Adhyaya 35

Verse 1

स्कंद उवाच । जगज्जनन्याः पार्वत्याः पुरोगस्ते पुरारिणा । यथाख्यायि कथा पुण्या तथा ते कथयाम्यहम्

స్కందుడు పలికెను—జగన్మాత పార్వతీ సమక్షంలో, త్రిపురారియైన శివుడు పూర్వం అగస్త్యునికి చెప్పిన పుణ్యకథను, అదే విధంగా నేను నీకు వివరిస్తాను।

Verse 2

पुरा महीमिमां सर्वां ससमुद्राद्रिकाननाम् । ससरित्कां सार्णवां च सग्रामपुरपत्तनाम्

పూర్వకాలంలో ఒక మహర్షి ఈ సమస్త భూమిని సంచరించాడు—సముద్రాలు, పర్వతాలు, అరణ్యాలతో కూడి; నదులు, జలరాశులతో కూడి; గ్రామాలు, నగరాలు, పట్టణాలతో కూడి।

Verse 3

परिभ्रम्य महातेजा महामर्षो महातपाः । दुर्वासाः संपरिप्राप्तः शंभोरानंदकाननम्

ఇలా పరिभ్రమించి మహాతేజస్సు గల మహర్షి, మహాతపస్వి దుర్వాసుడు శంభువు యొక్క ఆనందకాననం—కాశీ—కు చేరుకున్నాడు।

Verse 5

विलोक्याक्रीडमखिलं बहुप्रासादमंडितम् । बहुकुंडतडागं च शंभोस्तोषमुपागमत् । पदेपदे मुनीनां च जितकाल महाभियाम् । दृष्टोटजानि रम्याणि दुर्वासा विस्मितोभवत्

అఖిలమైన క్రీడావనాన్ని దర్శించి—అది అనేక ప్రాసాదాలతో అలంకృతమై, అనేక కుండాలు తడాగాలతో నిండియుండగా—దుర్వాసునికి శంభువుపై పరమ సంతోషం కలిగింది। అడుగడుగునా కాలాన్ని జయించిన మహాభాగ మునుల రమ్య ఆశ్రమాలను చూసి అతడు ఆశ్చర్యచకితుడయ్యాడు।

Verse 6

सर्वर्तुकुसुमान्वृक्षान्सुच्छायस्निग्धपल्लवान् । सफलान्सुलताश्लिष्टान्दृष्ट्वा प्रीतिमगान्मुनिः

సర్వ ఋతువులలో పుష్పించే వృక్షాలను—మంచి నీడతో, నిగనిగలాడే కోమల పల్లవాలతో, ఫలభారంతో వంగి, సుందర లతల ఆలింగనంతో—చూసి ముని పరమ ప్రీతిని పొందాడు।

Verse 7

दुर्वासाश्चातिहृष्टोभू्द्दृष्ट्वा पाशुपतोत्तमान् । भूतिभूषितसर्वांगाञ्जटाजटितमौलिकान्

సర్వాంగమున భస్మవిభూషణతో అలంకృతులై, జటాజూటంతో మౌళి ముడిపడిన పాశుపతశ్రేష్ఠులను చూసి దుర్వాసుడు అత్యంత హర్షించాడు।

Verse 8

कौपीनमात्र वसनान्स्मरारि ध्यान तत्परान् । कक्षीकृतमहालाबून्हुडुत्कारजितांबुदान्

అతడు కాశీలో కౌపీనమాత్రం ధరించి, స్మరారి శివధ్యానంలో పూర్తిగా లీనమైన తపస్వులను చూచెను; వారు పక్కకు వేలాడే మహాలాబూలను (తుమ్ములను) ధరించి, వారి సరళ హుంకారాలు మేఘగర్జనకన్నా మిన్నగా అనిపించెను।

Verse 9

करंडदंडपानीय पात्रमात्रपरिग्रहान् । क्वचित्त्रिदंडिनो दृष्ट्वा निःसंगा निष्परिग्रहान्

కొన్ని చోట్ల అతడు త్రిదండీ మునులను చూచెను—ఆసక్తిరహితులు, పరిగ్రహరహితులు; వారి వద్ద కేవలం కరండం (బుట్ట), దండం, జలపాత్రమే ఉండెను.

Verse 10

कालादपि निरातंकान्विश्वेशशरणं गतान् । क्वचिद्वेदरहस्यज्ञानाबाल्यब्रह्मचारिणः

అతడు కొందరిని చూచెను—కాలానికీ భయపడని వారు, విశ్వేశ్వరుని శరణు పొందిన వారు; మరికొందరిని—వేదరహస్యార్థజ్ఞానులు, బాల్యంనుండి బ్రహ్మచర్యవ్రతధారులు అని చూచెను.

