
ఈ అధ్యాయంలో రెండు భాగాలుగా కథ సాగుతుంది—దేవీ యుద్ధవిజయం మరియు తీర్థయాత్ర మార్గనిర్దేశం. మొదట సూతుడు అంబికా/చండికా/దుర్గా/భద్రకాళీగా ప్రసిద్ధమైన దేవి మహిషాసురుని మంత్రులు, వీరులు (చండకోప, చిత్రభాను, కరాళ మొదలైనవారు) పై ఆయుధాలు, యుద్ధనైపుణ్యం, దివ్యశక్తితో విజయం సాధించినట్లు వర్ణిస్తాడు. మహిషాసురుడు మాయతో రూపాలు మార్చుకుంటాడు—ఎద్దు, సింహసదృశ వేషం, ఖడ్గధారి మనిషి, ఏనుగు, మళ్లీ ఎద్దు; దేవి వాహనసింహం కూడా సంగ్రామంలో తోడ్పడుతుంది. తర్వాత ‘అశరీరవాణి’ దేవిని ఆజ్ఞాపిస్తుంది—ధర్మపుష్కరిణి జలాల్లో దాగిన మహిషాసురుని బయటకు తీయమని. సింహం నీటిని త్రాగి చెరువును ఎండబెడుతుంది; అసురుడు బయటపడగానే దేవి అతని తలపై పాదం మోపి, కంఠంలో శూలం పెట్టి శిరఛేదం చేస్తుంది. అనంతరం దేవస్తుతి, ధర్మస్థాపన, లోకశాంతి వర్ణించబడతాయి. రెండవ భాగంలో తీర్థమాహాత్మ్యం, యాత్రాక్రమం—దేవి దక్షిణ సముద్రతీరంలో నగరాన్ని స్థాపిస్తుంది; తీర్థాలకు పేర్లు, వరాలు లభిస్తాయి, అమృతసంబంధం కూడా చెప్పబడుతుంది. నవపాషాణ ప్రాంతంలో స్నానం, చక్రతీర్థంలో స్నానం చేసి, సంకల్పంతో సేతుబంధం వైపు ప్రయాణం సూచించబడుతుంది; నలుడు, వానరులు శ్రీరాముని సేతు నిర్మాణం చేసిన విధానం, దాని పరిమాణాలు, పవిత్రత వివరించబడతాయి. చివరలో భక్తితో ఈ అధ్యాయాన్ని చదవడం/వినడం వల్ల పుణ్యసిద్ధులు కలుగుతాయని ఫలశ్రుతి ఉంది।
Verse 1
श्रीसूत उवाच । स्वसैन्यमवलोक्याथ महिषो दानवेश्वरः । हतं देव्या महाक्रोधाच्चंडकोपमथाब्रवीत्
శ్రీసూతుడు పలికెను—అప్పుడు దానవేశ్వరుడు మహిషుడు దేవి చేత తన సైన్యం హతమైనదని చూచి, మహాక్రోధంతో చండకోపునితో మాటలాడెను।
Verse 2
महिष उवाच । चंडकोप महावीर्य युद्ध्यस्वैनां दुरात्मिकाम् । तथास्त्विति स चोक्त्वाथ चंडकोपः प्रतापवान्
మహిషుడు పలికెను—ఓ మహావీర్య చండకోపా! ఈ దురాత్మిక స్త్రీతో యుద్ధము చేయుము. ‘తథాస్తు’ అని చెప్పి ప్రతాపవంతుడైన చండకోపుడు ముందుకు సాగెను।
Verse 3
अवाकिरद्बाणवर्षैर्देवीं समरमूर्द्धनि । बाणजालानि तस्याशु चंडकोपस्य लीलया
సమర శిఖరంలో అతడు బాణవర్షములతో దేవిని కప్పివేసెను; చండకోపుని లీలామాత్రముననే శీఘ్రముగా బాణజాలములు విసిరబడినవి।
Verse 4
छित्त्वा जघान शस्त्रेण चंडकोपस्य सांबिका । चकर्त वाजिनोऽप्यस्य सारथिं च ध्वजं धनुः
అతనిని ఛేదించి సామ్బికా శస్త్రంతో చండకోపుని సంహరించింది; అతని గుర్రాలు, సారథి, ధ్వజం, ధనుస్సును కూడా కోసివేసింది।
