Adhyaya 47
Kashi KhandaPurva ArdhaAdhyaya 47

Adhyaya 47

ఈ అధ్యాయంలో కాశీ ఉత్తర దిశలో ఉన్న సూర్య తీర్థాన్ని వివరిస్తారు. అక్కడ ‘అర్కకుండ’ అనే మహాపుణ్య సరస్సు ఉంది; దాని అధిష్ఠాత దేవుడు తేజోమయుడైన ‘ఉత్తరార్కుడు’. ఆయన కాశీకి రక్షకుడిగా, బాధలను తొలగించే దేవతగా కీర్తించబడతాడు. స్కందుడు తరువాత కారణకథను చెబుతాడు. ఆత్రేయ వంశానికి చెందిన ప్రియవ్రతుడు అనే బ్రాహ్మణుడు సద్గుణసంపన్నుడు, అతిథి సేవలో ఆదర్శుడు. తన గుణవతి, నైపుణ్యమున్న కుమార్తెకు తగిన వరుడు దొరకకపోవడంపై అతిగా చింతించి ‘చింతాజ్వర’ అనే అసాధ్య వ్యాధితో మరణిస్తాడు. అతని భార్య పతివ్రత ధర్మానుసారం అతనితోనే ప్రాణత్యాగం చేస్తుంది; కుమార్తె అనాథ అవుతుంది. ఆమె దృఢ బ్రహ్మచర్యం స్వీకరించి ఉత్తరార్కుని సమీపంలో ఘోర తపస్సు చేస్తుంది; ప్రతిరోజూ ఒక ఆడమేక (అజా) నిశ్శబ్ద సాక్షిగా వచ్చి నిలుస్తుంది. శివుడు పార్వతితో కలిసి ఆమె స్థైర్యాన్ని చూసి, దేవి ప్రేరణతో వరం ఇస్తాడు. ఆ తపస్విని ముందుగా తనకోసం కాక, ఆ మేకకు కృప కోరుతుంది—పరోపకార భావాన్ని చూపుతూ. దేవదంపతులు ధనసంచయం నిలవదని, ఇతరులకు చేసిన ఉపకారం మాత్రం నిలిచే ఫలాన్ని ఇస్తుందని ప్రశంసిస్తారు. పార్వతి వరమిస్తుంది—ఆమె తన ప్రియ సఖిగా, దివ్యగుణాలతో అలంకృతురాలిగా అవుతుంది; అలాగే కాశీ రాజకుమార్తెగా ఖ్యాతి పొంది, లోకసౌభాగ్యంతో పాటు అనుత్తమ మోక్షాన్ని పొందుతుంది. పుష్య మాసంలో ఆదివారం రోజున ఉత్తరార్క/అర్కకుండ వద్ద శాంతమైన, శీతలచిత్తంతో ఉదయస్నానం చేసి వార్షిక వ్రతం చేయాలని విధానం. పేరుప్రకారం అర్కకుండ ‘బర్కరీకుండ’గా ప్రసిద్ధి చెందుతుంది; అక్కడ ఆ కన్య ప్రతిమను పూజించమని చెప్పబడింది. చివర ఫలశ్రుతి—లోలార్క, ఉత్తరార్క చక్రంతో కూడిన ఈ కథ వినడం వల్ల రోగాలు, దారిద్ర్యం తొలగుతాయి.

Shlokas

Verse 1

स्कंद उवाच । अथोत्तरस्यामाशायां कुंडमर्काख्यमुत्तमम् । तत्र नाम्नोत्तरार्केण रश्मिमाली व्यवस्थितः

స్కందుడు పలికెను—ఇప్పుడు ఉత్తర దిశలో ‘అర్క’ అనే ఉత్తమ కుండము ఉంది. అక్కడ కిరణమాలాధారి సూర్యుడు ‘ఉత్తరార్క’ అనే నామంతో విరాజిల్లుచున్నాడు.

Verse 2

तापयन्दुःखसंघातं साधूनाप्याययन्रविः । उत्तरार्को महातेजाः काशीं रक्षति सर्वदा

దుఃఖసమూహాలను దహింపజేసి, సాధువులను పోషించే మహాతేజస్సుగల సూర్యుడు ‘ఉత్తరార్క’ రూపంలో కాశీని ఎల్లప్పుడూ రక్షిస్తాడు.

