Adhyaya 25

Verse 1

अर्जुन उवाच । देवर्षे वर्ण्यते चेयं कथा पीयूषसोदरा । पुनरेतन्मुने ब्रूहि यदा वेत्ति महेश्वरः

అర్జునుడు అన్నాడు—హే దేవర్షీ, ఈ కథ అమృతసమానమైనది. హే మునీ, మళ్లీ చెప్పండి—మహేశ్వరుడు దీనిని ఎప్పుడు తెలుసుకుంటాడు?

Verse 2

भगवान्स्वां सतीं भार्यां वधार्थं चापि तारकम् । सत्याश्च विरहात्तप्यन्ददाह किमसौ स्मरम्

భగవానుడు—తారకుని వధను సాధించుటకై, సతీ వియోగవేదనతో దగ్ధుడై—అందుకేనా స్మరుడైన కామదేవుని దహించాడు?

Verse 3

त्वयैवोक्तं स विरहात्सत्यास्तप्यति वै तपः । हिमाद्रिमास्थितो देवस्तस्याः संगमवांछया

మీరు స్వయంగా చెప్పారు—సతీ వియోగంతో దగ్ధుడై ఆయన తపస్సు చేస్తున్నాడు; హిమాలయంపై నివసించే దేవుడు ఆమెతో సంగమాన్ని కోరుతున్నాడు.

Verse 4

नारद उवाच । सत्यमेतत्पुरा पार्थ भवस्येदं मनीषितम् । अतप्ततपसा योगो न कर्तव्यो मयाऽनया

నారదుడు పలికెను—ఓ రాజకుమారా, ఇది సత్యమే. పూర్వకాలంలో భవుడు (శివుడు) ఇలా సంకల్పించాడు—‘తపస్సు చేయని ఆమెతో నేను యోగము/సంయోగము చేయను.’

Verse 5

तपो विना शुद्धदेहो न कथंचन जायते । असुद्धदेहेन समं संयोगो नैव दैहिकः

తపస్సు లేకుండా శుద్ధ దేహం ఏ విధంగానూ కలగదు; అశుద్ధ దేహంతో దేహసంబంధ సంయోగం అసలు యుక్తం కాదు.

Verse 6

महत्कर्माणि यानीह तेषां मूलं सदा तपः । नातप्ततपसां सिद्धिर्महत्कर्माणि यांति वै

ఇక్కడ ఉన్న మహత్తర కర్మలన్నిటికీ మూలం ఎల్లప్పుడూ తపస్సే; తపస్సు చేయని వారికి మహాకార్యాలలో సిద్ధి కలగదు.

Verse 7

एतस्मात्कारणाद्देवो दर्पितं तं ददाह तु । ततो दग्धे स्मरे चापि पार्वतीमपि व्रीतिताम्

ఈ కారణంతోనే దేవుడు ఆ గర్విష్ఠుణ్ణి దహించాడు; స్మరుడు (కామదేవుడు) దగ్ధమైనప్పుడు పార్వతీదేవి కూడా లజ్జతో కమ్మబడింది.

Verse 8

विहाय सगणो देवः कैलासं समपद्यत । देवी च परमोद्विग्ना प्रस्खलंती पदेपदे

గణాలతో కూడిన దేవుడు కైలాసానికి తిరిగి వెళ్లెను; దేవీ మాత్రం తీవ్రంగా కలతచెంది, అడుగడుగునా తడబడుతూ నడిచెను.

Verse 9

जीवितं स्वं विनिंदंती बभ्रामेतस्ततश्चसा । हिमाद्रिरपि स्वे श्रृंगे रुदतीं पृष्टवान्रतिम्

తన జీవితాన్ని నిందించుకుంటూ ఆమె ఇటు అటు తిరిగింది. హిమాలయుడు కూడా తన శిఖరంపై ఏడుస్తున్న రతిని ప్రశ్నించాడు.

Verse 10

कासि कस्यासि कल्याणि किमर्थं चापि रोदिषि । पृष्टा सा च रतिः सर्वं यथावृत्तं न्यवेदयत्

'ఓ కళ్యాణీ! నీవు ఎవరు, ఎవరి దానవు, ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు?' అని అడగగా, రతి జరిగినదంతా ఉన్నది ఉన్నట్లుగా వివరించింది.

Verse 11

निवेदिते तथा रत्या शैलः संभ्रांतमानसः । प्राप्य स्वां तनयां पाणावादायागात्स्वकं पुरम्

రతి ఆ విధంగా చెప్పగా, కలత చెందిన మనస్సు గల పర్వతరాజు (హిమాలయుడు) తన కుమార్తె చేతిని పట్టుకుని తన నగరానికి వెళ్ళాడు.

Verse 12

सा तत्र पितरौ प्राह सखीनां वदनेन च । दुर्भगेन शरीरेण किमनेन हि कारणम्

అక్కడ ఆమె తన చెలికత్తెల ద్వారా తల్లిదండ్రులతో ఇలా పలికింది - 'దౌర్భాగ్యమైన ఈ శరీరంతో ప్రయోజనం ఏమిటి?'

Verse 13

देहवासं परित्यक्ष्ये प्राप्स्ये वाभिमतं पतिम् । असाध्यं चाप्यभीष्टं च कथं प्राप्यं तपो विना

'నేను ఈ దేహాన్ని త్యజిస్తాను లేదా కోరుకున్న భర్తను పొందుతాను. తపస్సు లేకుండా అసాధ్యమైనది మరియు కోరుకున్నది ఎలా లభిస్తుంది?'

Verse 14

नियमैर्विविधैस्तस्माच्छोषयिष्ये कलेवरम् । अनुजानीत मां तत्र यदि वः करुणा मयि

అందువల్ల నేను నానావిధ నియమవ్రతాలతో ఈ శరీరాన్ని క్షీణింపజేస్తాను. మీకు నాపై కరుణ ఉంటే, అక్కడికి వెళ్లుటకు నన్ను అనుమతించండి।

Verse 15

श्रुत्वेति वचनं माता पिता च प्राह तां शुभाम् । उ मेति चपले पुत्रि न क्षमं तावकं वपुः

ఆమె మాటలు విని తల్లి తండ్రి ఆ శుభకన్యను ఇలా అన్నారు— “ఓ చపల కుమార్తె! నీ శరీరం ఇది భరించుటకు తగదు।”

Verse 16

सोढुं क्लेशात्मरूपस्य तपसः सौम्यदर्शने । भावीन्यप्यनि वार्याणि वस्तूनि च सदैव तु

ఓ సౌమ్యదర్శినీ! తపస్సు క్లేశస్వరూపమైనది; దానిని సహించవలసిందే. అలాగే జీవితంలో అనివార్యమైన సంఘటనలు కూడా నిత్యం సంభవిస్తాయి।

Verse 17

भाविनोर्था भवंत्येव नरस्यानिच्छतोपि हि । तस्मान्न तपसा तेऽस्ति बाले किंचित्प्रयोजनम्

భవితవ్యమైనది మనిషి కోరకపోయినా జరుగుతూనే ఉంటుంది. కాబట్టి, ఓ బాలికా! నీకు తపస్సు వల్ల ఏ ప్రయోజనమూ లేదు।

Verse 18

श्रीदेव्युवाच । यदिदं भवतो वाक्यं न सम्यगिति मे मतिः । केवलं न हि दैवेन प्राप्तुमर्थो हि शक्यते

శ్రీదేవి పలికింది— “మీరు చెప్పిన మాట పూర్తిగా సమ్యకమని నాకు అనిపించదు. కేవలం దైవం వల్ల మాత్రమే లక్ష్యం సిద్ధించదు।”

Verse 19

त्किंचिद्दैवाद्धठात्किंचित्किंचिदेव स्वभावतः । पुरुषः फलमाप्नोति चतुर्थं नात्र कारणम्

కొన్ని ఫలాలు దైవవశాత్, కొన్ని అకస్మాత్తుగా, మరికొన్ని స్వభావతః కలుగుతాయి; మనిషి ఫలాన్ని పొందుతాడు—ఇక్కడ నాలుగో కారణం లేదు.