Verse 5
उन्ममाथ रथं चापि तं बाणैर्हृद्यताडयत् । स भग्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः
ఆమె బాణాలతో అతని రథాన్ని కూడా చిదిమి, హృదయంలో బాణప్రహారం చేసింది; ధనుస్సు విరిగి, రథం నశించి, గుర్రాలు సారథి హతులై అతడు నిరాశ్రయుడయ్యాడు।
Verse 6
चंडकोपस्ततो देवीं खड्गचर्मधरोऽभ्यगात् । खड्गेन सिंहमाजघ्ने देव्या वाहं महासुरः
అప్పుడు ఖడ్గం, కవచం (ఢాలు) ధరించిన చండకోపుడు దేవి వైపు ముందుకు వచ్చాడు; ఆ మహాసురుడు ఖడ్గంతో దేవి వాహనమైన సింహాన్ని కొట్టాడు।
Verse 7
देवीमपि भुजे सव्ये खड्गेन प्रजघान सः । खङ्गो देव्या भुजे सव्ये व्यशीर्यत सहस्रधा
అతడు దేవి ఎడమ భుజంపై కూడా ఖడ్గంతో బలంగా కొట్టాడు; కానీ దేవి ఎడమ భుజాన్ని తాకగానే ఆ ఖడ్గం వెయ్యి ముక్కలుగా విరిగిపోయింది।
Verse 8
ततः शूले न महता चंडकोपं तदांबिका । जघान हृदये सोऽपि पपात च ममार च
తర్వాత అతి పెద్దది కాకపోయినా మహాశక్తిగల శూలంతో అంబికా చండకోపుని హృదయంలో కొట్టింది; అతడు కూలి పడి మరణించాడు।
Verse 9
चंडकोपे हते तस्मिन्महावीर्ये महाबले । चित्रभानुर्गजारूढो देवीं तामभ्यधावत
మహావీర్యుడూ మహాబలుడైన చండకోపుడు హతుడైన తరువాత, గజారూఢుడైన చిత్రభాను దేవిని లక్ష్యంగా వేగంగా దూసుకొచ్చెను।
Verse 10
दिव्यां शक्तिं ससर्जाथ महाघंटारवाकुलाम् । न्यवारयत हुंकारैर्देवी शक्तिं निराकुलाम्
అతడు మహాఘంటానాదంతో కలకలం రేపే దివ్యశక్తిని విసిరెను; కాని నిరాకులమైన దేవి తన ఘోర హూంకారాలతో ఆ ఆయుధాన్ని అడ్డుకొనెను।
Verse 11
ततः शूलेन सा देवी चित्रभानुं व्यदारयत् । मृते तस्मिंस्ततो युद्धे करालो द्रुतमभ्यगात्
అనంతరం దేవి తన శూలంతో చిత్రభానువును చీల్చివేసెను. యుద్ధంలో అతడు మరణించగానే, కరాళుడు త్వరగా ముందుకు వచ్చెను।
Verse 12
करमुष्टिप्रहारेण सोऽपि देव्या निपातितः । ततो देवी मदोन्मत्तं गदया व्यसुमातनोत्
దేవి చేతి దెబ్బలతో, ముష్టి ప్రహారాలతో అతడూ నేలకూలెను. తరువాత దేవి మదోన్మత్త శత్రువును గదతో కొట్టి ప్రాణహీనుడిని చేసెను।
Verse 13
बाष्कलं पट्टिशेनापि चक्रेणापि तथांतिकम् । प्राहिणोद्यमलोकाय दुर्गा देवी द्विजोत्तमाः
హే ద్విజోత్తములారా! దేవి దుర్గ బాష్కలుని పట్టిశంతోను, సమీపంలో చక్రంతోను సంహరించి యమలోకానికి పంపెను।
Verse 14
एवमन्यान्महाकायान्मंत्रिणो महिषस्य च । शूलेन प्रोथयित्वाथ प्राहिणोद्यमसादनम्