Verse 3

तत्रेतिहासो यो वृत्तस्तं निशामय सुव्रत । विप्रः प्रियव्रतो नाम कश्चिदात्रेय वंशजः

హే సువ్రతా! అక్కడ జరిగిన ఇతిహాసాన్ని వినుము. ఆత్రేయ వంశజుడైన ‘ప్రియవ్రత’ అనే ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండెను.

Verse 4

आसीत्काश्यां शुभाचारः सदातिथिजनप्रियः । भार्या शुभव्रता तस्य बभूवातिमनोहरा

అతడు కాశీలో శుభాచారుడై, ఎల్లప్పుడూ అతిథులకూ జనులకూ ప్రియుడై ఉండెను. అతని భార్య శుభవ్రత, అత్యంత మనోహరురాలై ఉండెను.

Verse 5

भर्तृशुश्रूषणरता गृहकर्मसुपेशला । तस्यां स जनयामास कन्यामेकां सुलक्षणाम्

భర్తృసేవలో నిమగ్నమై, గృహకార్యాలలో అత్యంత నిపుణురాలైన ఆమె, అతనికి ఒకే ఒక సులక్షణ కన్యను ప్రసవించింది।

Verse 6

मूलर्क्षप्रथमेपादे तथा केंद्रे बृहस्पतौ । ववृधे सा गृहे पित्रोः शुक्ले पक्षे यथा शशी

మూల నక్షత్రపు మొదటి పాదంలో జన్మించి, బృహస్పతి శుభకేంద్రస్థానంలో ఉండగా, ఆమె తల్లిదండ్రుల ఇంట శుక్లపక్ష చంద్రునిలా వర్ధిల్లింది।

Verse 7

सुरूपा विनयाचारा पित्रोश्च प्रियकारिणी । अतीव निपुणा जाता गृहोपस्करमार्जने

ఆమె సురూపిణి, వినయశీల ఆచారముగలది, తల్లిదండ్రులకు ప్రియకారిణి; గృహోపకరణాల శుభ్రపరిచే పనిలో అత్యంత నిపుణురాలైంది।

Verse 8

यथायथा समैधिष्ट सा कन्या पितृमंदिरे । तथातथा पितुस्तस्याश्चिंता संववृधेतराम्

ఆ కన్య తండ్రి ఇంట మరింత మరింత వర్ధిల్లిన కొద్దీ, ఆమె తండ్రి చింత కూడా అంతకంతకూ అధికమైంది।

Verse 9

कस्मै देया वरा कन्या सुरम्येयं सुलक्षणा । अस्या अनुगुणो लभ्यः क्व मया वर उत्तमः

‘ఇంత సురమ్యమైన, సులక్షణమైన ఈ ఉత్తమ కన్యను ఎవరికివ్వాలి? ఆమెకు అనుగుణమైన నిజమైన ఉత్తమ వరుడు నాకు ఎక్కడ లభిస్తాడు?’

Verse 10

कुलेन वयसा चापि शीलेनापि श्रुतेन च । रूपेणार्थेनसंयुक्तः कस्मै दत्ता सुखं लभेत्

కులము, తగిన వయస్సు, శీలము, శ్రుతి-విద్యలతో కూడి, రూపమూ ధనసంపదతో సమన్వితమైన ఆ కన్యను ఎవరికిచ్చితే ఆమెకు సుఖం కలుగును?

Verse 11

इति चिंतयतस्तस्य ज्वरोभूदतिदारुणः । यश्चिंताख्यो ज्वरः पुंसामौषधैर्नापि शाम्यति

ఇలా ఆలోచించుచుండగా అతనికి అత్యంత భయంకరమైన జ్వరం పుట్టింది—పురుషులకు ‘చింత’ అనే ఆ జ్వరం ఔషధాలతో కూడ శాంతించదు।

Verse 12

तन्मूलर्क्षविपाकेन चिंताख्येन ज्वरेण च । स विप्रः पंचतां प्राप्तस्त्यक्त्वा सर्वं गृहादिकम्

ఆ మూల-నక్షత్ర సంబంధిత విధి-విపాకముచేతను, ‘చింత’ అనే జ్వరముచేతను బాధపడిన ఆ విప్రుడు గృహాదికమంతా విడిచి పంచత్వాన్ని పొందెను।

