Adhyaya 33

Verse 1

नारद उवाच । ततस्तं गिरिवर्ष्माणं पतितं वसुधोपरि । आलिंगितमिव पृथ्व्या गुणिन्या गुणिनं यथा

నారదుడు అన్నాడు—అప్పుడు ఆ పర్వతదేహుడు భూమిపై పడిపోయాడు; గుణవతీ భూమి గుణవంతుని ఆలింగనం చేసినట్లుగా కనిపించాడు।

Verse 2

दृष्ट्वा देवा विस्मितास्ते जयं जगुस्तथा मुहुः । केचित्समीपमागंतुं बिभ्यति त्रिदिवौकसः

అది చూచి దేవతలు విస్మయపడి మళ్లీ మళ్లీ “జయము” అని జయధ్వని చేశారు. అయినా త్రిదివవాసులలో కొందరు సమీపానికి రావడానికి భయపడ్డారు.

Verse 3

उत्थाय तारको दैत्यः कदा चिन्नो निहंति चेत् । तं तथा पतितं दृष्ट्वा वसुधामण्डले गुहः

“దైత్యుడు తారకుడు మళ్లీ లేచి నిలబడితే, మనలను సంహరించడా?”—అనే సందేహంతో, భూమిమండలంపై అతడు పడివున్నదాన్ని చూసి గుహ (స్కందుడు) అలా స్పందించాడు.

Verse 4

आसीद्दीनमनाः पार्थ शुशोच च महामतिः । स्तवनं चापि देवानां वारयित्वा वचोऽब्रवीत्

ఓ పార్థా, ఆ మహామతి దుఃఖచిత్తుడై శోకించాడు. దేవతల స్తుతిని కూడా ఆపి ఈ వాక్యాలను పలికాడు.

Verse 5

शोच्यं पातकिनं मां च संस्तुवध्वं कथं सुराः । पंचानामपि यो भर्ता प्राकृतोऽसौ न कीर्त्यते

“ఓ దేవతలారా, శోకించదగిన పాపి అయిన నన్ను మీరు ఎలా స్తుతిస్తున్నారు? ఐదింటికీ (ఇంద్రియాలకు) అధిపతి అయినవాడైనా, ప్రాకృతమైన లోకస్వభావంలో పడితే కీర్తించదగినవాడు కాడు.”

Verse 6

स तु रुद्रांशजः प्रोक्तस्तस्य द्रुह्यन्न रुद्रंवत् । स्वायंभुवेन गीतश्च श्लोकः संश्रूयते तथा

“ఆయన రుద్రాంశజుడని చెప్పబడెను; ఆయనకు ద్రోహం చేసేవాడు రుద్రునికే ద్రోహం చేసినవాడవుతాడు. స్వాయంభువ (మనువు) పాడిన ఈ శ్లోకమూ అలాగే వినబడుతుంది.”

Verse 7

वीरं हि पुरुषं हत्वा गोसहस्रेण मुच्यते । यथाकथंचित्पुरुषो न हंतव्यस्ततो बुधैः

వీరుడైన పురుషుణ్ని హతమార్చిన పాపం కూడా సహస్ర గోవుల దాన-ప్రాయశ్చిత్తంతో విముక్తమవుతుందని చెప్పబడింది. అందుచేత ఏ విధంగానైనా మనుష్యుణ్ని హతమార్చకూడదు—ఇది బుద్ధిమంతుల నిర్ణయం.

Verse 8

पापशीलस्य हनने दोषो यद्यपि नास्ति च । तथापि रुद्रभक्तोऽयं संस्मरन्निति शोचिमि

పాపశీలుడిని హతమార్చడంలో దోషం లేదనుకున్నా, అయినా ఇతడు రుద్రభక్తుడు—అని స్మరించి నేను శోకిస్తున్నాను.

Verse 9

तदहं श्रोतुमिच्छामि प्रायाश्चित्तं च किंचन । प्रायश्चित्तैरपैत्येनो यतोपि महदर्जितम्

అందువల్ల నేను ఏదైనా ప్రాయశ్చిత్తాన్ని వినాలని కోరుతున్నాను; ప్రాయశ్చిత్తకర్మల ద్వారా సంపాదితమైన మహాపాపం తొలగిపోవాలి.