ఇలా దేవి మహిషుని ఇతర మహాకాయ మంత్రులను కూడా శూలంతో పొడిచి యమసదనానికి, మరణధామానికి, పంపింది।
Verse 15
आत्मसैन्ये हते त्वेवं दुर्गया महिषासुरः । माहिषेणाथ रूपेण गणान्देव्या अभक्षयत्
దుర్గాదేవి ఇలా అతని సైన్యాన్ని సంహరించినప్పుడు, మహిషాసురుడు మహిషరూపం ధరించి దేవి గణాలను భక్షించసాగాడు।
Verse 16
तुण्डेन निजघानैकान्सुराघातैस्तथापरान् । निश्वासवायुभिश्चान्यान्पातयामास रोषितः
కోపంతో అతడు తన ముక్కుతో కొందరిని కొట్టివేశాడు, మరికొందరిని ఉగ్ర ప్రహారాలతో, ఇంకొందరిని తన శ్వాస గాలివేగాలతో నేలకూల్చాడు।
Verse 17
देव्या भूतगणं त्वेवं निहत्य महिषासुरः । सिंहं मारयितुं देव्याश्चुक्रोध च ननाद च
దేవి భూతగణాలను ఇలా సంహరించిన మహిషాసురుడు, దేవి సింహాన్ని చంపాలని కోపంతో గర్జించాడు।
Verse 18
ततः सिंहोऽभवत्क्रुद्धो महावीर्यो महाबलः । सुराभि घातनिर्भिन्नमहीतलमहीधरः
అప్పుడు సింహమూ క్రోధించింది—మహావీర్యుడు, మహాబలవంతుడు—ప్రబల ఢీకొట్టుతో భూమితలాన్ని చీల్చిన మహాపర్వతంలా।
Verse 19
महिषासुरमायांतं नखैरेनं व्यदारयत् । चंडिकापि ततः क्रुद्धा वधे तस्याकरोन्मतिम्
మహిషాసురుడు మాయతో దూసుకొచ్చినప్పుడు సింహం తన గోళ్లతో అతనిని చీల్చివేసింది. ఆపై క్రోధించిన చండికా అతని వధానికి సంకల్పించింది.
Verse 21
सिंहवेषोऽभवद्दैत्यो महाबलपराक्रमः । देवी तस्य शिरोयावच्छेत्तुं बुद्धिमधारयत्
దైత్యుడు సింహవేషం ధరించి మహాబలపరాక్రమాలతో కూడినవాడయ్యాడు. దేవి అతని శిరస్సు ఛేదించాలనే దృఢబుద్ధి కలిగింది.
Verse 22
तावत्स पुरुषो भूत्वा खड्गपाणिरदृश्यत । अथ तं पुरुषं देवी खड्गहस्तं शरोत्करैः
అంతలో అతడు మనుష్యరూపం ధరించి, చేతిలో ఖడ్గం పట్టుకొని ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అప్పుడు దేవి ఆ ఖడ్గధారిపై బాణవర్షం కురిపించింది.
Verse 23
जघान तीक्ष्णधाराग्रैः परमर्मविदारणैः । ततः स पुरुषो विप्रा गजोऽभूद्धस्तदन्तवान्
దేవి పదునైన ధారలతో, మర్మాలను చీల్చే బాణాగ్రాలతో అతనిని కొట్టింది. అప్పుడు, ఓ విప్రులారా, ఆ పురుషుడు సొండా దంతాలతో గజమయ్యాడు.
Verse 24
दुर्गाया वाहनं सिंहं करेण विचकर्ष च । ततः सिंहः करं तस्य विचकर्त नखांकुरैः
అతడు చేతితో దుర్గాదేవి వాహనమైన సింహాన్ని పట్టుకొని లాగాడు. అప్పుడు సింహం తన గోళ్ల కొనలతో అతని చేతిని చీల్చివేసింది.
