Adhyaya 31

Verse 1

नारद उवाच । ते चैनं योज्य चाशीर्भिरयाचंत वरं गुहम् । एष एव वरोऽस्माकं यत्पापं तारकं जहि

నారదుడు అన్నాడు—అతనిని నియమించి ఆశీర్వదించి, వారు గుహుని వద్ద వరం కోరారు: “మాకు ఇదే వరం—ఆ పాపి తారకుణ్ణి సంహరించు.”

Verse 2

एवमस्त्विति तानुक्त्वा योगोयोग इति ब्रुवन् । तारकारिमहातेजा मयूरं चाध्यरोहत

వారితో “ఏవమస్తు” అని చెప్పి, “యోగో-యోగ” అని ఉచ్చరిస్తూ, తారకాసురవైరి మహాతేజస్వి స్వామి మయూరంపై అధిరోహించాడు।

Verse 3

शक्तिहस्तो विनद्याथ गुहो देवांस्तदाब्रवीत् । यद्यद्य तारकं पापं नाहं हन्मि सुरोत्तमाः

శక్తిని చేతబట్టి గుహుడు గర్జించి దేవులకు ఇలా అన్నాడు—“హే సురోత్తములారా! ఈ రోజు నేను ఆ పాపి తారకుణ్ని సంహరించకపోతే…”

Verse 4

गोब्राह्मणावमन्तॄणां ततो यामि गतिं स्फुटम् । एवं तेन प्रतिज्ञाते शब्दोऽतिसुमहानभूत्

“…అప్పుడు నేను గో-బ్రాహ్మణులను అవమానించే వారి గతినే నిశ్చయంగా పొందుదును।” ఇలా ప్రతిజ్ఞ చేయగానే అతి మహా నాదం ఉద్భవించింది।

Verse 5

योगोयोग इति प्राहुराज्ञया शरजन्मनः । अरजो वाससी रक्ते वसानः पार्वतीसुतः

శరజన్ముడైన స్వామి ఆజ్ఞతో అందరూ “యోగో-యోగ” అని పలికారు। పార్వతీసుతుడు మచ్చలేని ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి ప్రకాశించాడు।

Verse 6

अथाग्रे सर्वदेवानां स्थितो वीरो ययौ मुदा । तस्य केतुरलं भाति चरणायुधशोभितः

అప్పుడు సమస్త దేవతల ముందుభాగంలో నిలిచిన ఆ వీరుడు ఆనందంతో ముందుకు సాగాడు. పాదాయుధ చిహ్నంతో అలంకృతమైన అతని ధ్వజం అతి ప్రకాశంగా మెరిసింది।

Verse 7

चरणाभ्यां चरणाभ्यां गिरीञ्छक्तो यो विदारयितुं रणे । या चेष्टा सर्वभूतानां प्रभा शांतिर्बलं यथा

యుద్ధంలో తన పాదద్వయంతోనే పర్వతాలను చీల్చగల సమర్థుడు, సమస్త భూతాల చేష్టారూపుడై; ప్రభ, శాంతి, బలములు కూడా అతనిలోనే నిలిచినవి।

Verse 8

तन्मया गुहशक्तिः सा भृशं हस्ते व्यरोचत । यद्दार्ढ्यं सर्वलोकेषु तन्मयं कवचं तथा

గుహశక్తి అతని చేతిలో అత్యంత ప్రకాశించింది, అతని తత్త్వమయంగా తయారైనదన్నట్లు; అలాగే సమస్త లోకాలలోని దృఢత్వమే తత్త్వమయమై అతని కవచమైంది।

Verse 9

योत्स्यमानस्य वीरस्य देहेप्रादुरभूत्स्वयम् । धर्मः सत्यमसंमोहस्तेजः कांतत्वमक्षतिः

యుద్ధానికి సిద్ధమైన ఆ వీరుని దేహంలో స్వయంగా ప్రాదుర్భవించాయి—ధర్మం, సత్యం, అసమ్మోహం, తేజస్సు, కాంతి, అక్షతత్వం।

Verse 10

बलमोजः कृपा चव बद्धा करयुगं तथा । आदेशकारीण्यग्रेऽस्य स्वयं तस्थुर्महात्मनः

బలం, ఓజస్సు, కృప—మరియు సేవకు సిద్ధంగా బద్ధమైనట్లు ఉన్న కరయుగళం—ఆ మహాత్ముని ముందే స్వయంగా నిలిచాయి, ఆయన ఆజ్ఞను నిర్వర్తించుటకు ఉత్సుకంగా।

