Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । भूयोपि शिवमाहात्म्यं वक्ष्यामि परमाद्भुतम् । शृण्वतां सर्वपापघ्नं भवपाशविमोचनम्

సూతుడు పలికెను—మళ్లీ శివుని పరమాద్భుత మహాత్మ్యాన్ని చెప్పుదును; దానిని వినుటవలన సమస్త పాపములు నశించి భవపాశము నుండి విముక్తి కలుగును.

Verse 2

दुस्तरे दुरितांभोधौ मज्जतां विषयात्मनाम् । शिवपूजां विना कश्चित्प्लवो नास्ति निरूपितः

దురితమనే దాటలేని సముద్రంలో విషయాసక్తులు మునుగుచున్నారు; శివపూజను తప్ప మరే తేలిక (ఉద్ధారప్లవం) నిరూపింపబడలేదు.

Verse 3

शिवपूजां सदा कुर्याद्बुद्धिमानिह मानवः । अशक्तश्चेत्कृता पूजां पश्येद्भक्तिविनम्रधीः

ఈ లోకంలో బుద్ధిమంతుడు ఎల్లప్పుడూ శివపూజ చేయవలెను. చేయలేని స్థితిలో భక్తితో వినమ్రమనస్సుతో జరుగుతున్న పూజను కనీసం దర్శించవలెను.

Verse 4

अश्रद्धयापि यः कुर्याच्छिवपूजां विमुक्तिदाम् । पश्येद्वा सोपि कालेन प्रयाति परमं पदम्

శ్రద్ధ లేకున్నా ఎవడు ముక్తిదాయిని శివపూజను చేస్తాడో, లేదా కేవలం దానిని దర్శించునో—వాడుకూడా కాలక్రమేణ పరమపదాన్ని పొందును.

Verse 5

आसीत्किरातदेशेषु नाम्ना राजा विमर्दनः । शूरः परमदुर्द्धर्षो जितशत्रुः प्रतापवान्

కిరాతదేశాలలో విమర్దన అనే పేరుగల ఒక రాజు ఉండెను—వీరుడు, అత్యంత దుర్ధర్షుడు, శత్రుజయుడు, ప్రతాపవంతుడు.

Verse 6

सर्वदा मृगयासक्तः कृपणो निर्घृणो बली । सर्वमांसाशनः क्रूरः सर्ववर्णांगनावृतः

అతడు ఎల్లప్పుడూ వేటలో ఆసక్తుడై—కృపణుడు, నిర్ఘృణుడు, బలవంతుడు; అన్ని రకాల మాంసభక్షకుడు, క్రూరుడు, అన్ని వర్ణాల స్త్రీలతో చుట్టుముట్టబడ్డవాడు.

Verse 7

तथापि कुरुते शंभोः पूजां नित्यमतंद्रितः । चतुर्दश्यां विशेषेण पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः

అయినప్పటికీ అతడు శంభువుని పూజను నిత్యం అలసట లేకుండా చేసెను—ప్రత్యేకంగా శుక్లపక్షం, కృష్ణపక్షం రెండింటి చతుర్దశినాడు.

Verse 8

महाविभवसंपन्नां पूजां कृत्वा स मोदते । हर्षेण महताविष्टो नृत्यति स्तौति गायति

మహా వైభవముతో, సమర్పణలతో కూడిన పూజను చేసి అతడు ఆనందించెను; అపార హర్షంతో నిండిపోయి నర్తించెను, స్తుతించెను, గానము చేసెను.

Verse 9

तस्यैवं वर्तमानस्य नृपतेः सर्वभक्षिणः । दुराचारस्य महिषी चेष्टितेनान्वतप्यत

అలా ఏదైనా భక్షించే, దురాచారుడైన రాజు జీవించుచుండగా, అతని క్రియలవల్ల ప్రధాన మహిషి తీవ్ర శోకంతో బాధపడెను।

Verse 10

सा वै कुमुद्वतीनाम राज्ञी शीलगुणान्विता । एकदा पतिमासाद्य रहस्ये तदपृच्छत

శీలగుణసంపన్నమైన కుముద్వతీ అనే ఆ రాణి ఒకనాడు రహస్యంగా భర్తను చేరి ఆ విషయమును అడిగెను।

Verse 11

एतत्ते चरितं राजन्महदाश्चर्यकारणम् । क्व ते महादुराचारः क्व भक्तिः परमेश्वरे

“ఓ రాజా! నీ ఈ ప్రవర్తన మహా ఆశ్చర్యకారణము. ఎక్కడ నీ ఘోర దురాచారం, ఎక్కడ పరమేశ్వరునిపై నీ భక్తి?”