Verse 25
भूयो महासुरो जातो माहिषं वेषमाश्रितः । ततः क्रुद्धा भद्रकाली महत्पानमसेवत
మళ్లీ ఆ మహాసురుడు మహిషరూపాన్ని ఆశ్రయించి లేచాడు. అప్పుడు కోపించిన భద్రకాళి మహాపానం (మధు) సేవించింది.
Verse 26
ततः पानवशा न्मत्ता जहासारुणलोचना । महिषः सोऽपि गर्वेण शृंगाभ्यां पर्वतोत्करान्
తర్వాత పానవశమై ఆమె మత్తుగా మారి, అరుణనేత్రాలతో నవ్వింది. ఆ మహిషాసురుడూ గర్వంతో తన కొమ్ములతో పర్వతగుట్టలను ఎగరేసాడు.
Verse 27
चंडिकां प्रतिं चिक्षेप सा च तानच्छिनच्छरैः । ततो देवी जग न्माता महिषासुरमब्रवीत्
అతడు చండిక వైపు వాటిని విసిరాడు; ఆమె వాటిని బాణాలతో ఛేదించింది. అప్పుడు జగన్మాత దేవి మహిషాసురునితో పలికింది.
Verse 28
देव्युवाच । कुरु गर्वं क्षणं मूढ मधु यावत्पिबाम्यहम् । निवृत्तमधुपानाहं त्वां नयिष्ये यमक्षयम्
దేవి పలికింది—ఓ మూఢా! నేను ఈ మధువును త్రాగుతున్నంతవరకు క్షణమాత్రం గర్వించు. మధుపానం ముగిసిన తరువాత నిన్ను యమధామానికి—నాశానికి—నడిపిస్తాను.
Verse 29
हते त्वयि दुराधर्षे मया दैवतकंटके । स्वंस्वं स्थानं प्रपद्यंतां सिद्धा साध्या मरुद्गणाः
హే దురాధర్షా, దేవతలకు కంటకమా! నిన్ను నేను సంహరించినప్పుడు సిద్ధులు, సాధ్యులు, మరుద్గణాలు తమ తమ స్థానాలకు చేరుగాక.
Verse 31
दक्षिणस्योदधेस्तीरेप्रदुद्राव त्वरान्वितः । अनुदुद्राव तं देवी सिंहमारुह्य वाहनम्
దక్షిణ సముద్ర తీరమున అతడు తొందరగా పరుగెత్తి పారెను; దేవి సింహవాహనమున అధిరోహించి అతనిని అనుసరించి దూసుకెళ్లెను।
Verse 32
अनुद्रुतस्ततो देव्या महिषो दानवेश्वरः । धर्मपुष्कीरणीतोये दशयोजनमायते
దేవి అనుసరణచేత దానవేశ్వరుడు మహిషుడు దశయోజన విస్తారమైన ధర్మపుష్కరిణీ జలములో ప్రవేశించెను।
Verse 33
प्रविश्यांतर्हितस्तस्थौ दुर्गाताडनविह्वलः । ततो दुर्गा समासाद्य धर्मपुष्करिणीतटम्
అందులో ప్రవేశించి మహిషుడు అంతర్హితుడై నిలిచెను, దుర్గా ప్రహారములచే వ్యాకులుడై; తదుపరి దుర్గా ధర్మపుష్కరిణీ తీరమునకు చేరెను।
Verse 34
नददर्शासुरं तत्र महिषं चंडिका तदा । अशरीरा ततो वाणी दुर्गा देवीमभाषत
అప్పుడు చండిక అక్కడ మహిషాసురుని చూడలేదు; ఆ క్షణమున శరీరరహిత వాణి దేవి దుర్గను ఉద్దేశించి పలికెను।
Verse 35
भद्रकालि महादेवि महिषो दानवस्त्वया । ताडितो मुष्टिना भद्रे धर्मपुष्करिणीजले
“ఓ భద్రకాళీ, ఓ మహాదేవీ, ఓ భద్రే! ధర్మపుష్కరిణీ జలములో ఈ దానవ మహిషుని నీవు ముష్టితో తాడించితివి।”
Verse 36
अस्मिन्नंतर्हितः शेते भयार्तो मारयस्व तम् । येनकेनाप्युपायेन चैनं प्राणैर्वियोजय
ఇక్కడ అతడు భయార్తుడై దాగి పడి ఉన్నాడు—వానిని సంహరించు. ఏ ఉపాయమైనా సరే, అతనిని ప్రాణవాయువునుండి వేరుచేయి.