Verse 13

पितर्युपरते तस्याः कन्यायाः सा जनन्यपि । शुभव्रता परित्यज्य तां कन्यां पतिमन्वगात्

ఆ కన్య తండ్రి పరలోకగతుడైనప్పుడు, ఆమె తల్లి కూడా—శుభవ్రతను ఆచరించువదై—ఆ కన్యను విడిచి భర్తను అనుసరించెను।

Verse 14

धर्मोयं सहचारिण्या जीवताजीवतापि वा । पत्या सहैव स्थातव्यं पतिव्रतयुजा सदा

ఇదే సహచారిణి భార్య ధర్మమని చెప్పబడింది—జీవితములో గానీ మరణములో గానీ, పతివ్రత సదా భర్తతోనే ఉండవలెను।

Verse 15

नापत्यं पाति नो माता न पिता नैव बांधवाः । पत्युश्चरणशुश्रूषा पायाद्वै केवलं स्त्रियम्

సంతానం కాదు, తల్లి కాదు, తండ్రి కాదు, బంధువులూ కాదు—ఎవరూ రక్షించరు. స్త్రీకి నిజంగా రక్షణగా నిలిచేది భర్త పాదసేవ మాత్రమే.

Verse 16

सुलक्षणापि दुःखार्ता पित्रोः पंचत्वमाप्तयोः । और्ध्वदैहिकमापाद्य दशाहं विनिवर्त्य च

శుభలక్షణాలు కలిగినదైనా, తల్లిదండ్రులు పంచత్వం పొందగానే ఆమె దుఃఖంతో కుంగిపోయింది. ఔర్ధ్వదేహిక కర్మలు చేసి, దశాహ విధులు ముగించి ఆమె తిరిగి వచ్చింది.

Verse 17

चिंतामवाप महतीमनाथा दैन्यमागता । कथमेकाकिनी पित्रा मात्राहीना भवांबुधेः

అనాథగా దైన్యస్థితికి చేరిన ఆమెకు మహా చింత కలిగింది—“నేను ఒంటరిగా, తండ్రి-తల్లి లేనిదానిగా, ఈ భవసాగరాన్ని ఎలా దాటగలను?”

Verse 18

दुस्तरं पारमाप्स्यामि स्त्रीत्वं सर्वाभिभावि यत् । न कस्मैचिद्वरायाहं पितृभ्यां प्रतिपादिता

“దాటలేనంత కఠినమైన దాని అవతల తీరాన్ని నేను ఎలా చేరగలను? ఎందుకంటే స్త్రీత్వం అన్నది అందరిచేత అణచబడుతుంది. పైగా నన్ను తల్లిదండ్రులు ఏ వరుడికీ అప్పగించలేదు।”

Verse 19

तददत्ता कथं स्वैरमहमन्यं वरं वृणे । वृतोपि न कुलीनश्चेद्गुणवान्न च शीलवान्

“నన్ను (వివాహంగా) అప్పగించనే లేదు కదా; అప్పుడు నేను స్వేచ్ఛగా ఇంకొక వరుణ్ని ఎలా ఎంచుకోగలను? ఎంచుకున్నా ఏమి ప్రయోజనం—అతడు కులీనుడు కాకపోతే, గుణవంతుడు కాకపోతే, శీలవంతుడు కాకపోతే?”

Verse 20

स्वाधीनोपि न तत्तेन वृतेनापि हि किं भवेत् । इति संचिंतयंती सा रूपौदार्यगुणान्विता

“అతడు వశుడైనా, అలా ఎన్నుకున్న వాడితో ఏమి ప్రయోజనం?” అని ఆమె ఆలోచించింది—రూపం, ఔదార్యం, సద్గుణాలతో సమన్వితురాలై।

Verse 21

युवभिर्बहुभिर्नित्यं प्रार्थितापि मुहुर्मुहुः । न कस्यापि ददौ बाला प्रवेशं निज मानसे

ఎంతోమంది యువకులు మళ్లీ మళ్లీ వేడుకున్నా, ఆ బాలిక ఎవరికీ తన మనసులో ప్రవేశం ఇవ్వలేదు।