Verse 12

सर्वदा सर्वभक्षस्त्वं सर्वस्त्रीजनलालसः । सर्वहिंसापरः क्रूरः कथं भक्तिस्तवेश्वरे

“నీవు ఎల్లప్పుడూ ఏదైనా భక్షించేవాడవు, అన్ని స్త్రీలపట్ల లాలసగలవు, సమస్త హింసలో నిమగ్నుడవు, క్రూరుడవు—అయితే ప్రభువుపై నీ భక్తి ఎలా?”

Verse 13

इति पृष्टः स भूपालो विमृश्य सुचिरं ततः । त्रिकालज्ञः प्रहस्यैनां प्रोवाच सुकुतूहलः

ఇలా ప్రశ్నింపబడిన ఆ భూపాలుడు చాలాసేపు ఆలోచించెను. త్రికాలజ్ఞుడైన అతడు ఆమెపై చిరునవ్వు చిందించి కుతూహలంతో సమాధానం చెప్పసాగెను।

Verse 14

राजोवाच । अहं पूर्वभवे कश्चित्सारमेयो वरानने । पंपानगरमाश्रित्य पर्यटामि समंततः

రాజు పలికెను—హే వరాననే! పూర్వజన్మలో నేను ఒక శునకమును. పంపా నగరాన్ని ఆశ్రయించి నేను అన్ని దిశలలో సంచరించుచుండితిని।

Verse 15

एवं कालेषु गच्छत्सु तत्रैव नगरोत्तमे । कदाचिदागतः सोहं मनोज्ञं शिवमंदिरम्

ఇలా కాలము గడచుచుండగా, ఆ ఉత్తమ నగరములోనే నేను ఒకసారి మనోహరమైన శివమందిరమునకు వచ్చితిని।

Verse 16

पूजायां वर्तमानायां चतुर्दश्यां महातिथौ । अपश्यमुत्सवं दूराद्बहिर्द्वारं समाश्रितः

చతుర్దశి మహాతిథినాడు పూజ జరుగుచుండగా, నేను బయటి ద్వారమున ఆశ్రయించి దూరమునుండి ఉత్సవమును చూచితిని।

Verse 17

अथाहं परमक्रुद्धैर्दंडहस्तैः प्रधावितः । तस्माद्देशादपक्रांतः प्राणरक्षापरायणः

అప్పుడు దండములు చేతబట్టి పరమక్రోధముతో ఉన్న వారు నన్ను తరిమిరి. ప్రాణరక్షణమే లక్ష్యముగా నేను ఆ స్థలమునుండి పారిపోయితిని।

Verse 18

ततः प्रदक्षिणीकृत्य मनोज्ञं शिवमंदिरम् । द्वारदेशं पुनः प्राप्य पुनश्चैव निवारितः

తదుపరి ఆ మనోహర శివమందిరమును ప్రదక్షిణ చేసి, నేను మళ్లీ ద్వారదేశమునకు చేరితిని; కాని మరల నన్ను అడ్డగించి వెనక్కు త్రిప్పిరి।

Verse 19

पुनः प्रदक्षिणीकृत्य तदेव शिवमन्दिरम् । बलिपिंडादिलोभेन पुनर्द्वारमुपागतः

అతడు మళ్లీ అదే శివమందిరాన్ని ప్రదక్షిణ చేసి, బలిపిండాది పట్ల లోభంతో ప్రేరితుడై మరల ద్వారమునకు చేరుకున్నాడు।

Verse 20

एवं पुनःपुनस्तत्र कृत्वा कृत्वा प्रदक्षिणाम् । द्वारदेशे समासीनं निजघ्नुर्निशितैः शरैः

ఇలా అక్కడ మళ్లీ మళ్లీ ప్రదక్షిణలు చేసి, అతడు ద్వారదేశంలో కూర్చున్నప్పుడు వారు అతనిని పదునైన బాణాలతో కొట్టారు।

Verse 21

स विद्धगात्रः सहसा शिवद्वारि गतासुकः । जातोऽस्म्यहं कुले राज्ञां प्रभावाच्छिवसन्निधेः

శరీరం బాణాలతో ఛేదింపబడి అతడు అకస్మాత్తుగా శివద్వారమునే ప్రాణాలు విడిచాడు. శివసన్నిధి ప్రభావంతో నేను అప్పుడు రాజవంశంలో జన్మించాను।

