Adhyaya 47

Verse 1

अगस्त्य उवाच । एतद्भविष्यं श्रुत्वाहं व्यासस्य शिवनंदन । आश्चर्यभाजनं जातस्तीर्थानि कथयाधुना

అగస్త్యుడు పలికెను—హే శివనందన! వ్యాసుని విషయమైన ఈ వృత్తాంతాన్ని విని నేను ఆశ్చర్యభరితుడనయ్యాను; ఇప్పుడు దయచేసి తీర్థాలను వివరించుము।

Verse 2

आनंदकानने यानि यत्र संति षडानन । तानि लिंगस्वरूपाणि समाचक्ष्व ममाग्रतः

హే షడానన! ఆనందకాననంలో ఎక్కడెక్కడ ఏయే పవిత్ర ప్రకటనలు ఉన్నవో, అవన్నీ లింగస్వరూపాలుగా నా ఎదుట స్పష్టంగా వివరించుము।

Verse 3

स्कंद उवाच । अयमेव हि वै प्रश्नो देव्यै देवेन भोस्तदा । यादृशः कथितो वच्मि तादृशं शृणु कुंभज

స్కందుడు పలికెను—ఇదే ప్రశ్నను ఒకప్పుడు దేవి దేవుని అడిగింది; అప్పుడు ఎలా చెప్పబడిందో అట్లే నేను చెబుతున్నాను—హే కుంభజ (అగస్త్య), వినుము।

Verse 4

देव्युवाच । यानि यानि हि तीर्थानि यत्रयत्र महेश्वर । तानि तानीह मे काश्यां तत्रतत्र वद प्रभो

దేవి పలికెను—హే మహేశ్వరా! ఎక్కడెక్కడ ఏయే తీర్థాలు ఉన్నవో, అవే అవే నా కాశీలో ఎక్కడెక్కడ ఉన్నాయో, హే ప్రభూ, చెప్పుము।

Verse 5

देवदेव उवाच । शृणु देवि विशालाक्षि तीर्थं लिंगमुदाहृतम् । जलाशयेपि तीर्थाख्या जाता मूर्ति परिग्रहात्

దేవదేవుడు పలికెను—హే విశాలాక్షి దేవీ, వినుము; తీర్థమును లింగమని ప్రకటించారు. కేవలం జలాశయముకూడా, దివ్యమూర్తి అధిష్ఠానాన్ని స్వీకరించగా ‘తీర్థ’ నామంతో ప్రసిద్ధి పొందుతుంది।

Verse 6

मूर्तयो ब्रह्मविष्ण्वर्कशिवविघ्नेश्वरादिकाः । लिंगं शैवमिति ख्यातं यत्रैतत्तीर्थमेव तत्

బ్రహ్మ, విష్ణు, అర్క (సూర్య), శివ, విఘ్నేశ్వరాది దివ్యమూర్తులు—ఎక్కడ ఇది ‘శైవ లింగం’గా ప్రసిద్ధమై ఉంటుందో, అదే స్థలం నిజమైన తీర్థమే.

Verse 7

वाराणस्यां महादेवः प्रथमं तीर्थमुच्यते । तदुत्तरे महाकूपः सारस्वतपदप्रदः

వారణాసిలో ‘మహాదేవ’ అనే తీర్థం ప్రథమమని చెప్పబడుతుంది. దాని ఉత్తరాన ‘మహాకూపం’ ఉంది; అది సరస్వతీపదం, విద్యా-వాక్సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 8

क्षेत्रपूर्वोत्तरेभागे तद्दृष्टं पशुपाशहृत् । तत्पश्चाद्विग्रहवती पूज्या वाराणसी नरैः

క్షేత్రపు ఈశాన (ఈశాన్య/ఉత్తర-తూర్పు) భాగంలో ‘పశుపాశహృత్’ అనే పవిత్ర దర్శనం ఉంది; అది జీవుల బంధనాలను తొలగిస్తుంది. దాని తరువాత ‘విగ్రహవతి’ దేవి పూజనీయం; ఇలా వారణాసిని జనులు ఆరాధించాలి.

Verse 9

सा पूजिता प्रयत्नेन सुखवस्तिप्रदा सदा । महादेवस्य पूर्वेण गोप्रेक्षं लिंगमुत्तमम्

విగ్రహవతిని శ్రద్ధతో, ప్రయత్నంతో పూజిస్తే ఆమె ఎల్లప్పుడూ సుఖవాసం, క్షేమం ప్రసాదిస్తుంది. మహాదేవుని తూర్పున ‘గోప్రేక్ష’ అనే ఉత్తమ లింగం ఉంది.

Verse 10

तद्दर्शनाद्भवेत्सम्यग्गोदानजनितं फलम् । गोलोकात्प्रेषिता गावः पूर्वं यच्छंभुना स्वयम्

ఆ గోప్రేక్ష దర్శనమాత్రంతోనే గోదానం వల్ల కలిగే పుణ్యఫలం సంపూర్ణంగా లభిస్తుంది. ఎందుకంటే పూర్వకాలంలో స్వయంగా శంభువు గోలోకం నుండి ఆవులను పంపించాడు.

Verse 11

वाराणसीं समायाता गोप्रेक्षं तत्ततः स्नृतम् । गोप्रेक्षाद्दक्षिणेभागे दधीचीश्वरसंज्ञितम्

వారణాసికి వచ్చినప్పుడు ఆ లింగం ‘గోప్రేక్ష’ అనే నామంతో స్మరించబడుతుంది. గోప్రేక్షకు దక్షిణ భాగంలో ‘దధీచీశ్వర’ అనే లింగం ఉంది.

Verse 12

तद्दर्शनाद्भवेत्पुंसां फलं यज्ञसमुद्भवम् । अत्रीश्वरं तु तत्प्राच्यां मधुकैटभपूजितम्

ఆ (దధీచీశ్వర) దర్శనమాత్రంతో జనులకు యజ్ఞసంబవమైన ఫలం లభిస్తుంది. దాని తూర్పున మధు–కైటభులు కూడా పూజించిన అత్రీశ్వరుడు ఉన్నాడు.

Verse 13

लिंगं दृष्ट्वा प्रयत्नेन वैष्णवं पदमृच्छति । गोप्रेक्षात्पूर्वदिग्भागे लिंगं वै विज्वरं स्मृतम्

ఆ లింగాన్ని భక్తితో ప్రయత్నపూర్వకంగా దర్శించినవాడు వైష్ణవ పదం (విష్ణు ధామం) పొందుతాడు. గోప్రేక్షకు తూర్పు దిశలో ‘విజ్వర’ అనే లింగం ప్రసిద్ధం.

Verse 14

तस्य संपूजनान्मर्त्यो विज्वरो जायते क्षणात् । प्राच्यां वेदेश्वरस्तस्य चतुर्वेदफलप्रदः

ఆ (విజ్వర-లింగ) ను సంపూర్ణంగా పూజించినవాడు క్షణంలోనే జ్వరబాధల నుండి విముక్తుడవుతాడు. దాని తూర్పున వేదేశ్వరుడు ఉన్నాడు; ఆయన చతుర్వేదఫలప్రదుడు.

