Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32
Devanagari script
सुलक्षणे प्रसन्नोस्मि वरं वरय सुव्रते । चिरं खिन्नासि तपसा कस्तेऽस्तीह मनोरथः
Transliteration
sulakṣaṇe prasannosmi varaṃ varaya suvrate | ciraṃ khinnāsi tapasā kaste'stīha manorathaḥ
Translation
“ఓ సులక్షణే, నేను ప్రసన్నుడను. ఓ సువ్రతే, వరం కోరుకో. నీవు తపస్సుతో దీర్ఘకాలం క్షీణించావు—ఇక్కడ నీ మనోరథం ఏమిటి?”
Word by Word
सुलक्षणेO well-marked one (fair-featured lady)
सुलक्षणे:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootसु-लक्षण (प्रातिपदिक; समास)
Formकर्मधारय-समास (सु + लक्षण); स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन = Feminine, Vocative, Singular
प्रसन्नःpleased
प्रसन्नः:
Karta (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = Masculine, Nominative, Singular; (अहम्) इति अध्याहारः
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Copula)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), उत्तम-पुरुष, एकवचन = Present, 1st person, Singular
वरम्a boon
वरम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन = Accusative, Singular (object of ‘choose’)
वरयchoose (ask for)
वरय:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Root√वृ (धातु)
Formलोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद = Imperative, 2nd person, Singular
सुव्रतेO woman of good vows
सुव्रते:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootसु-व्रत (प्रातिपदिक; समास)
Formकर्मधारय-समास (सु + व्रत); स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन = Feminine, Vocative, Singular
चिरम्for long
चिरम्:
Adhikarana (Time)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण) = for a long time
खिन्नाwearied/afflicted
खिन्ना:
Karta (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootखिन्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = Feminine, Nominative, Singular; ‘त्वम्’ इति अध्याहारः
असिyou are
असि:
Kriya (Copula)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन = Present, 2nd person, Singular
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (Means/Cause)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन = Neuter, Instrumental, Singular
कःwhat/which
कः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = Masculine, Nominative, Singular
तेyour
ते:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन = Genitive, Singular
अस्तिis
अस्ति:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन = Present, 3rd person, Singular
इहhere/in this matter
इह:
Adhikarana (Place/Context)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक) = indeclinable adverb; ‘here/in this matter’
मनोरथःwish/desire
मनोरथः:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Rootमनोरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = Masculine, Nominative, Singular
Speaker
Śiva (Hara/Śarva)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī (Avimukta)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Śiva praises the auspicious, vow-steadfast woman, acknowledging her long austerity and inviting her to choose a boon.
Characters & Entities
Ś
ŚivaT
TapasV
Vara (boon)FAQs
Persevering tapas ripens into vara-prāpti (receiving a boon), showing the compassionate accessibility of Śiva.
The boon-bestowing encounter is situated in Kāśī, near the Uttarārka sacred locale.
The verse affirms sustained tapas and vrata (vowed discipline) as the means leading to divine boon.