Adhyaya 49

Verse 1

व्यास उवाच । शृणु सूत यथा प्रोक्तं कुंभजे शरजन्मना । देवदेवस्य चरितं विश्वेशस्य परात्मनः

వ్యాసుడు పలికెను—హే సూతా! కుంభజుడు, శరజన్ముడు (అగస్త్యుడు) యథావిధిగా చెప్పిన దేవదేవుడు, విశ్వేశుడు, పరమాత్ముని చరిత్రను వినుము।

Verse 2

अगस्त्य उवाच । सेनानीः कथय त्वं मे ततो निर्वाणमंडपात् । निर्गत्य देवो देवेंद्रैः सहितः किं चकार ह

అగస్త్యుడు పలికెను—హే సేనానీ (స్కందా)! నిర్వాణమండపమునుండి బయలుదేరి దేవుడు దేవేంద్రులతో కలిసి తరువాత ఏమి చేసెను? నాకు చెప్పుము।

Verse 3

स्कंद उवाच । मुक्तिमंडपतः शंभुर्ब्रह्मविष्णुपुरोगमः । शृंगारमंडपं प्राप्य यच्चकार वदामि तत्

స్కందుడు పలికెను—ముక్తి మండపమునుండి బ్రహ్మా, విష్ణువులను ముందుగా చేసుకొని శంభువు శృంగార మండపమునకు వచ్చెను. అక్కడ ఆయన చేసినదానిని నేను ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాను.

Verse 4

प्राङ्मुखस्तूपविश्येशः सहास्माभिः सहेशया । ब्रह्मणाधिष्ठितः सव्ये वामपार्श्वेथ शार्ङ्गिणा

తూర్పు ముఖముగా ప్రభువు ఎత్తైన ఆసనముపై దేవితోను మాతోను కలిసి కూర్చుండెను. ఆయన కుడివైపు బ్రహ్ముడు, ఎడమవైపు శార్ఙ్గధారి విష్ణువు ఉన్నారు.

Verse 5

वीज्यमानो महेंद्रेण ऋषिभिः परितो वृतः । गणैः पृष्ठप्रदेशस्थैर्जोषं तिष्ठद्भिरादरात्

మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) ఆయనకు చామరము వీచుచుండెను; ఋషులు చుట్టూరా పరివేష్టించి ఉన్నారు; వెనుక భాగమున గణులు భక్తితో మౌనంగా సేవకు సిద్ధంగా నిలిచియున్నారు.

Verse 6

उदायुधैः सेव्यमानश्चावसन्मानभूरिभिः । ब्रह्मणे विष्णवे शंभुः पाणिमुत्क्षिप्य दक्षिणम्

ఆయుధధారులైన సేవకులచే సేవింపబడి, అనేక విధములుగా సత్కరింపబడిన శంభువు బ్రహ్మా, విష్ణువుల వైపు తన కుడిచేతిని ఎత్తెను.

Verse 7

दर्शयामास देवेशो लिंगं पश्यत पश्यत । इदमेव परं ज्योतिरिदमेव परात्परम्

దేవేశుడు లింగమును ప్రదర్శించి పలికెను—“చూడుడి, చూడుడి! ఇదే పరమ జ్యోతి; ఇదే పరాత్పరమైన అత్యున్నత తత్త్వము.”

Verse 8

इदमेव हि मे रूपं स्थावरं चाति सिद्धिदम् । एते पाशुपता सिद्धा आबाल ब्रह्मचारिणः

ఇదే నా స్వరూపము—స్థిరమై అచలమై ఉన్నదే—అయినా పరమసిద్ధిని ప్రసాదించేది. వీరు పాశుపత సిద్ధులు, బాల్యమునుండి బ్రహ్మచారులు.

Verse 9

जितेंद्रियास्तपोनिष्ठाः पंचार्थज्ञाननिर्मलाः । भस्मकूटशया दाताः सुशीला ऊर्ध्वरेतसः

వారు ఇంద్రియజయులు, తపస్సులో నిష్ఠగలవారు, పంచార్థజ్ఞానంతో నిర్మలులు. భస్మరాశులపై శయనించే వారు, దాతలు, సుశీలులు, ఊర్ధ్వరేతస్సులు (పరమ బ్రహ్మచారులు).