Verse 15

वेदेश्वरादुदीच्यां तु क्षेत्रज्ञश्चादिकेशवः । दृष्टं त्रिभुवनं सर्वं तस्य संदर्शनाद्ध्रुवम्

వేదేశ్వరుని ఉత్తరాన క్షేత్రజ్ఞుడు మరియు ఆదికేశవుడు ఉన్నారు. ఆయన శుభదర్శనంతో నిశ్చయంగా సమస్త త్రిభువన దర్శనం కలుగుతుంది.

Verse 16

संगमेश्वरमालोक्य तत्प्राच्याम जायतेनघः । चतुर्मुखेन विधिना तत्पूर्वेण चतुर्मुखम्

సంగమేశ్వరుని దర్శించి, ఆపై దాని తూర్పునకు వెళ్లినవాడు పాపరహితుడవుతాడు. అక్కడ చతుర్ముఖుడు (బ్రహ్మ) విధించిన విధానముతో, ఇంకా తూర్పున ‘చతుర్ముఖ’ అనే స్థానం ఉంది.

Verse 17

प्रयागसंज्ञकम लिंगमर्चितम ब्रह्मलोकदम् । तत्र शांतिकरी गौरी पूजिता शांतिकृद्भवेत्

‘ప్రయాగ’ అనే లింగాన్ని భక్తితో ఆరాధిస్తే బ్రహ్మలోకప్రాప్తి కలుగుతుంది. అక్కడ శాంతికరీ గౌరీని పూజిస్తే ఆమె శాంతి మరియు ఉపశమనాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 18

वरणायास्तटे पूर्वे पूज्यं कुंतीश्वरं नृभिः । तत्पूजनात्प्रजायंते पुत्रा निजकुलोज्ज्वलाः

వరణా నదിയുടെ తూర్పు తీరం వద్ద నరులు కుంతీశ్వరుని పూజించాలి. ఆయన పూజ వల్ల తమ వంశాన్ని ప్రకాశింపజేసే పుత్రులు జన్మిస్తారు.

Verse 19

कुंतीश्वरादुत्तरतस्तीर्थं वै कापिलो ह्रदः । तत्र वै स्नानमात्रेण वृषभध्वजपूजनात्

కుంతీశ్వరుని ఉత్తరాన ‘కాపిల హ్రద’ అనే తీర్థం ఉంది. అక్కడ స్నానం మాత్రమే చేసినా, వృషభధ్వజుడు (శివుడు) పూజించినా పుణ్యం లభిస్తుంది.

Verse 20

राजसूयस्य यज्ञस्य फलं त्वविकलं भवेत् । रोरवादिषु ये केचित्पितरः कोटिसंमिताः

అక్కడ రాజసూయ యజ్ఞఫలం సంపూర్ణంగా, అవికలంగా లభిస్తుంది. అలాగే రోరవాది నరకాలలో ఉన్న కోటిసంఖ్యక పితరులు…

Verse 21

तत्र श्राद्धे कृते पुत्रैः पितृलोकं प्रयांति ते । आनुसूयेश्वरं लिंगं गोप्रेक्षादुत्तरे मुने

అక్కడ కుమారులు శ్రాద్ధం చేసినప్పుడు ఆ పితరులు పితృలోకానికి వెళ్తారు. ఓ మునీ, గో-ప్రేక్షకు ఉత్తరాన ‘ఆనుసూయేశ్వర’ అనే లింగం స్థితమై ఉంది.

Verse 22

तद्दर्शनाद्भवेत्स्त्रीणां पातिव्रत्य फलं स्फुटम् । तल्लिंगपूर्वदिग्भागे पूज्यः सिद्धिविनायकः

ఆ (ఆనుసూయేశ్వర) దర్శనమాత్రముచేత స్త్రీలకు పతివ్రత్యఫలం స్పష్టంగా లభిస్తుంది. ఆ లింగపు తూర్పు భాగంలో సిద్ధివినాయకుని పూజించవలెను।

Verse 23

यां सिद्धिं यः समीहेत स तामाप्नोति तन्नतेः । हिरण्यकशिपोर्लिंगं गणेशात्पश्चिमे ततः

ఎవడు ఏ సిద్ధిని కోరునో, వాడు అక్కడ (సిద్ధివినాయకునికి) నమస్కరించుటచేత దానిని పొందును. ఆ గణేశుని పడమర వైపున హిరణ్యకశిపు లింగము ఉంది.

Verse 24

हिरण्यकूपस्तत्रास्ति हिरण्याश्वसमृद्धिकृत्

అక్కడ ‘హిరణ్యకూప’మనే బావి ఉంది; అది స్వర్ణమూ అశ్వసంపదయూ సమృద్ధిగా కలుగజేస్తుంది.

Verse 25

मुंडासुरेश्वरं लिंगं तत्प्रतीच्यां च सिद्धिदम् । अभीष्टदं तु नैरृत्यां गोप्रेक्षाद्वृषभेश्वरम्

పడమర దిశలో ముండాసురేశ్వరమనే లింగము ఉంది; అది సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది. గో-ప్రేక్షా యొక్క నైరృత్యంలో (దక్షిణ-పడమర) వృషభేశ్వరుడు, అభీష్టఫలదాతగా ఉన్నాడు.

Verse 26

मुने स्कंदेश्वरं लिंगं महादेवस्य पश्चिमे । तल्लिंगपूजनान्नृणां भवेन्मम सलोकता

ఓ మునీ, మహాదేవుని పడమర వైపున స్కందేశ్వరమనే లింగము ఉంది. ఆ లింగపూజచేత జనులు నా లోకంలో నివాసం (సలోకత) పొందుతారు.

Verse 27

तत्पार्श्वतो हि शाखेशो विशाखेशश्च तत्र वै । नैगमेयेश्वरस्तत्र येन्ये नंद्यादयो गणाः

ఆ పవిత్ర స్థానానికి ఇరుప్రక్కల శాకేశుడు, విశాఖేశుడూ విరాజిల్లుతారు. అక్కడే నైగమేయేశ్వరుడు ఉండి, నంది మొదలైన ఇతర గణాలు సహచరులతో కూడి ఉంటారు.

Verse 28

तेषामपि हि लिंगानि तत्र संति सहस्रशः । तद्दर्शनाद्भवेत्पुंसां तत्तद्गणसलोकता

ఆ గణుల లింగాలు కూడా అక్కడ వేల సంఖ్యలో ఉన్నాయి. వాటిని దర్శించడమే చాలు—మనుష్యులు ఆయా గణుల లోకాల్లో నివాసాన్ని పొందుతారు.

Verse 29

नंदीश्वरात्प्रतीच्यां च शिलादेशः कुधीहरः । महाबलप्रदस्तत्र हिरण्याक्षेश्वरः शुभः

నందీశ్వరునికి పడమటగా శిలాదేశుడు ఉన్నాడు; అతడు కుద్బుద్ధిని తొలగించువాడు. అక్కడే శుభమైన హిరణ్యాక్షేశ్వరుడు మహాబలాన్ని ప్రసాదించువాడుగా స్థితుడై ఉన్నాడు.

