Adhyaya 2

Verse 1

। व्यास उवाच पृथ्वीपुरंध्यास्तिलकं ललाटे लक्ष्मीलतायाः स्फुटमालवालम् । वाग्देवताया जलकेलिरम्यं नोहेरकं संप्रति वर्णयामि

వ్యాసుడు పలికెను—ఇప్పుడు నేను నోహేరకాన్ని వర్ణించెదను—అది భూమి-రూపిణి గృహిణి నుదుటిపై తిలకంలా శోభించును; లక్ష్మీ లతకు స్వచ్ఛమైన, సారవంతమైన ఆలవాలం (క్యారి)వలె యుండును; వాగ్దేవి జలక్రీడవలె రమ్యమై, పుణ్యసౌందర్యనిలయమగును।

Verse 2

साधु पृष्टं त्वया राजन्वाराणस्यधिकाधिकम् । धर्मारण्यं नृपश्रेष्ठ श्रृणुष्वावहितो भृशम्

ఓ రాజా, వారాణసి యొక్క మరింత మరింత పెరుగుతున్న మహిమను గురించి నీవు శుభప్రశ్న అడిగితివి. ఓ నృపశ్రేష్ఠా, ఇప్పుడు ధర్మారణ్యాన్ని నేను చెప్పుదును—నీవు అత్యంత అవధానంతో వినుము।

Verse 3

सर्वतीर्थानि तत्रैव ऊषरं तेन कथ्यते । ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यैरिंद्राद्यैः परिसेवितम्

అక్కడ సమస్త తీర్థములు అక్కడే సమాహితమై యున్నవి; అందుచేత అది ‘ఊషర’ అని పిలువబడును. బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుడు మరియు ఇంద్రాది దేవతలు అక్కడ విధివిధానంగా సేవించుదురు।

Verse 4

लोकपालैश्च दिक्पालैर्मातृभिः शिवशक्तिभिः । गंधर्वैश्वाप्सरोभिश्च सेवितं यज्ञकर्मभिः

అది లోకపాలులు, దిక్పాలులు, మాతృగణములు, శివశక్తులు, గంధర్వులు మరియు అప్సరసలు చేత సేవింపబడును; అక్కడ యజ్ఞకర్మలు మరియు పవిత్ర కృత్యముల ద్వారా గౌరవింపబడును।

Verse 6

तदाद्यं च नृपस्थानं सर्वसौख्यप्रदुं तथा । यज्ञैश्च बहुभिश्चैव सेवितं मुनिसत्तमैः

ఆ ఆద్యమైన, శ్రేష్ఠమైన రాజస్థానం సమస్త సుఖములను ప్రసాదించును. అనేక యజ్ఞములచే మరియు మునిశ్రేష్ఠుల సేవచే అది పావనంగా గౌరవింపబడును।

Verse 7

सिंहव्याघ्रैर्द्विपैश्चैव पक्षिभिर्विविधैस्तथा । गोमहिष्यादिभिश्चैव सारसैर्मृगशूकरैः

ఆ ప్రాంతం సింహాలు, వ్యాఘ్రాలు, గజాలు మరియు నానావిధ పక్షులతో నిండివుంది; అలాగే గోవులు, మహిషాలు మొదలైనవి, సారసాలు, మృగాలు, శూకరాలతో కూడి ఉంది।

Verse 8

सेवितं नृपशार्दूल श्वापदैवैर्विविधैरपि । तत्र ये निधनं प्राप्ताः पक्षिणः कीटकादयः

హే నృపశార్దూలా! ఆ స్థలం నానావిధ శ్వాపదాలచే (హింసక మృగాలచే) కూడా సేవింపబడుతుంది. అక్కడ పక్షులు, కీటకాలు మొదలైనవి మరణాన్ని పొందితే…

Verse 9

भूतवेतालशाकिनीग्रहदेवाधिदेवतैः । ऋतुभिर्मासपक्षैश्च सेव्यमानं सुरासुरेः

ఆ స్థలం భూతాలు, వేతాళాలు, శాకినీలు, గ్రహాలు, దేవులు మరియు అధిదేవతలచే సేవింపబడుతుంది; ఋతువులు, మాసాలు, పక్షాలు కూడా—దేవాసురులందరూ అక్కడికి చేరుతారు।

Verse 10

एकोत्तरशतैः सार्द्धं मुक्तिस्तेषां हि शाश्वती । ते सर्वे विष्णुलोकांश्च प्रयांत्येव न संशयः