Verse 11

विलोक्य काश्यां दुर्वासा ब्राह्मणान्मुमुदेतराम्

కాశీలో బ్రాహ్మణులను చూచి దుర్వాసుడు అత్యంత ఆనందించెను।

Verse 12

पशुष्वपि च या तुष्टिर्मृगेष्वपि च या द्युतिः । तिर्यक्ष्वपि च या हृष्टिः काश्यां नान्यत्र सा स्फुटम्

పశువులలోనూ కనిపించే తృప్తి, మృగాలలోనూ మెరసే కాంతి, తిర్యక్‌జీవులలోనూ వ్యక్తమయ్యే హర్షం—ఇవి స్పష్టంగా కాశీలోనే ఉన్నాయి, ఇతరత్ర ఎక్కడా లేవు.

Verse 13

इदं सुश्रेयसो व्युष्टिः क्वामरेषु त्रिविष्टपे । यत्रत्येष्वपि तिर्यक्षु परमानंदवर्धिनी

ఇది పరమశ్రేయస్సు యొక్క ఉదయప్రభాతమే; త్రివిష్టపంలోని దేవులలో ఇలాంటి దాన్ని ఎక్కడ పొందగలం? ఎందుకంటే ఇక్కడ ఈ ధామంలో నివసించే తిర్యగ్జాతి ప్రాణులలో కూడా పరమానందం వృద్ధి చెందుతుంది।

Verse 14

वरमेतेपि पशव आनंदवनचारिणः । सदानंदाः पुनर्देवाननंदनवनाश्रिताः

ఆనందవనంలో (కాశీ) సంచరించే ఈ పశువులే మేలైనవారు, ఎందుకంటే వారు సదా ఆనందమయులు; నందనవనంలో నివసించే దేవులు కూడా మళ్లీ కేవలం ‘ఆనందితులు’ మాత్రమే—వారి సుఖం ఆ పరమస్థాయిలో కాదు।

Verse 15

वरं काशीपुरीवासी म्लेच्छोपि हि शुभायतिः । नान्यत्रत्यो दीक्षितोपि स हि मुक्तेरभाजनम्

కాశీపురిలో నివసించే మ్లేచ్ఛుడైనా శ్రేష్ఠుడే, ఎందుకంటే అతడు శుభత్వాన్ని పొందుతాడు; కానీ ఇతరత్రా దీక్ష పొందినవాడైనా (తులనలో) ముక్తికి యథార్థ పాత్రుడు కాడు।

Verse 16

वैश्वेश्वरी पुरी चैषा यथा मे चित्तहारिणी । सर्वापि न तथा क्षोणी न स्वर्गो नैव नागभूः

ఈ వైశ్వేశ్వరీ పురి (కాశీ) నా చిత్తాన్ని ఎంతగా ఆకర్షిస్తుందో, అంతగా సమస్త భూమి కాదు, స్వర్గం కాదు, నాగలోకం కూడా కాదు।

Verse 17

स्थैर्यं बबंध न क्वापि भ्रमतो मे मनोगतिः । सर्वस्मिन्नपि भूभागे यथा स्थैर्यमगादिह

తిరుగుతూ ఉన్నప్పుడు నా మనోగతి ఎక్కడా స్థిరత్వాన్ని పొందలేదు; కానీ ఇక్కడ (కాశీలో) అది భూమి యొక్క ఏ ప్రాంతంలోనూ లభించని స్థైర్యాన్ని పొందింది।

Verse 18

रम्या पुरी भवेदेषा ब्रह्मांडादखिलादपि । परिष्टुत्येति दुर्वासाश्चेतोवृत्तिमवाप ह

ఈ పురి సమస్త బ్రహ్మాండముకన్నా కూడా అత్యంత రమ్యమైనది—అని స్తుతించి ముని దుర్వాసుడు మనోవృత్తిలో నూతన పరివర్తనాన్ని పొందెను।

Verse 19

तप्यमानोपि हि तपः सुचिरं स महातपाः । यदा नाप फलं किंचिच्चुकोप च तदा भृशम्

చాలాకాలం తపస్సు చేసిన ఆ మహాతపస్వికి ఏ ఫలమూ లభించనప్పుడు అతడు తీవ్రంగా కోపించెను।

Verse 20

धिक्च मां तापसं दुष्टं धिक्च मे दुश्चरं तपः । धिक्च क्षेत्रमिदं शंभोः सर्वेषां च प्रतारकम्

ధిక్కారం నాకు, దుష్ట తాపసునకు! ధిక్కారం నా ఈ దురాచర తపస్సుకు! ధిక్కారం శంభువు యొక్క ఈ క్షేత్రానికి, ఇది যেন అందరినీ మోసగించునట్లు ఉంది!