Verse 10

लिंगार्चनरता नित्यमनन्येंद्रियमानसाः । सदैव वारुणाग्नेय स्नानद्वय सुनिर्मलाः

వారు నిత్యం లింగార్చనలో రతులు; ఇంద్రియములు, మనస్సు అనన్యంగా శివునందే స్థిరం. జలస్నానం మరియు అగ్నిస్నానం అనే ద్విస్నానంతో వారు ఎల్లప్పుడూ సునిర్మలులు.

Verse 11

कंदमूलफलाहाराः परतत्त्वार्पितेक्षणाः । सत्यवंतो जितक्रोधा निर्मोहा निष्परिग्रहाः

వారు కందమూలఫలాహారులు; పరతత్త్వమునకు అర్పిత దృష్టిగలవారు. సత్యవంతులు, క్రోధజయులు, మోహరహితులు, నిష్పరిగ్రహులు (అపరిగ్రహులు).

Verse 12

निरीहा निष्प्रपंचाश्च निरातंका निरामयाः । निर्भगा निरुपायाश्च निःसंगा निर्मलाशयाः

వారు నిరీహులు, నిష్ప్రపంచులు; భయరహితులు, నిరామయులు. భాగ్యదావా లేనివారు, లోకోపాయాలపై ఆధారంలేని వారు, నిస్సంగులు, నిర్మలాశయులు.

Verse 13

निस्तीर्णोदग्रसंसारा निर्विकल्पा निरेनसः । निर्द्वंद्वा निश्चितार्थाश्च निरहंकारवृत्तयः

వారు ఉప్పొంగే సంసారసాగరాన్ని దాటి పోయారు; వారు సంకల్ప-వికల్పరహితులు, పాపరహితులు. ద్వంద్వాతీతులు, లక్ష్యంలో స్థిరులు, అహంకారరహిత ఆచారులు।

Verse 14

सदैव मे महाप्रीता मत्पुत्रा मत्स्वरूपिणः । एते पूज्या नमस्याश्च मद्बुद्ध्यामत्परायणैः

వారు ఎల్లప్పుడూ నాకు అత్యంత ప్రియులు—నా కుమారులు, నా స్వరూపధారులు. నాపై మనస్సు-బుద్ధిని నిలిపి నన్నే శరణంగా భావించే వారు వీరిని పూజించి నమస్కరించాలి।

Verse 15

अर्चितेष्वेष्वहं प्रीतो भविष्यामि न संशयः । अस्मिन्वैश्वेश्वरे क्षेत्रे संभोज्याः शिवयोगिनः

వీరిని అర్చించినప్పుడు నేను ప్రసన్నుడనవుతాను—ఇందులో సందేహం లేదు. ఈ వైశ్వేశ్వర క్షేత్రంలో శివయోగులను భోజనం పెట్టి ఆతిథ్యంగా సత్కరించాలి।

Verse 16

कोटिभोज्यफलं सम्यगेकैक परिसंख्यया । अयं विश्वेश्वरः साक्षात्स्थावरात्मा जगत्प्रभुः

సమ్యక్ లెక్క ప్రకారం ఇక్కడ ప్రతి ఒక్క కార్యం ఫలం కోట్లు మందికి భోజనం పెట్టిన ఫలంతో సమానం. ఈ విశ్వేశ్వరుడు సాక్షాత్తు జగత్ప్రభువు; స్థావర (లింగ) రూపంలో ఆత్మగా నిలిచినవాడు।

Verse 17

सर्वेषां सर्वसिद्धीनां कर्ता भक्तिजुषामिह । अहं कदाचिद्दृश्यः स्यामदृश्यः स्यां कदाचन

ఇక్కడ భక్తిలో నిలిచినవారికి నేను సమస్త సిద్ధులు, సమస్త ప్రాప్తులు ప్రసాదించేవాడను. కొన్నిసార్లు నేను దర్శనమిస్తాను; కొన్నిసార్లు అదృశ్యుడనై ఉంటాను।

Verse 18

आनंदकानने चात्र स्वैरं तिष्ठामि देवताः । अनुग्रहाय सर्वेषां भक्तानामिह सर्वदा

ఓ దేవతలారా! నేను ఇక్కడ ఆనందకాననంలో స్వేచ్ఛగా నివసిస్తున్నాను; ఈ స్థలంలో సర్వదా సమస్త భక్తులపై అనుగ్రహం కలుగజేయుటకై।

Verse 19

स्थास्यामि लिंगरूपेण चिंतितार्थफलप्रदः । स्वयंभून्यस्वयंभूनि यानि लिंगानि सर्वतः । तानि सर्वाणि चायांति द्रष्टुं लिंगमिदं सदा

నేను లింగరూపంగా స్థిరంగా ఉంటాను, మనసులో కోరిన కోరికలకు ఫలప్రదాతను. సర్వత్ర ఉన్న స్వయంభూ మరియు ప్రతిష్ఠిత లింగములు అన్నీ, ఎల్లప్పుడూ ఈ లింగ దర్శనార్థం వచ్చినట్లే అవుతాయి.