Verse 20

ब्रह्मणा चापि ब्रह्मत्वं प्राप्तं किलतपोबलात् । अन्यैरपि च यल्लब्धं तन्नसंख्यातुमुत्सहे

బ్రహ్ముడుకూడా తపోబలంతోనే బ్రహ్మత్వాన్ని పొందాడని చెబుతారు. ఇతరులు కూడా దానివల్ల పొందినదాన్ని నేను లెక్కించడానికి సాహసించను.

Verse 21

अध्रुवेण शरीरेण यद्यभीष्टं न साध्यते । पश्चात्स शोच्यते मंदः पतितेऽस्मिञ्छरीरके

ఈ నశ్వర శరీరంతో అభీష్టం సాధించకపోతే, తరువాత ఈ మందబుద్ధి వాడు శరీరం పడిపోయినప్పుడు శోకిస్తాడు.

Verse 22

यस्य देहस्य धर्मोऽयं क्वचिज्जायेत्क्वचिन्म्रियेत् । क्वचिद्गर्भगतं नश्येज्जातमात्रं क्वचित्तथा

దేహ స్వభావం ఇదే—ఎక్కడో జన్మిస్తుంది, ఎక్కడో మరణిస్తుంది; ఎక్కడో గర్భంలోనే నశిస్తుంది, మరెక్కడో పుట్టిన వెంటనే నశిస్తుంది.

Verse 23

बाल्ये च यौवने चापि वार्धक्येपि विनश्यति । तेन चंचलदेहेन कोऽर्थः स्वार्थो न चेद्भवेत्

ఇది బాల్యంలోనూ నశిస్తుంది, యౌవనంలోనూ, వృద్ధాప్యంలోనూ. అటువంటి చంచల దేహంతో ఏమి ప్రయోజనం, స్వార్థం—పరమ లక్ష్యం—సిద్ధించకపోతే?

Verse 24

इत्युक्त्वा स्वसखीयुक्ता पितृभ्यां साश्रु वीक्षिता । श्रृंगं हिमवतः पुण्यं नानाश्चर्यं जगाम सा

ఇట్లు చెప్పి ఆమె తన సఖులతో కలిసి బయలుదేరింది; కన్నీళ్లతో తడిసిన కళ్లతో తల్లిదండ్రులు ఆమెను చూశారు. అనంతరం ఆమె అనేక ఆశ్చర్యాలతో నిండిన హిమవంతుని పుణ్య శిఖరానికి వెళ్లింది.

Verse 25

तत्रां बराणि संत्यज्य भूषणानि च शैलजा । संवीता वल्कलैर्दिव्यैस्तपोऽतप्यत संयता

అక్కడ శైలజ తన వస్త్రాలు, ఆభరణాలు విడిచిపెట్టి; దివ్య వల్కల వస్త్రాలు ధరించి, నియమసంయమాలతో తపస్సు చేసింది.

Verse 26

ईश्वरं हृदि संस्थाप्य प्रणवाभ्यसनादृता । मुनीनामप्य भून्मान्या तदानीं पार्थ पार्वती

హృదయంలో ఈశ్వరుని స్థాపించి, ప్రణవం (ఓం) సాధనలో నిమగ్నమై, ఆ సమయంలో ఓ పార్థా! పార్వతి మునులలోకూడా గౌరవనీయురాలైంది.

Verse 27

त्रिस्नाता पाटलापत्रभक्षकाभूच्छतं समाः । शंत च बिल्वपत्रेण शीर्णोन कृतभोजना

ఆమె రోజుకు మూడుసార్లు స్నానం చేసి; వంద సంవత్సరాలు పాటలా ఆకులు భుజించింది. తరువాత మరో వంద సంవత్సరాలు ఎండిన బిల్వపత్రాలతోనే జీవించింది, వండిన ఆహారం తీసుకోకుండా.

Verse 28

जलभक्षा शतं चाभूच्छतं वै वायुभोजना । ततो नियममादाय पादांगुष्ठस्थिताभवत्

వంద సంవత్సరాలు ఆమె కేవలం నీటినే ఆహారంగా చేసుకుంది; మరో వంద సంవత్సరాలు వాయువునే ఆధారంగా జీవించింది. ఆపై మరింత కఠిన నియమం స్వీకరించి, పాదాంగుష్ఠ అగ్రభాగంపై నిలిచి నిలకడగా ఉండింది.

Verse 29

निराहारा ततस्तापं प्रापुस्तत्तपसो जनाः । ततो जगत्समालोक्य तदीयतपसोर्जितम्

అప్పుడు ఆమె పూర్తిగా నిరాహారిణి అయింది; ఆమె తపస్సు తేజస్సుతో ప్రజలు దహించబడినట్లు బాధపడ్డారు. తరువాత లోకం ఆమె తపోబల ప్రభావంతో కదిలినదిగా చూచి—

Verse 30

हरस्तत्राययौ साक्षाद्ब्रह्मचारिवपुर्द्धरः । वसानो वल्कलं दिव्यं रौरवाजिनसंवृतः

అప్పుడు సాక్షాత్తు హరుడు అక్కడికి వచ్చాడు, బ్రహ్మచారి రూపాన్ని ధరించి. దివ్య వల్కల వస్త్రం ధరించి, రౌరవ మృగచర్మంతో ఆవృతుడై ఉన్నాడు.

Verse 31

सुलक्षणाषाढधरः सद्वृत्तः प्रति भानवान् । ततस्तं पूजयामासुस्तत्सख्यो बहुमानतः

అతడు శుభలక్షణాలతో, ఆషాఢ వస్త్రధారిగా, సద్గుణసంపన్నుడుగా, ప్రతిభతో ప్రకాశించేవాడుగా ఉన్నాడు. అప్పుడు ఆమె సఖులు అతనిని మహామానంతో పూజించారు.

Verse 32

वक्तुमिच्छुः शैलपुत्रीं सखीभिरिति चोदितः । ब्रह्मन्नियं महाभागा गृहीतनियमा शुभा

పర్వతపుత్రితో మాట్లాడాలని కోరుతూ, సఖుల ప్రేరణతో అతనితో ఇలా అన్నారు— “ఓ బ్రాహ్మణా! ఈ మహాభాగ్యశాలిని శుభమయి దేవి నియమవ్రతాన్ని స్వీకరించింది.”

Verse 33

मुहूर्तपंचमात्रेण नियमोऽस्याः समाप्यते । तत्प्रतीक्षस्व तं कालं पश्चादस्मत्सखीसमम्

“కేవలం ఐదు ముహూర్తాలలో ఆమె నియమం పూర్తవుతుంది. ఆ సమయం వరకు వేచి ఉండండి; తరువాత మా సఖులతో కలిసి ఆమెను కలుసుకోండి.”