Verse 10

इति संशोचतस्तस्य शिवपुत्रस्य धीमतः । वासुदेवो गुरुः पुंसां देवमध्ये वचोऽब्रवीत्

ఇలా శోకిస్తున్న ఆ ధీమంతుడైన శివపుత్రుని విషయమై, దేవమధ్యంలో మనుష్యుల గురువైన వాసుదేవుడు ఈ వచనాలను పలికెను.

Verse 11

श्रुतिः स्मृतिश्चेतिहासाः पुराणं च शिवात्मज । प्रमाणं चेत्ततो दुष्टवधे दोषो न विद्यते

హే శివాత్మజా, శ్రుతి, స్మృతి, ఇతిహాసాలు మరియు పురాణాలు ప్రమాణమని అంగీకరిస్తే, దుష్టవధలో దోషం లేదు.

Verse 12

स्वप्राणान्यः परप्राणैः प्रपुष्णात्यघृणः पुमान् । तद्वधस्तस्य हि श्रेयो यद्दोषाद्यात्यधः पुमान्

ఇతరుల ప్రాణాలను హరించి తన ప్రాణాలను పోషించే నిర్దయుడు—అతని వధమే శ్రేయస్కరం; ఎందుకంటే అతని దోషం వల్ల జనులు అధోగతికి, వినాశానికి చేరుతారు।

Verse 13

अन्नादे भ्रूणहा मार्ष्टि पत्यौ भार्या पचारिणी । गुरौ शिष्यश्च याज्यश्च स्तेनो राजनि किल्बिषम्

భ్రూణహంతకుడు తన పాపాన్ని అన్నదాతపై మోపుతాడు; వ్యభిచారిణి భార్య దానిని భర్తపై; శిష్యుడు (అపరాధంతో) గురువుపై; యాజకుడు యజమానిపై; దొంగ తన దోషాన్ని రాజుపై నెపం వేస్తాడు।

Verse 14

पापिनं पुरुषं यो हि समर्थो न निहंति च । तस्य तावंति पापानि तदर्धं सोऽप्यवाश्रुते

సామర్థ్యముండి కూడా పాపి పురుషుణ్ని దండించని వానికి, ఆ దుష్టుని పాపాలంతా అతనికీ అంటుతాయి; వాటిలో సగం అతడే భరిస్తాడు।

Verse 15

पापिनो यदि वध्यंते नैव पालनसंस्थितैः । ततोऽयमक्षमो लोकः कं याति शरणं गुह

హే గుహా! రక్షణధర్మంలో స్థితులైన రాజులు, రక్షకులు పాపులను అణచివేయకపోతే, ఈ అశక్త లోకం ఎవరి శరణు కోరుతుంది?

Verse 16

कथं यज्ञाश्च वेदाश्च वर्तते विश्वधारकाः । तस्मात्त्वया पुण्यमाप्तं न च पापं कथंचन

దుష్టులను నియంత్రించకపోతే, లోకాన్ని ధారించే యజ్ఞాలు, వేదాలు ఎలా కొనసాగుతాయి? అందువల్ల నీవు పుణ్యమే పొందావు; ఏ విధంగానూ పాపం కాదు।

Verse 17

अथ चेद्रुद्रभक्तेषु बहुमानस्तव प्रभो । तत्र ते कीर्तयिष्यामि प्रायश्चित्तं महोत्तमम्

ప్రభో, రుద్రభక్తుల పట్ల నీకు మహా గౌరవం ఉంటే, ఆ విషయములో నేను నీకు పరమోత్తమమైన ప్రాయశ్చిత్తాన్ని ప్రకటిస్తాను।

Verse 18

आजन्मसंभवैः पापैः पुमान्येन विमुच्यते । आकल्पांत च वा येन रुद्रलोके प्रमोदते

దీనివలన మనిషి జన్మనుండి కూడబెట్టిన పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; దీనివలన అతడు కల్పాంతం వరకు రుద్రలోకంలో ఆనందిస్తాడు।

Verse 19

कृते पापेऽनुतापो वै यस्य स्कन्द प्रजायते । रुद्राराधनतोऽन्यच्च प्रायश्तित्तं परं न हि

హే స్కందా, పాపం చేసిన తరువాత ఎవరిలో నిజమైన అనుతాపం కలుగుతుందో, అతనికి రుద్రారాధనకన్నా పరమైన ప్రాయశ్చిత్తం మరొకటి లేదు।

Verse 20

न यस्यालमपि ब्रह्मामहिमानं विवर्णितुम् । श्रुतिश्च भीता यं वक्ति किं तस्मात्परमं भवेत्

ఆయన మహిమను పూర్తిగా వర్ణించుటకు బ్రహ్మకూడా సమర్థుడు కాడు; శ్రుతి (వేదము) కూడ భయభక్తులతో సంయత వాక్యములతో ఆయనను పలుకుతుంది—ఆయనకన్నా పరమమైనది ఇంకేముంటుంది?