Verse 30

तद्दक्षिणेट्टहासाख्यं लिंगं सर्वसुखप्रदम् । प्रसन्नवदनेशाख्यं लिंगं तस्योत्तरे शुभम्

దాని దక్షిణంగా ‘అట్టహాస’ అనే లింగం ఉంది; అది సమస్త సుఖాలను ప్రసాదిస్తుంది. దాని ఉత్తరంగా ‘ప్రసన్నవదనేశ’ అనే శుభ లింగం ఉంది.

Verse 31

प्रसन्नवदनस्तिष्ठेद्भक्तस्तद्दर्शनाच्छुभात् । तदुत्तरे प्रसन्नोदं कुंडं नैर्मल्यदं नृणाम्

దాని శుభ దర్శనంతో భక్తుని ముఖం ప్రసన్నంగా—శాంతంగా, ప్రకాశంగా—మారుతుంది. దాని ఉత్తరంగా ‘ప్రసన్నోద’ అనే కుండం ఉంది; అది మనుష్యులకు నిర్మలతను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 32

प्रतीच्यामट्टहासस्य मित्रावरुणनामनी । लिंगे तल्लोकदे पूज्ये महापातकहारिणी

అట్టహాసానికి పడమట దిశలో మిత్రావరుణనామక లింగం విరాజిల్లుతుంది। తన దివ్య లోకాన్ని ప్రసాదించే, లోకదేవతలకు పూజ్యమైన ఆ లింగారాధన మహాపాతకాలను కూడా హరిస్తుంది।

Verse 33

नैरृत्यां चाट्टहासस्य वृद्धवासिष्ठसंज्ञकम् । लिंगं तत्पूजनात्पुंसां ज्ञानमुत्पद्यते महत्

అట్టహాసానికి నైరృతి (దక్షిణ-పడమట) దిశలో ‘వృద్ధ-వాసిష్ఠ’ అనే లింగం స్థాపితమై ఉంది। దాని పూజచేత మనుష్యునిలో మహత్తర ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం ఉద్భవిస్తుంది।

Verse 34

वसिष्ठेश समीपस्थः कृष्णेशो विष्णुलोकदः । तद्याम्यां याज्ञवल्क्येशो ब्रह्मतेजोविवधर्नः

వసిష్ఠేశుని సమీపంలో ‘కృష్ణేశ’ లింగం ఉంది; అది విష్ణులోకాన్ని ప్రసాదిస్తుంది। దాని దక్షిణంలో ‘యాజ్ఞవల్క్యేశ’ లింగం బ్రహ్మతేజస్సును (ఆధ్యాత్మిక కాంతిని) వృద్ధి చేస్తుంది।

Verse 35

प्रह्लादेश्वरमभ्यर्च्य तत्पश्चाद्भक्तिवर्धनम् । स्वयंलीनः शिवो यत्र भक्तानुग्रहकाम्यया

ప్రహ్లాదేశ్వరుని ఆరాధించిన తరువాత ‘భక్తివర్ధన’ను పూజించాలి। అక్కడ భక్తులకు అనుగ్రహం చేయాలనే సంకల్పంతో శివుడు స్వయంగా ‘స్వలీన’ స్థితిలో నిలిచియున్నాడు।

Verse 36

अतः स्वलीनं तत्पूर्वे लिंगं पूज्यं प्रयत्नतः । सदैव ज्ञाननिष्ठानां परमानंदमिच्छताम् । या गतिर्विहिता तेषां स्वलीने सा तनुत्यजाम्

కాబట్టి దాని తూర్పున ఉన్న ‘స్వలీన’ లింగాన్ని శ్రద్ధతో, ప్రయత్నపూర్వకంగా పూజించాలి। జ్ఞాననిష్ఠులై పరమానందాన్ని కోరువారికి విధించబడిన గతి (మోక్షఫలం) ఏదైతే ఉందో, దేహత్యాగ సమయంలో అదే స్వలీనంలో లభిస్తుంది।

Verse 37

वैरोचनेश्वरं लिंगं स्वलीनात्पुरतः स्थितम् । तदुत्तरे बलीशं च महाबलविवर्धनम्

స్వలీనా ముందర వైరోచనేశ్వర నామ లింగం స్థితమై ఉంది. దాని ఉత్తరాన మహాబలాన్ని వర్ధింపజేసే బలీశ నామ లింగం ఉంది.

Verse 38

तत्रैव लिंगं बाणेशं पूजितं सर्वकामदम् । चंद्रेश्वरस्य पूर्वेण लिंगं विद्येश्वराभिधम्

అక్కడే బాణేశ నామ లింగం ఉంది; పూజించబడితే అది సమస్త కోరికలను ప్రసాదిస్తుంది. చంద్రేశ్వరుని తూర్పున విద్యేశ్వర నామ లింగం స్థితమై ఉంది.

Verse 39

सर्वाविद्याः प्रसन्नाः स्युस्तस्य लिंगस्य सेवनात् । तद्दक्षिणे तु वीरेशो महासिद्धि विधायकः

ఆ లింగ సేవచేత సమస్త విద్యలు ప్రసన్నమై లభిస్తాయి. దాని దక్షిణాన మహాసిద్ధిని ప్రసాదించే వీరేశ నామ లింగం ఉంది.

Verse 40

तत्रैव विकटा देवी सर्वदुःखौघमोचनी । पंचमुद्रं महापीठं तज्ज्ञेयं सर्वसिद्धिदम्

అక్కడే సమస్త దుఃఖప్రవాహాల నుండి విముక్తి కలిగించే వికటా దేవి ఉన్నది. అక్కడ ‘పంచముద్రా’ అనే మహాపీఠం సర్వసిద్ధిదాయకమని తెలుసుకోవాలి.

Verse 41

तत्र जप्ता महामंत्राः क्षिप्रं सिध्यंति नान्यथा । तत्पीठे वायुकोणे तु संपूज्यः सगरेश्वरः

అక్కడ జపించిన మహామంత్రాలు శీఘ్రంగా సిద్ధిస్తాయి, ఇతరథా కాదు. ఆ పీఠంలోని వాయుకోణంలో (వాయవ్య దిశలో) సగరేశ్వరుని సమ్యక్‌గా పూజించాలి.

Verse 42

तदर्चनादश्वमेधफलं त्वविकलं भवेत् । तदीशाने च वालीशस्तिर्यग्योनि निवारकः

ఆయనారాధనచేత అశ్వమేధయాగఫలం అవికలంగా లభిస్తుంది. మరియు ఆ పీఠమున ఈశాన (ఈశాన్య) దిశలో వాలీశుడు ఉండి, తిర్యగ్యోనిజన్మను నివారిస్తాడు.