Verse 22

पित्रोरुपरतिं दृष्ट्वा वात्सल्यं च तथाविधम् । निनिंद बहुधात्मानं संसारं च निनिंद ह

తల్లిదండ్రుల పరమగతిని చూసి, వారి అలాంటి వాత్సల్యాన్ని తలచుకొని, ఆమె అనేక విధాలుగా తనను తానే నిందించుకుంది; సంసారాన్నీ నిందించింది।

Verse 23

याभ्यामुत्पादिता चाहं याभ्यां च परिपालिता । पितरौ कुत्र तौ यातौ देहिनो धिगनित्यताम्

“ఎవరి వల్ల నేను జన్మించానో, ఎవరి చేత పెంచబడానో—ఆ ఇద్దరు తల్లిదండ్రులు ఎక్కడికి వెళ్లారు? దేహధారుల అనిత్యతకు ధిక్కారం!”

Verse 24

अहो देहोप्यहोंगत्वं यथा पित्रोः पुरो मम । इति निश्चित्य सा बाला विजितेंद्रिय मानसा

“అయ్యో, ఈ దేహమూ! అయ్యో, దేహరహిత స్థితి—నా ముందే తల్లిదండ్రులకు జరిగినట్లే!” అని నిశ్చయించుకొని, ఆమె ఇంద్రియములను మనసును జయించి, దృఢసంకల్పంతో నిలిచింది।

Verse 25

ब्रह्मचर्यं दृढं कृत्वा तप उग्रं चचार ह । उत्तरार्कस्य देवस्य समीपे स्थिरमानसा

ఆమె బ్రహ్మచర్యాన్ని దృఢంగా పాటించి ఘోర తపస్సు చేసింది; ఉత్తరార్క దేవుని సమీపంలో స్థిరమనస్సుతో నిలిచింది।

Verse 26

तस्यां तपस्यमानायामेकाच्छागी लघीयसी । तत्र प्रत्यहमागत्य तिष्ठेत्तत्पुरतोऽचला

ఆమె తపస్సులో నిమగ్నమై ఉండగా ఒక చిన్న ఆడజింక ప్రతిరోజూ అక్కడికి వచ్చి ఆమె ముందర కదలకుండా నిలిచేది।

Verse 27

तृणपर्णादिकं किंचित्सायमभ्यवहृत्य सा । तत्कुंडपीतपानीया स्वस्वामिसदनं व्रजेत्

సాయంకాలం ఆమె కొద్దిగా గడ్డి, ఆకులు మేసి; ఆ కుండం నీరు తాగి తన యజమాని నివాసానికి వెళ్లేది।

Verse 28

तत इत्थं व्यतीतासु पंचषा सुसमासु च । लीलया विचरन्देवस्तत्र देव्या सहागतः

ఇలా ఐదు ఆరు శుభమాసాలు గడిచిన తరువాత, లీలగా సంచరించే ప్రభువు దేవితో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు।

Verse 29

सन्निधावुत्तरार्कस्य तपस्यतीं सुलक्षणाम् । स्थाणुवन्निश्चलां स्थाणुरद्राक्षीत्तपसा कृशाम्

ఉత్తరార్క సమీపంలో తపస్సు చేస్తున్న ఆ సులక్షణ స్త్రీని స్థాణు భగవానుడు చూశాడు—స్తంభంలా నిశ్చలంగా, తపస్సుతో కృశించినదిగా।

Verse 30

ततो गिरिजया शंभुर्विज्ञप्तः करुणात्मना । वरेणानुगृहाणेमां बंधुहीनां सुमध्यमाम्

అప్పుడు కరుణామయుడైన శంభువును గిరిజ ప్రార్థించింది— “వరమిచ్చి బంధువులేని సుమధ్యమయైన ఈ స్త్రీపై అనుగ్రహించండి.”

Verse 31

शर्वाणीगिरमाकर्ण्य ततः शर्वः कृपानिधिः । समाधिमीलिताक्षीं तामुवाच वरदो हरः

శర్వాణి మాటలు విని కృపానిధియైన శర్వుడు, సమాధిలో కన్నులు మూసుకొని ఉన్న ఆమెను ఉద్దేశించి పలికెను; వరదాత హరుడు ఆమెతో మాటలాడెను.