Verse 21

अकांडे यच्च ब्रह्मांडक्षयोद्युक्तं हलाहलम् । कण्ठे दधार श्रीकण्ठः कस्तस्मात्परमो भवेत्

అకస్మాత్తుగా సంకటంలో బ్రహ్మాండనాశానికి సిద్ధమైన హలాహల విషం ఉద్భవించినప్పుడు, శ్రీకంఠుడు దానిని తన కంఠంలో ధరించాడు—ఆయనకన్నా పరముడు మరెవరు?

Verse 22

दुःखतांडवदीनोऽभूदण्डसंकीर्णमानसः । मारमारश्च यो देवः कस्तस्मात्परमो भवेत्

దుఃఖతాండవానికీ అధిపతిగా నిలిచినవాడు, తన మనస్సు సమస్త బ్రహ్మాండమంతా వ్యాపించినవాడు, మారుని సంహరించిన దేవుడు—ఆయనకన్నా పరముడు ఎవరు?

Verse 23

वियद्व्यापी सुरसरित्प्रवाहो विप्रुषाकृतिः । बभूव यस्य शिरसि कस्तस्मात्परमो भवेत्

ఆకాశమంతా నింపే దివ్య నదీప్రవాహం కూడా ఆయన శిరస్సుపై ఒక చిన్ని బిందువుగా మారింది—ఆయనకన్నా పరముడు ఎవరు?

Verse 24

यज्ञादिकाश्च ये धर्मा विना यस्यार्चनं वृथा । दक्षोऽत्र सत्यदृष्टांतः कस्तस्मात्परमो भवेत्

యజ్ఞాది సమస్త ధర్మకర్మలు ఆయన ఆరాధన లేక ఫలహీనమవుతాయి; దీనికి దక్షుడే సత్య దృష్టాంతం—ఆయనకన్నా పరముడు ఎవరు?

Verse 25

क्षोणी रथो विधिर्यंता शरोऽहं मन्दरो धनुः । रथांगे चापि चंद्रार्कौ युद्धे यस्य च त्रैपुरे

త్రిపుర యుద్ధంలో భూమి ఆయన రథమైంది, బ్రహ్మా సారథి అయ్యాడు, నేను (విష్ణువు) ఆయన బాణమయ్యాను, మందర పర్వతం ధనుస్సయ్యింది, చంద్రసూర్యులు రథచక్రాలయ్యారు.

Verse 26

आराधनं तस्य केचिद्योगमार्गेण कुर्वते । दुःखसाध्यं हि तत्तेषां नित्यं शून्यमुपासताम्

కొంతమంది యోగమార్గం ద్వారా ఆయనను ఆరాధిస్తారు; కానీ నిత్యం శూన్యాన్ని ధ్యానించే వారికి ఆ సాధన నిజంగా కష్టసాధ్యమై బాధతో నిండినది.

Verse 27

तस्मात्तस्यार्चयेल्लिंगं भुक्तिमुक्ती य इच्छति । सृष्ट्यादौ लिंगरूपी स विवादो मम ब्रह्मणः

కాబట్టి భోగమూ మోక్షమూ కోరువాడు ఆయన లింగాన్ని ఆరాధించాలి. సృష్టి ఆరంభంలో, నాకు మరియు బ్రహ్మకు మధ్య వివాదం కలిగినప్పుడు, ఆయనే లింగరూపంగా ప్రాదుర్భవించాడు.

Verse 28

अभूद्यस्य परिच्छेदे नालमावां बभूविव । चराचरं जगत्सर्वं यतो लीनं सदात्र च

మేము ఆయన పరిమితిని తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నించినప్పుడు, మేము పూర్తిగా అసమర్థులమయ్యాము. ఆయన నుండే, ఆయనలోనే ఈ సమస్త చరాచర జగత్తు నిత్యం లీనమై ఉంటుంది.