Verse 34

नानाविदा धर्मवार्ताः प्रकरिष्यसि ब्राह्मण । इत्युक्त्वा विजयाद्यास्ता देवीचरितवर्णनैः

“ఓ బ్రాహ్మణా, నీవు ధర్మవిషయమై నానావిధమైన వచనాలు చెప్పెదవు” అని చెప్పి, విజయాదులు దేవీచరిత్రవర్ణనలతో కాలాన్ని గడిపిరి।

Verse 35

अश्रुमुख्यो द्विजस्याग्रे निन्युः कालं च तं तदा । ततः काले किंचिदूने ब्रह्मचारी महामतिः

కన్నీళ్లతో నిండిన ముఖాలతో వారు ఆ ద్విజుని సమక్షంలో ఆ కాలాన్ని గడిపిరి। తరువాత కొంత సమయం మిగిలి ఉండగా, ఆ మహామతి బ్రహ్మచారి కార్యానికి ప్రవృత్తుడయ్యెను।

Verse 36

विलोकनमिषेणागादाश्रमोपस्थितं ह्रदम् । निपपात च तत्रासौ चुक्रोशातितरां ततः

చూడటానికనే నెపంతో అతడు ఆశ్రమ సమీపంలోని హ్రదానికి వెళ్లెను। అక్కడ అతడు పడిపోయి, తరువాత అత్యంత గట్టిగా కేకలు వేసెను।

Verse 37

अहमत्र निमज्जामि कोऽपि मामुद्धरेत भोः । इति तारेण क्रोशंतं श्रुत्वा तं विजयादिकाः

“నేను ఇక్కడ మునుగుచున్నాను; ఎవడైనా నన్ను రక్షించండి, ఓ స్నేహితులారా!” అని ఎత్తు స్వరంతో కేకలేసిన అతనిని విని విజయాదులు।

Verse 38

आजग्मुस्त्वरया युक्ता ददुस्तस्मै करं च ताः । स चुक्रोश ततो गाढं दूरेदूरे पुनःपुनः

వారు త్వరగా అక్కడికి వచ్చి అతనికి చేయి అందించిరి. కాని అతడు మరింత గట్టిగా, మళ్లీ మళ్లీ కేకలేసెను—“దూరంగా, దూరంగా!”

Verse 39

नाहं स्पृशाम्यसंसिद्धां म्रिये वा नानृतं त्विदम् । ततः समाप्तनियमा पार्वती स्वयमाययौ

అసంపూర్ణ వ్రతమున్నవారిని నేను స్పర్శించను; మరణించినా—ఇది అసత్యం కాదు. ఆపై నియమం పూర్తయిన తరువాత పార్వతి స్వయంగా అక్కడికి వచ్చింది.

Verse 40

सव्यं करं ददावस्य तं चासौ नाभ्यनन्दत । भद्रे यच्छुचि नैव स्याद्यच्चैवावज्ञया कृतम्

ఆమె అతనికి ఎడమ చేయి ఇచ్చింది; కానీ అతడు దాన్ని అంగీకరించలేదు. అతడు అన్నాడు—భద్రే, అపవిత్రమైనదీ, అవమానభావంతో చేసినదీ స్వీకరించరాదు.

Verse 41

सदोषेण कृतं यच्च तदादद्यान्न कर्हिचित् । सव्यं चाशुचि ते हस्तं नावलंबामि कर्हिचित्

దోషంతో చేసినదాన్ని ఎప్పుడూ స్వీకరించరాదు. నీ ఎడమ చేయి అపవిత్రం; దానిపై నేను ఎప్పటికీ ఆధారపడను.

Verse 42

इत्युक्ता पार्वती प्राह नाहं दत्तं च दक्षिणम् । ददामि कस्यचिद्विप्र देवदेवाय कल्पितम्

ఇలా అనగా పార్వతి చెప్పింది—నేను నా దక్షిణను ఇవ్వలేదు. ఓ విప్రా, దేవదేవ మహాదేవునికి అర్పించేందుకు నియమించినదానినే నేను ఎవరికైనా ఇస్తాను.

Verse 43

दक्षिणं मे करं देवो ग्रहीता भव एव च । शीर्यते चोग्रतपसा सत्यमेतन्मयोदितम्

నా దక్షిణా నా కుడి చేయి—ప్రభువు దానిని గ్రహించుగాక; అలాగే ఓ విప్రా, నీవు కూడా గ్రహించు. ఘోర తపస్సుతో ఇది క్షీణించింది—ఇది నేను చెప్పే సత్యం.

Verse 44

विप्र उवाच । यद्येवमवलेपस्ते गमनं केन वार्यते । यथा तव प्रतिज्ञेयं ममापीयं तथाचला

విప్రుడు అన్నాడు—నీకు ఇంత అహంకారం ఉంటే, నీ గమనాన్ని ఎవరు ఆపగలరు? అయినా నీ ప్రతిజ్ఞ నిలవవలసినట్లే, నా ఈ అభ్యర్థన కూడా అచలమే, ఓ అచలా।

Verse 45

रुद्रस्यापि वयं मान्याः कीदृशं ते तपो वद । विषमस्थं यत्र विप्रं म्रियमाणमुपेक्षसि

మేము రుద్రునికీ గౌరవనీయులమే; చెప్పు, నీ తపస్సు ఏ విధమైనది—నీ ఎదుట కష్టంలో పడి మరణిస్తున్న బ్రాహ్మణుణ్ని నీవు నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నావు?

Verse 46

अवजा नासि विप्रांस्त्वं तच्छीघ्रं व्रज दर्शनात् । यदि वा मन्यसे पूज्यांस्ततोऽभ्युद्धर नान्यथा

నీవు బ్రాహ్మణులను అవమానించకపోతే, వెంటనే మా దర్శనమునుండి వెళ్లిపో. లేదా వారిని నిజంగా పూజ్యులుగా భావిస్తే, ఇప్పుడే నన్ను उद्धరించు—ఇతర మార్గం లేదు।

Verse 47

ततो विचार्य बहुधा इति चेति च सा शुभा । विप्रस्योद्धरणं सर्वधर्मेभ्योऽमन्यताधिकम्

అప్పుడు ఆ శుభదేవి అనేక విధాలుగా ఆలోచించింది—‘ఇలా చేయాలా, వద్దా?’—అని; చివరకు బ్రాహ్మణుని उद्धరణం అన్ని ధర్మాలకన్నా అధికమని నిర్ణయించింది।

Verse 48

ततः सा दक्षिणं दत्त्वा करं तं प्रोज्जहार च । नरं नारी प्रोद्धरति सज्जन्तं भववारिधौ । एतत्सन्दर्शनार्थाय तथा चक्रे भवोद्भवः

అప్పుడు ఆమె దక్షిణ ఇచ్చి ఆ చేతిని విడిచింది. భవసాగరంలో మునిగిపోతున్న పురుషుణ్ని స్త్రీ కూడా పైకి లేపి రక్షించగలదు—ఇది చూపించుటకే భవోద్భవుడు (శివుడు) అలా ఏర్పాటుచేశాడు।

Verse 49

प्रोद्धृत्य च ततः स्नात्वा बद्ध्व योगासनं स्थिता

ఆయనను పైకి తీసి తరువాత ఆమె స్నానం చేసి, యోగాసనాన్ని బిగించి ధైర్యంగా స్థిరంగా నిలిచింది/కూర్చుంది।

Verse 50

ब्रह्मचारी ततः प्राह प्रहसन्किमिदं शुभे । कर्तुकामासि तन्वंगि दृढयोगासनस्थिता

అప్పుడు బ్రహ్మచారి నవ్వుతూ అన్నాడు—“ఓ శుభే, ఇది ఏమిటి? ఓ సన్నని అంగాలదానా, దృఢ యోగాసనంలో స్థిరంగా కూర్చుని నీవు ఏమి చేయదలచుకున్నావు?”