Verse 22

दृष्ट्वा चतुर्दशीपूजां दीपमाला विलोकिताः । तेन पुण्येन महता त्रिकालज्ञोऽस्मि भामिनि

చతుర్దశి పూజను దర్శించి, దీపమాలలను వీక్షించిన ఆ మహాపుణ్యఫలంగా, ఓ ప్రియతమా, నేను త్రికాలజ్ఞుడనయ్యాను।

Verse 23

प्राग्जन्मवासनाभिश्च सर्वभक्षोऽस्मि निर्घृणः । विदुषामपि दुर्लंघ्या प्रकृतिर्वासनामयी

పూర్వజన్మ వాసనల వల్ల నేను నిర్దయుడై అన్నిటినీ భక్షించే వాడనయ్యాను. వాసనామయమైన ప్రకృతి పండితులకైనా దాటడం కష్టం।

Verse 24

अतोऽहमर्चयामीशं चतुर्दश्यां जगद्गुरुम् । त्वमपि श्रद्धया भद्रे भज देवं पिनाकिनम्

అందుచేత నేను చతుర్దశి నాడు జగద్గురువైన ఈశ్వరుని ఆరాధిస్తాను. భద్రే, నీవు కూడా శ్రద్ధతో పినాకీ దేవుడు (శివుడు)ను భజించి పూజించు.

Verse 25

राज्ञ्युवाच । त्रिकालज्ञोऽसि राजेन्द्र प्रसादाद्गिरिजापतेः । मत्पूर्वजन्मचरितं वक्तुमर्हसि तत्त्वतः

రాణి పలికింది—ఓ రాజేంద్రా! గిరిజాపతి (శివుడు) అనుగ్రహంతో మీరు త్రికాలజ్ఞులు. కనుక నా పూర్వజన్మ వృత్తాంతాన్ని తత్త్వంగా సత్యంగా చెప్పవలసినవారు మీరు.

Verse 26

राजोवाच । त्वं तु पूर्वभवे काचित्कपोती व्योमचारिणी । क्वापि लब्धवती किंचिन्मां सपिंडं यदृच्छया

రాజు పలికాడు—నీవు పూర్వజన్మలో ఆకాశంలో విహరించే ఒక కపోతీ (పావురపు ఆడ)వు. ఎక్కడో యాదృచ్ఛికంగా నీవు నన్ను—మాంసపిండరూపంగా—సంపాదించుకున్నావు.

Verse 27

त्वद्गृहीतमथालोक्य गृध्रः कोप्यामिषं बली । निरामिषः स्वयं वेगाभिदुद्राव भीषणः

నీవు పట్టుకున్న మాంసాన్ని చూసి ఒక బలమైన గద్ద కోపంతో రగిలింది. తానే ఆహారంలేకున్నా, అది భయంకర వేగంతో దూసుకొచ్చింది.

Verse 28

ततस्तं वीक्ष्य वित्रस्ता विद्रुतासि वरानने । तेनानुयाता घोरेण मांसपिंडजिघृक्षया

అతన్ని చూసి, ఓ సుందరముఖీ, నీవు భయంతో పరుగెత్తావు. ఆ ఘోర పక్షి మాంసపిండాన్ని లాక్కోవాలనే ఆశతో నిన్ను వెంబడించింది.

Verse 29

दिष्ट्या श्रीगिरिमासाद्य श्रांता तत्र शिवालयम् । प्रदक्षिणं परिक्रम्य ध्वजाग्रे समुपस्थिता

సౌభాగ్యవశాత్తు ఆమె శ్రీగిరిని చేరి, శ్రమించినా అక్కడి శివాలయానికి వచ్చింది. భక్తితో దక్షిణావర్తంగా ప్రదక్షిణ చేసి ధ్వజస్తంభం ముందర నిలిచింది.

Verse 30

अथानुसृत्य सहसा तीक्ष्णतुंडो विहंगमः । त्वां निहत्य निपात्याधो मांसमादाय जग्मिवान्

అనంతరం అకస్మాత్తుగా తీక్ష్ణచుంచు గల పక్షి వెంబడించి, నిన్ను హతమార్చి నేలకూల్చి, మాంసాన్ని తీసుకొని వెళ్లిపోయింది.

Verse 31

प्रदक्षिणप्रक्रमणाद्देवदेवस्य शूलिनः । तस्याग्रे मरणाच्चैव जातासीह नृपांगना

దేవదేవుడైన శూలధారి శివుని దక్షిణావర్త ప్రదక్షిణ చేసిన ఫలంగా, అలాగే ఆయన సన్నిధిలోనే మరణించినందువల్ల, ఓ రాజనారీ, నీవు రాజకుమార్తెగా జన్మించావు.