Verse 20

अहं सर्वेषु लिंगेषु तिष्ठा्म्येव न संशयः । परं त्वियं परामूर्तिर्मम लिंगस्वरूपिणी

నేను నిస్సందేహంగా అన్ని లింగములలోనే నివసిస్తున్నాను; అయితే ఇది నా పరమమూర్తి, నా లింగస్వరూపాన్నే ప్రతిబింబించేది.

Verse 21

येन लिंगमिदं दृष्टं श्रद्धया शुद्धचक्षुषा । साक्षात्कारेण तेनाहं दृष्ट एव दिवौकसः

శ్రద్ధతో, శుద్ధ దృష్టితో ఎవడు ఈ లింగాన్ని దర్శించునో, ఆ ప్రత్యక్ష సాక్షాత్కారంతో అతడు నన్నే దర్శించినవాడవుతాడు—ఓ స్వర్గవాసులారా!

Verse 22

श्रवणादस्य लिंगस्य पातकं जन्मसंचितम् । क्षणात्क्षयति शृण्वंतु देवा ऋषिगणैः सह

ఈ లింగం గురించి కేవలం వినుట మాత్రముచేత జన్మజన్మాంతరాలుగా కూడిన పాపము క్షణములోనే నశించును; దేవతలారా, ఋషిగణములతో కూడి దీనిని వినుడి.

Verse 23

स्मरणादस्य लिंगस्य पापं जन्मद्वयार्जितम् । अवश्यं नश्यति क्षिप्रं मम वाक्यान्न संशयः

ఈ లింగాన్ని కేవలం స్మరించుట మాత్రముచేత రెండు జన్మలలో కూడిన పాపము నిశ్చయంగా క్షణములోనే నశించును—ఇది నా వాక్యము, సందేహము లేదు।

Verse 24

एतल्लिंगं समुद्दिश्य गृहान्निष्क्रमणक्षणात् । विलीयते महापापमपि जन्मत्रयार्जितम्

ఈ లింగాన్ని లక్ష్యంగా సంకల్పించి ఇంటి నుండి బయటకు అడుగు పెట్టిన క్షణం నుండే మూడు జన్మలలో కూడిన మహాపాపముకూడా లయమగును।

Verse 25

दर्शनादस्य लिंगस्य हयमेधशतोद्भवम् । पुण्यं लभेत नियतं ममानुग्रहतोमराः

హే అమరులారా! ఈ లింగ దర్శనమాత్రముచేతనే శత అశ్వమేధ యాగజన్య పుణ్యము నా అనుగ్రహముచేత నిశ్చయంగా లభించును।

Verse 26

स्वयंभुवोस्य लिंगस्य मम विश्वेशितुः सुराः । राजसूयसहस्रस्य फलं स्यात्स्पर्शमात्रतः

హే దేవులారా! నా—విశ్వేశ్వరుని—ఈ స్వయంభూ లింగాన్ని కేవలం స్పర్శించుట మాత్రముచేత సహస్ర రాజసూయ యాగఫలము లభించును।

Verse 27

पुष्पमात्र प्रदानाच्च चुलुकोदकपूवर्कम् । शतसौवर्णिकं पुण्यं लभते भक्तियोगतः

చులుక నీటిని ముందుగా అర్పించి ఒక్క పుష్పమాత్రం సమర్పించినా భక్తియోగముచేత శత స్వర్ణదానసమాన పుణ్యము లభించును।

Verse 28

पूजामात्रं विधायास्य लिंगराजस्य भक्तितः । सहस्रहेमकमलपूजाफलमवाप्यते

ఈ లింగరాజుని భక్తితో కేవలం పూజమాత్రం చేసినా, సహస్ర స్వర్ణకమలాలతో పూజ చేసిన ఫలము లభిస్తుంది।