Verse 43

महापापौघविध्वंसी सुग्रीवेशस्तदुत्तरे । हनूमदीश्वरस्तत्र ब्रह्मचर्यफलप्रदः

మహాపాపసమూహాన్ని విధ్వంసం చేసే సుగ్రీవేశుడు దాని ఉత్తరాన ఉన్నాడు. అక్కడే హనూమదీశ్వరుడు కూడా ఉండి, బ్రహ్మచర్యఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 44

महाबुद्धिप्रदस्तत्र पूज्यो जांबवतीश्वरः । आश्विने येश्वरौ पूज्यौ गंगायाः पश्चिमे तटे

అక్కడ జాంబవతీశ్వరుడు పూజ్యుడు; ఆయన మహాబుద్ధిని ప్రసాదిస్తాడు. అలాగే గంగానది పశ్చిమ తీరంలో అశ్వినీ-ఈశ్వరుల యుగళం కూడా పూజ్యము.

Verse 45

तदुत्तरे भद्रह्रदो गवां क्षीरेण पूरितः । कपिलानां सहस्रेण सम्यग्दत्तने यत्फलम्

దాని ఉత్తరాన శుభమైన భద్రహ్రద సరస్సు ఉంది; అది గోవుల పాలతో నిండిపోయి ఉంది. కపిల (గోధుమవర్ణ) గోవులను వెయ్యి విధిగా దానం చేసిన ఫలం—

Verse 46

तत्फलं लभते मर्त्यः स्नातो भद्रह्रदे ध्रुवम् । पूर्वाभाद्रपदा युक्ता पौर्णमासी यदा भवेत्

భద్రహ్రదంలో స్నానం చేసిన మానవుడు నిశ్చయంగా అదే ఫలాన్ని పొందుతాడు. ముఖ్యంగా పూర్వాభాద్రపద నక్షత్రయుక్త పౌర్ణమి వచ్చినప్పుడు.

Verse 47

तदा पुण्यतमः कालो वाजिमेधफलप्रदः । ह्रद पश्चिम तीरे तु भद्रेश्वर विलोकनात्

అప్పుడు ఆ కాలము పరమ పుణ్యమయమై అశ్వమేధయాగ ఫలమును ప్రసాదిస్తుంది; హ్రదపు పశ్చిమ తీరమున భద్రేశ్వరుని కేవలం దర్శించుటవలననే అటువంటి పుణ్యం కలుగుతుంది।

Verse 48

गोलोकं प्राप्नुयात्तस्मात्पुण्यान्नैवात्र संशयः । भद्रेश्वराद्यातुधान्यामुपशांत शिवो मुने

ఆ పుణ్యఫలమున వలన అతడు గోలోకమును పొందును—ఇందులో సందేహమే లేదు। ఓ మునీ, భద్రేశ్వరుని నుండి ఉపశాంత-శివుని వైపు వెళ్లవలెను।

Verse 49

तस्य लिंगस्य संस्पर्शात्परा शांतिं समृच्छति । उपशांत शिवं लिंगं दृष्ट्वा जन्मशतार्जितम्

ఆ లింగమును స్పర్శించుటవలన పరమ శాంతి లభిస్తుంది। ఉపశాంత-శివ లింగ దర్శనముచేత వంద జన్మలలో సంపాదించిన పుణ్యం పరిపూర్ణ ఫలమును పొందుతుంది।

Verse 50

त्यजेदश्रेयसो राशिं श्रेयोराशिं च विंदति । तदुत्तरे च चक्रेशो योनिचक्र निवारकः

మనిషి అశ్రేయస్కరమైన రాశిని విడిచి శ్రేయస్కరమైన నిధిని పొందును। దాని ఉత్తరమున చక్రేశుడు ఉన్నాడు; అతడు యోని-చక్రం (జన్మచక్రం)ను నివారించువాడు।

Verse 51

तदुत्तरे चक्रह्रदो महापुण्यविवर्धनः । स्नात्वा चक्रह्रदे मर्त्यश्चक्रेशं परिपूज्य च

దాని ఉత్తరమున చక్రహ్రదము ఉంది, అది మహాపుణ్యాన్ని విస్తరింపజేస్తుంది। మానవుడు చక్రహ్రదమున స్నానము చేసి, చక్రేశుని విధివిధానంగా పూజించితే (ఇష్టఫలము పొందును)।

Verse 52

शिवलोकमवाप्नोति भावितेनांतरात्मना । तन्नैरृते च शूलेशो द्रष्टव्यश्च प्रयत्नतः

భక్తిభావంతో భావితమైన అంతరాత్మ కలవాడు శివలోకాన్ని పొందుతాడు. దాని నైరృత (దక్షిణ-పడమర) దిశలో ఉన్న శూలేశుని కూడా యత్నపూర్వకంగా దర్శించవలెను.

Verse 53

शूलं तत्र पुरा न्यस्तं स्नानार्थं वरवर्णिनि । ह्रदस्तत्र समुत्पन्नः शूलेशस्याग्रतो महान्

ఓ వరవర్ణినీ! అక్కడ పూర్వకాలంలో స్నానార్థం త్రిశూలం ఉంచబడింది. దానివల్ల శూలేశుని ముందర ఒక మహా హ్రదం (సరస్సు) ఉద్భవించింది.

Verse 54

स्नानं कृत्वा ह्रदे तत्र दृष्ट्वा शूलेश्वरं विभुम् । रुद्रलोकं नरा यांति त्यक्त्वा संसारगह्वरम्

ఆ హ్రదంలో స్నానం చేసి, విభువైన శూలేశ్వరుని దర్శించి, జనులు సంసారమనే గహ్వరాన్ని విడిచి రుద్రలోకానికి చేరుతారు.

Verse 55

तत्पूर्वतो नारदेन तपस्तप्तं महत्तरम् । लिंगं च स्थापितं श्रेष्ठं कुंडं चापि शुभं कृतम्

దాని తూర్పున నారదుడు అత్యంత మహత్తరమైన తపస్సు చేశాడు. అతడు ఒక శ్రేష్ఠ లింగాన్ని స్థాపించి, ఒక శుభ కుండాన్ని కూడా నిర్మించాడు.

Verse 56

तत्र कुंडे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा वै नारदेश्वरम् । संसाराब्धिमहाघोरं संतरेन्नात्र संजयः

అక్కడి కుండంలో స్నానం చేసి, నిశ్చయంగా నారదేశ్వరుని దర్శించినవాడు, అత్యంత ఘోరమైన సంసారసముద్రాన్ని దాటుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 57

नारदेश्वर पूर्वेण दृष्ट्वाऽवभ्रातकेश्वरम् । निर्मलां गतिमाप्नोति पापौघं च विमुंचति

నారదేశ్వరానికి తూర్పున ఉన్న అవభ్రాతకేశ్వరుని దర్శించినవాడు నిర్మలమైన గతిని పొందుతాడు; పాపప్రవాహం నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 58

तदग्रे ताम्रकुंडं च तत्र स्नातो न गर्भभाक् । विघ्नहर्ता गणाध्यक्षस्तद्वायव्ये सुविघ्नहृत्

దాని ముందర తామ్రకుండం ఉంది. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు మళ్లీ గర్భప్రాప్తి చెందడు. దాని వాయవ్య దిశలో విఘ్నహర్త గణాధ్యక్షుడు, అక్కడే సువిఘ్నహృత్ కూడా విరాజిల్లుతున్నాడు।