Verse 11

तमग्रे चापि गच्छंतं पृष्ठतोनुययौ हरः । रथेनादित्यवर्णेन पार्वत्या सहितः प्रभुः

అతడు ముందుకు సాగుతుండగా, వెనుక హరుడు (శివుడు) అనుసరించాడు; ప్రభువు పార్వతీ సమేతంగా సూర్యవర్ణమైన రథంపై ఆరూఢుడై ఉన్నాడు।

Verse 12

निर्मितेन हरेणैव स्वयमीशेन लीलया । सहस्रं तस्य सिंहानां तस्मिन्युक्तं रथोत्तमे

ఆ పరమ రథాన్ని స్వయంగా హరుడైన మహేశ్వరుడు లీలగా నిర్మించాడు; ఆ రథోత్తమానికి అతని సహస్ర సింహాలు జూకబడ్డాయి.

Verse 13

अभीषून्पुरुषव्याघ्र ब्रह्मा च जगृहे स्वयम् । ते पिबंत इवाकाशं त्रासयंतश्चराचरम्

హే పురుషవ్యాఘ్రా! బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా రశ్ములను పట్టుకున్నాడు; ఆ సింహాలు ఆకాశాన్నే త్రాగుతున్నట్లుగా, చరాచర సమస్తాన్ని భయపెట్టాయి.

Verse 14

सिंहा रथस्य गच्छंतो नदंतश्चारुकेसराः । तस्मिन्रथे पशुपतिः स्थितो भात्युमया सह

రథంలోని సింహాలు ముందుకు సాగుతూ గర్జించాయి, వారి కేశరాలు మనోహరంగా ఉన్నాయి; ఆ రథంపై ఉమాతో కూడిన పశుపతి ప్రకాశించాడు.

Verse 15

विद्युता मेडितः सूर्यः सेंद्रचापघनो यथा । अग्रतस्तस्य भगवान्धनेशो गुह्यकैः सह

ఇంద్రధనుస్సుతో కూడిన మేఘంలో మెరుపులతో చుట్టబడిన సూర్యునిలా, ఆయన ముందుగా గుహ్యకులతో కూడిన భగవాన్ ధనేశుడు (కుబేరుడు) సాగాడు.

Verse 16

आस्थाय रुचिरं याति पुष्पकं नरवाहनः । ऐरावणं समास्ताय शक्रश्चापि सुरैः सह

నరవాహనుడు (కుబేరుడు) రుచిరమైన పుష్పక విమానాన్ని అధిరోహించి సాగాడు; శక్రుడు కూడా ఐరావతాన్ని ఎక్కి దేవులతో కలిసి వెళ్లాడు.

Verse 17

पृष्ठतोनुययौ यांतं वरदं वृषभध्वजम् । तस्य दक्षिणतो देवा मरुतश्चित्रयोधिनः

వరదాత వృషభధ్వజుడైన భగవంతుడు ప్రయాణించుచుండగా ఆయన వెనుక వారు అనుసరించారు; ఆయన కుడివైపున దేవగణములు మరియు విచిత్ర పరాక్రమముగల మరుత్గణములు సాగిరి.

Verse 18

गच्छंति वसुभिः सार्धं रुद्रैश्च सह संगताः । यमश्च मृत्युना सार्धं सर्वतः परिवारितः

వారు వసువులతో కలిసి సాగి, రుద్రులతో కూడ సంగమించారు; యముడు కూడా మృత్యువుతో కలిసి, అన్ని వైపులా పరివేష్టితుడై సంచరించెను.

Verse 19

घोरैर्व्याधिशतैश्चापि सव्यतो याति कोपितः । यमस्य पृष्ठतश्चापि घोरस्त्रिशिखरः सितः

అతడు కోపంతో ఎడమవైపు సాగెను, అతనితో పాటు వందలాది ఘోర వ్యాధులు కూడ వచ్చెను; యముని వెనుకనూ శ్వేతవర్ణుడైన త్రిశిఖరుడు అనే భయంకరుడు నడిచెను.

Verse 20

विजयोनाम रुद्रस्य याति शूलः स्वयं कृतः । तमुग्रपाशो भगवन्वरुणः सलिलेश्वरः

రుద్రుని స్వయంకృత త్రిశూలము ‘విజయ’ అనే నామంతో ముందుకు సాగెను; దాని వెనుక జలాధీశ్వరుడైన భగవాన్ వరుణుడు ఉగ్రపాశాన్ని ధరించి వచ్చెను.

Verse 21

परिवार्य शतैयाति यादोभिर्विविधैर्वृतः । पृष्ठतो विजयस्यापि याति रुद्रस्य पट्टिशः

అది వందల సంఖ్యలో పరివారముతో, నానావిధ జలచరజీవులతో ఆవరింపబడి ముందుకు సాగెను; ‘విజయ’ వెనుక రుద్రుని పట్టిశము (యుద్ధకుఱ్ఱ) కూడా నడిచెను.