Verse 29

विधाय महती पूजां पंचामृतपुरःसराम् । अस्य लिंगस्य लभते पुरुषार्थचतुष्टयम्

పంచామృతాన్ని ప్రధాన నైవేద్యంగా ఉంచి ఈ లింగానికి మహాపూజ చేసినవాడు పురుషార్థచతుష్టయాన్ని పొందుతాడు।

Verse 30

वस्त्रपूतजलैर्लिंगं स्नापयित्वा ममामराः । लक्षाश्वमेधजनितं पुण्यमाप्नोति सत्तमः

ఓ నా అమరులారా! వస్త్రంతో వడకట్టిన జలంతో లింగాన్ని స్నాపింపజేసిన సత్తముడు లక్ష అశ్వమేధాల జనిత పుణ్యాన్ని పొందుతాడు।

Verse 31

सुगंधचंदनरसैर्लिंगमालिप्य भक्तितः । आलिप्यते सुरस्त्रीभिः सुगंधैर्यक्षकर्दमैः

భక్తితో సుగంధ చందనరసంతో లింగాన్ని లేపనం చేస్తే, దేవస్త్రీలు సుగంధ యక్షకర్దమాలతో లేపనం చేసే సమాన కర్మ ఫలిస్తుంది।

Verse 32

सामोद धूपदानैश्च दिव्यगंधाश्रयो भवेत् । घृतदीपप्रबोधैश्च ज्योतीरूप विमानगः

సుమధుర సుగంధ ధూపదానంతో దివ్యగంధాశ్రయుడవుతాడు; ఘృతదీపాలను వెలిగించడంతో జ్యోతిర్మయ రూపం పొంది దివ్య విమానంలో సంచరిస్తాడు।

Verse 33

कर्पूरवर्तिदीपेन सकृद्दत्तेन भक्तितः । कर्पूरदेहगौरश्रीर्भवेद्भालविलोचनः

భక్తితో కాశీ విశ్వేశ్వరునికి కర్పూరవత్తి దీపాన్ని ఒక్కసారి అయినా సమర్పించినవాడు కర్పూరంలాంటి గౌరదేహకాంతిని పొందుతాడు; నుదుటిపై దివ్యనేత్రమున్నట్లుగా శుభప్రకాశంతో విరాజిల్లుతాడు।

Verse 34

दत्त्वा नैवेद्यमात्रं तु सिक्थेसिक्थे युगंयुगम् । कैलासाद्रौ वसेद्धीमान्महाभोगसमन्वितः

ఎవరైనా కేవలం స్వల్ప నైవేద్యమాత్రం సమర్పించినా, యుగయుగాలుగా మళ్లీ మళ్లీ దాని ఫలాన్ని పొందుతూ, జ్ఞానిగా మహాభోగసంపన్నుడై కైలాసపర్వతంలో నివసిస్తాడు।

Verse 35

विश्वेशे परमान्नं यो दद्यात्साज्य सशर्करम् । त्रैलोक्यं तर्पितं तेन सदेवपितृमानवम्

ఎవడు విశ్వేశ్వరునికి నెయ్యి, చక్కెరతో కూడిన ఉత్తమ పరమాన్నాన్ని సమర్పిస్తాడో, అతని ఆ కర్మచేత త్రిలోకమంతా—దేవులు, పితృదేవతలు, మనుష్యులు—అందరూ తృప్తి చెందుతారు।

Verse 36

मुखवासं तु यो दद्याद्दर्पणं चारुचामरम् । उल्लोचं सुखपर्यंकं तस्य पुण्यफलं महत्

ఎవడు తాంబూలాది ముఖవాసం, అద్దం, అందమైన చామరం, పాదపీఠం (ఉల్లోచం), సౌఖ్యకరమైన పరియంకాన్ని దానం చేస్తాడో—అతనికి మహత్తర పుణ్యఫలం లభిస్తుంది।

Verse 37

संख्या सागररत्नानां कथंचित्कर्तुमिष्यते । मुखवासादिदानस्य कः संख्यामत्र कारयेत्

సముద్రంలోని రత్నాల సంఖ్యను ఏదో విధంగా లెక్కించవచ్చు; కానీ ముఖవాసం మొదలైన దానాల వల్ల కలిగే పుణ్య పరిమాణాన్ని ఇక్కడ ఎవరు లెక్కించగలరు?