Verse 51

देवी प्राह ज्वालयिष्ये शरीरं योगवह्निना । महादेवकृतमतिरुच्छिष्टाहं यतोऽभवम्

దేవి చెప్పింది—“యోగాగ్నితో ఈ శరీరాన్ని దహించెదను. మహాదేవుని చేత నా మతి రూపుదిద్దుకుంది; అందువల్ల ఆయన తరువాత నేను ఉచ్ఛిష్టంలా (అయోగ్యంగా) అయ్యాను.”

Verse 52

ब्रह्मचारी ततः प्राह काश्चिद्ब्राह्मणकाम्यया । कृत्वा वार्तास्ततः स्वीयमभीष्टं कुरु पार्वति

అప్పుడు బ్రహ్మచారి అన్నాడు—“ఒక బ్రాహ్మణసంబంధమైన కోరిక కారణంగా (నేను వచ్చాను); కొంతసేపు మాటలాడిన తరువాత, ఓ పార్వతి, నీవు నీకు ఇష్టమైనదాన్ని చేయి.”

Verse 53

नोपहन्यां कदाचिद्वि साधुभिर्विप्रकामना । धर्ममेनं मन्यसे चेन्मुहूर्तं ब्रूहि पार्वति

“నేను ఎప్పుడూ హాని చేయను—సాధువులు, విప్రులు నన్ను కోరుతారు. నీవు దీనిని ధర్మమని భావిస్తే, ఓ పార్వతి, క్షణమాత్రం మాట్లాడు.”

Verse 54

देवी प्राह ब्रूहि विप्र मुहूर्तं संस्थिता त्वहम् । ततः स्वयं व्रती प्राह देवीं तां स्वसखीयुताम्

దేవి పలికెను—“హే విప్రా, చెప్పుము; నేను ఇక్కడ క్షణమాత్రం నిలిచి ఉన్నాను.” ఆపై వ్రతధారి తానే సఖీమండలితో కూడిన ఆ దేవిని ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 55

किमर्थमिति रम्भोरु नवे वयसि दुश्चरम् । तपस्त्वया समारब्धं नानुरूपं विभाति मे

హే రంభోరు, నవయౌవనంలో నీవు ఏ కారణంతో ఈ దుష్కర తపస్సు ప్రారంభించితివి? ఈ తపస్సు నీకు తగినదిగా నాకు తోచదు.

Verse 56

दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं गिरिराजगृहेऽधुना । भोगांश्च दुर्लभान्देवि त्यक्त्वा किं क्लिश्यते वपुः

దుర్లభమైన మానవదేహాన్ని పొందిన తరువాత, ఇప్పుడు గిరిరాజుని గృహంలో నివసిస్తూ, హే దేవి—దుర్లభమైన భోగాలను కూడా విడిచి శరీరాన్ని ఎందుకు కష్టపెడుతున్నావు?

Verse 57

अतीव दूये वीक्ष्य त्वां सुकुमारतराकृतिम् । अत्युग्रतपसा क्लिष्टा पद्मिनीव हिमर्दिता

అతి సుకుమారమైన రూపముతో నిన్ను చూచి నేను ఎంతో దుఃఖిస్తున్నాను; నీవు అత్యుగ్ర తపస్సుతో బాధపడుతున్నావు, మంచుతో నలిగిన పద్మినిలా.

Verse 58

इदं चान्यत्त्व शुभे शिरसो रोगदं मम । यद्देहं त्यक्तुकामा त्वं प्रबुद्धा नासि बालिके

మరియు హే శుభే, ఇంకొక విషయం నా శిరస్సుకు వ్యథ కలిగిస్తుంది—నీవు దేహాన్ని విడిచిపెట్టాలని కోరుతూ కూడా నీ స్వహితం పట్ల జాగృతురాలవు, హే బాలికా.

Verse 59

वामः कामो मनुष्येषु सत्यमेतद्वचो यतः । स्पृहणीयासि सर्वेषामेवं पीडयसे वपुः

మనుష్యులలో కామము వక్రమే—ఈ వాక్యం నిజముగా సత్యము; అందరికీ ఆకాంక్షనీయమై ఉండి కూడా నీవు ఈ విధంగా నీ దేహాన్ని బాధిస్తున్నావు।

Verse 60

अविज्ञातान्वयो नग्नः शूली भूतगणाधिपः । श्मशाननिलयो भस्मोद्धूलनो वृषवाहनः

ఆయన వంశము తెలియదు; దిగంబరుడు; త్రిశూలధారి, భూతగణాధిపతి; శ్మశానవాసి, భస్మలేపితుడు, వృషభవాహనుడు।

Verse 61

गजाजिनो द्विजिह्वाद्यलंकृतांगो जटाधरः । विरूपाक्षः कथंकारं निर्गुणः स्यात्तवोचितः

గజచర్మం ధరించినవాడు, సర్పాదులతో అలంకృతమైన అంగములు కలవాడు, జటాధారి, విరూపాక్షుడు—అటువంటి ‘నిర్గుణుడు’ నీకు ఎలా యోగ్యుడు అవుతాడు?

Verse 62

गुणा ये कुलशीलाद्य वराणामुदिता बुधैः । तेषामेकोऽपि नैवास्ति तस्मिंस्तन्नोचितः स ते

ఉత్తమ వరుని లక్షణాలుగా పండితులు చెప్పిన కులం, శీలం మొదలైన గుణాలలో ఒక్కటైనా అతనిలో లేదు; అందుచేత అతడు నీకు తగినవాడు కాదు।

Verse 63

शोचनीयतमा पूर्वमासीत्पार्वति कौमुदी । त्वं संवृत्ता द्वितीयासि तस्यास्तत्संगमाशया

ఓ పార్వతీ, పూర్వం కౌముదీ అత్యంత దయనీయురాలిగా ఉండేది; ఇప్పుడు అతనితో సంగమ ఆశతో నీవు రెండవదానిగా మారిపోయావు।

Verse 64

तपोधनाः सर्वसमा वयं यद्यपि पार्वति । दुनोत्येव तवारंभः शूलायां यूपसत्क्रिया

హే పార్వతీ, మేము తపోధనులు అందరిపట్ల సమభావులమే అయినా, నీ ఈ ఆరంభం—త్రిశూలంపై యూపసత్కారక్రియ—మమ్మల్ని కలవరపెడుతోంది.

Verse 65

वृषभारोहणं वासः श्मशाने पाणिसंग्रहः । सव्यालपाणिना क्षौमगजत्वग्बंधनः कथम्

ఎవరి వాహనం వృషభమో, ఎవరి నివాసం శ్మశానమో, సర్పధారిచేతితో పాణిగ్రహణం జరిగేదో, క్షౌమవస్త్రం మరియు గజచర్మంతో బంధింపబడినవాడో—అటువంటివారితో వివాహం ఎలా సాధ్యం?

Verse 66

जनहास्यकरं सर्वं त्वयारब्धमसांप्रतम् । स्त्रीभावाद्भूतिसंपर्क्कः कथं चाभिमतस्तव

నీవు ప్రారంభించినదంతా అసమయమైనది; అది ప్రజల నవ్వులకు కారణమవుతుంది. స్త్రీభావంలో ఉన్న నీకు భస్మసంపర్కం ఎలా ఇష్టమవుతుంది?

Verse 67

निवर्तय मनस्तस्मादस्मात्सर्वविरोधिनः । मृगाक्षि मदनारातेर्मर्कटाक्षस्य प्रार्थनात्

హే మృగాక్షీ, అందరికీ విరోధిగా ఉన్న అతనినుంచి నీ మనసును మళ్లించు. మదనశత్రువైన ఆ మర్కటాక్షుని కోరడం మానివేయి.