Verse 32

सुलक्षणे प्रसन्नोस्मि वरं वरय सुव्रते । चिरं खिन्नासि तपसा कस्तेऽस्तीह मनोरथः

“ఓ సులక్షణే, నేను ప్రసన్నుడను. ఓ సువ్రతే, వరం కోరుకో. నీవు తపస్సుతో దీర్ఘకాలం క్షీణించావు—ఇక్కడ నీ మనోరథం ఏమిటి?”

Verse 33

सापि शंभोर्गिरं श्रुत्वा मुखपीयूषवर्षिणीम् । महासंतापशमनीं लोचने उदमीलयत्

శంభువు పలుకులు—ముఖం నుండి అమృతవర్షంలా కురిసి మహా సంతాపాన్ని శమింపజేసేవి—విని ఆమె కన్నులు తెరిచింది.

Verse 34

त्र्यक्षं प्रत्यक्षमावीक्ष्य वरदानोन्मुखं पुरः । देवीं च वामभागस्थां प्रणनाम कृतांजलिः

త్రినేత్రుడైన ప్రభువు ప్రత్యక్షంగా ముందర వరమివ్వడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు చూసి, అలాగే ఆయన వామభాగంలో ఆసీనమైన దేవిని దర్శించి, ఆమె కరజోడించి నమస్కరించింది.

Verse 35

किं वृणे यावदित्थं सा चिंतयेच्चारुमध्यमा । तावत्तयानिरैक्षिष्ट वराकी बर्करी पुरः

సన్నని నడుముగల సుందరి “నేను ఏ వరం కోరాలి?” అని ఇంకా ఆలోచిస్తుండగానే, దయనీయమైన ‘బర్కరీ’ అనే మేకను ఆమె కళ్లముందే తీసుకొచ్చి నిలబెట్టారు.

Verse 36

आत्मार्थं जीवलोकेस्मिन्को न जीवति मानवः । परं परोपकारार्थं यो जीवति स जीवति

ఈ జీవలోకంలో ఎవడు తనకోసం జీవించడు? కానీ పరుల ఉపకారార్థం జీవించేవాడే నిజంగా జీవించేవాడు.

Verse 37

अनया मत्तपोवृत्ति साक्षिण्या बह्वनेहसम् । असेव्यहं तदेतस्यै वरयामि जगत्पतिम्

నా తపస్సు, ఆచరణ గమనానికి సాక్షిగా నిలిచిన, నిష్కామ ప్రయత్నాలతో సమృద్ధమైన ఈమెను సాక్షిగా చేసుకొని, ఆమెకోసం జగత్పతినే వరంగా ఎంచుకుంటాను.

Verse 38

परामृश्य मनस्येतत्प्राह त्र्यक्षं सुलक्षणा । कृपानिधे महादेव यदि देयो वरो मम

మనసులో దీనిని ఆలోచించి సులక్షణా త్రినేత్రుడితో పలికింది—“కృపానిధి మహాదేవా, నాకు వరం ఇవ్వవలసి ఉంటే…”

Verse 39

अजशावी वराक्येषा तर्हि प्रागनुगृह्यताम् । वक्तुं पशुत्वान्नोवेत्ति किंचिन्मद्भक्तिपेशला

ఈ దయనీయ జీవి మేక-గొర్రె; కాబట్టి ముందుగా దీనిపై అనుగ్రహించండి. పశుత్వం వల్ల ఇది ఏమీ పలకలేను, అయినా నా భక్తిలో దీని హృదయం మృదువుగా ఉంది.

Verse 40

इति वाचं निशम्येशः परोपकृतिशालिनीम् । सुलक्षणाया नितरां तुतोष प्रणतार्तिहा

పరోపకారభావంతో నిండిన ఆమె మాటలు విని, శరణాగతుల ఆర్తిని హరించే ప్రభువు సులక్షణాపై అత్యంత సంతోషించాడు।

Verse 41

देवदवस्ततः प्राह देवि पश्य गिरींद्रजे । साधूनामीदृशी बुद्धिः परोपकरणोर्जिता

అప్పుడు దేవదేవుడు దేవితో ఇలా అన్నాడు—“హే గిరీంద్రజే, చూడు; సాధువుల బుద్ధి ఇలాంటిదే, పరోపకారశక్తితో మహోన్నతమవుతుంది।”