Verse 37
एवं वाचाऽशरी रिण्या कथिता चंडिका तदा । प्राह स्ववाहनं सिंहमसुरेंद्रवधोद्यता
అశరీర వాణి ఇలా పలికినదిని విని, చండిక అప్పుడు తన వాహనమైన సింహాన్ని ఉద్దేశించి పలికింది—అసురేంద్ర వధకు సిద్ధమై.
Verse 38
मृगेंद्र सिंहविक्रांत महावलपराक्रम । धर्मपुष्कीरणीतोयं निःशेषं पीय तां त्वया
హే మృగేంద్రా! సింహవిక్రముడా, మహాబల పరాక్రమశాలీ! ధర్మపుష్కరిణీ ఈ జలాన్ని నిశ్శేషంగా త్రాగివేయి.
Verse 39
देव्यैवमुक्तः पंचास्यो धर्मपुष्करिणीजलम् । निःशेषं च पपौ विप्रा यथा पांसुर्भवेत्तथा
దేవి ఇలా ఆజ్ఞాపించగా, హే విప్రులారా, పంచముఖుడు ధర్మపుష్కరిణీ జలాన్ని నిశ్శేషంగా త్రాగాడు—చివరికి అది ధూళిలా మిగిలేంతవరకు.
Verse 40
निरगान्महिषो दीनस्ततस्तस्मा ज्जलाशयात् । आयांतमसुरं देवी पादेनाक्रम्य मूर्द्धनि
అప్పుడు దయనీయుడైన మహిషాసురుడు ఆ జలాశయం నుండి బయటికి వచ్చాడు. ముందుకు వస్తున్న ఆ అసురుని శిరస్సుపై దేవి తన పాదాన్ని ఉంచి అణచివేసింది.
Verse 41
कंठं शूलेन तीक्ष्णेन पीडयामास कोपिता । ततो देव्यसिमादाय चकर्तास्य शिरो महत्
కోపంతో ఆమె తీక్ష్ణ శూలంతో అతని కంఠాన్ని బిగించి పీడించింది; తరువాత దేవి ఖడ్గం ఎత్తి అతని మహాశిరస్సును ఛేదించింది।
Verse 42
एवं स महिषो विप्राः सभृत्यबलवाहनः । दुर्गया निहतो भूमौ पपात च ममार च
హే విప్రులారా! ఈ విధంగా ఆ మహిషాసురుడు సేవకులు, సేనలు, వాహనాలతో సహా దుర్గాదేవిచే హతుడై భూమిపై పడిపోయి మరణించాడు।
Verse 43
ततो देवाः सगंधर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः । स्तुत्वा देवीं ततः स्तोत्रैस्तुष्टा जहृषिरे तदा
అప్పుడు దేవతలు గంధర్వులతో సహా, సిద్ధులు మరియు పరమర్షులు స్తోత్రాలతో దేవిని స్తుతించారు; తృప్తి పొందీ వారు ఆనందించారు।
Verse 44
अनुज्ञातास्ततो देव्या देवा जग्मुर्यथागतम् । ततो देवी जगन्माता स्व नाम्ना पुरमुत्तमम्
ఆపై దేవి అనుమతి పొందిన దేవతలు వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లారు. తరువాత జగన్మాత దేవి తన నామంతో ఒక ఉత్తమ నగరాన్ని స్థాపించింది।
Verse 45
दक्षिणस्य समुद्रस्य तीरे चक्रे तदोत्तरे । ततो देव्यनुशिष्टास्ते देवाः शक्रपुरोगमाः
ఆమె దక్షిణ సముద్ర తీరంలోని ఉత్తర భాగంలో ఆ నగరాన్ని స్థాపించింది. తరువాత శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ముందుండగా దేవతలు దేవి ఉపదేశానుసారం ప్రవర్తించారు।
Verse 46
पूरयामासुरमृतैर्धर्मपुष्क रिणीं तदा । ततो ह्यमृततीर्थाख्यां लेभे तत्तीर्थमुत्तमम्
అప్పుడు వారు ధర్మపుష్కరిణీ అనే పవిత్ర సరోవరాన్ని అమృతంతో నింపారు. అప్పటినుంచి ఆ ఉత్తమ తీర్థం ‘అమృతతీర్థం’ అనే పేరుతో పరమ పుణ్యస్థానంగా ప్రసిద్ధి పొందింది.