Verse 21

यथा न मुक्तिरत्र स्यात्कस्यापि करवै तथा । इति शप्तुं यदोद्युक्तः संजहास तदा शिवः

‘ఇక్కడ ఎవరికీ మోక్షం కలగకూడదు’—అని శపించబోయే వేళ శివుడు గట్టిగా నవ్వెను।

Verse 22

तत्र लिंगमभूदेकं ख्यातं प्रहसितेश्वरम् । तल्लिंगदर्शनात्पुंसामानंदः स्यात्पदेपदे

అక్కడ ‘ప్రహసితేశ్వర’మని ప్రసిద్ధమైన ఒక లింగం ప్రాదుర్భవించెను. ఆ లింగ దర్శనమాత్రముతోనే జనులకు అడుగడుగున ఆనందం కలుగును।

Verse 23

उवाच विस्मयाविष्टो मनस्येव महेशिता । ईदृशेभ्यस्तपस्विभ्यो नमोस्त्विति पुनःपुनः

అతడు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయి, మనసులో మహేశ్వరుని ఐశ్వర్యాన్ని తలచుకుంటూ పలికెను—“ఇలాంటి తపస్వులకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.”

Verse 24

यत्रैव हि तपस्यंति यत्रैव विहिताश्रमाः । लब्धप्रतिष्ठा यत्रैव तत्रैवामर्षिणो द्विजाः

వారు ఎక్కడ తపస్సు చేస్తారో, ఎక్కడ వారి ఆశ్రమాలు స్థాపితమవుతాయో, ఎక్కడ వారికి ప్రతిష్ఠ లభిస్తుందో—అక్కడే ఆ ద్విజ బ్రాహ్మణులు త్వరగా ఆగ్రహించే (స్పర్శసున్నిత) వారైపోతారు.

Verse 25

मनाक्चिंतितमात्रं तु चेल्लभंते न तापसाः । क्रुधा तदैव जीयंते हारिण्या तपसां श्रियः

తపస్వులు స్వల్పంగా మనసులో తలచినదానికైనా పొందకపోతే, కోపం వల్ల తపస్సు జనితమైన వారి శ్రీ తక్షణమే క్షీణించి హరించబడుతుంది.

Verse 26

तथापि तापसा मान्याः स्वश्रेयोवृद्धिकांक्षिभिः । अक्रोधनाः क्रोधना वा का चिंता हि तपस्विनाम्

అయినప్పటికీ, తమ శ్రేయస్సు వృద్ధిని కోరేవారు తపస్వులను గౌరవించాలి. వారు కోపరహితులైనా కోపప్రవణులైనా—తపస్వుల విషయంలో సాధకునికి ఏమి చింత?

Verse 27

इति यावन्महेशानो मनस्येव विचिंतयेत् । तावत्तत्क्रोधजो वह्निर्व्यानशे व्योममंडलम्

మహేశ్వరుడు మనసులో ఇలా విచారిస్తున్నంతసేపులోనే, ఆ కోపజనిత అగ్ని వ్యాపించి సమస్త వ్యోమమండలాన్ని ఆవరించింది.

Verse 28

तत्कोधानलधूमोघैर्व्यापितं यन्नभोंगणम् । तद्दधाति नभोद्यापि नीलिमानं महत्तरम्

ఆ క్రోధాగ్ని నుండి లేచిన ధూమఘనమేఘాలతో వ్యాపించిన ఆకాశమండలం, ఇప్పటికీ మరింత విస్తారమైన, మరింత గాఢమైన నీలిమను ధరించుచున్నది।

Verse 29

ततो गणाः परिक्षुब्धाः प्रलयार्णव नीरवत् । आः किमेतत्किमेतद्वै भाषमाणाः परस्परम्

అప్పుడు గణులు ప్రళయకాల సముద్రజలంలా తీవ్రంగా కలతచెంది, పరస్పరం మాట్లాడుతూ—“ఆహా! ఇదేమిటి, ఇదేంటి నిజంగా?” అని అరచిరి।

Verse 30

गर्जंतस्तर्जयंतश्च प्रोद्यता युधपाणयः । प्रमथाः परितस्थुस्ते परितो धाम शांभवम्

గర్జిస్తూ, బెదిరింపులు చేస్తూ, చేతుల్లో ఎత్తిన ఆయుధాలతో, ఆ ప్రమథులు శంభువు యొక్క పవిత్ర ధామాన్ని చుట్టుముట్టి నిలిచారు।

Verse 31

को यमः कोथवा कालः को मृत्युः कस्तथांतकः । को वा विधाता के लेखाः कुद्धेष्वस्मासु कः परः

“యముడు ఎవడు? కాలుడు ఎవడు? మృత్యువు ఎవడు, అంతకుడు ఎవడు? విధాత ఎవడు, విధిలేఖలు ఏమిటి? మేము కోపించినప్పుడు మాపై ఎవడు పైచేయి సాధించగలడు?”