Verse 22

गदामुशलशक्त्याद्यैर्वरप्रहरणैर्वृतः । पट्टिशं चान्वगात्पार्थ अस्त्रं पाशुपतं महत्

గదా, ముసలం, శక్తి మొదలైన శ్రేష్ఠ వరప్రహరణాలతో చుట్టుముట్టబడి, హే పార్థా, పట్టిశం వెనుక మహత్తర పాశుపతాస్త్రం కూడా అనుసరించింది.

Verse 23

बहुशीर्षं महाघोरमेकपादं बहूदरम् । कमंडलुश्चास्य पश्चान्महर्षिगणसेवितः

తర్వాత అనేక శిరస్సులు గల, మహా ఘోరమైన, ఒక్క పాదం గల, అనేక ఉదరాలు గల భయంకర సత్త్వం వచ్చింది; దాని వెనుక మహర్షిగణసేవిత కమండలువు కూడా అనుసరించింది.

Verse 24

तस्य दक्षिणतो भाति दण्डो गच्छञ्छ्रिया वृतः । भृग्वंगिरोभिः सहितो देवैरप्य भिपूजितः

దాని కుడివైపున సాగుతున్న దండం శ్రీతో ఆవరించబడి ప్రకాశించింది; భృగు, అంగిరసులతో కూడి, దేవతలచేత కూడా అభిపూజితమైంది.

Verse 25

राक्षसाश्चान्यदेवाश्च गन्धर्वा भुजगास्तथा । नद्यो नदाः समुद्राश्च मुनयोऽप्सरसां गणाः

రాక్షసులు మరియు ఇతర దేవతలు, గంధర్వులు, భుజగాలు కూడా; నదులు, ఉపనదులు, సముద్రాలు; మునులు, అప్సరాగణాలు—

Verse 26

नक्षत्राणि ग्रहाश्चैव जंगमं स्थावरं तथा । मातरश्च महादेवमनुजग्मुः क्षुधान्विताः

నక్షత్రాలు, గ్రహాలు కూడా, చరాచర సమస్తమూ; అలాగే ఆకలితో వ్యాకులమైన మాతృకలు మహాదేవుని అనుసరించాయి.

Verse 27

सर्वेषां पृष्ठतश्चासीत्तार्क्ष्यस्थो बुद्धिमान्हरिः । पालयन्पृतनां सर्वां स्वपरीवारसंवृतः

అందరి వెనుక భాగంలో బుద్ధిమంతుడైన హరి తార్క్ష్యుడు (గరుడుడు) మీదారూఢుడై, తన పరివారంతో చుట్టుముట్టబడి, సమస్త సేనను కాపాడుచుండెను।

Verse 28

एवं सैन्यसमोपेत उत्तरं तटमागतः । ताम्रप्राकारमाश्रित्य तस्थौ त्र्यंबकनंदनः

ఇలా సమస్త సేనతో కూడి ఆయన ఉత్తర తీరానికి చేరెను; తామ్ర ప్రాకారాన్ని ఆశ్రయించి త్ర్యంబకుని కుమారుడు దృఢంగా నిలిచెను।

Verse 29

स तारकपुरस्यापि पश्यनृद्धि मनुत्तमाम् । विसिष्मिये महासेनः प्रशशंस तपोऽस्य च

తారకపురంలోని అపూర్వ సమృద్ధిని చూచి మహాసేనుడు ఆశ్చర్యపడి, ఆ సమృద్ధికి కారణమైన అతని తపస్సును కూడా ప్రశంసించెను।

Verse 30

स्थितः पश्यन्स शुशुभे मयूरस्थो गुहस्तदा । छत्रेण ध्रियमाणेन स्वयं सोमसमस्त्विषा

అప్పుడు మయూరారూఢుడైన గుహుడు (స్కందుడు) ముందుకు తిలకించుచు మహాశోభతో ప్రకాశించెను; పైగా పట్టిన ఛత్రంతో, తన కాంతి చంద్రుని తేజస్సుతో సమానమై వెలిగెను।

Verse 31

वीज्यमानश्चामराभ्यां वाय्वग्रिभ्यां महाद्युतिः । मातृभिश्च सुरैर्दत्तैः स्वैर्गणैरपि संवृतः

ఆ మహాద్యుతిమంతుని వాయువు, అగ్ని చామరాలతో వీచుచుండిరి; దేవతలు ప్రసాదించిన మాతృగణములతోను, తన గణములతోను ఆయన చుట్టుముట్టబడి ఉండెను।