Verse 47
ततो देवी वरमदात्स्वपुरस्य मुदान्विता । पशव्यं चापरोगं च पुरमेतद्भवत्विति
ఆపై దేవి ఆనందంతో నిండిపోయి తన నగరానికి వరమిచ్చింది—“ఈ నగరం పశుసంపదతో సమృద్ధిగా, రోగరహితంగా ఉండుగాక.”
Verse 49
ददौ तीर्थाय च वरं स्नातानामत्र वै नृणाम् । यथाभिलाषं सिद्धिः स्यादित्युक्त्वा सा दिवं ययौ
ఆమె తీర్థానికీ వరమిచ్చింది—“ఇక్కడ స్నానం చేసే మనుష్యులకు వారి అభిలాష ప్రకారం సిద్ధి కలుగుగాక.” అని చెప్పి దేవి స్వర్గానికి వెళ్లింది.
Verse 50
देवीपत्तनमारभ्य सुमुहूर्ते दिने द्विजाः । विघ्नेश्वरं प्रणम्यादौ सलिलस्वामिनं तथा
దేవీపట్టణం నుండి ప్రారంభించి, శుభదినంలో సుముహూర్తంలో, ద్విజులు మొదట విఘ్నేశ్వరునికి నమస్కరించి, అలాగే సలిలస్వామినికీ వందనం చేశారు.
Verse 51
महादेवाभ्यनुज्ञातो रामचंद्रोऽतिधार्मिकः । स्थापयित्वा स्वहस्तेन पाषाणनवकं मुदा
మహాదేవుని అనుమతితో, అత్యంత ధార్మికుడైన రామచంద్రుడు ఆనందంతో తన చేతులతో తొమ్మిది రాళ్లను స్థాపించాడు.
Verse 52
सेतुमारब्धवान्विप्रा यावल्लंकामतंद्रितः । सिंहासनं समारुह्य रामो नलकृतं शुभम्
హే విప్రులారా! రాముడు అలసట లేక లంక వరకు సేతు నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించి, నలుడు నిర్మించిన శుభ సింహాసనాన్ని అధిరోహించాడు।
Verse 53
वानरैः कारयामास सेतुमब्धौ नलादिभिः । पर्वताञ्छाखिनोवृक्षान्दृषदः काष्ठसंचयान्
నలుడు మొదలైనవారి నేతృత్వంలో వానరులతో సముద్రంలో సేతువును నిర్మింపజేశాడు—పర్వతాలు, కొమ్మలున్న వృక్షాలు, శిలలు, కట్టెల కుప్పలు ఉపయోగించి।
Verse 54
तृणानि च समाजह्रुर्वानरा वनमध्यतः
వానరులు అడవిమధ్య నుండి గడ్డిని కూడా సమీకరించి తెచ్చారు।
Verse 55
नलस्तानि समादाय चक्रे सेतुं महोदधौ । पंचभिर्दिवसैः सेतुर्यावल्लंकासमीपतः
నలుడు ఆ సామగ్రిని తీసుకొని మహాసముద్రంలో సేతువును నిర్మించాడు; ఐదు దినాలలో సేతువు లంక సమీపం వరకు విస్తరించింది।
Verse 56
दशयोजनविस्तीर्णश्शतयोजनमायतः । कृतः सेतुर्नलेनाब्धौ पुण्यः पापविनाशनः
సముద్రంలో నలుడు నిర్మించిన సేతువు పది యోజనాల వెడల్పు, వంద యోజనాల పొడవు; అది పుణ్యప్రదం, పాపనాశకం।
Verse 57
देवीपुरस्य निकटे नवपाषाणरूपके । सेतुमूले नरः स्नायात्स्वपापपरिशुद्धये
దేవీపుర సమీపంలో, సేతువు మూలంలో నవ-పాషాణరూపములు ఉన్న చోట మనిషి స్నానం చేయవలెను; దానివల్ల తన పాపములు శుద్ధి పొందును.