Verse 29

तस्माल्लिंगमिति प्रोक्तं देवै रुद्रस्य धीमतः । तोयेन स्नापयेल्लिंगं श्रद्धया शुचिना च यः

అందుకే దేవతలు జ్ఞానవంతుడైన రుద్రుని ఆ స్వరూపాన్ని ‘లింగం’ అని ప్రకటించారు. ఎవడు శ్రద్ధతో, శుచితో నీటితో లింగాన్ని స్నాపనం చేస్తాడో—

Verse 30

ब्रह्मादितृणपर्यंतं तेनेदं तर्पितं जगत् । पंचामृतेन तल्लिंगं स्नापयेद्यश्च बुद्धिमान्

బ్రహ్మ నుండి గడ్డి తునక వరకు ఈ సమస్త జగత్తు అతనివల్ల తృప్తి పొందుతుంది. మరియు జ్ఞానవంతుడు పంచామృతంతో ఆ లింగాన్ని స్నాపనం చేస్తే—

Verse 31

तर्पितं तेन विश्वं स्यात्सुधया पितृभिः समम् । पुष्पैरभ्यर्चयेल्लिंगं यथाकालोद्भवैश्चयः

అతనివల్ల పితృదేవతలతో కూడిన సమస్త విశ్వం అమృతసమాన తర్పణంతో తృప్తి పొందుతుంది. మరియు యథాకాలంలో పుట్టిన పుష్పాలతో లింగాన్ని అభ్యర్చించే వాడు యథోచిత ఆరాధన చేస్తాడు.

Verse 32

तेन संपूजितं विश्वं सकलं नात्र संशयः । नैवेद्यं तत्र यो दद्याल्लिंगस्याग्रे विचक्षणः

ఆ కార్యముచేత సమస్త విశ్వమూ సంపూర్ణంగా పూజింపబడుతుంది—ఇందులో సందేహమే లేదు. వివేకవంతుడైన భక్తుడు అక్కడ శివలింగమునకు ముందర నైవేద్యము సమర్పిస్తే, సర్వవ్యాపక పూజాఫలము పొందును.

Verse 33

भोजितं तेन विश्वं स्याल्लिंगस्यैवं फलं महत् । किमत्र बहुनोक्तेन स्वल्पं वा यदि व बहु

అతనిచేత విశ్వమంతటినీ భోజింపజేసినట్లే అవుతుంది—లింగపూజకు ఇదే మహత్తర ఫలం. ఇక్కడ మరెంత చెప్పాలి—కొద్దిగా అయినా ఎక్కువ అయినా అర్పించినదే.

Verse 34

लिंगस्य क्रियते यच्च तत्सर्वं विश्वप्रीतिदम् । तच्च लिगं स्थापयेद्यः शुचौ देशे सुभक्तितः

లింగమునకు చేయబడిన ఏ కార్యమైనా సమస్త విశ్వానికీ ప్రీతికరమగును. మరియు శుచియైన పవిత్రస్థలమున శుభభక్తితో ఆ లింగమును స్థాపించువాడు, అతని కర్మ సర్వహితకరము.

Verse 35

स सर्वपापनिर्मुक्तो रुद्रलोके प्रमोदते । यन्नित्यं यजतो यज्ञैः फलमाहुर्मनीषिणः

అతడు సమస్త పాపములనుండి విముక్తుడై రుద్రలోకమున ఆనందించును. నిత్యయజ్ఞములు చేయువాడికి జ్ఞానులు చెప్పిన ఫలమే ఇతనికీ లభించును.

Verse 36

तच्च स्थापयतो लिंगं शिवस्य शुभलक्षणम् । यथाग्निः सर्वदेवानां मुखं स्कन्द प्रकीर्त्यते

శివుని శుభలక్షణమైన లింగమును స్థాపించువానికి కూడా అటువంటి మహిమ కలదు; ఓ స్కందా, యథా అగ్ని సమస్త దేవతల ‘ముఖము’ అని ప్రకటించబడునో అలాగే.

Verse 37

तथैव सर्वजगतां मुखं लिंगं न संशयः । प्रारंभान्मुच्यते पापैः सर्वजन्मकृतैरपि

అదేవిధంగా నిస్సందేహంగా లింగమే సమస్త లోకాల ‘ముఖం’. ఈ కార్యం ఆరంభమైన క్షణం నుంచే అనేక జన్మలలో చేసిన పాపాల నుండికూడా విముక్తి కలుగుతుంది.