Verse 42

ते धन्याः सर्वलोकेषु सर्वधर्माश्रयाश्च ते । यतंते सर्वभावेन परोपकरणाय ये

అన్ని లోకాలలో వారు ధన్యులు; వారు సమస్త ధర్మాలకు ఆశ్రయభూతులు—ఎవరు తమ సమస్త భావంతో పరహితార్థం ప్రయత్నిస్తారో।

Verse 43

संचयाः सर्ववस्तूनां चिरं तिष्ठति नो क्वचित् । सुचिरं तिष्ठते चैकं परोपकरणं प्रिये

సర్వ వస్తువుల కూడబెట్టులు ఎక్కడా దీర్ఘకాలం నిలవవు; కానీ హే ప్రియే, ఒక్కటే చాలా కాలం నిలుస్తుంది—పరోపకార పుణ్యం।

Verse 44

धन्या सुलक्षणा चैषा योग्याऽनुग्रहकर्मणि । ब्रूहि देवि वरो देयः कोऽस्यैच्छाग्यै च कः प्रिये

ఈ సులక్షణా ధన్యురాలు, అనుగ్రహకార్యానికి యోగ్యురాలు. హే దేవి, చెప్పు—ఆమెకు ఏ వరం ఇవ్వాలి? హే ప్రియే, ఆమె ఏమి కోరుతోంది?

Verse 45

श्रीदेव्युवाच । सर्वसृष्टिकृतां कर्तः सर्वज्ञप्रणतार्तिहन् । सुलक्षणा शुभाचारा सखी मेस्तु शुभोद्यमा

శ్రీదేవి పలికెను— ఓ సమస్త సృష్టికర్తా, ఓ సర్వజ్ఞా, శరణాగతుల ఆర్తిని హరించే ప్రభూ! నాకు సులక్షణా, సద్గుణసంపన్నా, శుభాచారిణి, నిత్యం మంగళకార్యాలలో నిమగ్నమైన సఖి కలుగుగాక।

Verse 46

यथा जया च विजया यथा चैव जयंतिका । शुभानंदा सुनंदा च कौमुदी च यथोर्मिला

జయా, విజయా లాగ, అలాగే జయంతికా; శుభానందా, సునందా లాగ; కౌముదీ, ఉర్మిలా లాగ—అటువంటి శుభలక్షణాలతో నా సఖి సమన్వితమగుగాక।

Verse 47

यथा चंपकमाला च यथा मलयवासिनी । कर्पूरलतिका यद्वद्गंधधारा यथा शुभा

చంపకమాల వలె మనోహరంగా, మలయపర్వతవాసినిలా సుగంధభరితంగా; కర్పూరలతలా శీతలంగా, శుభమైన సువాసనధారలా పవిత్రంగా—అలా ఆమె ఉండుగాక।

Verse 48

अशोका च विशोका च यथा मलयगंधिनी । यथा चंदननिःश्वासा यथा मृगमदोत्तमा

ఆమె అశోకా—శోకరహిత—విశోకా—శోకనాశిని—అగుగాక; మలయ చందనసువాసనలా సుగంధభరితంగా, చందన నిశ్వాసంలా మృదువుగా, ఉత్తమ మృగమదంలా శ్రేష్ఠంగా ఉండుగాక।

Verse 49

यथा च कोकिलालापा यथा मधुरभाषिणी । गद्यपद्यनिधिर्यद्वदनुक्तज्ञा यथा च सा

ఆమె కోకిల ఆలాపంలా మధురంగా, మధురభాషిణిగా; గద్యపద్య నిధిలా సమృద్ధిగా, చెప్పని మాటనూ గ్రహించే అనుక్తజ్ఞగా ఉండుగాక।

Verse 50

दृगंचलेंगितज्ञा च यथा कृतमनोरथा । गानचित्तहरा यद्वत्तथास्त्वेषा सुलक्षणा

ఈ సులక్షణ కన్య కళ్ల సంకేతాలను, చూపు అంచుని భావాలను గ్రహించునది కావాలి; ఆమె మనోరథాలు నెరవేరాలి; ఆమె గానం మనస్సును మోహింపజేయునది కావాలి—అట్లే ఆమె అవుగాక.