Verse 68

विरुद्धवादिनं चैवं ब्रह्मचारिणमीश्वरम् । निशम्य कुपिता देवी प्राह वाचा सगद्गदम्

ఇలా విరోధంగా పలికిన బ్రహ్మచారిరూపుడైన ఈశ్వరుని మాటలు విని దేవి కోపించింది; భావోద్వేగంతో కంపించే గద్గద స్వరంతో పలికింది.

Verse 69

मा मा ब्राह्मण भाषिष्ठा विरुद्धमिति शंकरे । महत्तमो याति पुमान्देवदेवस्य निंदया

హే బ్రాహ్మణా, శంకరుని గురించి ‘విరుద్ధం’ లేదా ‘అనుచితం’ అని పలుకవద్దు. దేవదేవుని నిందచేత మనిషి మహా అంధకారంలో పడిపోతాడు.

Verse 70

न सम्यगभिजानासि तस्य देवस्य चेष्टितम् । श्रृणु ब्राह्मण त्वं पापाद्यथास्मात्परिमुच्यसे

నీవు ఆ దేవుని చేష్టలను, లీలలను సమ్యకంగా తెలియదు. హే బ్రాహ్మణా, విను—ఈ పాపం నుండి నీవు విముక్తుడవగుటకు.

Verse 71

स आदिः सर्वजगतां कोस्य वेदान्वयं ततः । सर्वं जगद्यस्य रूपं दिग्वासाः कीर्त्यते ततः

ఆయనే సమస్త లోకాల ఆది—అయితే ఆయనకు ‘వైదిక వంశావళి’ ఎక్కడిది? సమస్త జగత్తు ఆయన స్వరూపమే గనుక, ఆయన ‘దిగంబరుడు’ అని కీర్తింపబడతాడు.

Verse 72

गुणत्रयमयं शूलं शूली यस्माद्बिभार्ते सः । अबद्धाः सर्वतो मुक्ता भूता एव च तत्पतिः

త్రిగుణమయమైన త్రిశూలాన్ని ఆయన ధరించుటవలన ఆయన ‘శూలి’ అని పిలువబడతాడు. భూతగణము స్వభావతః సర్వతో అబద్ధమై విముక్తమై ఉన్నందున ఆయన వారి ప్రభువు కూడా—‘భూతపతి’.

Verse 73

श्मशानं चापि संसारस्तद्वासी कृपयार्थिनाम् । भूतयः कथिता भूतिस्तां बिभर्ति स भूतिभृत्

ఈ సంసారమే శ్మశానంలాంటిది; కరుణ కోరువారికోసం ఆయన అక్కడే నివసిస్తాడు. ‘భూతి’ అని భూతగణమని చెప్పబడింది; దానిని ఆయన ధరించుటవలన ‘భూతిభృత్’ అని పిలువబడతాడు.

Verse 74

वृषो धर्म इति प्रोक्तस्तमारूढस्ततो वृषी । सर्पाश्च दोषाः क्रोधाद्यास्तान्बिभर्ति जगन्मयः

‘వృషభమే ధర్మము’ అని చెప్పబడింది; దానిపై ఆరూఢుడైనందున ఆయన ‘వృషీ’ అని ప్రసిద్ధుడు. సర్పములు క్రోధాది దోషములు; జగన్మయుడైన ప్రభువు వాటినికూడా ధరిస్తాడు.

Verse 75

नानाविधाः कर्मयोगा जटारूपा बिभर्ति सः । वेदत्रयी त्रिनेत्राणि त्रिपुरं त्रिगुणं वपुः

ఆయన నానావిధ కర్మయోగాలను జటారూపంగా ధరిస్తాడు. వేదత్రయమే ఆయన త్రినేత్రాలు; త్రిపురం ఆయన త్రివిధ పురము; ఆయన దేహమే త్రిగుణమయం.

Verse 76

भस्मीकरोति तद्देवस्त्रिपुरध्नस्ततः स्मृतः । एवंविध महादेवं विदुर्ये सूक्ष्मदर्शिनः

ఆ దేవుడు దానిని భస్మం చేస్తాడు; అందుకే ఆయన ‘త్రిపురధ్న’ అని స్మరించబడతాడు. సూక్ష్మదర్శులు మహాదేవుని ఇలాంటి స్వరూపముగా తెలుసుకొంటారు.

Verse 77

कथंकारं हि ते नाम भजंते नैव तं हरम् । अथ वा भीतसंसाराः सर्वे विप्र यतो जनाः

వారు కేవలం ‘కథంకారము’—మాటల మాయ—నె ఎలా భజిస్తారు, ఆ హరుని కాదు? లేదా, ఓ విప్రా, సంసారభయంతో భీతులైన సమస్త జనులు ఆయన శరణు చేరుతారు.

Verse 78

विमृश्य कुर्वते सर्वं विमृश्यैतन्मया कृतम् । शुभं वाप्यशुभं वास्तु त्वमप्येनं प्रपूजय

ఆలోచించి వారు అన్నీ చేస్తారు; ఆలోచించి నేనూ ఇదే చేశాను. ఇది శుభమో అశుభమో—నీవు కూడా ఆయనను సమ్యకంగా పూజించు.

Verse 79

इति ब्रुवंत्यां तस्यां तु किंचित्प्रस्फुरिताधरम् । विज्ञाय तां सखीमाह किमप्येष विवक्षुकः

ఆమె అలా పలుకుతుండగా అతని పెదవులు స్వల్పంగా కంపించాయి. అది గమనించిన సఖి—“ఇతడు ఏదో చెప్పదలచుకున్నాడు” అని అంది.

Verse 80

वार्यतामिति विप्रोऽयं महद्दूषणबाषकः । न केवलं पापभागी श्रोता वै स्यान्न संशयः

“ఆపండి ఇతనిని!”—ఈ బ్రాహ్మణుడు ఘోర నిందను పలుకుతున్నాడు. చెప్పేవాడే కాదు, వినేవాడూ తప్పక పాపభాగి అవుతాడు—సందేహం లేదు.

Verse 81

अथ वा किं च नः कार्यं वादेन सह ब्राह्मणैः । कर्णौ पिधाय यास्यामो यथा यः स्यात्ततास्तु सः

లేదా బ్రాహ్మణులతో వాదంలో మనకేం పని? చెవులు మూసుకొని వెళ్లిపోదాం; ఏది జరగాలో అది జరగనివ్వండి.

Verse 82

इत्युक्त्वोत्थाय गच्छंत्यां पिधाय श्रवणावुभौ । स्वरूपं समुपाश्रित्य जगृहे वसनं हरः

ఇలా చెప్పి ఆమె లేచి వెళ్లబోతుండగా హరుడు రెండు చెవులూ మూసుకున్నాడు. తరువాత తన స్వరూపాన్ని ఆశ్రయించి తన వస్త్రాన్ని ధరించాడు.

Verse 83

ततो निरीक्ष्य तं देवं संभ्रांता परमेश्वरी । प्रणिपत्य महेशानं तुष्टावावनता उमा

ఆ దేవుని దర్శించిన పరమేశ్వరి భక్తిసంభ్రమంతో మునిగిపోయింది. మహేశానునికి సాష్టాంగ నమస్కరించి, శిరస్సు వంచి ఉమా స్తుతించింది.