Verse 32

ततः प्रणम्य तं शक्रो देव मध्ये वचोऽब्रवीत् । पश्यपश्य महासेन दैत्यानां बलशालिनाम्

అప్పుడు శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ఆయనకు నమస్కరించి దేవమధ్యంలో ఇలా పలికెను— “చూడుము, చూడుము, ఓ మహాసేన! దైత్యుల మహాబలాన్ని చూడు।”

Verse 33

ये त्वां कालं न जानंति मर्त्या गृहरता इव । एतेषां च गृहे दूतो यस्त्वां शंसतु तारकम्

“నిన్ను కాలస్వరూపుడిగా ఎరుగని మానవులు గృహాసక్తులైన గృహస్థులవలె ఉన్నారు; వారి ఇళ్లకు దూత వెళ్లి నీ మహిమను ప్రకటించుగాక, ఓ తారకసంహారక!”

Verse 34

वीराणामुचितं त्वेतत्कीर्तिदं च महाजने । अनुज्ञया ततः स्कन्दभक्तं शक्रो धनंजय

“ఇది వీరులకు తగినదే, మహాజనులలో కీర్తిని ప్రసాదించేది.” అప్పుడు అనుమతి పొందిన శక్రుడు స్కందభక్తుడైన ధనంజయుని ఆ కార్యానికి నియమించెను।

Verse 35

मामादिश्यासुरेन्द्राय प्राहिणोद्दौत्ययोग्यकम् । अहं स्वयं गन्तुकामः शक्रेणापि च प्रेषितः

నాకు ఆజ్ఞ ఇచ్చి ఆయన నన్ను—దౌత్యానికి యోగ్యుణ్ణి—అసురేంద్రుని వద్దకు పంపెను. నేనూ స్వయంగా వెళ్లాలని ఉత్సుకుడనై, శక్రునిచేత కూడా ప్రేషితుడనయ్యాను।

Verse 36

प्रासादे स्त्रीसहस्राणां प्रावोचं मध्यतोऽप्यहम् । असुराधमदुर्बुद्धे शक्रस्त्वामाह तच्छृणु

ప్రాసాదంలో వేలాది స్త్రీల మధ్యనైనా నేను గట్టిగా పలికెను— “ఓ అసురాధమా, దుర్బుద్ధీ! శక్రుడు నిన్ను ఉద్దేశించి చెప్పుచున్నాడు; అది వినుము।”

Verse 37

यज्जगद्दलनादाप्तं किल्बिषं दानव त्वया । तस्याहं नाशकस्तेऽद्य पुरुषश्चेद्भविष्यसि

ఓ దానవా, లోకాలను పీడించడం వల్ల నీకు ప్రాప్తించిన పాపాన్ని, నీవు పౌరుషం చూపితే నేడు నేను నాశనం చేస్తాను.

Verse 38

शीघ्रं निःसर पापिष्ठ निःसरिष्यसि चेन्न हि । क्षणात्तव पुरं क्षेप्स्ये पावित्र्यायैव सागरे

ఓ పాపిష్ఠుడా, త్వరగా బయటకు రా! రాకపోతే, పవిత్రత కొరకు క్షణంలో నీ నగరాన్ని సముద్రంలో పడవేస్తాను.

Verse 39

इति श्रुत्वा रूक्षवाचं क्रुद्धः स्त्रीगणसंवृतः । मुष्टिमुद्यम्यमाऽधावद्भीतश्चाहं पलायितः

ఆ కఠినమైన మాటలు విని అతడు కోపించి, స్త్రీల సమూహంతో ఉన్నప్పటికీ పిడికిలి బిగించి నా పైకి ఉరికాడు, అప్పుడు నేను భయపడి పారిపోయాను.

Verse 40

व्याकुलस्तत्र वृत्तांतं कुमाराय न्यवेदयम् । मयि चाप्यागते दैत्यश्चिंतयामास चेतसि

ఆందోళనతో నేను అక్కడ కుమారస్వామికి జరిగినదంతా నివేదించాను. నేను అక్కడికి రాగానే, ఆ రాక్షసుడు మనసులో చింతించసాగాడు.

Verse 41

नालब्ध संश्रयः शक्रो वक्तुमेतदिहार्हति । निमित्तानि च घोराणि संत्रासं जनयंति मे

'ఆశ్రయం లేని ఇంద్రుడు ఇక్కడ ఇలా మాట్లాడటానికి అర్హుడు కాదు. మరియు భయంకరమైన శకునాలు నాకు భయాన్ని కలిగిస్తున్నాయి.'