నూట ఒకరితో కూడి వారికి శాశ్వత ముక్తి లభిస్తుంది. వారు అందరూ నిస్సందేహంగా విష్ణులోకాలకు ప్రస్థానమవుతారు।

Verse 11

संतारयति पूर्वज्ञान्दश पूर्वान्दशापरान् । यवव्रीहितिलैः सर्पिर्बिल्वपत्रैश्च दूर्वया

యవాలు, వ్రీహి, తిలాలు, ఘృతం, బిల్వపత్రాలు మరియు దూర్వా గడ్డితో అర్పణ చేసి, అతడు తన పితృదేవతలను—పది పూర్వులు, పది అపరులు—అందరినీ తరింపజేస్తాడు।

Verse 12

गुडैश्चैवोदकैर्नाथ तत्र पिंडं करोति यः । उद्धरेत्सप्त गोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम्

హే నాథా! అక్కడ బెల్లం మరియు నీటితో పిండదానం చేసే వాడు ఏడు గోత్రాలను उद्धరించి, కులంలోని నూట ఒక తరాలను కూడా ఉద్ధరిస్తాడు।

Verse 13

वृक्षैरनेकधा युंक्ते लतागुल्मैः सुशोभितम् । सदा पुण्यप्रदं तच्च सदा फलसमन्वितम्

అనేక విధాల వృక్షాలతో నిండినది, లతా-గుల్మాలతో సుందరంగా అలంకృతమైనది ఆ స్థలం। అది ఎల్లప్పుడూ పుణ్యప్రదం, ఎల్లప్పుడూ ఫలసమృద్ధిగా ఉంటుంది।

Verse 16

महानंदमयं दिव्यं पावनात्पावनं परम् । कलकंठः कलोत्कंठमनुगुंजति कुंजगः

ఆ దివ్యస్థలం మహానందమయం—పావనమైన వాటికన్నా పరమపావనం. అక్కడ కుంజాలలో నివసించే కోయిల మధురంగా, ఉత్సుకతతో నిండిన స్వరాన్ని ప్రతిధ్వనింపజేస్తుంది।

Verse 17

ध्यानस्थः श्रोष्यति तदा पारावत्येति वार्य्यते । केकः कोकीं परित्यज्य मौनं तिष्ठति तद्भयात्

ధ్యానస్థుడైనవాడు అప్పుడు ‘పారావతీ!’ అనే పిలుపు వినిపించడాన్ని వింటాడు. ఆ పవిత్రత పట్ల భయభక్తితో నెమలి తన జతను విడిచి మౌనంగా నిలుస్తుంది।

Verse 18

चकोरश्चंद्रिकाभोक्ता नक्तव्रतमिवास्थितः । पठंति सारिकाः सारं शुकं संबोधयत्यहो

చకోర పక్షి చంద్రికను ఆస్వాదిస్తూ నక్తవ్రతం ఆచరిస్తున్నట్టుగా ఉంటుంది. మైనా పక్షులు సారాన్ని పఠిస్తాయి; ఆశ్చర్యం—చిలుక ఉపదేశించునట్లు బోధిస్తుంది।

Verse 19

भेकोऽहिना क्रीडते च मानुषा राक्षसैः सह । निर्भयं वसते तत्र धर्म्मारण्यं च भूतले

అక్కడ కప్ప కూడా పాముతో కలిసి క్రీడిస్తుంది; మనుష్యులు రాక్షసులతో కూడ నివసిస్తారు. భూతలంలోని ఆ ధర్మ్మారణ్యంలో అందరూ భయంలేక నివసిస్తారు।

Verse 20

अश्वमेधाधिको धर्मस्तस्य स्याच्च पदेपदे । शापानुग्रहसंयुक्ता ब्राह्मणास्तत्र संति वै

అక్కడ ప్రతి అడుగులో అశ్వమేధ యాగఫలానికన్నా అధికమైన ధర్మఫలం కలుగుతుంది. అలాగే శాపం మరియు అనుగ్రహశక్తితో యుక్తులైన బ్రాహ్మణులు అక్కడ నిజంగా నివసిస్తారు।

Verse 21

अष्टादशसहस्राणि पुण्यकार्येषु निर्मिताः । षट्त्रिंशत्तु सहस्राणि भृत्यास्ते वणिजो भुवि