Verse 32

राज्ञ्युवाच । श्रुतं सर्वमशेषेण प्राग्जन्मचरेितं मया । जातं च महदाश्चर्यं भक्तिश्च मम चेतसि । अथान्यच्छ्रोतुमिच्छामि त्रिकालज्ञ महामते । इदं शरीरमुत्सृज्य यास्यावः कां गतिं पुनः

రాణి పలికింది—మా పూర్వజన్మ ఆచరణ వృత్తాంతమంతా నేను పూర్తిగా విన్నాను. నా హృదయంలో మహా ఆశ్చర్యమూ, భక్తিও ఉద్భవించాయి. ఇప్పుడు, హే త్రికాలజ్ఞ మహామతీ, ఇంకొకటి వినదలచాను—ఈ శరీరాన్ని విడిచిన తరువాత మేము మళ్లీ ఏ గతిని పొందుతాము?

Verse 33

राजोवाच । अतो भवे जनिष्येऽहं द्वितीये सैंधवो नृपः

రాజు పలికాడు—రాబోయే జన్మలో, అంటే రెండవ భవంలో, నేను సింధుదేశపు రాజుగా జన్మిస్తాను.

Verse 34

सृंजयेशसुता त्वं हि मामेव प्रतिपत्स्यसे । तृतीये तु भवे राजा सौराष्ट्रे भविताऽस्म्यहम्

హే సృంజయాధిపతి కుమార్తె! నీవు నిశ్చయంగా మళ్లీ నన్నే భర్తగా పొందుతావు. మూడవ జన్మలో నేను సౌరాష్ట్రంలో రాజుగా అవతరిస్తాను.

Verse 35

कलिंगराजतनया त्वं मे पत्नी भविष्यसि । चतुर्थे तु भविष्यामि भवे गांधारभूमिपः

నీవు కలింగరాజ కుమార్తెగా నా భార్యవవుతావు. నాలుగవ జన్మలో నేను గాంధారభూమికి అధిపతిగా అవుతాను.

Verse 36

मागधी राजतनया तत्र त्वं मम गेहिनी । पंचमेऽवंतिनाथोऽहं भविष्यामि भवांतरे

అక్కడ నీవు మగధరాజ కుమార్తెగా నా గృహిణిగా ఉంటావు. ఐదవ జన్మలో నేను అవంతికి నాథుడనై ఉంటాను.

Verse 37

दाशार्हराजतनया त्वमेव मम वल्लभा । अस्माज् जन्मनि षष्ठेऽहमानर्ते भविता नृपः

నీవు దాశార్హరాజ కుమార్తెగా నా ఏకైక ప్రియురాలవుతావు. ఈ జన్మపరంపరలో ఆరవ జన్మలో నేను ఆనర్తదేశంలో రాజుగా అవుతాను.

Verse 38

ययातिवंशजा कन्या भूत्वा मामेव यास्यसि । पांड्यराजकुमारोऽहं सप्तमे भविता भवे

యయాతి వంశంలో జన్మించిన కన్యగా నీవు మళ్లీ నన్నే చేరుతావు. ఏడవ జన్మలో నేను పాండ్యరాజ కుమారుడిగా జన్మిస్తాను.

Verse 39

तत्र मत्सदृशो नान्यो रूपौदार्यगुणादिभिः । सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो बलवान्दृढविक्रमः

అక్కడ రూపౌదార్యగుణాదులలో నాతో సమానుడు మరెవడూ లేడు. అతడు సర్వశాస్త్రార్థతత్త్వజ్ఞుడు, బలవంతుడు, దృఢవిక్రముడు.

Verse 40

सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वलोकमनोरमः । पद्मवर्ण इति ख्यातः पद्ममित्रसमद्युतिः

అతడు సర్వ శుభలక్షణసంపన్నుడు, సర్వలోకమనోహరుడు. ‘పద్మవర్ణ’ అని ఖ్యాతి పొందినవాడు, పద్మమిత్రుని సమద్యుతితో ప్రకాశించువాడు.

Verse 41

भविता त्वं च वैदर्भी रूपेणाप्रतिमा भुवि । नाम्ना वसुमती ख्याता रूपावयवशोभिनी

మరియు నీవు, ఓ వైదర్భీ, భూమిపై రూపంలో అప్రమేయంగా అవుతావు. ‘వసుమతి’ అనే నామంతో ఖ్యాతి పొందుతూ, ప్రతి అవయవశోభతో ప్రకాశిస్తావు.