Verse 38

पूजोपकरणद्रव्यं यो घंटा गडुकादिकम् । भक्त्या मे भवने दद्यात्स वसेदत्र मेंतिके

ఎవడు భక్తితో నా ఆలయంలో పూజోపకరణ ద్రవ్యములు—గంట, గడుక మొదలైనవి—దానం చేస్తాడో, వాడు ఇక్కడ నా సమీపంలో నివసిస్తాడు.

Verse 39

यो गीतवाद्यनृत्यानामेकं मत्प्रीतये व्यधात् । तस्याग्रतो दिवारात्रं भवेत्तौर्यत्रिकं महत्

ఎవడు నా ప్రీతికోసం గానం, వాద్యం, నృత్యం—వాటిలో ఒక్కటైనా చేస్తాడో, అతని ముందర పగలు-రాత్రి మహత్తర త్రివిధ తౌర్యోత్సవం జరుగుతుంది.

Verse 40

चित्रलेखनकर्मादि प्रासादे मेऽत्र कारयेत् । यः सचित्रान्महाभोगान्भुंक्ते मत्पुरतः स्थितः

ఎవడు ఇక్కడ నా ఆలయంలో చిత్రలేఖనం, అలంకార-లేఖనం మొదలైన పనులు చేయించునో, వాడు నా సన్నిధిలో నిలిచి శోభాయుత మహాభోగాలను అనుభవిస్తాడు.

Verse 41

सकृद्विश्वेश्वरं नत्वा मध्ये जन्मसुधीर्नरः । त्रैलोक्यवंदितपदो जायते वसुधापतिः

జీవితమధ్యంలో వివేకవంతుడైన నరుడు ఒక్కసారి అయినా విశ్వేశ్వరునికి నమస్కరిస్తే, అతడు త్రిలోకమందు వందిత పాదములతో భూపతిగా జన్మిస్తాడు.

Verse 42

यस्तु विश्वेवरं दृष्ट्वा ह्यन्यत्रापि विपद्यते । तस्य जन्मांतरे मोक्षो भवत्येव न संशयः

కానీ ఎవడు విశ్వేశ్వరుని దర్శించి, తరువాత ఇతరత్రా విపత్తును పొందినా, అతనికి మరొక జన్మలో మోక్షం నిశ్చయంగా కలుగుతుంది—సందేహం లేదు.

Verse 43

विश्वेशाख्या तु जिह्वाग्रे विश्वनाथकथाश्रुतौ । विश्वेशशीलनं चित्ते यस्य तस्य जनिः कुतः

య whose జిహ్వాగ్రంలో నిత్యం “విశ్వేశ” నామం నిలిచి, whose చెవులు విశ్వనాథుని కథామృతాన్ని పానంచేసి, whose హృదయం నిరంతరం విశ్వేశుని ధ్యానంలో లీనమై ఉంటుందో—అటువానికి పునర్జన్మ ఎలా కలుగుతుంది?

Verse 44

लिंगं मे विश्वनाथस्य दृष्ट्वा यश्चानुमोदते । स मे गणेषु गण्येत महापुण्यबलाश्रितः

ఎవడు నా విశ్వనాథ లింగాన్ని దర్శించి ఆనందంతో అనుమోదిస్తాడో, వాడు మహాపుణ్యబలాన్ని ఆశ్రయించి నా గణములలో లెక్కించబడును.

Verse 46

ममापीदं महालिंगं सदा पूज्यतमं सुराः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूज्यं देवर्षि मानवैः

ఇది నా మహాలింగం; దేవతలకైనా ఇది సదా అత్యంత పూజ్యమైనది. అందువల్ల దేవులు, ఋషులు, మనుష్యులు—అందరూ సమస్త ప్రయత్నంతో దీనిని పూజించవలెను.

Verse 47

यैर्न विश्वेश्वरो दृष्टो यैर्न विश्वेश्वरः स्मृतः । कृतांतदूतैस्ते दृष्टास्तैः स्मृता गर्भवेदना

విశ్వేశ్వరుని దర్శించని వారు, విశ్వేశ్వరుని స్మరించని వారు—వారిని కృతాంతదూతలు చూస్తారు; వారికి గర్భవేదనలు మళ్లీ జ్ఞాపకమై పునరావృతమవుతాయి.