పుణ్యకార్యాల కోసం పద్దెనిమిది వేల మంది నియమితులై ఉన్నారు. అలాగే భూతలంలో ముప్పై ఆరు వేల సేవకులు—వారే వణిజులు (వ్యాపారులు)గా ఉన్నారు।

Verse 22

द्विजभक्तिसमायुक्ता ब्रह्मण्यास्ते त्वयोनिजाः । पुराणज्ञाः सदाचारा धार्मिकाः शुद्धबुद्धयः । स्वर्गे देवाः प्रशंसंति धर्म्मारण्यनिवासिनः

ఆ అయోనిజులు ద్విజభక్తితో యుక్తులై బ్రహ్మనిష్ఠులుగా ఉంటారు. వారు పురాణజ్ఞులు, సదాచారులు, ధార్మికులు, శుద్ధబుద్ధులు. స్వర్గంలో దేవతలు ధర్మ్మారణ్యనివాసులను ప్రశంసిస్తారు।

Verse 23

युधिष्ठिर उवाच । धर्मारण्येति त्रिदशैः कदा नाम प्रतिष्ठितम् । पावनं भूतले जातं कस्मात्तेन विनिर्मितम्

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—దేవతలు ‘ధర్మ్మారణ్య’ అనే నామంతో దీనిని ఎప్పుడు ప్రతిష్ఠించారు? ఈ పవిత్ర స్థలం భూతలంలో ఏ కారణంతో ఉద్భవించింది, ఏ हेतुతో నిర్మించబడింది?

Verse 24

तीर्थभूतं हि कस्माच्च कारणात्तद्वदस्व मे । ब्राह्मणाः कतिसं ख्याकाः केन वै स्थापिताः पुरा

ఏ కారణంతో ఈ స్థలం తీర్థభూతమైంది? అది నాకు చెప్పండి. ఇక్కడ బ్రాహ్మణులు ఎంతమంది ఉండిరి, మరియు పురాతనకాలంలో వారిని ఇక్కడ ఎవరు స్థాపించారు?

Verse 25

अष्टादशसहस्राणि किमर्थं स्थापितानि वै । कस्मिन्नंशे समुत्पन्ना ब्राह्मणा ब्रह्म सत्तमाः

పదెనిమిది వేల బ్రాహ్మణులను ఇక్కడ ఏ కారణంతో స్థాపించారు? బ్రహ్మవిద్యలో శ్రేష్ఠులైన ఆ బ్రాహ్మణులు ఏ అంసం నుండి ఉద్భవించారు?

Verse 26

सर्वविद्यासु निष्णाता वेदवेदांगपारगाः । ऋग्वेदेषु च निष्णाता यजुर्वेदकृतश्रमाः

వారు సమస్త విద్యలలో నిష్ణాతులు, వేదవేదాంగాల పారగాములు. ఋగ్వేదంలో నిపుణులు, యజుర్వేద కఠినాధ్యయనంతో శ్రమపడ్డవారు.

Verse 27

सामवेदांगपारज्ञास्त्रैविद्या धर्म वित्तमाः । तपोनिष्ठा शुभाचाराः सत्यव्रतपरायणाः

వారు సామవేదం మరియు దాని అంగాలలో పారగాములు, త్రైవిద్యలో నిష్ణాతులు, ధర్మజ్ఞానంలో శ్రేష్ఠులు. తపస్సులో స్థిరులు, శుభాచారులు, సత్యవ్రతపరాయణులు.

Verse 28

मासोपवासैः कृशितास्तथा चांद्रायणादिभिः । सदाचाराश्च ब्रह्मण्याः केन नित्यो पजीविनः । तत्सर्वमादितः कृत्स्नं ब्रूहि मे वदतां वर

మాసోపవాసాలు, చాంద్రాయణాది వ్రతాలతో వారు కృశులయ్యారు. వారు సదాచారులు, బ్రహ్మనిష్ఠులు; అయితే నిత్య జీవనోపాధిని ఏ విధంగా పొందేవారు? వాక్యశ్రేష్ఠా, ఆది నుండి సమస్తాన్ని సంపూర్ణంగా నాకు చెప్పండి.

Verse 29

दानवास्तत्र दैतेया भूतवेतालसंभवाः । राक्षसाश्च पिशाचाश्च उद्वेजंते कथं न तान्

అక్కడ దానవులు, దైత్యులు, భూతవేతాళాలు, రాక్షసులు మరియు పిశాచాలు వారిని (బ్రాహ్మణులను) ఎందుకు భయపెట్టవు?