Verse 42

एवं विचिंत्य चोत्थाय गवाक्षं सोध्यरोहत । सहस्रभौमिकावासश्रृङ्गवातायनस्थितः

ఇలా విచారించి అతడు లేచి గవాక్షమును శుద్ధి చేసి ఎక్కెను. సహస్రభౌమిక ప్రాసాద శిఖరస్థ వాతాయనమందు నిలిచి పై నుండి దృష్టి వేసెను.

Verse 43

अपश्यद्देवसैन्यं स दिवं भूमिं च संवृतम् । रतैर्गजैर्हयैश्चापि नादिताश्च दिशो दश

అతడు దేవసైన్యమును చూచెను; అది ఆకాశమును భూమినీ నిండుగా కప్పివుండెను. రథాలు, గజాలు, అశ్వాల నాదంతో దశదిశలు మార్మోగెను.

Verse 44

विमानैश्चाद्भुताकारैः किंनरोद्गीतनादितैः । दुन्दुभिभिर्गोविषाणैस्तालैः शंखैश्च नादितैः

అద్భుతాకార విమానములు ఉండెను; అవి కిన్నరుల గీతనాదములతో మార్మోగుచుండెను. దుందుభులు, గోవిషాణములు, తాళములు, శంఖముల ధ్వనితో ఆకాశము నినదించెను.

Verse 45

अक्षोभ्यामिव तां सेनां दृष्ट्वा सोऽचिंतयत्तदा । एते मया जिताः पूर्वं कस्माद्भूयः समागताः

క్షోభించిన సముద్రమువలె ఆ సేనను చూచి అతడు తక్షణమే ఆలోచించెను—‘ఇవన్నీ నేను పూర్వమే జయించితిని; మరి ఎందుకు మళ్లీ సమాగమమయ్యారు?’

Verse 46

इति चिंतापरो दैत्यः शुश्राव कटुकाक्षरम् । देवबंदिभिरुद्वुष्टं घोरं हृदयदारणम्

ఇట్లు చింతలో మునిగిన ఆ దైత్యుడు కటుకాక్షరములను వినెను—దేవబందులు ఘోషించినవి—భయంకరమై హృదయాన్ని చీల్చునట్లు ఉన్నవి.

Verse 47

जयातु लशक्तिदीधितिपिंजररुचारुणमंडलभुजोद्भासितदेवसैन्य पुरवनकुमुदकाननविकासनेंदो कुमारनाथ जय दितिकुलमहोदधिवडवानल मधुररवमयूररवासुरमुकुटकूटकुट्टितचरणनखांकुर महासेन तारकवंशशुष्कतृमदावानल योगीश्वरयॉ योगिजनहृदयगगनविततचिंतासंतानसंतमसनोदनखरकिरणकल्पनखनिकरविराजितचरणकमल स्कन्द जय बाल सप्तवासर भुवनावलिशोकसंदहन

జయము నీకే, ఓ కుమారనాథా! శక్తి దీప్తి యొక్క ఎర్రటి-సువర్ణ కాంతివలయం నీ భుజాలను అలంకరించి దేవసేనను ప్రకాశింపజేస్తుంది; దేవపురాలూ వనాలూ ఉన్న కుముదవనాలను వికసింపజేసే చంద్రుడివి నీవు. జయము, ఓ మహాసేనా! దితికులమనే మహాసముద్రానికి వడవానలమై నీవు; నీ మధుర గర్జన మయూరనాదంలా; నీ పాదనఖాంకురాలు అసురుల కిరీటశిఖరాలను చూర్ణం చేస్తాయి. ఓ యోగీశ్వరా! తారకవంశపు ఎండిన తృణానికి దావానలమై నీవు; యోగుల హృదయగగనంలో వ్యాపించిన చింతాతమస్సును నీ కఠిన కిరణాలు తొలగిస్తాయి; నఖకిరణమాలలతో నీ పద్మపాదాలు విరాజిల్లుతాయి. జయము, ఓ బాల స్కందా! ఏడు దినములంతటా లోకశోకాన్ని దహించువాడా।

Verse 48

नमो नमस्तेस्तु मनोरमाय नमोस्तु ते साधुभयापहाय । नमोस्तु ते बालकृताचलाय नमोनमो नाशय देवशत्रून्

నమో నమస్తే, ఓ మనోహరుడా; నమో నీకు, ఓ సాధుజనుల భయాన్ని తొలగించువాడా. నమో నీకు, ఓ బాలరూపుడా—అచలాన్నికూడా వంగించువాడా; నమో నమః—హే దేవా, దేవశత్రువులను నశింపజేయుము।