Verse 58
चक्रतीर्थे तथा स्नायाद्भजेत्सेत्वधिपं हरिम् । देवीपत्तनमारभ्य यत्कृतं सेतुबंधनम्
అలాగే చక్రతీర్థంలో స్నానం చేసి, సేతువుకు అధిపతి అయిన హరిని భజించవలెను; ఎందుకంటే దేవీపట్టణం నుంచే సేతు-బంధనం ఆరంభించబడింది.
Verse 59
तत्सेतुमूलं विप्रेंद्रा यथार्थं परिकल्पितम् । सेतोस्तु पश्चिमा कोटिर्दर्भशय्या प्रकीर्तिता
హే విప్రేంద్రులారా! ఆ స్థలమే నిజంగా సేతువు మూలముగా స్థాపించబడింది; సేతువు పశ్చిమ కోటి ‘దర్భశయ్యా’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది.
Verse 60
देवीपुरी च प्राक्कोटिरुभयं सेतुमूलकम् । उभयं पुण्यमाख्यातं पवित्रं पापनाशनम्
దేవీపురీ తూర్పు కోటి; ఈ రెండు కూడా సేతుమూలానికి చెందినవే. ఈ రెండూ పుణ్యప్రదములు, పవిత్రములు, పాపనాశకములు అని ప్రకటించబడ్డాయి.
Verse 61
यत्सेतुमूलं गच्छंति येन मार्गेण वै नराः । तत्तन्मार्गगतास्ते ते तस्मिंस्तस्मिन्विमुक्तिदे
మనుష్యులు ఏ ఏ సేతుమూలానికి వెళ్తారో, ఏ ఏ మార్గమున వెళ్తారో, ఆ ఆ మార్గమున నడిచినవారు అక్కడక్కడ (ప్రతి పుణ్యస్థలంలో) ముక్తిని పొందుదురు.
Verse 62
स्नात्वादौ सेतुमूले तु चक्रतीर्थे तथैव च । संकल्पपूर्वकं पश्चाद्गच्छेयुः सेतुबंधनम्
ముందుగా సేతుమూలంలోను, అలాగే చక్రతీర్థంలోను స్నానం చేసి, అనంతరం సంకల్పపూర్వకంగా సేతుబంధనస్థలానికి వెళ్లవలెను।
Verse 63
देवीपुरे तथा दर्भशय्यायामपि भूसुराः । चक्रतीर्थे शिवे स्नानं पुण्यपापविनाशनम्
హే భూసురులారా, దేవీపురంలోను దర్భశయ్యాలోను—శుభమైన చక్రతీర్థంలో శివస్నానం పుణ్యప్రదమై పాపనాశకమగును।
Verse 64
स्मरणादुभयत्रापि चक्रतीर्थस्य वै द्विजाः । भस्मीभवंति पापानि लक्षजन्मकृतान्यपि
హే ద్విజులారా, ఇక్కడా అక్కడా—ఉభయత్ర చక్రతీర్థాన్ని కేవలం స్మరించడమే చాలు; లక్ష జన్మల పాపాలైనా భస్మమవుతాయి।
Verse 65
जन्मापि विलयं यायान्मुक्तिश्चापि करे स्थिता । चक्रतीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति
జన్మచక్రం కూడా లయమైపోతుంది, ముక్తి చేతిలో ఉన్నట్లే నిలుస్తుంది; చక్రతీర్థసమమైన తీర్థం గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు।
Verse 66
भूलोके यानि तीर्थानि गंगादीनि द्विजोत्तमाः । चक्रतीर्थस्य तान्यद्धा कलां नार्हंति षोडशीम्
హే ద్విజోత్తములారా, భూలోకంలో గంగా మొదలైన ఎన్ని తీర్థాలున్నా, అవి నిజంగా చక్రతీర్థ మహిమలో పదహారవ భాగానికీ సరిపోవు।
Verse 67
आदौ तु नवपाषाणमध्येऽब्धौ स्नानमाचरेत् । क्षेत्रपिंडे ततः कुर्याच्चक्रतीर्थे तथैव च
మొదట నవపాషాణముల మధ్యనున్న సముద్రంలో స్నానం చేయవలెను. అనంతరం క్షేత్రపిండ అనే పవిత్ర కర్మను నిర్వహించి, అలాగే చక్రతీర్థమందు కూడా చేయవలెను.
