Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44

Devanagari script

धन्या सुलक्षणा चैषा योग्याऽनुग्रहकर्मणि । ब्रूहि देवि वरो देयः कोऽस्यैच्छाग्यै च कः प्रिये

Transliteration

dhanyā sulakṣaṇā caiṣā yogyā'nugrahakarmaṇi | brūhi devi varo deyaḥ ko'syaicchāgyai ca kaḥ priye

Translation

ఈ సులక్షణా ధన్యురాలు, అనుగ్రహకార్యానికి యోగ్యురాలు. హే దేవి, చెప్పు—ఆమెకు ఏ వరం ఇవ్వాలి? హే ప్రియే, ఆమె ఏమి కోరుతోంది?

Word by Word

• धन्या: blessed
• धन्या: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying एषा)

• सुलक्षणा: Sulakṣaṇā
• सुलक्षणा: Apposition (Karta-samānādhikaraṇa/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सुलक्षणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समानााधिकरणे एषा

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• एषा: this (woman)
• एषा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• योग्या: fit, worthy
• योग्या: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: योग्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying एषा)

• अनुग्रहकर्मणि: in the act of granting favor
• अनुग्रहकर्मणि: Adhikarana (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अनुग्रहकर्मन् (प्रातिपदिक; अनुग्रह+कर्मन्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/विषय), एकवचन

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन

• वरः: boon
• वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• देयः: to be given
• देयः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) + यत् (कृदन्त) → देय (प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (यत्-प्रत्यय; gerundive/obligatory); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying वरः)

• कः: which? who?
• कः: Karta (Interrogative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक

• अस्यै: to her
• अस्यै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन

• इच्छाग्यै: worthy of her wish / as she desires
• इच्छाग्यै: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इच्छा (प्रातिपदिक) + अग्य/अर्ह्य (प्रातिपदिक; पाठभेद)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying अस्यै); पाठे ‘इच्छाग्यै’ अस्पष्ट—सम्भाव्यं ‘इच्छार्ह्यै/इच्छानुग्यै’

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• कः: which?
• कः: Karta (Interrogative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक (पुनरुक्ति)

• प्रिये: O dear one
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva, pleased, turns to Pārvatī and asks what boon Sulakṣaṇā should receive; Sulakṣaṇā stands modestly, the moment charged with auspicious anticipation.

Characters & Entities

• Śiva
• Pārvatī
• Sulakṣaṇā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When compassion and virtue mature, divine grace naturally seeks a fitting channel and a boon aligned with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Kāśīkhaṇḍa) is the overarching sacred geography; the verse highlights the kṣetra’s theme of quick divine favor to the righteous.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the focus is on anugraha (grace) and the dharmic qualification to receive boons.