Verse 59

तत्र विघ्नहरं कुंडं तत्र स्नातो न विघ्नभाक् । अनारकेश्वरं लिंगं तदुदग्दिशि चोत्तमम्

అక్కడ విఘ్నహర కుండం ఉంది; అందులో స్నానం చేసినవాడు విఘ్నాలకు లోనుకాడు. దాని ఉత్తర దిశలో అనారకేశ్వరమనే ఉత్తమ లింగం స్థితమై ఉంది।

Verse 60

कुंडं चानारकाख्यं वै तत्र स्नातो न नारकी । वरणायास्तटे रम्ये वरणेशस्तदुत्तरे

‘అనారక’ అనే కుండం కూడా ఉంది; అక్కడ స్నానం చేసినవాడు నరకగామి కాడు. వరణా నది రమ్య తీరంలో, దాని ఉత్తరాన వరణేశుడు విరాజిల్లుతున్నాడు।

Verse 61

तत्र पाशुपतः सिद्धस्त्वक्षपादो महामुने । अनेनैव शरीरेण शाश्वतीं सिद्धिमागतः

అక్కడే, ఓ మహామునీ, పాశుపత సిద్ధుడు అక్షపాదుడు ఈ శరీరంతోనే శాశ్వత సిద్ధిని పొందాడు।

Verse 62

तत्पश्चिमे च शैलेशः परनिर्वाणकामदः । कोटीश्वरं तु तद्याम्यां लिंगं शाश्वतसिद्धिदम्

దాని పడమట వైపు శైలేశుడు ఉన్నాడు; ఆయన పరమ నిర్వాణాభిలాషను ప్రసాదించువాడు. దాని దక్షిణాన కోటీశ్వర లింగం ఉంది; అది శాశ్వత సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 63

कोटितीर्थे ह्रदे स्नात्वा कोटीशं परिपूज्य च । गवां कोटिप्रदानस्य फलमाप्नोति मानवः

కోటితీర్థ హ్రదంలో స్నానం చేసి, కోటీశుని విధివిధానంగా పూజించిన మనిషి, కోటి గోవులను దానం చేసిన ఫలంతో సమానమైన పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 64

महाश्मशानस्तंभोस्ति कोटीशाद्वह्निदिक्स्थितः । तस्मिन्स्तंभे महारुद्रस्तिष्ठते चोमया सह

కోటీశుని నుండి అగ్నిదిక్కున (తూర్పున) మహాశ్మశాన స్తంభం ఉంది. ఆ స్తంభంపై ఉమాతో కూడిన మహారుద్రుడు నివసిస్తాడు.

Verse 65

तं स्तंभं समलंकृत्य नरस्तत्पदमाप्नुयात् । तत्रैव तीर्थं परमं कपालेश समीपतः

ఆ స్తంభాన్ని శ్రద్ధతో అలంకరించినవాడు ఆ పరమ పదాన్ని పొందుతాడు. అక్కడే కపాలేశుని సమీపంలో పరమ తీర్థం ఉంది.

Verse 66

कपालमोचनं नाम तत्र स्नातोऽश्वमेधभाक् । ऋणमोचनतीर्थं तु तदुदग्दिशि शोभनम्

ఆ స్థలం ‘కపాలమోచనం’ అని ప్రసిద్ధి; అక్కడ స్నానం చేసినవాడు అశ్వమేధ యాగఫలాన్ని పొందుతాడు. దాని ఉత్తరాన శోభనమైన ‘ఋణమోచన తీర్థం’ ఉంది, అది ఋణవిముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 67

तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा मुक्तो भवति चर्णतः । तत्रैवांगारकं तीर्थं कुंडं चांगारनिर्मलम्

ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసిన మనిషి తన సంచిత కర్మబంధం నుండి విముక్తుడవుతాడు. అక్కడే ప్రసిద్ధమైన అంగారక తీర్థం, అలాగే ‘అంగార-నిర్మల’ అనే పరమ పవిత్ర కుండం ఉంది.

Verse 68

स्नात्वांगारक तीर्थे तु भवेद्भूयो न गर्भभाक् । अंगारवारयुक्तायां चतुर्थ्यां स्नाति यो नरः । व्याधिभिर्नाभि भूयेत न च दुःखी कदाचन

అంగారక తీర్థంలో స్నానం చేస్తే మళ్లీ గర్భభాగం (పునర్జన్మ) కలగదు. మంగళవారంతో కూడిన చతుర్థి రోజున అక్కడ స్నానం చేసే వాడు వ్యాధులకు లోనుకాడు, ఎప్పుడూ దుఃఖపడడు.

Verse 69

विश्वकर्मेश्वरं लिंगं ज्ञानदं च तदुत्तरे । महामुंडेश्वरं लिंगं तस्य दक्षिणतः शुभम्

దాని ఉత్తరాన ‘విశ్వకర్మేశ్వర’ అనే లింగం ఉంది; అది జ్ఞానప్రదం. దాని దక్షిణాన శుభమైన ‘మహాముండేశ్వర’ అనే లింగం విరాజిల్లుతుంది.

Verse 70

कूपः शुभोद नामापि स्नातव्यं तत्र निश्चितम् । तत्र मुंडमयी माला मया क्षिप्तातिशोभना

అక్కడ ‘శుభోదా’ అనే బావి కూడా ఉంది; అందులో స్నానం చేయడం నిశ్చయంగా విధేయం. అక్కడే నేను కపాలాలతో చేసిన అత్యంత శోభనమైన మాలిని అర్పించాను.

Verse 71

महामुंडा ततो देवी समुत्पन्नाघहारिणी । खट्वांगं च धृतं तत्र खट्वांगेशस्ततोभवत्

అప్పుడు పాపహారిణి ‘మహాముండా’ దేవి అక్కడ అవతరించింది. అక్కడే ఖట్వాంగం ధరించబడింది; అందువల్ల ప్రభువు ‘ఖట్వాంగేశ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.

Verse 72

निष्पापो जायते मर्त्यः खट्वांगेश विलोकनात् । भुवनेशस्ततो याम्यां कुंडं च भुवनेश्वरम्

ఖట్వాంగేశుని కేవలం దర్శించుటమాత్రమున మానవుడు పాపరహితుడగును. దక్షిణదిశలో భువనేశుడు, అలాగే భువనేశ్వరమనే కుండము కలదు.

Verse 73

तत्र कुंडे नरः स्नातो भुवने शोभवेन्नरः । तद्याम्यां विमलेशश्च कुंडं च विमलोदकम्

ఆ కుండములో స్నానము చేసినవాడు లోకాలలో కాంతిమంతుడై గౌరవింపబడును. దాని దక్షిణమున విమలేశుడు మరియు ‘విమలోదక’ అనే కుండము కలదు.

Verse 74

तत्र स्नात्वा विलोक्येशं विमलो जायते नरः । तत्र पाशुपतः सिद्धस्त्र्यंबको नाम नामतः

అక్కడ స్నానము చేసి, ప్రభువును దర్శించగా మనిషి విమలుడగును. అక్కడే ‘త్ర్యంబక’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన ఒక పాశుపత సిద్ధుడు ఉన్నాడు.

