Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 12
Devanagari script
निर्मितेन हरेणैव स्वयमीशेन लीलया । सहस्रं तस्य सिंहानां तस्मिन्युक्तं रथोत्तमे
Transliteration
nirmitena hareṇaiva svayamīśena līlayā | sahasraṃ tasya siṃhānāṃ tasminyuktaṃ rathottame
Translation
ఆ పరమ రథాన్ని స్వయంగా హరుడైన మహేశ్వరుడు లీలగా నిర్మించాడు; ఆ రథోత్తమానికి అతని సహస్ర సింహాలు జూకబడ్డాయి.
Word by Word
निर्मितेनby (one) who was created / made
निर्मितेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootनिर्मित (कृदन्त; √मि/मा (धातु) + नि-; क्त)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle)
हरेणby Hari (Viṣṇu)
हरेण:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
ईशेनby the Lord (Īśa)
ईशेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) एकवचन
लीलयाplayfully; by sport
लीलया:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootलीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) एकवचन
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया) एकवचन; संख्यावाचक
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी) एकवचन
सिंहानाम्of lions
सिंहानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी) बहुवचन
तस्मिन्in that (chariot)
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी) एकवचन
युक्तम्yoked/attached
युक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootयुक्त (कृदन्त; √युज् (धातु) क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
रथोत्तमेin the best chariot
रथोत्तमे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरथ + उत्तम (प्रातिपदिक); समास
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी) एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/निर्धारणार्थे ‘श्रेष्ठः रथः’
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Characters & Entities
H
Hara (Śiva)FAQs
The cosmos and its marvels arise effortlessly from the Lord’s will; divine sovereignty is portrayed as playful mastery (līlā).
No specific tīrtha is identified in this verse.
None; the verse highlights divine creation and splendor.