Verse 48

यैरिदं प्रणतं लिंगं प्रणतास्ते सुरासुरैः । यस्यै केन प्रणामेन दिक्पालपदमल्पकम् । दिक्पालपदतः पातः पातः शिवनतेर्नहि

ఈ లింగానికి ప్రణామం చేసే వారిని దేవాసురులందరూ ప్రణమిస్తారు. ఇతర ఏదైనా నమస్కారంతో దిక్పాల పదం వంటి చిన్న స్థానం లభించవచ్చు; ఆ స్థానం నుండి పతనం ఉండవచ్చు, కాని శివనమస్కారానికి పతనం లేదు.

Verse 49

शृण्वंतु देवर्षिगणाः समस्तास्तथ्यं ब्रुवे तच्च परोपकृत्यै । न भूर्भुवः स्वर्गमहर्जनांतर्विश्वेशतुल्यं क्वचिदस्ति लिंगम्

సమస్త దేవర్షిగణములారా, వినుడి—పరోపకారార్థం నేను సత్యం పలుకుచున్నాను. భూః, భువః, స్వర్గ, మహర్, జనలోకాలలో విశ్వేశసమానమైన లింగం ఎక్కడా లేదు.

Verse 50

न सत्यलोके न तपस्यहो सुरा वैकुंठकैलासरसातलेषु । तीर्थं क्वचिद्वै मणिकर्णिकासमं लिंगं च विश्वेश्वरतुल्यमन्यतः

ఓ దేవతలారా! సత్యలోకంలోనూ, తపోలోకంలోనూ, వైకుంఠం, కైలాసం లేదా రసాతలంలోనూ మణికర్ణికాసమమైన తీర్థం ఎక్కడా లేదు; అలాగే విశ్వేశ్వరసమానమైన లింగం మరెక్కడా లేదు.

Verse 51

न विश्वनाथस्य समं हि लिंगं न तीर्थमन्यन्मणिकर्णिकातः । तपोवनं कुत्रचिदस्ति नान्यच्छुभं ममानंदवनेन तुल्यम्

విశ్వనాథునికి సమానమైన లింగం లేదు; మణికర్ణికను మించిన లేదా సమానమైన తీర్థం మరొకటి లేదు. ఎక్కడా మరొక తపోవనం లేదు—నా ఆనందవనం (కాశీ)తో సమానమైన శుభస్థలం లేదు.

Verse 52

वाराणसी तीर्थमयी समस्ता यस्यास्तुनामापि हि तीर्थतीर्थम् । तत्रापि काचिन्मम सौख्यभूमिर्महापवित्रा मणिकर्णिकासौ

వారణాసి అంతటా తీర్థమయమే; దాని నామమాత్రమే ‘తీర్థాలలో తీర్థం’. అందులోనూ నా ఆనందభూమి ఒక విశేష స్థలం—అది మహాపవిత్రమైన మణికర్ణిక.

Verse 53

स्थानादमुष्मान्ममराजसौधात्प्राच्यां मनागीशसमाश्रितायाम् । सव्येपसव्ये च कराः क्रमेण शतत्रयी यापि शतद्वयी च

ఆ స్థలము—నా రాజసౌధము—నుండి తూర్పుదిశగా, ఈశ్వరుని సమీపంలో ఆశ్రయమై స్వల్పంగా వాలిన ప్రదేశంలో; ఎడమ, కుడి వైపుల క్రమంగా ‘కరాలు’ (విస్తారాలు/ఘాట్ మెట్లు) ఉన్నాయి—ఒక వైపు మూడు వందలు, మరొక వైపు రెండు వందలు.

Verse 54

हस्ताः शतं पंच सुरापगायामुदीच्यवाच्योर्मणिकर्णिकेयम् । सारस्त्रिलोक्याः परकोशभूमिर्यैः सेविता ते मम हृच्छया हि

సురాపగా నదీతీరంలో, ఉత్తర–ఈశాన్య దిక్కుల మధ్య ఉన్న ఈ మణికర్ణికా నూరు ఐదు హస్తాల విస్తీర్ణమైంది. ఆమె త్రిలోకసారం, పరమ నిధిభూమి; ఆమెను సేవించినవారు నా హృదయంలో నిశ్చయంగా ప్రియులు.

Verse 55

अस्मिन्ममानंदवने यदेतल्लिंगं सुधाधाम सुधामधाम । आसप्त पातालतलात्स्वयंभु समुत्थितं भक्तकृपावशेन

నా ఆనందవనంలో ఉన్న ఈ లింగం అమృతధామం, అమరత్వనివాసం. భక్తులపై కరుణవశంగా ఇది స్వయంభువై, ఏడు పాతాళతలాల లోతుల నుండే తానే ఉద్భవించింది.

