Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 50

Devanagari script

अथो दुर्वाससे लिंगादाविरासीत्कृपानिधिः । महातेजोमयः शंभुर्मुनिशापात्पुरीमवन्

Transliteration

atho durvāsase liṃgādāvirāsītkṛpānidhiḥ | mahātejomayaḥ śaṃbhurmuniśāpātpurīmavan

Translation

అప్పుడు దుర్వాసుని కోసం కృపానిధి ప్రభువు లింగం నుండి ప్రత్యక్షమయ్యాడు. మహాతేజోమయ శంభువు మునిశాపం నుండి నగరాన్ని కాపాడెను।

Word by Word

• अथो: then
• अथो: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ + उ (अव्यय)
• Form: समुच्चय/आरम्भार्थक-अव्यय (atho = 'then/and then')

• दुर्वाससे: to Durvāsas
• दुर्वाससे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन

• लिङ्गात्: from the liṅga
• लिङ्गात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन

• आविरासीत्: appeared, became manifest
• आविरासीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + वि + अस् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कृपा-निधिः: treasury of compassion
• कृपा-निधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृपा (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (कृपायाः निधिः)

• महा-तेजो-मयः: made of great radiance
• महा-तेजो-मयः: Karta (Subject-Qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (शम्भुः); समासः—तत्पुरुष (महत्तेजोमयः = 'consisting of great splendour')

• शम्भुः: Śambhu (Śiva)
• शम्भुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• मुनि-शापात्: from the sage's curse
• मुनि-शापात्: Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (मुनेः शापः)

• पुरीम्: the city
• पुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• अवन्: protected
• अवन्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda (narration; with Śiva acting)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśveśvara-liṅga / Kāśī-liṅga precinct (generic in verse)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Primary interlocutors of Kāśīkhaṇḍa frame

Visual Art Cues

Scene: From the liṅga, Śambhu—an ocean of compassion, blazing with immense tejas—emerges before Durvāsas, shielding Kāśī from the impending curse.

Characters & Entities

• Durvāsas
• Śiva (Śambhu)
• Liṅga
• Kāśī (city)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is safeguarded by Śiva’s compassion; divine presence arises to preserve liberation-granting sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, protected by Śiva’s liṅga-manifestation and thus upheld as a supreme tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit liṅga-central devotion is suggested, but no explicit vrata, dāna, or snāna is stated.