Verse 32

अग्निं पिबामो जलवच्चूर्णीकुर्मोखिलान्गिरीन् । सप्तापि चार्णवांस्तूर्णं करवाम मरुस्थलीम्

“మేము నీటిలా అగ్నినీ త్రాగగలము; సమస్త పర్వతాలను ధూళిగా చేయగలము; ఏడు సముద్రాలనూ క్షణంలో ఎడారిగా మార్చగలము।”

Verse 33

पातालं चानयामोर्ध्वमधो दध्मोथवा दिवम् । एकमेव हि वा ग्रासं गगनं करवामहे

మేము పాతాళాన్ని పైకి లాగి తేగలము, లేదా స్వర్గాన్ని కిందికి తోసివేయగలము; ఆకాశాన్నికూడా ఒక్క గ్రాసంగా చేసి మింగగలము.

Verse 34

ब्रह्मांडभांडमथवा स्फोटयामः क्षणेन हि । आस्फालयामो वान्योन्यं कालं मृत्युं च तालवत्

క్షణంలోనే మేము బ్రహ్మాండమనే పాత్రను పగలగొట్టగలము; కాలమును, మృత్యువును కూడా తాళపత్రపు వీచికలా కొట్టి త్రోసివేయగలము.

Verse 35

ग्रसामो वाथ भुवनं मुक्त्वा वाराणसीं पुरीम् । यत्र मुक्ता भवंत्येव मृतमात्रेण जंतवः

మేము సమస్త లోకాలను కూడా మింగగలము; కానీ వారాణసీ పురిని విడిచిపెడతాము, ఎందుకంటే అక్కడ జీవులు మరణమాత్రంతోనే మోక్షాన్ని పొందుతారు.

Verse 36

कुतोऽयं धूमसंभारो ज्वालावल्यः कुतस्त्वमूः । को वा मृत्युंजयं रुद्रं नो विद्यान्मदमोहितः

ఈ పొగల గుంపు ఎక్కడి నుంచి, ఈ జ్వాలల మాలలు ఎక్కడి నుంచి? గర్వమోహాలతో మత్తుడైన వాడెవడు రుద్రుని—మృత్యుంజయుని—గుర్తించకుండా ఉంటాడు?

Verse 37

इति पारिषदाः शंभोर्महाभय भयप्रदाः जल्पंतः कल्पयामासुः प्राकारं गगनस्पृशम्

ఇలా శంభువు యొక్క పరిషదులు—మహాభయానికే భయాన్ని కలిగించువారు—పరస్పరం మాట్లాడుకుంటూ ఆకాశాన్ని తాకే ప్రాకారాన్ని నిర్మించసాగారు.

Verse 38

शकलीकृत्य बहुशः शिलावत्प्रलयानलम् । नंदी च नंदिषेणश्च सोमनंदी महोदरः

వారు ప్రళయాగ్నినికూడా రాయిలా భావించి మళ్లీ మళ్లీ చిదిమి చెదరగొట్టారు. అక్కడ నంది, నందిషేణ, సోమనంది, మహోదరుడు—శివగణాల మహాబల నాయకులు నిలిచియున్నారు।

Verse 39

महाहनुर्महाग्रीवो महाकालो जितांतकः । मृत्युप्रकंपनो भीमो घंटाकर्णो महाबलः

మహాహను, మహాగ్రీవ, మహాకాల, జితాంతక; మృత్యుప్రకంపన, భీమ, ఘంటాకర్ణ, మహాబల—ఇలాంటి భయంకర గణాలు శివుని రక్షకులుగా నిలిచారు।

Verse 40

क्षोभणो द्रावणो जृंभी पचास्यः पंचलोचनः । द्विशिरास्त्रिशिराः सोमः पंचहस्तो दशाननः

అక్కడ క్షోభణ, ద్రావణ, జృంభీ; పచాస్య, పంచలోచన; ద్విశిర, త్రిశిర; సోమ; పంచహస్త, దశానన—ఇలాంటి విచిత్రరూప గణాలు సమస్త లోకాలను ఆశ్చర్యపరచగలవు।