Verse 38

अतीतं च तथागामि कुलानां तारयेच्छतम् । मृन्मयं काष्ठनिष्पन्नं पक्वेष्टं शैलमेव च

అతీతమైనవీ, రాబోయేవీ—అటువంటి వంశాలలో శత వంశాలను అతడు తరింపజేస్తాడు. లింగం మట్టితో అయినా, చెక్కతో చేసినదైనా, కాల్చిన ఇటుకతో అయినా, రాతితో అయినా సరే.

Verse 39

कृतमायतनं दद्यात्क्रमाच्छतगुणं फलम् । कलशं तत्र चारोप्य एकविंशत्कुलैर्युतः

పూర్తిగా నిర్మించిన ఆయతనాన్ని (దేవాలయ-గృహాన్ని) దానం చేస్తే, క్రమంగా దాని ఫలం శతగుణంగా పెరుగుతుంది. అలాగే అక్కడ కలశాన్ని అధిరోహింపజేస్తే, అతడు ఇరవై ఒక వంశాలతో (పుణ్యసంబంధంగా) యుక్తుడవుతాడు.

Verse 40

आकल्पांतं रुद्रलोके मोदते रुद्रवत्सुखी । एवंविधफलं लिंगमतो भूयोऽप्यधो न हि

కల్పాంతం వరకు అతడు రుద్రలోకంలో రుద్రునివలె సుఖంగా ఆనందిస్తాడు. ఇలాంటి ఫలాన్ని ఇచ్చేది ఈ లింగం; అందువల్ల అతడు మళ్లీ కిందస్థితికి పడడు.

Verse 41

तस्मादत्र महासेन लिंगं स्थापितुमर्हसि । यदुक्तमेतदश्लीलं यदि किंचन चात्र चेत्

కాబట్టి, ఓ మహాసేన, నీవు ఇక్కడ లింగాన్ని స్థాపించుటకు అర్హుడవు. ఇక్కడ చెప్పిన మాటల్లో ఏదైనా ఏ విధంగానైనా అనుచితంగా అనిపిస్తే—

Verse 42

तद्ब्रवीतु महा सेन स्वयं साक्षी महेश्वरः । एवं वदति गोविंदे साधुवादो महानभूत्

మహాసేనుడే దీనిని ప్రకటించుగాక; స్వయంగా మహేశ్వరుడే ప్రత్యక్ష సాక్షి. గోవిందుడు ఇలా పలికిన వెంటనే “సాధు! సాధు!” అనే మహా ప్రశంసధ్వని లేచింది.

Verse 43

महादेवो ह्यथालिंग्य स्कन्दं वचनब्रवीत् । यद्भवान्मम भक्तेषु प्रकरोति कृपां पराम्

అప్పుడు మహాదేవుడు స్కందుని ఆలింగనం చేసి పలికెను— “నీవు నా భక్తుల పట్ల పరమ కరుణ చూపుచున్నందున—”

Verse 44

तेनापि परमा प्रीतिर्मम जाता तवोपरि । किं तु यद्भगवानाह वासुदेवो जगद्गुरुः

ఆ కారణంతోనే నీపై నా పరమ ప్రీతి కలిగింది. అయితే జగద్గురు భగవాన్ వాసుదేవుడు చెప్పినది—

Verse 45

तत्त्था नान्यथा किंचिदत्र प्रोक्तं हि विष्णुना । यो ह्यहं स हरिर्ज्ञेयो यो हरिः सोऽहमित्युता

అది అచ్చంగా అలాగే, వేరుగా కాదు; ఇక్కడ విష్ణువు పలికినది సత్యమే. ‘నేనే హరి అని తెలిసికొనవలెను; హరియే నేనే’— ఇదే నిశ్చయం.

Verse 46

नावयोरंतरं किंचिद्दीपयोरिव सुव्रत । एनं द्वेष्टि स मां द्वेष्टियोन्वेत्येनं स माऽनुगः

హే సువ్రత! రెండు దీపాల జ్వాలలవలె మన మధ్య ఏ మాత్రం భేదం లేదు. ఆయనను ద్వేషించేవాడు నన్ను ద్వేషించినవాడే; ఆయనను అనుసరించేవాడు నా అనుచరుడే.

Verse 47

इति स्कन्द विजानाति स मद्भक्तोन्यथा न हि

స్కందుడు ఈ విధంగానే తెలుసుకుంటాడు; అతడు నా భక్తుడు, వేరొకరు కాదు.

