंति साधवः । औषधं सर्वदोषाणां भवेत्सत्यं गमो यतः

అందుకే సద్జనులు సద్జనుల సంగమాన్ని కోరుతారు; ఎందుకంటే ఆ సత్సంగమునుండి సత్యమార్గము ఉద్భవించి, అది సమస్త దోషాలకు ఔషధమగును.

Verse 75

त्वं च होमस्थितं भस्म सिंदूरसदृशप्रभम् । निःशल्यं सविवरकं पूर्यमाणं गृहाण च

మరియు నీవు హోమాగ్నిలో ఉన్న ఈ భస్మాన్ని గ్రహించు—సిందూరంలా ప్రకాశించేది; చీలికలేనిదైనా ఒక రంధ్రముతో, నింపబడగలది.

Verse 76

अक्षय्यमेतत्संग्रामे प्रथमं ते प्रमुंचतः । शत्रूणां स्थानकं मृत्योर्देहं ध्वस्तं करिष्यति

ఇది యుద్ధంలో అక్షయమైనది. నీవు దీన్ని ముందుగా ప్రయోగిస్తే, శత్రువుల దుర్గస్థానాన్ని చూర్ణం చేసి, మృత్యువు దేహాన్నికూడా ధ్వంసం చేస్తుంది.

Verse 77

एवं सुखेन विजयः शत्रूणां ते भविष्यति

ఇలా సులభంగా శత్రువులపై నీకు విజయం కలుగుతుంది.

Verse 78

बर्बरीक उवाच । उपकुर्यान्निराकांक्षो यः स साधुरितीर्यते । साकांक्षमुपकुर्याद्यः साधुत्वे तस्य को गुणः

బర్బరీకుడు అన్నాడు: ఏ ఆశ లేకుండా ఉపకారం చేసే వాడే ‘సాధువు’ అని చెప్పబడతాడు. ప్రతిఫలం ఆశించి ఉపకారం చేస్తే, అతని సాధుత్వంలో ఏ గుణం ఉంటుంది?

Verse 79

तद्देहि भस्म चान्यस्मै केनाप्यर्थो न मेऽण्वपि । प्रसादसुमुखां दृष्टिं विना नान्यद्वृणोमि ते

ఆ భస్మాన్ని మరెవరికైనా ఇవ్వండి; నాకు ఎవరివద్దనుండీ అణుమాత్రమైనా లోకిక లాభం కావలసినది కాదు. మీ ప్రసాదభరిత సుముఖ దృష్టి తప్ప నేను మరొకటి కోరను.

Verse 80

देवा ऊचुः । कुरूणां पांडवानां च भविष्यति महान्रणः । ततो भूमिस्थितं भस्म प्राप्स्यंति यदि कौरवाः

దేవులు పలికిరి—కురువులకును పాండవులకును మధ్య మహా యుద్ధము కలుగును. ఆ తరువాత కౌరవులు భూమిపై ఉన్న భస్మమును పొందినచో…

Verse 81

महाननर्थो भविता पांडवानां ततः स्फुटम् । तस्माद्गृहाण त्वं भस्म सोपि चक्रे तथो वचः

అప్పుడు పాండవులకు స్పష్టముగా మహా అపాయం కలుగును. కనుక నీవు ఈ భస్మమును గ్రహించుము. అతడును ఆ వచనమునకు అనుగుణముగా చేసెను.

Verse 82

देवीभिः सहिता देवाः संमान्य विजयं च ते । सिद्धैश्वर्यं ददुस्तस्मै सिद्धसेनेति नाम च

దేవీ సమేతులైన దేవులు విజయుని సత్కరించిరి. అతనికి సిద్ధ ఐశ్వర్యమును ప్రసాదించి ‘సిద్ధసేన’ అను నామమును కూడ ఇచ్చిరి.

Verse 83

एवं स विजयो विप्रः सिद्धिं लेभे सुदुर्लभाम् । बर्बरीकश्च कृत्वैतद्देवीभक्तिरतोऽवसत्

ఇట్లు ఆ బ్రాహ్మణుడు విజయుడు అత్యంత దుర్లభమైన సిద్ధిని పొందెను. బర్బరీకుడు ఇది చేసి దేవీభక్తిలో నిమగ్నుడై నివసించెను.