Verse 41

चंडो भृंगिरिटिस्तुंडी प्रचंडस्तांडवप्रियः । पिचिंडिलः स्थूलशिराः स्थूलकेशो गभस्तिमान्

చండ, భృంగిరిటి, తుండీ, ప్రచండ—తాండవప్రియులు; అలాగే పిచిండిల, స్థూలశిర, స్థూలకేశ, గభస్తిమాన్—ఇవన్నీ ఉగ్రతేజస్సుతో మండే శివగణాలు।

Verse 42

क्षेमकः क्षेमधन्वा च वीरभद्रो रणप्रियः । चंडपाणिः शूलपाणिः पाशपाणिः करोदरः

క్షేమకుడు, క్షేమధన్వా; యుద్ధప్రియుడైన వీరభద్రుడు; చండపాణి, శూలపాణి, పాశపాణి, కరోదరుడు—ఇవన్నీ ఆయుధధారులైన గణాలు, శివాజ్ఞను నెరవేర్చువారు।

Verse 43

दीर्घग्रीवोथ पिंगाक्षः पिंगलः पिंगमूर्धजः । बहुनेत्रो लंबकर्णः खर्वः पर्वतविग्रहः

అప్పుడు దీర్ఘగ్రీవుడు, పింగాక్షుడు, పింగలుడు, పింగమూర్ధజుడు; అలాగే బహునేత్రుడు, లంబకర్ణుడు, ఖర్వుడు, పర్వతవిగ్రహుడు—విచిత్ర లక్షణాలతో మహాకాయులైన శివగణులు ఉన్నారు।

Verse 44

गोकर्णो गजकर्णश्च कोकिलाख्यो गजाननः । अहं वै नैगमेयश्च विकटास्योट्टहासकः

గోకర్ణుడు, గజకర్ణుడు; కోకిలాఖ్యుడు, గజాననుడు; ఇంకా నేనే—నైగమేయుడు—తో పాటు వికటాస్యుడు, ఓట్టహాసకుడు—ఇలా గణుల పేర్లు చెప్పబడ్డాయి।

Verse 45

सीरपाणिः शिवारावो वैणिको वेणुवादनः । दुराधर्षो दुःसहश्च गर्जनो रिपुतर्जनः

సీరపాణి, శివారావ, వైణిక, వేణువాదన; దురాధర్ష, దుఃసహ; గర్జన, రిపుతర్జన—వీరి బలం, ధ్వని అజేయమైన శివగణులు.

Verse 46

इत्यादयो गणेशानाः शतकोटि दुरासदाः । काश्यां निवारयामासुरपि प्राभंजनीं गतिम्

ఇలా మరెన్నో గణనాయకులు—శతకోట్లు, చేరలేనంత దురాసదులు—కాశీలో ప్రబల గాలివేగంలాంటి దూకుడునూ ఆపి, దాని గమనాన్ని స్థంభింపజేశారు।

Verse 47

क्षुब्धेषु तेषु वीरेषु चकंपे भुवनत्रयम् । दुर्वाससश्च कोपाग्नि ज्वालाभिर्व्याकुलीकृतम्

ఆ వీరులు ఉగ్రంగా కదిలిన వెంటనే త్రిభువనం కంపించింది; దుర్వాసుని కోపాగ్ని తన జ్వాలలతో సమస్తాన్ని వ్యాకులం చేసింది।

Verse 48

तदा विविशतुः काश्यां सूर्याचंद्रमसावपि । न गणैरकृतानुज्ञौ तत्तेजः शमितप्रभौ

అప్పుడు సూర్యచంద్రులూ కాశీలో ప్రవేశించారు; కాని శివగణుల అనుమతి లేక వారి తేజస్సు తగ్గి, కాంతి శాంతించింది।

Verse 49

निवार्य प्रमथानीकमतिक्षुब्धमुमाधवः । मदंश एव हि मुनीरानसूये य एष वै

అత్యంత క్షోభించిన ప్రమథసేనను ఆపి ఉమాధవుడు పలికెను— “హే అనసూయ మునీ, ఈ ఋషి నా శక్తియొక్క అంసమే.”