Verse 68
सेतुनाथं हरिं सेवेत्स्वपापपरिशुद्धये । एवं हि दर्भशय्यायां कुर्युस्तन्मार्गतो गताः
తమ పాపముల సంపూర్ణ శుద్ధికై సేతునాథుడైన హరిని సేవించవలెను. ఈ విధంగా ఆ పవిత్ర మార్గమున సాగువారు దర్భశయ్యపై విశ్రమిస్తూ అలా చేయవలెను.
Verse 69
आरूढं रामचंद्रेण यो नमस्कुरुते जनः । सिंहासनं नलकृतं न तस्य नरकाद्भयम्
రామచంద్రుడు అధిరోహించిన నలుడు నిర్మించిన సింహాసనమునకు ఎవడు నమస్కరిస్తాడో, అతనికి నరకభయం ఉండదు.
Verse 70
सेतुमादौ नमस्कुर्याद्रामं ध्यायन्हृदा तदा । रघुवीरपदन्यास पवित्रीकृतपांसवे
మొదట సేతువుకు నమస్కరించి, ఆపై హృదయంలో రాముని ధ్యానించవలెను—రఘువీరుని పాదముద్రలచే పవిత్రమైన ధూళి కల సేతువుకు.
Verse 71
दशकंठशिरश्छेदहेतवे सेतवे नमः । केतवे रामचंद्रस्य मोक्षमार्गैकहेतवे
దశకంఠుని శిరఛ్ఛేదానికి కారణమైన సేతువుకు నమస్కారం. రామచంద్రుని కేతువుగా, మోక్షమార్గానికి ఏకైక హేతువైన సేతువుకు నమస్కారం.
Verse 72
सीताया मानसांभोजभानवे सेतवे नमः । साष्टांगं प्रणिपत्यादौ मंत्रेणानेन वै द्विजाः
సీతా మనోకమలానికి సూర్యస్వరూపమైన సేతువుకు నమస్కారం. ఓ ద్విజులారా, ముందుగా ఈ మంత్రంతో సాష్టాంగ ప్రణామం చేసి తరువాత పూజించండి.
Verse 73
ततो वेतालवरदं तीर्थं गच्छेन्महाबलम् । तत्र स्नानादवाप्नोति सिद्धिं पारामिकां नरः
ఆ తరువాత మహాబలమైన ‘వేతాలవరద’ అనే తీర్థానికి వెళ్లాలి. అక్కడ స్నానం చేయుటవలన మనిషి పరమ సిద్ధిని పొందుతాడు.
Verse 74
योऽध्यायमेनं पठते मनुष्यः शृणोति वा भक्तियुतो द्विजेंद्राः । स्वर्गादयस्तस्य न दुर्लभाः स्युः कैवल्यमप्यस्य करस्थमेव
ఓ ద్విజేంద్రులారా, ఎవడు ఈ అధ్యాయాన్ని పఠిస్తాడో లేదా భక్తితో వింటాడో, అతనికి స్వర్గాది ఫలాలు దుర్లభం కావు; కైవల్యమూ అతని చేతిలో ఉన్నట్లే.