Verse 48

स्कन्द उवाच । एवमेवास्मि जानामि त्वां च विष्णुं च शंकर

స్కందుడు పలికెను: ఓ శంకరా! నేను నిన్ను మరియు విష్ణువును ఈ విధంగానే తెలుసుకుంటున్నాను.

Verse 49

यच्च लिंगकृते प्राह हरिर्मां धर्मवत्सलः । खे वाणी तारकवधे एवमेव पुराह माम्

ధర్మవత్సలుడైన హరి లింగమును గూర్చి నాకు ఏమి చెప్పెనో, తారకాసుర వధ సమయమున ఆకాశవాణి కూడా నాకు పూర్వము అదే విధముగా చెప్పెను.

Verse 50

लिंगं संस्थापयिष्यामि सर्वपापा पहं ततः । एकं यत्र प्रतिज्ञा मे गृहीतास्य वधाय च

నేను అక్కడ సర్వపాపహరమైన లింగమును ప్రతిష్ఠించెదను. నేను అతని వధ కొరకు ప్రతిజ్ఞ పూనిన స్థలమున ఒక లింగము ఉండును.

Verse 51

द्वितीयं यत्र निःसत्त्वसत्यक्तः शक्त्याऽसुरोऽभवत् । तृतीयं यत्र निहतो हत्या पापोपशांतिदम्

రెండవది శక్తిచే ఆ అసురుడు నిస్తేజుడైన చోట ఉండును. మూడవది అతడు చంపబడిన చోట ఉండును, అది హత్యాపాతకమును, ఇతర పాపములను శమింపజేయును.

Verse 52

इत्युक्त्वा विश्वकर्माणमाहूय प्राह पावकिः । त्रीणि लिंगानि शुद्धानि शीघ्रं त्वं कर्तुमर्हसि

ఇట్లు చెప్పి పావకి విశ్వకర్మను పిలిచి పలికెను— “నీవు శీఘ్రముగా మూడు శుద్ధ లింగములను నిర్మించవలెను.”

Verse 53

वचनाद्बाहुलेयस्य निर्ममे देववर्द्धकिः । त्रीणि लिंगानि शुद्धानि न्यवेदयत तानि च

బాహులేయుని వచనమునుబట్టి దేవశిల్పి దేవవర్ధకి మూడు శుద్ధ లింగములను నిర్మించి వాటిని సమర్పించెను.

Verse 54

ततो ब्रह्मादिभिः सार्धं विष्णुना शंकरेण च । पूर्वं संस्थापयामास पश्चिमायामदूरतः

అనంతరం బ్రహ్మాది దేవులతో కూడి, విష్ణువుతోను శంకరునితోను కలిసి, ఆ ప్రాంతపు పశ్చిమ భాగమునకు దూరముకాకుండా, తూర్పు దిశలో ముందుగా దానిని ప్రతిష్ఠించెను.

Verse 55

प्रतिज्ञेश्वरमित्येव लिंगं परमशोभनम् । अष्टम्यां बहुले चात्र चैत्रे स्नात्वा उपोष्य च

ఆ పరమశోభనమైన లింగము ‘ప్రతిజ్ఞేశ్వరము’ అని ప్రసిద్ధి. ఇక్కడ చైత్రమాస కృష్ణపక్ష అష్టమినాడు స్నానము చేసి ఉపవాసము ఉండి…

Verse 56

पूजां च जागरं कृत्वा मुच्येत्पारुष्यपापतः । इत्याह स्कंदप्रीत्यर्थं स्वयं तत्र महेश्वरः

…పూజ చేసి రాత్రి జాగరణ చేయుటవలన కాఠిన్యము/క్రూరత్వ పాపమునుండి విముక్తి కలుగును. స్కందుని ప్రీతికై అక్కడ స్వయంగా మహేశ్వరుడు ఇట్లు పలికెను.

Verse 57

ततो द्वितीयं लिंगं तु वह्निकोणाश्रितं तथा । स्थापयामास सरसो यत्र शक्तिर्विनिर्ययौ

అనంతరం ఆయన అగ్నికోణంలో (ఆగ్నేయ దిశలో) ఉన్న రెండవ లింగాన్ని కూడా స్థాపించాడు. సరస్సు సమీపంలో, శక్తి వెలువడిన స్థలంలోనే దానిని ప్రతిష్ఠించాడు.