Verse 56

येस्मिञ्जनाः कृत्रिमभावबुद्ध्या लिंगं भजिष्यंति च हेतुवादैः । तेषां हि दंडः पर एष एव नगर्भवासाद्विरमंति ते ध्रुवम्

కృత్రిమ భావబుద్ధితో, వాదప్రతివాదాల తర్కాలతో ఈ లింగాన్ని భజించే వారికి ఇదే పరమ దండం—వారు గర్భవాసం, అంటే జననమరణ చక్రం నుండి నిశ్చయంగా విముక్తి పొందరు.

Verse 57

यद्यद्धितं स्वस्य सदैव तत्तल्लिंगेत्र देयं मम भक्तिमद्भिः । इहाप्यमुत्रापि न तस्य संक्षयो यथेह पापस्य कृतस्य पापिभिः

మనకు నిజంగా హితకరమని అనిపించే ఏదైనా, నా భక్తులు దానిని ఎల్లప్పుడూ ఈ లింగానికి అర్పించాలి. ఆ పుణ్యం ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ క్షయపడదు—పాపులు చేసిన పాపం ఈ లోకంలో సులభంగా నశించనట్లే.

Verse 58

दूरस्थितैरप्यधिबुद्धिभिर्यैर्लिंगं समाराधि ममेदमत्र । मयैव दत्तैः शुभवस्तुजातैर्निःश्रेयसः श्रीर्वसं येत्सतस्तान्

దూరంగా ఉన్నవారైనా, ఉన్నత బుద్ధితో ఇక్కడ నా ఈ లింగాన్ని ఆరాధిస్తే, నా చేతనే ప్రసాదితమైన శుభవస్తువుల అర్పణ ద్వారా వారికి నిశ్రేయసము (మోక్షము) యొక్క శ్రీ సదా నిలిచి ఉంటుంది.

Verse 59

शृणुष्व विष्णो शृणु सृष्टिकर्तः शृण्वंतु देवर्षिगणाः समस्ताः । इदं हि लिंगं परसिद्धिदं सतां भेदो मनागत्र न मत्सकाशतः

ఓ విష్ణూ, వినుము; ఓ సృష్టికర్తా, వినుము; సమస్త దేవర్షిగణములు వినుగాక. ఈ లింగము సత్పురుషులకు పరమసిద్ధిని ప్రసాదించును; నా సాన్నిధ్యముతో దీనికి లేశమాత్రమూ భేదము లేదు.

Verse 60

अस्मिन्हि लिंगेऽखिलसिद्धिसाधने समर्पितं यैः सुकृतार्जितं वसु । तेभ्योतिमात्राखिलसौख्यसाधनं ददामि निर्वाणपदं सुनिर्भयम्

ఈ అఖిలసిద్ధిసాధక లింగమునకు పుణ్యకర్మలతో సంపాదించిన ధనాన్ని సమర్పించువారికి, నేను అపారంగా సమస్త సుఖాలకు మూలమైన నిర్భయ నిర్వాణపదాన్ని ప్రసాదించుదును.

Verse 61

उत्क्षिप्य बाहुं त्वसकृद्ब्रवीमि त्रयीमयेऽस्मिंस्त्रयमेव सारम् । विश्वेश लिंगं मणिकर्णिकांबु काशीपुरी सत्यमिदं त्रिसत्यम्

భుజాన్ని ఎత్తి నేను మళ్లీ మళ్లీ ప్రకటించుచున్నాను: త్రయీవేదమయమైన ఈ క్షేత్రములో ఈ మూడు మాత్రమే సారం—విశ్వేశ్వర లింగము, మణికర్ణికా జలము, కాశీపురి. ఇది సత్యం—త్రిసత్యం.

Verse 62

उत्थाय देवोथ स शक्तिरीशस्तस्मिन्हि लिंगे कृतचारुपूजः । ययौ लयं ते च सुरा जयेति जयेति चोक्त्वा नुनुवुस्तमीशम्

అప్పుడు ప్రభువు తన శక్తితో కూడి లేచి, ఆ లింగమునందు మనోహర పూజను నిర్వహించెను. అనంతరం వారు లయమునకు చేరిరి; దేవతలు “జయ! జయ!” అని పలుకుతూ ఆ ఈశ్వరుని స్తుతించిరి.