Verse 84

प्राह तां च महादेवो दासोऽस्मि तव शोभने । तपोद्रव्येण क्रीतश्च समादिश यथेप्सितम्

మహాదేవుడు ఆమెతో అన్నాడు—ఓ శోభనమా, నేను నీ దాసుడను; నీ తపస్సు పుణ్యధనంతో నేను నైజంగా ‘కొనబడినవాడిని’. నీకు నచ్చినట్లు ఆజ్ఞాపించు।

Verse 85

देव्युवाच । मनसस्त्वं प्रभुः शंभो दत्तं तच्च मया तव । वपुषः पितरावीशौ तौ सम्मानयितुमर्हसि

దేవి పలికింది—ఓ శంభో, నా మనస్సుకు ప్రభువు నీవే; ఆ మనస్సును నేను నీకే అర్పించాను. కాని నా దేహానికి తల్లిదండ్రులు ఆ ఇద్దరు పూజ్యులు; వారిని గౌరవించవలసినది నీ ధర్మం।

Verse 86

महादेव उवाच । पित्रा हि ते परिज्ञातं दृष्ट्वा त्वां रूपशालिनीम् । बालां स्वयंवरं पुत्री महं दास्यामि नान्यथा

మహాదేవుడు అన్నాడు—రూపశాలినీ, నిన్ను చూచి నీ తండ్రి విషయాన్ని నిజంగా గ్రహించాడు. అతడు తన బాలిక కుమార్తెను స్వయంవరంలో నాకే ఇస్తాడు; వేరేలా కాదు।

Verse 87

तत्तस्य सर्वमेवास्तु वचनं त्वं हिमाचलम् । स्वयंवरार्थं सुश्रोणि प्रेरय त्वां वृणे ततः

అతడు చెప్పినట్లే అన్నీ జరగనీ. ఓ సుశ్రోణీ, స్వయంవరార్థం హిమాచలునికి సందేశం పంపు; ఆపై ఆ సభలో నేను నిన్నే వరిస్తాను।

Verse 88

इत्युक्त्वा तां महादेवः शुचिः शुचिषदो विभुः । जगामेष्टं तदा देशं स्वपुरं प्रययौ च सा

ఇలా చెప్పి, శుచి—శుచులలో నివసించే విభువు మహాదేవుడు తనకు ఇష్టమైన స్థలానికి వెళ్లాడు; ఆమె కూడా తన నగరానికి బయలుదేరింది।

Verse 89

दृष्ट्वा देवीं तदा हृष्टो मेनया सहितोऽचलः

అప్పుడు దేవిని దర్శించి, మేనాతో కూడిన అచలుడు (హిమాలయుడు) పరమ హర్షంతో ఉల్లసించాడు।

Verse 90

आलिंग्याघ्राय पप्रच्छ सर्वं सा च न्यवेदयत् । दुहितुर्देवदेवेन आज्ञप्तं तु हिमाचलः

ఆమెను ఆలింగనం చేసి, స్నేహంతో ఆమె శిరస్సును ఘ్రాణించి అతడు సమస్తం అడిగాడు; ఆమె కూడా అన్నిటినీ వివరించింది. ఆపై దేవదేవుని ఆజ్ఞ ప్రకారం కుమార్తె విషయమై హిమాచలుడు కార్యానికి సిద్ధమయ్యాడు।

Verse 91

स्वयंवरं प्रमुदितः सर्वलोकेष्वघोषयत् । अश्विनो द्वादशादित्या गन्धर्वरुडोरगाः

ఆనందంతో అతడు సమస్త లోకాలలో స్వయంవరాన్ని ప్రకటించాడు—అశ్వినీకుమారులు, ద్వాదశ ఆదిత్యులు, గంధర్వులు, గరుడులు మరియు నాగులను ఆహ్వానించాడు।

Verse 92

यक्षाः सिद्धास्तथा साध्या दैत्याः किंपुरुषा नगाः । समुद्राद्याश्च ये केचित्त्रैलोक्यप्रवरास्च ये

యక్షులు, సిద్ధులు, సాధ్యులు; దైత్యులు, కింపురుషులు, నాగులు—సముద్రాదులు మరియు త్రిలోకంలోని ఇతర సమస్త శ్రేష్ఠులు కూడా (ఆ మహావేళ) సమవేతమయ్యారు।

Verse 93

त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि त्रयस्त्रिंशच्छतानि च । त्रयस्त्रिंशच्च ये देवास्त्रयस्त्रिंशच्च कोटयः

అక్కడ ముప్పైమూడు వేల, ముప్పైమూడు వందలు; ముప్పైమూడు దేవతలు కూడా—అదనంగా ముప్పైమూడు కోట్లు కూడా ఉన్నారు।

Verse 94

जग्मुर्गिरीन्द्रपुत्र्यास्तु स्वयंवरमनुत्तमम् । आमंत्रितस्तथा विष्णुर्मेरुमाह हसन्निव

వారు గిరిరాజకుమార్తె యొక్క అనుత్తమ స్వయంవరానికి వెళ్లిరి. ఆహ్వానితుడైన విష్ణువు కూడా చిరునవ్వుతో మేరు పర్వతాన్ని ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 95

तातास्माकं च सा देवी मेरो गच्छ नमामि ताम् । अथ शैलसुता देवी हैममारुह्य शोभनम्

“తండ్రీ, ఆ దేవి నిజంగా మనదే; హే మేరు, నడువు—నేను ఆమెకు నమస్కరిస్తున్నాను.” ఆపై శైలసుత దేవి శోభనమైన స్వర్ణవాహనాన్ని అధిరోహించింది.

Verse 96

विमानं सर्वतोभद्रं सर्वरत्नैरलंकृतम् । अप्सरोभिः प्रनृत्यद्भिः सर्वाभरणभूषिता

ఆ సర్వతోభద్ర విమానం సమస్త రత్నాలతో అలంకృతమై ఉండెను; నర్తించే అప్సరల మధ్య దేవి సమస్త ఆభరణాలతో విభూషితగా నిలిచెను.

Verse 97

गंधर्वसंघैर्विविधैः किंनरैश्च सुशोभनैः । बंदिभिः स्तूयमाना च वीरकांस्यधरा स्थिता

వివిధ గంధర్వసంఘాలు, శోభన కిన్నరులు చుట్టుముట్టగా, బందులు స్తుతించగా, వీరనాదమయ కాంస్యవాద్యధ్వనిని ధరించి దేవి నిలిచెను.

Verse 98

सितातपत्ररत्नांशुमिश्रितं चावहत्तदा । शालिनी नाम पार्वत्याः संध्यापूर्णेदुमंडला

అప్పుడు పార్వతీ కోసం ‘శాలినీ’ అనే ఆమె, సంధ్యవేళ పూర్ణచంద్ర మండలంలాంటి కాంతితో, రత్నకిరణమిశ్రిత శ్వేత ఛత్రాన్ని ఎత్తి పట్టింది.

Verse 99

चामरासक्तहस्ताभिर्दिव्यस्त्रीभिश्च संवृता । मालां प्रगृह्य सा तस्थौ सुरद्रुमसमुद्भवाम्

చామరాలు పట్టిన దివ్యస్త్రీలతో చుట్టుముట్టబడి ఆమె, కల్పవృక్షమునుండి ఉద్భవించిన మాలను చేతబట్టి అక్కడ నిలిచెను।

Verse 100

एवं तस्यां स्थितायां तु स्थिते लोकत्रये तदा । शिशुर्भूत्वा महादेवः क्रीडार्थं वृषभध्वजः

ఆమె అలా నిలిచియుండగా, ఆ సమయంలో త్రిలోకమూ స్థిరమై ఉండగా, క్రీడార్థం వృషభధ్వజ మహాదేవుడు శిశువుగా మారెను।

Verse 101

उत्संगतलसंगुप्तो बभूव भगवान्भवः । जयेति यत्पदं ख्यातं तस्य सत्यार्थमीश्वरम्

భగవాన్ భవుడు (శివుడు) ఆమె ఉత్సంగతలమున గుప్తుడై యుండెను; ‘జయ’ అని ఖ్యాతమైన పదమున అర్థాన్ని ఈశ్వరుడు సత్యం చేసెను।