Verse 75

तदग्रे च कणादेशस्तत्र पुण्योदकः प्रहिः । स्नात्वा काणादकूपे यः कणादेशं समर्चयेत्

దాని ముందర కణాదేశుడు ఉన్నాడు; అక్కడ పుణ్యజలముగల ఒక బావి ఉంది. ఎవడు కాణాద బావిలో స్నానము చేసి కణాదేశుని సమ్యక్గా ఆరాధించునో…

Verse 76

विधिपूर्वं तदभ्यर्च्य प्राप्नुयाच्छिवमंदिरम् । शुभेश्वरश्च तद्याम्यां महाशुभफलप्रदः

విధిపూర్వకంగా ఆయనను ఆరాధించినవాడు శివమందిరమును (శివధామమును) పొందును. దాని దక్షిణమున శుభేశ్వరుడు ఉన్నాడు; అతడు మహాశుభఫలప్రదుడు.

Verse 77

तत्र सिद्धः पाशुपतः कपिलर्षिर्महातपाः । तत्रास्ति हि गुहा रम्या कपिलेश्वर संनिधौ

అక్కడ పాశుపతమార్గంలో సిద్ధుడైన మహాతపస్వి కపిల ఋషి నివసిస్తాడు. కపిలేశ్వర సన్నిధిలో ఒక రమ్యమైన గుహ కూడా ఉంది.

Verse 78

तां गुहां प्रविशेद्यो वै न स गर्भे विशेत्क्वचित् । तत्र यज्ञोदकूपोस्ति वाजिमेधफलप्रदः

ఆ గుహలో ఎవడు ప్రవేశిస్తాడో, అతడు ఇక ఎక్కడా మళ్లీ గర్భంలో ప్రవేశించడు. అక్కడ ‘యజ్ఞోద’ అనే బావి ఉంది; అది అశ్వమేధ యజ్ఞఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 79

ओंकार एष एवासावादिवर्णमयात्मकः । मत्स्योदर्युत्तरे कूले नादेशस्त्वहमेव च

ఇదే ఓంకారం; ఇది ఆద్య అక్షరమయ స్వరూపం. మత్స్యోదరీ ఉత్తర తీరంలో నేనే ‘నాదేశ’ను.

Verse 80

नादेशः परमं ब्रह्म नादेशः परमा गतिः । नादेशः परमं स्थानं दुःखसंसारमोचनम्

నాదేశుడే పరబ్రహ్మ; నాదేశుడే పరమగతి. నాదేశుడే పరమస్థానం; దుఃఖసంసారమునకు విమోచనం.

Verse 81

कदाचित्तस्य देवस्य दर्शने याति जाह्नवी । मत्स्योदरी सा कथिता स्नानं पुण्यैरवाप्यते

కొన్నిసార్లు ఆ దేవుని దర్శనార్థం జాహ్నవి (గంగా) అక్కడికి వెళ్తుంది. ఆమెనే ‘మత్స్యోదరీ’ అని చెప్పబడింది; అక్కడ స్నానం చేస్తే మహాపుణ్యం లభిస్తుంది.

Verse 82

मत्स्योदरी यदा गंगा पश्चिमे कपिलेश्वरम् । समायाति महादेवि तदा योगः सुदुर्लभः

హే మహాదేవీ! మత్స్యోదరీ వద్ద గంగా పశ్చిమదిశలో కపిలేశ్వరానికి వచ్చినప్పుడు, అతి దుర్లభమైన యోగసంయోగం కలుగుతుంది।

Verse 83

उद्दालकेश्वरं लिंगमुदीच्यां कपिलेश्वरात् । तद्दर्शनेन संसिद्धिः परा सर्वैरवाप्यते

కపిలేశ్వరానికి ఉత్తరంగా ‘ఉద్దాలకేశ్వర’ అనే లింగం ఉంది; దాని దర్శనంతో అందరికీ పరమసిద్ధి లభిస్తుంది।

Verse 84

तदुत्तरे बाष्कुलीशं लिंगं सर्वार्थसिद्धिदम् । बाष्कुलीशाद्दक्षिणतो लिंगं वै कौस्तुभेश्वरम्

దాని ఉత్తరంగా ‘బాష్కులీశ’ అనే లింగం ఉంది, అది సమస్తార్థసిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది; బాష్కులీశకు దక్షిణంగా ‘కౌస్తుభేశ్వర’ లింగం ఉంది।

Verse 85

तस्यार्चनेन रत्नौघैर्न वियुज्येत कर्हिचित् । शंकुकर्णेश्वरं लिंगं कौस्तुभेश्वरदक्षिणे

దాని అర్చనచేత మనిషి ఎప్పుడూ రత్నసమూహాల నుండి విడిపోడు; కౌస్తుభేశ్వరానికి దక్షిణంగా ‘శంకుకర్ణేశ్వర’ లింగం ఉంది।

Verse 86

संसेव्य परमं ज्ञानं लभेदद्यापि साधकः । अघोरेशो गुहाद्वारि कूपस्तस्योत्तरे शुभः

దానిని భక్తితో ఆశ్రయిస్తే సాధకుడు నేటికీ పరమజ్ఞానాన్ని పొందుతాడు; గుహ ద్వారంలో ‘అఘోరేశ’ లింగం ఉంది, దాని ఉత్తరంగా శుభకూపం ఉంది।

Verse 87

अघोरोद इति ख्यातो वाजिमेधफलप्रदः । गर्गेशो दमनेशश्च तत्र लिंगद्वयं शुभम्

ఇది ‘అఘోరోద’ అని ప్రసిద్ధి, అశ్వమేధ యాగఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. అక్కడ గర్గేశుడు, దమనేశుడు అనే రెండు శుభ లింగాలు ఉన్నాయి.

Verse 88

अनेनैवेह देहेन यत्र तौ सिद्धिमापतुः । तल्लिंगयोः समर्चातः सिद्धिर्भवति वांछिता

ఈ దేహంతోనే, ఆ ఇద్దరూ సిద్ధిని పొందిన ఆ స్థలంలో—ఆ లింగాలను విధివిధానంగా ఆరాధిస్తే కోరిన సిద్ధి తప్పక కలుగుతుంది.

Verse 89

तद्दक्षिणे महाकुंडं रुद्रावास इति स्मृतम् । तत्र रुद्रेशमभ्यर्च्य कोटिरुद्रफलं लभेत्

దాని దక్షిణాన ‘రుద్రావాస’ అని ప్రసిద్ధమైన మహాకుండం ఉంది. అక్కడ రుద్రేశుని ఆరాధిస్తే కోటిరుద్ర కర్మఫలం లభిస్తుంది.

Verse 90

चतुर्दशी यदापर्णे रुद्रनक्षत्र संयुता । तदा पुण्यतमः कालस्तस्मिन्कुंडे महाफलः

చతుర్దశి ‘పర్ణ’ దినాన పడుతూ రుద్ర నక్షత్రంతో యుక్తమైతే, ఆ కాలం అత్యంత పుణ్యకరం; ఆ కుండంలో మహాఫలదాయకం.