Verse 63

स्कंद उवाच । क्षेत्रस्य मैत्रावरुणे विमुक्तस्य महामते । प्रभावस्यैकदेशोयं कथितः कल्मषापहः

స్కందుడు పలికెను: ఓ మహామతీ, విముక్తిదాయకమైన మైత్రావరుణ క్షేత్ర మహిమలో ఇది కేవలం ఒక భాగమే చెప్పబడింది; ఇది పాపకల్మషాలను హరించును.

Verse 64

तवाग्रे तु यथाबुद्धि काशीविश्लेषतापि नः । अचिरेणैव कालेन काशीं प्राप्स्यस्यनुत्तमाम्

నీ బుద్ధి ప్రకారం కొంతకాలం కాశీ-వియోగాన్ని మనం సహించవలసి వచ్చినా, అచిరకాలంలోనే నీవు ఆ అనుత్తమ కాశీని మళ్లీ పొందుతావు।

Verse 65

अस्ताचलस्य शिखरं प्राप्तवानेष भानुमान् । तवापि हि ममाप्येष मौनस्य समयोऽभवत्

ఈ భానుమానుడు అస్తాచల శిఖరాన్ని చేరాడు; నీకూ నాకూ ఇదే మౌనకాలమైంది।

Verse 66

व्यास उवाच । श्रुत्वेति स मुनिः सूत संध्योपास्त्यै विनिर्गतः । प्रणम्यौ मेयमसकृल्लोपामुद्रा समन्वितः

వ్యాసుడు పలికెను—ఇది విని, ఓ సూతా, ఆ ముని సంధ్యోపాసన చేయుటకు బయటికి వెళ్లెను; లోపాముద్రతో కూడి మళ్లీ మళ్లీ ప్రణమించెను।

Verse 67

रहस्यं परिविज्ञाय क्षेत्रस्य शशिमौलिनः । अगस्त्यो निश्चितमनाः शिवध्यानपरोभवत्

శశిమౌలి ప్రభువు క్షేత్ర రహస్యాన్ని సమ్యకంగా గ్రహించి, అగస్త్యుడు దృఢనిశ్చయంతో శివధ్యానంలో పూర్తిగా నిమగ్నుడయ్యెను।

Verse 68

आनंदकाननस्येह महिमानं महत्तरम् । कोत्र वर्णयितुं शक्तः सूत वर्षशतैरपि

ఇక్కడ ఆనందకానన మహిమ అత్యంత మహత్తరమైనది; ఓ సూతా, వందల సంవత్సరాలైనా దానిని ఎవరు వర్ణించగలరు?

Verse 69

यथा देव्यै समाख्यायि शिवेन परमात्मना । तथा स्कंदेन कथितं माहात्म्यं कुंभसंभवे

పరమాత్ముడైన శివుడు దేవికి యథావిధిగా వివరించినట్లే, కుంభసంభవుడైన అగస్త్యునికి స్కందుడు కూడా ఈ మహాత్మ్యాన్ని చెప్పెను।

Verse 70

तवाग्रे च समाख्यातं शुकादीनां च सत्तम । इदानीं प्रष्टुकामोसि किं तत्पृच्छ वदामि ते

నీ సమక్షంలో—శుకాది సత్తముల సమక్షంలోనూ—ఇది ముందే వివరించబడింది. ఇప్పుడు నీవు అడగదలచుకున్నావు; ఏది అడిగినా అడుగు, నేను నీకు చెప్పెదను।

Verse 71

श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं सर्वकल्मषनाशनम् । समस्तचिंतितफलप्रदं मर्त्यो भवेत्कृती

సర్వ కల్మషాలను నశింపజేసే ఈ పుణ్యాధ్యాయాన్ని విని, మానవుడు కృతార్థుడగును—ఎందుకంటే ఇది సమస్త కోరిన ఫలములను ప్రసాదించును।

Verse 99

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे विश्वेश्वरलिंगमहिमाख्यो नाम नवनवतितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణమున, ఏకాశీతి సహస్ర శ్లోకముల చతుర్థ సంహితలోని కాశీఖండ (ఉత్తరార్ధ) భాగమున ‘విశ్వేశ్వర లింగ మహిమ’ అను తొంభై తొమ్మిదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।