Verse 50

अथो दुर्वाससे लिंगादाविरासीत्कृपानिधिः । महातेजोमयः शंभुर्मुनिशापात्पुरीमवन्

అప్పుడు దుర్వాసుని కోసం కృపానిధి ప్రభువు లింగం నుండి ప్రత్యక్షమయ్యాడు. మహాతేజోమయ శంభువు మునిశాపం నుండి నగరాన్ని కాపాడెను।

Verse 51

माभूच्छापो मुनेः काश्यां निर्वाणप्रतिबंधकः । इत्यनुक्रोशतो देवस्तस्य प्रत्यक्षतां गतः

“కాశీలో ముని శాపం నిర్వాణానికి అడ్డంకి కాకూడదు” అని కరుణతో దేవుడు అతని ఎదుట ప్రత్యక్షమయ్యాడు।

Verse 52

उवाच च प्रसन्नोस्मि महाक्रोधन तापस । वरयस्व वरः कस्ते मया देयो विशंकितः

ప్రభువు పలికెను— “హే మహాక్రోధ తపస్వీ, నేను ప్రసన్నుడను. వరం కోరుకో—నీకు ఏ వరం ఇవ్వాలి? సందేహించకు।”

Verse 53

ततो विलज्जितोगस्त्य शापोद्यतकरो मुनिः । अपराद्धं बहु मया क्रोधांधेनेति दुर्धिया

అప్పుడు శాపం పలకడానికి చేతి ఎత్తిన ముని లజ్జపడి, ఓ అగస్త్యా, ఇలా ఒప్పుకున్నాడు—“క్రోధాంధుడనై దుర్బుద్ధితో నేను గొప్ప అపరాధం చేశాను।”

Verse 54

उवाच चेति बहुशो धिङ्मां क्रोधवशंगतम् । त्रैलोक्याभयदां काशीं शप्तुमुद्यतचेतसम्

అతడు మళ్లీ మళ్లీ అన్నాడు—“ధిక్కారం నాకు, క్రోధవశుడనయ్యాను; త్రిలోకాలకు అభయదాయిని అయిన కాశీని శపించాలనే నా మనస్సు కూడా లేచింది!”

Verse 55

दुःखार्णव निमग्नानां यातायातेति खेदिनाम् । कर्मपाशितकंठानां काश्येका मुक्तिसाधनम्

దుఃఖసముద్రంలో మునిగినవారికి, రాకపోకల చక్రంతో అలసినవారికి, కర్మపాశంతో గొంతు బిగిసినవారికి—కాశీ ఒక్కటే మోక్షసాధనం.

Verse 56

सर्वेषां जंतुजातानां जनन्येकैक्काशिका । महामृतस्तन्यदात्री नेत्री च परमं पदम्

సర్వ జీవజాతులకు కాశికే ఏకైక జనని; ఆమె మహామృత (అమృత) స్తన్యాన్ని ప్రసాదించి, పరమపదానికి నడిపించే నేత్రి.

Verse 57

जनन्या सह नो काशी लभेदुपमितिं क्वचित् । धारयेज्जननी गर्भे काशी गर्भाद्विमोचयेत्

తన జననితో కూడ కాశీకి ఉపమానం ఎక్కడా లేదు. జనని గర్భంలో ధరించును; కాని కాశీ జీవుని గర్భం—పునర్జన్మ—నుండి విమోచిస్తుంది.

Verse 58

एवंभूतां तु यः काशीमन्योपि हि शपिष्यति । तस्यैव शापो भविता न तु काश्याः कथंचन

ఇంత పవిత్రమైన కాశీని ఎవడైనా శపించినా, ఆ శాపం శపించినవాడిపైనే తిరిగి పడుతుంది; కాశీకి ఏ విధమైన హాని కలగదు.

Verse 59

इति दुर्वाससो वाक्यं श्रुत्वा देवस्त्रिलोचनः । अतीव तुषितो जातः काशीस्तवन लब्धमुत्

దుర్వాసుని ఈ వాక్యాలు విని త్రినేత్రుడు దేవుడు అత్యంత సంతోషించాడు; కాశీ స్తవనమనే స్తోత్రం అతనికి లభించింది.

Verse 60

यः काशीं स्तौति मेधावी यः काशीं हृदि धारयेत् । तेन तप्तं तपस्तीव्रं तेनेष्टं क्रतुकोटिभिः

జ్ఞానవంతుడు కాశీని స్తుతించి, కాశీని హృదయంలో ధరించితే, అతడు చేసినదే ఘోర తపస్సు చేసినట్లూ, కోటి యజ్ఞాలు చేసినట్లూ అవుతుంది.

Verse 61

जिह्वाग्रे वर्तते यस्य काशीत्यक्षरयुग्मकम् । न तस्य गर्भवासः स्यात्क्वचिदेव सुमेधसः

ఎవరి నాలుక అగ్రభాగంలో ‘కాశీ’ అనే ద్వాక్షరి నిత్యం నిలిచివుంటుందో, ఆ సుమేధావికి ఇక ఎప్పటికీ గర్భవాసం ఉండదు.