Verse 42

सर्व राजकुमाराणां मनोनयननंदिनी । सा त्वं स्वयंवरे सर्वान्विहाय नृपनंदनान्

నీవు సమస్త రాజకుమారుల మనస్సులకు, నేత్రాలకు ఆనందం కలిగించువాడవు. అయితే స్వయంవరంలో నీవు ఆ నృపనందనులందరినీ విడిచిపెడతావు.

Verse 43

वरं प्राप्स्यसि मामेव दमयंतीव नैषधम् । सोऽहं जित्वा नृपान्सर्वान्प्राप्य त्वां वरवर्णिनीम्

నీవు నన్నే వరుడిగా పొందుతావు; దమయంతి నైషధరాజును ఎంచుకున్నట్లే. నేను సమస్త రాజులను జయించి, ఓ వరవర్ణినీ, నిన్ను పొందుతాను.

Verse 44

स्वराष्ट्रस्थोऽखिलान्भोगान्भोक्ष्ये वर्षगणान्बहून् । इष्ट्वा च विविधैर्यज्ञैर्वाजिमेधादिभिः शुभैः

నా స్వరాజ్యంలో స్థిరపడి నేను అనేక సంవత్సరాలు సమస్త రాజభోగాలను అనుభవిస్తాను; మరియు అశ్వమేధాది శుభమైన వివిధ యజ్ఞాలతో యజిస్తాను।

Verse 45

संतर्प्य पितृदेवर्षीन्दानैश्च द्विजसत्तमान् । संपूज्य देवदेवेशं शंकरं लोकशंकरम्

పితృదేవతలను, దేవులను, ఋషులను సంతృప్తిపరచి, దానాలతో శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులను తృప్తిపరచి; దేవదేవేశుడు, లోకమంగళకరుడు అయిన శంకరుని విధివిధానంగా సంపూజించి।

Verse 46

पुत्रे राज्यधुरं न्यस्य गंतास्मि तपसे वनम् । तत्रागस्त्यान्मुनिवराद्ब्रह्मज्ञानमवाप्य च

రాజ్యభారాన్ని కుమారునిపై ఉంచి నేను తపస్సుకోసం అరణ్యానికి వెళ్తాను; అక్కడ మునివరుడు అగస్త్యుని నుండి బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని పొందుతాను।

Verse 47

त्वया सह गमिष्यामि शिवस्य परमं पदम् । चतुर्दश्यां चतुर्दश्यामेवं संपूज्य शंकरम्

నీతో కలిసి నేను శివుని పరమపదానికి వెళ్తాను; ఈ విధంగా ప్రతి చతుర్దశినాడు శంకరుని సంపూజించి।

Verse 48

सप्तजन्मसु राजस्त्वं भविष्यति वरानने । इत्येतत्सुकृतं लब्धं पूज़ादर्शनमात्रतः । क्व सारमेयो दुष्टात्मा क्वेदृशी बत सङ्गतिः

ఓ వరాననే! ఏడు జన్మల వరకు నీవు రాజవు అవుతావు. పూజను దర్శించిన మాత్రాన ఇంత పుణ్యం లభించింది. ఎక్కడ దుష్టాత్మ కుక్క, ఎక్కడ ఇలాంటి పవిత్ర సంగతి!

Verse 49

सूत उवाच । इत्युक्तो निजनाथेन सा राज्ञी शुभलक्षणा

సూతుడు పలికెను—తన స్వామి ఇలా పలికినప్పుడు ఆ శుభలక్షణి రాణి భక్తితో శ్రద్ధగా వాక్యాన్ని వినెను।

Verse 50

परं विस्मयमापन्ना पूजयामास तं मुदा । सोऽपि राजा तया सार्द्धं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान्

ఆమె మహా విస్మయంతో ఆనందించి సంతోషంగా ఆయనను పూజించెను; ఆ రాజు కూడా ఆమెతో కలిసి కోరిన భోగాలను అనుభవించెను।

Verse 51

जगाम सप्तजन्मांते शंभोस्तत्परमं पदम् । य एतच्छिवपूजाया माहात्म्यं परमाद्भुतम् । शृणुयात्कीर्तयेद्वापि स गच्छेत्परमं पदम्

ఏడు జన్మల అంతంలో ఆమె శంభుని పరమపదాన్ని పొందెను. ఈ శివపూజ యొక్క పరమాద్భుత మహాత్మ్యాన్ని ఎవడు వినునో లేదా కీర్తించునో, వాడును పరమపదాన్ని పొందును।