Verse 91

रुद्रकुंडे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा रुद्रेश्वरं विभुम् । यत्रतत्र मृतो वापि रुद्रलोकमवाप्नुयात्

రుద్రకుండంలో స్నానం చేసి, విభువైన రుద్రేశ్వరుని దర్శించిన మనిషి—ఎక్కడ మరణించినా రుద్రలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 92

रुद्रस्य नैरृते भागे लिंगं तत्र महालयम् । तदग्रे पितृकूपोस्ति पितॄणामालयः परः

రుద్రుని ప్రాంగణంలోని నైరృత దిశలో ‘మహాలయ’ అనే లింగం ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. దాని ముందర పితృకూపం ఉంది; అది పితృదేవతల పరమ ఆలయం.

Verse 93

तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा पिंडान्कूपे परिक्षिपेत् । एकविंशकुलोपेतः श्राद्धकृद्रुद्रलोकभाक्

అక్కడ శ్రాద్ధం చేసి, పిండాలను ఆ కూపంలో సమర్పించాలి. అలా శ్రాద్ధం చేసినవాడు తన వంశంలోని ఇరవై ఒక తరాలుతో కూడి రుద్రలోక భాగ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 94

तत्र वैतरणी नाम दीर्घिका पश्चिमानना । तस्यां स्नातो नरो देवि नरकं नैव गच्छति

అక్కడ ‘వైతరణీ’ అనే పశ్చిమాభిముఖ దీర్ఘిక ఉంది. ఓ దేవీ, అందులో స్నానం చేసినవాడు నరకానికి ఎప్పటికీ వెళ్లడు.

Verse 95

बृहस्पतीश्वरं लिंगं रुद्रकुंडाच्च पश्चिमे । गुरुपुष्यसमायोगे दृष्ट्वा दिव्यां लभेद्गिरम्

రుద్రకుండానికి పశ్చిమాన బృహస్పతీశ్వర లింగం ఉంది. గురు–పుష్య సంయోగ సమయంలో దాని దర్శనంతో దివ్య వాక్కు లభిస్తుంది.

Verse 96

रुद्रावासाद्दक्षिणतः कामेशं लिंगमुत्तमम् । तद्दक्षिणे महाकुंडं स्नानाच्चिंतित कामदम्

రుద్రావాసానికి దక్షిణంగా ‘కామేశ’ అనే ఉత్తమ లింగం ఉంది. దాని దక్షిణంలో మహాకుండం ఉంది; అక్కడ స్నానం చేస్తే కోరుకున్న కోరికలు సిద్ధిస్తాయి.

Verse 97

चैत्रशुक्ल त्रयोदश्यां तत्र यात्रा च कामदा । नलकूबर लिंगं च प्राच्यां कामेश्वराच्छुभम्

చైత్ర శుక్ల త్రయోదశినాడు అక్కడి యాత్ర కోరిన కోరికలను ప్రసాదిస్తుంది. శుభమైన కామేశ్వరుని తూర్పున నలకూబరనామక పవిత్ర, ప్రకాశవంతమైన లింగం ఉంది.

Verse 98

तदुत्तरे पांडवानां पंचलिंगानि सन्मुदे । संवर्तेशस्तदग्रे च श्वेतेशस्तस्य पश्चिमे

దాని ఉత్తరాన అత్యంత శుభస్థలంలో పాండవుల ఐదు లింగాలు ఉన్నాయి. ముందుభాగంలో సంవర్తేశుడు, దాని పడమరన శ్వేతేశుడు ఉన్నాడు.

Verse 99

अज्ञानध्वांतपटलीं हरतस्तौ समर्चितौ । तद्दक्षिणेध्वकेशश्च दृष्टो मोहविनाशनः

ఆ రెండు విధిగా పూజింపబడుతాయి; అవి అజ్ఞానపు ఘనాంధకారాన్ని తొలగిస్తాయి. దాని దక్షిణాన ధ్వకేశుడు ఉన్నాడు; అతని దర్శనమాత్రమే మోహాన్ని నశింపజేస్తుంది.

Verse 100

तत्र सिद्धीश्वरं लिंगं महासिद्धिसमर्पकम् । तत्रैव मंडलेशश्च मंडलेशपदप्रदः

అక్కడ సిద్ధీశ్వరనామక లింగం ఉంది; అది మహాసిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది. అక్కడే మండలేశుడు కూడా ఉన్నాడు; ‘మండలేశ’ పదవిని ప్రసాదించేవాడు.

Verse 110

चामरासक्तहस्ताभिर्दिव्यस्त्रीभिश्च वीज्यते । यदा मत्स्योदरीं यांति स्वर्गलोकाद्दिवौकसः । तदा तेनैव मार्गेण यांति स्त्रीभिर्वृताः सुखम्

చామరాలు పట్టుకున్న దివ్యస్త్రీలు ఆయనకు వీచి సేవ చేస్తారు. స్వర్గలోక నివాసులు స్వర్గం నుండి మత్స్యోదరీకి వెళ్లినప్పుడు, అదే మార్గంలో వారు స్త్రీలతో చుట్టుముట్టబడి సుఖంగా గమనం చేస్తారు.

Verse 120

आग्नेयं नाम कुंडं च तत्पूर्वेग्निसलोकदम् । आग्नेयेश्वरतः प्राच्यां कुंडं तद्दक्षिणे शुभम्

ఇక్కడ ‘ఆగ్నేయ’ అనే కుండం ఉంది; దాని తూర్పున అగ్నిలోకాన్ని ప్రసాదించే మరో కుండం ఉంది. ఆగ్నేయేశ్వరుని తూర్పున ఒక కుండం, దాని దక్షిణాన శుభప్రదమైన కుండం ఉంది.

Verse 130

अपराधसहस्रं तु नश्येत्तस्य समर्चनात्

ఆ దేవతను విధివిధానంగా సమ్యక్ ఆరాధిస్తే నిశ్చయంగా వెయ్యి అపరాధాలు నశిస్తాయి.

Verse 140

तदुत्तरे हलीशेशः सर्वव्याधिनिपूदनः । शिवेश्वरः शिवकरस्तुंगनाम्नश्च दक्षिणे

దాని ఉత్తరాన హలీశేశుడు ఉన్నాడు; ఆయన సమస్త వ్యాధులను నశింపజేసేవాడు. దక్షిణాన శివేశ్వరుడు ఉన్నాడు—శుభప్రదుడు—‘స్తుంగ’ అనే పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధుడు.

Verse 150

तत्र जागरणं कृत्वाऽशोकाष्टम्यां मधौ नरः । न जातु शोकं लभते सदानंदमयो भवेत्

మధు మాసం (చైత్రం) లో అశోకాష్టమి నాడు అక్కడ జాగరణం చేసినవాడు ఇక ఎప్పటికీ శోకాన్ని పొందడు; సదా ఆనందమయుడవుతాడు.