Verse 51

अतिप्रिया भवित्री मे यद्बाल ब्रह्मचारिणी । अनेनैव शरीरेण दिव्यावयवभूषणा

ఈ బాల బ్రహ్మచారిణి నాకు అత్యంత ప్రియమగునుగాక; మరియు ఇదే శరీరముతో దివ్య అవయవాలు, దివ్య ఆభరణాలతో అలంకృతమగునుగాక.

Verse 52

दिव्यांबरा दिव्यगंधा दिव्यज्ञानसमन्विता । समया मां सदैवास्तां चंचच्चामरधारिणी

దివ్య వస్త్రధారిణి, దివ్య సువాసనయుత, దివ్య జ్ఞానసంపన్న—నియత సమయమున చంచలంగా చామరము ధరించి ఆమె ఎల్లప్పుడూ నాతో ఉండుగాక.

Verse 53

एषापि काशिराजस्य कुमार्यस्त्विह बर्करी । अत्रैव भोगान्संप्राप्य मुक्तिं प्राप्स्यत्यनुत्तमाम्

ఈ కన్య కూడా—కాశీరాజుని కుమార్తె బర్కరీ—ఇక్కడే యథోచిత భోగాలను అనుభవించి, అనుత్తమ ముక్తిని పొందును.

Verse 54

अनया त्वर्ककुंडेस्मिन्पुष्ये मासि रवेर्दिने । स्नातं त्वनुदिते सूर्ये शीतादक्षुब्धचित्तया

ఆమె ఈ అర్కకుండములో, పుష్య మాసమున, ఆదివారమున—సూర్యోదయానికి ముందే స్నానం చేసింది; చలితో కూడ ఆమె చిత్తం కదలలేదు.

Verse 55

राजपुत्री ततः पुण्यादस्त्वेषा शुभलोचना । वरदानप्रभावेण तव विश्वेश्वर प्रभो

ఈ పుణ్యప్రభావంతో ఈ శుభలోచన కన్య రాజకుమార్తె కావుగాక; ఓ విశ్వేశ్వర ప్రభూ, నీ వరదానశక్తిచేత।

Verse 57

उत्तरार्कस्य देवस्य पुष्ये मासि रवेर्दिने । कार्या सा वत्सरीयात्रा न तैः काशीफलेप्सुभिः

ఉత్తరార్క దేవునికి ఆ వార్షిక యాత్ర పుష్యమాసంలో, ఆదివారంనాడు చేయవలెను—కాశీ ఫలాన్ని సంపూర్ణంగా కోరువారిచే।

Verse 58

मृडान्याभिहि तं सर्वं कृत्वैतद्विश्वगो विभुः । विश्वनाथो विवेशाथ प्रासादं स्वमतर्कितः

మృడానీ (పార్వతి) చెప్పినట్లుగా అన్నిటిని చేసి, సర్వవ్యాపి ప్రభువు విశ్వనాథుడు అప్పుడు తన ప్రాసాదంలో ప్రవేశించాడు—తన సంకల్పం సిద్ధమైంది।

Verse 59

स्कंद उवाच । लोलार्कस्य च माहात्म्यमुत्तरार्कस्य च द्विज । कथितं ते महाभाग सांबादित्यं निशामय

స్కందుడు పలికెను—ఓ ద్విజా, ఓ మహాభాగ్యుడా, లోలార్క మరియు ఉత్తరార్క మహాత్మ్యాన్ని నీకు చెప్పితిని; ఇప్పుడు సాంబాదిత్య కథను వినుము।

Verse 60

श्रुत्वैतत्पुण्यमाख्यानं शुभं लोलोत्तरार्कयोः । व्याधिभिर्नाभिभूयेत न दारिद्र्येण बाध्यते

లోలార్క, ఉత్తరార్కల ఈ శుభమైన పుణ్యాఖ్యానాన్ని విన్నవాడు వ్యాధులచే జయింపబడడు; దారిద్ర్యంతో కూడ బాధింపబడడు।

Verse 96

बर्करीकुंडमित्याख्या त्वर्ककुंडस्य जायताम् । एतस्याः प्रतिमा पूज्या भविष्यत्यत्र मानवैः

అర్కకుండము ‘బర్కరీకుండము’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందుగాక. భవిష్యత్తులో ఇక్కడ జనులు ఆమె ప్రతిమను భక్తితో పూజిస్తారు.