Verse 58

कपालेश्वरमित्येव लिंगं पापापहं शुभम् । शक्तिं च तामभिष्टूय स्थापयामास तत्र च

ఆ శుభప్రదమైన, పాపనాశక లింగం ‘కపాలేశ్వర’మని పిలువబడుతుంది. ఆ శక్తిని స్తుతించి ఆయన ఆమె సాన്നిధ్యాన్నీ అక్కడే స్థాపించాడు.

Verse 59

कपालेश्वरसांनिध्यं देवीं कापालिकेश्वरीम् । तत्र चोत्तरदिग्भागे शक्तिच्छिद्रं प्रचक्षते

కపాలేశ్వర సాన్నిధ్యంలో ‘కాపాలికేశ్వరీ’ అనే దేవి విరాజిల్లుతుంది. అక్కడే ఆ స్థలపు ఉత్తర భాగంలో ‘శక్తిచ్ఛిద్రం’ అని ప్రసిద్ధమైన చోటును చూపుతారు.

Verse 60

पातालगंगा यत्रास्तिं सर्वपापहरा शिवा । तत्र स्नात्वा ददौ स्कंदः कृपयाभिपरिप्लुतः

సర్వపాపహరిణి శివాస్వరూపిణి అయిన పాతాళగంగా ప్రవహించే చోట స్కందుడు స్నానం చేసి, కరుణతో నిండిపోయి పవిత్ర దానాన్ని సమర్పించాడు.

Verse 61

तदा तोयं तारकाय सहितः सर्वदैवतैः

అప్పుడు ఆయన సమస్త దేవతలతో కలిసి తారకుని కోసం ఆ జలాన్ని తర్పణరూపంగా సమర్పించాడు.

Verse 62

काश्यपेयाय वज्रांगतनयाय महात्मने । रुद्रभक्ताय सतिलमक्षय्योदकमस्त्विति

కాశ్యపేయునికి, వజ్రాంగుని మహాత్మ కుమారునికి, రుద్రభక్తునికి—తిలాలతో కూడిన ఈ అక్షయ జలతర్పణం స్థిరమగుగాక అని అతడు ప్రకటించాడు।

Verse 63

ततो महेश्वरः प्रीतः प्राह स्कंदस्य श्रृण्वतः । चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे मधौ चैवात्र यो नरः । स्नात्वोपोष्य समभ्यर्च्य कपालेश्वरमीश्वरीम्

అప్పుడు ప్రసన్నుడైన మహేశ్వరుడు, స్కందుడు వింటుండగా ఇలా పలికెను—మధు మాసంలో కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు ఎవడు ఇక్కడ స్నానమాచరించి, ఉపవాసముండి, కపాలేశ్వరుని మరియు దేవిని విధిగా ఆరాధించునో…

Verse 64

तेजोवधसमुद्भूतपातकेन स मुच्यते

అతడు తేజోవధమునుండి ఉద్భవించిన పాతకమునుండి నిశ్చయంగా విముక్తుడగును।

Verse 65

अस्यामेव तिथौ सोमः शिवयोगश्च तैतिलम् । षड्योगः शक्तिच्छिद्रेयो दिनं रुद्रं जपन्निशि । स्नात्वात्र सशरीरो वै रुद्रलोकं व्रजीष्यति

ఈ తిథినే, సోముడు మరియు శివయోగం కలిసినప్పుడు, తిలవ్రతం శుభకరం; శక్తిచ్ఛిద్రంలో షడ్యోగం ఉన్న వేళ, పగలు రుద్రజపం చేసి, రాత్రి పూజ చేసి, ఇక్కడ స్నానం చేసినవాడు దేహంతోనే రుద్రలోకాన్ని చేరును।

Verse 66

कपालेशस्य सांनिध्ये शक्तिच्छिद्रं हि कीर्त्यते । तस्य तुल्यं परं तीर्थं पृथिव्यां नैव विद्यते

కపాలేశ్వరుని సాన్నిధ్యములోనే ‘శక్తిచ్ఛిద్ర’ అనే తీర్థం ప్రసిద్ధమై ఉంది; భూమిపై దానికి సమానమైన పరమ తీర్థం లేదు।

Verse 67

इति श्रुत्वा रुद्रवाक्यं स्कंदः प्रीतोऽभवद्भृशम् । देवाश्च मुदिताः सर्वे साधुसाध्विति ते जगुः

రుద్రుని వాక్యములు విని స్కందుడు అత్యంతంగా ఆనందించాడు. సమస్త దేవతలు హర్షించి “సాధు! సాధు!” అని ఘోషించారు.