Verse 62

यो मंत्रं जपति प्रातः काशी वर्णद्वयात्मकम् । स तु लोकद्वयं जित्वा लोकातीतं व्रजेत्पदम्

ప్రాతఃకాలంలో ‘కాశీ’ అనే ద్వివర్ణాత్మక మంత్రాన్ని జపించేవాడు, రెండు లోకాలను జయించి లోకాతీతమైన పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.

Verse 63

आनुसूयेय ते ज्ञानं काशीस्तवन पुण्यतः । यथेदानीं समुत्पन्नं तथा न तपसः पुरा

హే అనసూయాపుత్రా! కాశీ స్తవనపు పుణ్యఫలమువలన నీలో ఇప్పుడు ఉద్భవించిన జ్ఞానం, పూర్వం కేవలం తపస్సుతో ఎప్పుడూ కలగలేదు।

Verse 64

मुने न मे प्रियस्तद्वद्दीक्षितो मम पूजकः । यादृक्प्रियतरः सत्यं काशीस्तवन लालसः

హే మునీ! నా దీక్షిత భక్తుడూ, నా పూజకుడూ అంతగా నాకు ప్రియులు కారు; నిజంగా కాశీ స్తవనాన్ని చేయాలని తపించే వాడే నాకు అత్యంత ప్రియుడు।

Verse 65

तादृक्तुष्टिर्न मे दानैस्तादृक्तुष्टिर्न मे मखैः । न तुष्टिस्तपसा तादृग्यादृशी काशिसंस्तवैः

దానాలతో నాకు అంతటి తృప్తి కలగదు, యజ్ఞాలతోనూ కాదు; తపస్సుతోనూ అంతటి ఆనందం లేదు—కాశీ స్తుతులతో కలిగినంతగా।

Verse 66

आनंदकाननं येन स्तुतमेतत्सुचेतसा । तेनाहं संस्तुतः सम्यक्सर्वैः सूक्तैः श्रुतीरितैः

శుద్ధమనస్సుతో ఎవడు ఈ ఆనందకాననాన్ని స్తుతించెనో, అతనివలననే నేను కూడా వేదశ్రుతుల్లో ప్రకటితమైన సమస్త సూక్తులతో సమ్యకుగా స్తుతింపబడినవాడనయ్యాను।

Verse 67

तव कामाः समृद्धाः स्युरानुसूयेय तापस । ज्ञानं ते परमं भावि महामोहविनाशनम्

హే అనసూయాపుత్ర తాపసా! నీ కోరికలు సమృద్ధిగా నెరవేరుగాక; అలాగే నీలో పరమజ్ఞానం ఉద్భవించుగాక—అది మహామోహాన్ని నశింపజేయునది।

Verse 68

अपरं च वरं ब्रूहि किं दातव्यं तवानघ । त्वादृशा एव मुनयः श्लाघनीया यतः सताम्

మరొక వరమును చెప్పుము—హే నిర్దోషీ! నీకు ఏమి దానమివ్వాలి? ఎందుకంటే నీ వంటి మునులే సజ్జనులలో ప్రశంసనీయులు.

Verse 69

यस्यास्त्वेव हि सामर्थ्यं तपसः क्रुद्ध्यतीहसः । कुपितोप्यसमर्थस्तु किं कर्ता क्षीणवृत्तिवत्

యwhose తపస్సుకు నిజమైన సామర్థ్యం ఉంటుందో, అతని కోపమూ ప్రభావవంతమవుతుంది. కానీ కోపించినా శక్తిలేని వాడు, క్షీణ జీవిక వలె ఏమి చేయగలడు?

Verse 70

इति श्रुत्वा परिष्टुत्य दुर्वासाः कृत्तिवाससम् । वरं च प्रार्थयामास परिहृष्ट तनूरुहः

ఇది విని దుర్వాసుడు కృత్తివాసుడు (శివుడు)ను అన్ని విధాల స్తుతించాడు; ఆనందంతో రోమాంచితుడై వరం కోరాడు.

Verse 71

दुर्वासा उवाच । देवदेव जगन्नाथ करुणाकर शंकर । महापराधविध्वंसिन्नंधकारे स्मरांतक

దుర్వాసుడు పలికెను—హే దేవదేవా, జగన్నాథా, కరుణాకర శంకరా! మహాపరాధనాశకా, అంధకారసంహారకా, స్మరాంతకా!