Verse 102

अथ दृष्ट्वा शिशुं देवास्तस्य उत्संगवर्तिनः । कोयमत्रेति संमंत्र्य चुक्रुशुर्भृशरोषिताः

అప్పుడు దేవతలు అతని ఉత్సంగమున ఉన్న శిశువును చూచి, ‘ఇక్కడ ఇతడు ఎవరు?’ అని పరస్పరం మంత్రించి, తీవ్రమైన కోపంతో కేకలు వేశారు।

Verse 103

वज्रमाहारयत्तस्य बाहुमुद्यम्य वृत्रहा । स बाहुरुद्यतस्तस्य तथैव समतिष्ठत

వృత్రహా ఇంద్రుడు భుజమును ఎత్తి వజ్రాన్ని ప్రయోగించెను; కాని అతని ఎత్తిన భుజము అలాగే స్థిరమై నిలిచెను।

Verse 104

स्तंभितः शिशुरूपेण देवदेवेन लीलया । वज्रं क्षेप्तुं न शक्नोति बाहुं चालयितुं तदा

దేవదేవుడు శిశురూపంలో లీలగా అతనిని స్థంభింపజేశాడు; అప్పుడు అతడు వజ్రాన్ని విసరలేక, తన భుజాన్ని కూడా కదిలించలేకపోయాడు।

Verse 105

वह्निः शक्तिं तदा क्षेप्तुं न शशाक तथोत्थितः । यमोऽपि दंडं खड्गं च निरृतिस्तं शिशुं प्रति

అగ్ని లేచి నిలిచినా అప్పుడే తన శక్తిని విసరలేకపోయాడు; యముడు కూడా దండం, ఖడ్గం ఎత్తి, నిరృతి ఆ శిశువైపు ఆయుధాలను తిప్పింది।

Verse 106

पाशं च वरुणो राजा ध्वजयष्टिं समीरणः । सोमो गुडं धनेशश्च गदां सुमहतीं दृढाम्

వరుణరాజు పాశాన్ని పట్టుకున్నాడు, సమీరణుడు (వాయువు) ధ్వజయష్టిని; సోముడు గదను, ధనేశుడు (కుబేరుడు) అతి పెద్దదైన దృఢమైన గదను ఎత్తుకున్నాడు।

Verse 107

नानायुधानि चादित्या मुसलं वसवस्तथा । महाघोराणि शस्त्राणि तारकाद्याश्च दानवाः

ఆదిత్యులు కూడా నానావిధ ఆయుధాలను ఎత్తుకున్నారు, వసువులు ముసలాన్ని; అలాగే తారకాది దానవులు అత్యంత ఘోరమైన శస్త్రాలను ధరించారు।

Verse 108

स्तंभिता देवदेवेन तथान्ये भुवनेषु ये । पूषा दंतान्दशन्दंर्बालमैक्षत मोहितः

దేవదేవుడు వారిని, అలాగే లోకాలలో ఉన్న ఇతరులను కూడా ఇలానే స్థంభింపజేశాడు; పూషా పళ్ళు కొరుకుతూ, మోహితుడై ఆ బాలుణ్ణి చూస్తూ నిలిచాడు।

Verse 109

तस्यापि दशनाः पेतुर्दृष्टमात्रस्य शंभुना । भगश्च नेत्रे विकृते चकार स्फुटिते च ते

శంభువు కేవలం దృష్టి పడగానే అతని పళ్లు రాలిపోయాయి; భగుని నేత్రాలు కూడా వికృతమై చీలిపోయాయి.

Verse 110

बलं तेजश्च योगांश्च सर्वेषां जगृहे प्रभुः । अथ तेषु स्थितेष्वेव मन्युमत्सु सुरेष्वपि

ప్రభువు వారందరి బలం, తేజస్సు, యోగశక్తులను హరించాడు; క్రోధంతో నిండిన దేవతలు అయినా అక్కడే నిలిచివున్నారు.

Verse 111

ब्रह्मा ध्यानमुपाश्रित्य बुबोध हरचेष्टितम् । सोऽभिगम्य महादेवं तुष्टाव प्रयतो विधिः

బ్రహ్మ ధ్యానాన్ని ఆశ్రయించి ఇది హరుని చర్య అని గ్రహించాడు; ఆపై విధాత భక్తితో మహాదేవుని సమీపించి స్తుతించాడు.

Verse 112

पौराणैः सामसंगीतैर्वेदिकैर्गुह्यनामभिः । नमस्तुभ्यं महादेव महादेव्यै नमोनमः

పౌరాణిక స్తోత్రాలతో, సామగాన స్వరాలతో, వైదిక స్తుతులతో, గుహ్య నామాలతో—హే మహాదేవా, నీకు నమస్కారం; మహాదేవీకీ మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

Verse 113

प्रसादात्तव बुद्ध्यादिर्जगदेतत्प्रवर्तते । मूढाश्च देवताः सर्वा नैनं बुध्यत शंकरम्

నీ ప్రసాదం వల్ల బుద్ధి మొదలైన శక్తులు ఈ జగత్తును నడుపుతాయి; అయినా మోహగ్రస్త దేవతలందరూ ఈ శంకరుని గుర్తించలేకపోయారు.

Verse 114

महादेवमिहायातं सर्वदेवनमस्कृतम् । गच्छध्वं शरणं शीघ्रं यदि जीवितुमिच्छत

ఇక్కడ మహాదేవుడు వచ్చెను; సమస్త దేవతలు నమస్కరించువాడు. జీవించదలచినచో శీఘ్రంగా ఆయన శరణు పొందుడి.

Verse 115

ततः संभ्रम संपन्नास्तुष्टुवुः प्रणताः सुराः । नमोनमो महादेव पाहिपाहि जगत्पते

అప్పుడు భయభక్తులతో నిండిన దేవతలు ప్రణమించి స్తుతించిరి—“నమో నమో మహాదేవ! పాహి పాహి, హే జగత్పతే!”

Verse 116

दुराचारान्भवानस्मानात्मद्रोहपरायणान् । अहो पश्यत नो मौढ्यं जानंतस्तव भाविनीम्

మేము దురాచారులము, స్వాత్మద్రోహానికే పరాయణులము. అయ్యో, మా మౌఢ్యమును చూడుము—నీ భావినీ (ఉమా) తెలిసికొని కూడా ఇలా చేసితిమి.

Verse 117

भार्यामुमां महादेवीं तथाप्यत्र समागताः । युक्तमेतद्यदस्माकं राज्यं गृह्येत चासुरैः

ఉమా మహాదేవి నీ భార్యయే అయినా మేము ఇక్కడికి వచ్చితిమి. అందుచేత మా రాజ్యము అసురులచే హరింపబడుట యుక్తమే.

Verse 118

येषामेवंविधाबुद्धिरस्माभिः किं कृतं त्विदम् । अथ वा नो न दोषोऽस्ति पशवो हि वयं यतः

ఇలాంటి బుద్ధి కలవారమై మేము ఏమి ‘చేసితిమి’ అని చెప్పగలం? లేక మా దోషమేమీ లేదు—ఎందుకంటే మేము అంతటా పశువులవలె (వశమై) ఉన్నాము.

Verse 119

त्वयैव पतिना सर्वे प्रेरिताः कुर्महे विभो । ईश्वरः सर्व भूतानां पतिस्त्वं परमेश्वरः

హే విభో! నీవే మా ప్రభువై మమ్మల్ని అందరినీ ప్రేరేపిస్తావు; అందువల్ల మేము కార్యం చేస్తాము. నీవే సమస్త భూతాల అధిపతి; నీవే పరమేశ్వరుడవు.