Verse 160

तदुत्तरे मतंगेशो गानविद्याप्रबोधकः । मतंगेशस्य वायव्ये नानालिंगानि सर्वतः

దాని ఉత్తరాన మతంగేశుడు ఉన్నాడు; ఆయన గానవిద్యను ప్రబోధింపజేసేవాడు. మతంగేశుని వాయవ్య (వాయువ్య/ఉత్తర-పడమర) దిశలో అన్ని వైపులా అనేక లింగాలు ఉన్నాయి.

Verse 170

ग्रहणानंतरे स्नानं दंडखातेति पुण्यदम् । जैगीषव्य गुहा तत्र तत्र लिंगं तदाह्वयम्

గ్రహణానంతరం వెంటనే అక్కడ స్నానం చేయుట మహాపుణ్యప్రదం; ఆ పవిత్రస్థలం ‘దండఖాత’ అని ప్రసిద్ధి. అక్కడే జైగీషవ్య గుహ ఉంది; అక్కడ ప్రతిష్ఠితమైన లింగం కూడా ఆ పేరుతోనే ఖ్యాతి పొందింది.

Verse 180

तदीशानेवधूतेशो योगज्ञानप्रवर्तकः । तीर्थं चैवावधूतेशं सर्वकल्मषनाशकृत्

దాని ఈశాన (ఉత్తర-తూర్పు) దిశలో అవధూతేశుడు విరాజిల్లుచున్నాడు; ఆయన యోగజ్ఞానాన్ని ప్రవర్తింపజేస్తాడు. అక్కడే అవధూతేశ తీర్థం కూడా ఉంది; అది సమస్త కల్మషాలను నశింపజేస్తుంది.

Verse 190

तदुत्तरे चर्चिकाया देव्याः संदर्शनं शुभम् । रेवतेश्वर लिंगं च चर्चिकाग्रेण शांतिकृत्

దాని ఉత్తరాన దేవి చర్చికా యొక్క శుభదర్శనం లభిస్తుంది. అక్కడే రేవతేశ్వర లింగం కూడా ఉంది; చర్చికా సన్నిధిలో దానికి సమీపించుట వలన శాంతి, ప్రసాదం కలుగుతాయి.

Verse 200

चित्रगुप्तेश्वरं लिंगं तदुदीच्यामघापहम् । चित्रगुप्तेश्वरात्पश्चाद्यो दृढेशो महाफलः

దాని ఉత్తరాన చిత్రగుప్తేశ్వర లింగం ఉంది; అది పాపాలను హరించేది. చిత్రగుప్తేశ్వరానికి ఆపై దృఢేశుడు ఉన్నాడు; అతడు మహాఫలాన్ని ప్రసాదించేవాడు.

Verse 210

तदग्रे तारकेशश्च तदग्रे स्वर्णभारदः । तदुत्तरे मरुत्तेशः शक्रेशश्च तदग्रतः

ముందుగా తారకేశుడు ఉన్నాడు; మరింత ముందుగా స్వర్ణభారదుడు ఉన్నాడు. దాని ఉత్తరాన మరుత్తేశుడు ఉన్నాడు; దాని ముందర శక్రేశుడు కూడా విరాజిల్లుచున్నాడు.

Verse 220

देवस्य दक्षिणे भागे तत्र वापी शुभोदका । तदंबुप्राशनं नृणामपुनर्भवहेतवे

దేవుని దక్షిణ భాగంలో శుభజలములతో కూడిన ఒక వాపి (బావి) ఉంది. ఆ నీటిని పానము చేయుట మనుష్యులకు పునర్జన్మనుండి విముక్తికి హేతువగును.

Verse 230

अलर्केशः समभ्यर्च्यः शुक्रेशात्पूर्वदिक्स्थितः । मदालसेश्वरस्तत्र तत्पूर्वे सर्वविघ्नहृत्

శుక్రేశునికి తూర్పు దిశలో ఉన్న అలర్కేశుని విధివిధానంగా ఆరాధించవలెను. అక్కడే మదాలసేశ్వరుడు ఉన్నాడు; అతని తూర్పున (స్థితుడు) సమస్త విఘ్నాలను హరించువాడు.

Verse 240

विशालाक्षीश्वरं लिंगं तत्रैव क्षेत्रवस्तिदम् । जरासंधेश्वरं लिंगं तद्याम्यां ज्वरनाशनम्

అక్కడే విశాలాక్షీశ్వర లింగము ఉంది; అది క్షేత్రములో (కాశీలో) నివాసమును స్థిరత్వమును ప్రసాదిస్తుంది. దక్షిణ దిశలో జరాసంధేశ్వర లింగము ఉంది; అది జ్వరాన్ని నశింపజేస్తుంది.

Verse 250

तद्दक्षिणे च केदारो रुद्रानुचरताप्रदः । चंद्रसूर्यान्वयैर्भूपैः केदाराद्दक्षिणापथे

దాని దక్షిణాన కేదారము ఉంది; అది రుద్రుని అనుచరత్వ స్థితిని ప్రసాదిస్తుంది. కేదారము నుండి దక్షిణ మార్గంలో చంద్ర-సూర్య వంశ రాజులతో సంబంధించిన తీర్థస్థలాలు ఉన్నాయి.

Verse 260

यात्रया सर्व लिंगानां यत्फलं तदवाप्यते । तपसश्चापि योगस्य सिद्धिदा साऽवनीपरा

ఈ యాత్రచేత సమస్త లింగముల దర్శన-పూజల ఫలము ఏదో అదే లభిస్తుంది. భూమిపై ఈ పరమ యాత్ర తపస్సు మరియు యోగములో సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 270

स्वर्गापवर्गयोर्दात्री दृष्टा देहांतसेविता । मम प्रियतमा देवि त्वमेव तपसो बलात्

హే దేవీ! నీవు స్వర్గమునకును అపవర్గము (మోక్షము)కును దాత్రివి; దేహాంతము వరకు నిన్నే దర్శించి సేవించవలెను. తపోబలముచే నీవే నా పరమప్రియా.

Verse 280

सर्वलिंगमयाध्यायं योऽमुं नित्यं जपेत्सुधीः । न तं यमो न तं दूता नैनमंहोपि बाधते

సర్వలింగమయమైన ఈ అధ్యాయాన్ని జ్ఞాని నిత్యం జపిస్తే, యముడూ అతనిని పట్టడు, యమదూతలూ కాదు; పాపమూ అతనిని బాధించదు.

Verse 290

महापापानि पापानि ज्ञाताज्ञातानि भूरिशः । उपपापानि पापानि मनोवाक्कायजान्यपि

మహాపాపములు, సాధారణ పాపములు—తెలిసి తెలియక అనేక విధములుగా—ఉపపాపములు, అలాగే మనస్సు-వాక్కు-కాయముల నుండి పుట్టిన పాపములూ (అన్నీ ఇందులో చేరుతాయి).

Verse 297

स्कंद उवाच । इति नंदिवचः श्रुत्वा देवो देवी समायुतः । दिव्यं रथं समारुह्य निर्जगाम त्रिविष्टपात्

స్కందుడు పలికెను—నందీ వచనములు విని, దేవుడు దేవితో కూడి దివ్య రథమును అధిరోహించి త్రివిష్టపము (స్వర్గము) నుండి బయలుదేరెను.