Verse 72

मृत्युंजयोग्रभूतेश मृडानीश त्रिलोचन । यदि प्रसन्नो मे नाथ यदि देयो वरो मम

హే మృత్యుంజయా, హే ఉగ్ర భూతేశా, హే మృడానీశ త్రిలోచనా! హే నాథా, నాపై ప్రసన్నుడవైతే, నాకు వరమివ్వదలచితే…

Verse 73

तदिदं कामदं नाम लिगमस्त्विह धूर्जटे । इदं च पल्वलं मेत्र कामकुंडाख्यमस्तु वै

కాబట్టి, ఓ ధూర్జటే, ఇక్కడి ఈ లింగానికి ‘కామద’ (ఇష్టఫలప్రదాత) అనే నామం కలుగుగాక; మరియు ఓ మిత్రమా, ఈ చెరువు నిజంగా ‘కామకుండ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుగాక।

Verse 74

देवदेव उवाच । एवमस्तु महातेजो मुने परमकोपन । यत्त्वया स्थापितं लिंगं दुर्वासेश्वरसंज्ञितम्

దేవదేవుడు పలికెను—“అలాగే జరుగుగాక, ఓ మహాతేజస్సుగల మునీ, ఓ పరమకోపన. నీవు స్థాపించిన ఈ లింగం ‘దుర్వాసేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందుగాక।”

Verse 75

तदेव कामकृन्नृणां कामेश्वरमिहास्त्विति । यः प्रदोषे त्रयोदश्यां शनिवासरसंयुजि

అదే లింగం ఇక్కడ మనుష్యుల కోరికలను నెరవేర్చే ‘కామేశ్వర’ముగా ఉండుగాక. ఎవడు ప్రదోషకాలంలో, త్రయోదశి తిథి శనివారంతో కలిసినప్పుడు…

Verse 76

संस्नास्यति नरो धीमान्कामकुंडे त्वदास्पदे । त्वत्स्थापितं च कामेशं लिंगं द्रक्ष्यति मानवः

యే బుద్ధిమంతుడు నీ పవిత్ర ఆశ్రయమైన ‘కామకుండ’లో స్నానం చేసి, నీవు స్థాపించిన ‘కామేశ’ లింగాన్ని దర్శించునో…

Verse 77

स वै कामकृताद्दोषाद्यामीं नाप्स्यति यातनाम् । बहवोपि हि पाप्मानो बहुभिर्जन्मभिः कृताः

అతడు కామజనిత దోషం కారణంగా యమయాతనను పొందడు. అనేక జన్మలలో చేసిన ఎన్నో పాపములైనను…

Verse 78

कामतीर्थांबु संस्नानाद्यास्यंति विलयं क्षणात् । कामाः समृद्धिमाप्स्यंति कामेश्वर निषेवणात्

కామతీర్థ జలంలో స్నానం చేయగానే క్షణములోనే క్లేశాలు లయమవుతాయి. అలాగే కామేశ్వరుని భక్తితో సేవించి ఆరాధించుటవలన కోరిన కోరికలు, లక్ష్యాలు సంపూర్ణ సమృద్ధిని పొందుతాయి.

Verse 79

इति दत्त्वा वराञ्शंभुस्तल्लिंगे लयमाययौ । स्कंद उवाच । तल्लिंगाराधनात्कामाः प्राप्ता दुर्वाससा भृशम्

ఇలా వరాలు ప్రసాదించిన శంభువు ఆ లింగములోనే లయమయ్యాడు. స్కందుడు పలికెను—ఆ లింగారాధన వలన దుర్వాసుడు తన అభీష్ట కోరికలను అత్యధికంగా పొందెను.

Verse 80

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काश्यां कामेश्वरः सदा । पूजनीयः प्रयत्नेन महाकामाभिलाषुकैः

కాబట్టి కాశీలోని కామేశ్వరుని సదా సమస్త ప్రయత్నంతో పూజించాలి—మహత్తర ఫలసిద్ధులను కోరువారు మరింత శ్రద్ధతో ఆరాధించాలి.

Verse 81

कामकुंडकृतस्नानैर्महापातकशांतये । इदं कामेश्वराख्यानं यः पठिष्यति पुण्यवान् । यः श्रोष्यति च मेधावी तौ निष्पापौ भविष्यतः

కామకుండంలో స్నానం చేయుట వలన మహాపాతకాలు శాంతిస్తాయి. ఈ కామేశ్వరాఖ్యానాన్ని పుణ్యవంతుడు పఠిస్తే, మేధావి వినితే—ఆ ఇద్దరూ పాపరహితులవుతారు.

Verse 85

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे दुर्वाससो वरप्रदानं नाम पंचाशीतितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, చతుర్థ భాగములోని కాశీఖండ ఉత్తరార్ధంలో ‘దుర్వాససునకు వరప్రదానం’ అను ఎనభై ఐదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.