Verse 120

भ्रामयस्यखिलं विश्वं यन्त्रारूढं स्वमायया । येन विभ्रामिता मूढाः समायाताः स्वयंवरम्

నీ స్వమాయతో యంత్రారూఢమైనట్లుగా సమస్త విశ్వాన్ని నీవు తిప్పుతావు. ఆ శక్తిచేతనే మేము మూర్ఖులమై భ్రమించి ఈ స్వయంవరానికి వచ్చాము.

Verse 121

तस्मै पशुनां पतये नमस्तुभ्यं प्रसीद नः । अथ तेषां प्रसन्नऽभूद्देवदेवास्त्रियंबकः

ఆ పశుపతికి—నీకు—మేము నమస్కరిస్తున్నాము; మాపై ప్రసన్నుడవు. అప్పుడు దేవదేవుడు త్ర్యంబకుడు వారిపై సంతోషించాడు.

Verse 122

यथापूर्वं चकारैतान्संस्तवाद्ब्रह्मणः प्रभुः । तारकप्रमुखा दैत्याः संक्रुद्धास्तत्र प्रोचिरे

బ్రహ్ముని స్తోత్రానికి ప్రసన్నుడైన ప్రభువు అన్నిటినీ మునుపటిలాగే చేసెను. కాని అక్కడ తారకప్రధాన దైత్యులు కోపించి పలికారు.

Verse 123

कोयमंग महादेवो न मन्यामो वयं च तम् । ततः प्रहस्य बालोऽसौ हुंकारं लीलया व्यधात्

“ఈ ‘మహాదేవుడు’ ఎవడు? మేము అతనిని అంగీకరించము!” అప్పుడు ఆ దివ్య బాలుడు నవ్వుతూ లీలగా ఒక్క ‘హుం’కారం చేశాడు.

Verse 124

हुंकारेणैव ते दैत्याः स्वमेव नगरं गताः । विस्मृतं सकलं तेषां स्वयंवरमुखं च तत्

ఆ ఒక్క ‘హుం’కారమాత్రంతోనే ఆ దైత్యులు తమ స్వనగరానికి తిరిగి వెళ్లిపోయారు. వారికి అన్నీ మరచిపోయాయి—స్వయంవరపు ఆ ఉద్దేశ్యమూ సహా।

Verse 125

महादेवप्रभावेन दैत्यानां घोरकर्मणाम् । एवं यस्य प्रभावो हि देवदैत्येषु फाल्गुन

మహాదేవుని ప్రభావంతో ఘోరకర్మలు చేసే దైత్యులూ ఇలానే అదుపులోకి వచ్చారు. ఓ ఫాల్గుణా, దేవదైత్యులందరిలోనూ ఆయన శక్తి ఇంతటిదే.

Verse 126

कथमीश्वरवाक्यार्थस्तस्मादन्यत्र मुच्यते । असंशयं विमुढास्ते पश्चात्तापः पुरा महान्

ప్రభువు వాక్యార్థం ఎక్కడైనా వేరేచోట ఎలా తప్పించబడుతుంది? ఆ మోహితులు నిస్సందేహంగా తరువాత మహా పశ్చాత్తాపంలో పడ్డారు.

Verse 127

ईश्वरं भुवनस्यास्य ये भजंते न त्र्यंबकम् । ततः संस्तूयमानः स सुरैः पद्मभुवादिभिः

ఈ జగత్తు యొక్క ప్రభువుని ఒప్పుకున్నా త్ర్యంబకుని భజించని వారు నిజమైన శరణు పొందరు. అప్పుడు పద్మభూ (బ్రహ్మ) మొదలైన దేవులు ఆయనను స్తుతించారు.

Verse 128

वपुश्चकार देवेशस्त्र्यंबकः परमाद्भुतम् । तेजसा तस्य देवास्ते सेंद्रचंद्रदिवाकराः

దేవేశుడైన త్ర్యంబకుడు పరమాద్భుతమైన రూపాన్ని ధరించాడు. ఆ రూపతేజస్సుతో ఇంద్రుడు, చంద్రుడు, దివాకరుడు సహా దేవతలందరూ విస్మయంతో మునిగిపోయారు.

Verse 129

सब्रह्मकाः ससाध्याश्च वसुर्विश्वे च देवताः । सयमाश्च सरुद्राश्च चक्षुरप्रार्थयन्प्रभुम्

బ్రహ్మతో కూడి సాధ్యులు, వసువులు, విశ్వదేవతలు, యముడు మరియు రుద్రగణములు—అందరు దేవతలు ప్రభువును దివ్యదృష్టి కోసం ప్రార్థించారు।

Verse 130

तेभ्यः परतमं चक्षुः स्ववपुर्द्रष्टुमुत्तमम् । ददावम्बापतिः शर्वो भवान्याश्चालस्य च

అప్పుడు అంబాపతి శర్వుడు వారికి పరమోత్తమమైన దివ్యదృష్టిని ప్రసాదించాడు; దానితో వారు ఆయన స్వరూపమును, అలాగే భవానీ స్వరూపమును కూడా దర్శించగలిగారు।

Verse 131

लब्ध्वा रुद्रप्रसादेन दिव्यं चक्षुरनुत्तमम् । सब्रह्यकास्तदा देवास्तमपश्यन्महेश्वरम्

రుద్రప్రసాదంతో ఆ అనుత్తమ దివ్యదృష్టిని పొందిన దేవతలు, బ్రహ్మతో కూడి, అప్పుడు మహేశ్వరుని దర్శించారు।

Verse 132

ततो जगुश्च मुनयः पुष्पवृष्टिं च खेचराः । मुमुचुश्च तदा नेदुर्देवदुंदुभयो भृशम्

అప్పుడు మునులు గానం చేశారు; ఆకాశచరులు పుష్పవృష్టిని కురిపించారు; అదే సమయంలో దేవదుందుభులు ఘనంగా మ్రోగాయి।

Verse 133

जगुगधर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः । मुमुदुर्गणपाः सर्वे मुमोदांबा च पार्वती

ముఖ్య గంధర్వులు గానం చేశారు; అప్సరాగణాలు నర్తించాయి. సమస్త గణపతులు ఆనందించారు; అంబా పార్వతీదేవి కూడా పరమ హర్షించింది।

Verse 134

ब्रह्माद्या मेनिरे पूर्णां भवानीं च गिरीश्वरम् । तस्य देवी ततो हृष्टा समक्षं त्रिदिवौकसाम्

బ్రహ్మాది దేవగణములు భవానీని గిరీశ్వరుని సంపూర్ణ మహిమతో పరిపూర్ణులుగా గుర్తించిరి. అప్పుడు దేవి హర్షించి స్వర్గవాసుల సమక్షమున ప్రత్యక్షమైంది.

Verse 135

पादयोः स्थापयामास मालां दिव्यां सुगंधिनीम् । सादुसाध्विति संप्रोच्य तया तं तत्र चर्चितम्

ఆమె ఆయన పాదముల యందు దివ్య సుగంధమయమైన మాలను స్థాపించెను. “సాధు సాధు” అని పలికి అక్కడే స్తుతితో ఆయనను సత్కరించెను.

Verse 136

सह देव्या नमश्चक्रुः शिरोभिर्भूतलाश्रितैः । सर्वे सब्रह्मका देवा जयेति च मुदा जगुः

దేవితో కలిసి అందరూ తలలను భూమికి తాకించి నమస్కరించిరి. బ్రహ్మతో కూడిన సమస్త దేవులు ఆనందముతో “జయ” అని గానము చేసిరి.