Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 24

Devanagari script

दुर्गाया वाहनं सिंहं करेण विचकर्ष च । ततः सिंहः करं तस्य विचकर्त नखांकुरैः

Transliteration

durgāyā vāhanaṃ siṃhaṃ kareṇa vicakarṣa ca | tataḥ siṃhaḥ karaṃ tasya vicakarta nakhāṃkuraiḥ

Translation

అతడు చేతితో దుర్గాదేవి వాహనమైన సింహాన్ని పట్టుకొని లాగాడు. అప్పుడు సింహం తన గోళ్ల కొనలతో అతని చేతిని చీల్చివేసింది.

Word by Word

• दुर्गायाः: of Durgā
• दुर्गायाः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दुर्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• वाहनम्: mount/vehicle
• वाहनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाहन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सिंहम्: lion
• सिंहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वाहनम् इत्यस्य विशेष्य/अप्पोजिशन

• करेण: with (his) hand
• करेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• विचकर्ष: dragged/pulled
• विचकर्ष: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + कृṣ् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्ण), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; ‘then’

• सिंहः: the lion
• सिंहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• करम्: hand
• करम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• विचकर्त: cut/tore
• विचकर्त: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + कृt (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतन-भूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• नखाङ्कुरैः: with claw-tips
• नखाङ्कुरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नख + अङ्कुर (प्रातिपदिकौ)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः—नखानाम् अङ्कुरैः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Elephant-formed asura grabs and drags Durgā’s lion by the hand; instantly the lion rips the grasping hand with sharp claw-tips, freeing itself in a burst of ferocity.

Characters & Entities

• Durgā
• Siṃha (lion vehicle)
• Daitya (transforming)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the supports of the Divine (vāhana, attendants) are empowered; dharma’s ecosystem defends itself against oppression.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Setu sacred region remains the overarching context; this verse is a combat detail within that narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.