Adhyaya 56

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । अन्यच्च श्रोतुमिच्छामि केन गङ्गावतारिता । रुद्रशीर्षे स्थिता देवी पुण्या कथमिहागता

ఉత్తానపాదుడు అన్నాడు—నేను మరికొంత వినదలిచాను: గంగను ఎవరు అవతరింపజేశారు? రుద్రుని శిరస్సుపై నివసించే పుణ్యదేవి ఇక్కడికి ఎలా వచ్చింది?

Verse 2

पुण्या देवाशिला नाम तस्या माहात्म्यमुत्तमम् । एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसन्नो यदि शङ्कर

పుణ్యా అనే దేవాశిలా ఉంది; ఆమె మహాత్మ్యం పరమోత్తమం. హే శంకరా, మీరు ప్రసన్నులైతే ఈ సంగతులన్నీ నాకు చెప్పండి.

Verse 3

ईश्वर उवाच । शृणुष्वैकमना भूत्वा यथा गङ्गावतारिता । देवैः सर्वैर्महाभागा सर्वलोकहिताय वै

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఏకాగ్రచిత్తంతో వినుము; గంగావతరణం ఎలా జరిగిందో. ఆ మహాభాగ్యవతి సమస్త లోకాల హితార్థం సమస్త దేవతలచే అవతరింపబడింది.

Verse 4

अस्ति विन्ध्यो नगो नाम याम्याशायां महीपते । गीर्वाणास्तु गताः सर्वे तस्य मूर्ध्नि नरेश्वर

హే మహీపతే, దక్షిణ దిశలో వింధ్య అనే పర్వతం ఉంది. హే నరేశ్వరా, సమస్త దేవతలు దాని శిఖరానికి వెళ్లిరి.

Verse 5

तत्र चाह्वानिता गङ्गा ब्रह्माद्यैरखिलैः सुरैः । अभ्यर्च्येशं जगन्नाथं देवदेवं जगद्गुरुम्

అక్కడ బ్రహ్మాది సమస్త దేవతలు జగన్నాథుడు, దేవదేవుడు, జగద్గురువు అయిన ఈశ్వరుని ఆరాధించి గంగను ఆహ్వానించారు.

Verse 6

जटामध्यस्थितां गङ्गां मोचयस्वेति भूतले । भास्वन्ती सा ततो मुक्ता रुद्रेण शिरसा भुवि

‘జటల మధ్య నిలిచిన గంగను భూతలంపై విడుదల చేయుము’ అని ప్రార్థించారు. అప్పుడు ఆ తేజోమయి దేవి రుద్రుని శిరస్సు నుండి భూమిపై విడుదలైంది.

Verse 7

तत्र स्थाने महापुण्या देवैरुत्पादिता स्वयम् । ततो देवनदी जाता सा हिताय नृणां भुवि

అదే స్థలంలో దేవతలే స్వయంగా ఉద్భవింపజేసిన మహాపుణ్యమయిన ధార ప్రదర్శితమైంది. అక్కడి నుంచే ఆమె ‘దేవనది’గా భూమిపై మానవహితార్థం జన్మించింది.

Verse 8

वसन्ति ये तटे तस्याः स्नानं कुर्वन्ति भक्तितः । पिबन्ति च जलं नित्यं न ते यान्ति यमालयम्

ఆమె తీరంలో నివసించి, భక్తితో స్నానం చేసి, నిత్యం ఆమె జలాన్ని పానంచేసేవారు—యమలోకానికి వెళ్లరు.

Verse 9

यत्र सा पतिता कुण्डे शूलभेदे नराधिप । देवनद्याः प्रतीच्यां तु तत्र प्राची सरस्वती

ఓ నరాధిపా! శూలభేదంలో ఆమె పడిన ఆ కుండలోనే, దేవనది పశ్చిమాన అక్కడ తూర్పుముఖంగా సరస్వతి ప్రవహిస్తుంది.

Verse 10

याम्यायां शूलभेदस्य तत्र तीर्थमनुत्तमम् । तत्र देवशिला पुण्या स्वयं देवेन निर्मिता

శూలభేదానికి దక్షిణ దిశలో అనుత్తమమైన తీర్థం ఉంది. అక్కడ పుణ్యమయిన ‘దేవశిల’ స్వయంగా దేవుడే నిర్మించినదిగా విరాజిల్లుతుంది.

Verse 11

तत्र स्नात्वा तु यो भक्त्या तर्पयेत्पितृदेवताः । पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावदाभूतसम्प्लवम्

ఎవడు అక్కడ భక్తితో స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం సమర్పిస్తాడో, అతని పితరులు ప్రళయాంతం వరకు తృప్తిగా ఉంటారు.

Verse 12

तत्र स्नात्वा तु यो भक्त्या ब्राह्मणान् भोजयेन्नृप । स्वल्पान्नेनापि दत्तेन तस्य चान्तो न विद्यते

హే రాజా, అక్కడ స్నానం చేసి భక్తితో బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టువాడు, స్వల్ప అన్నదానమిచ్చినప్పటికీ అతని పుణ్యానికి అంతం ఉండదు।

Verse 13

उत्तानपाद उवाच । कानि दानानि दत्तानि शस्तानि धरणीतले । यानि दत्त्वा नरो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः

ఉత్తానపాదుడు అన్నాడు—భూమిపై ఏ ఏ దానాలు శ్రేష్ఠమని ప్రశంసించబడుతున్నాయి? వాటిని భక్తితో ఇచ్చిన మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు?

Verse 14

देवशिलाया माहात्म्यं स्नानदानादिजं फलम् । व्रतोपवासनियमैर्यत्प्राप्यं तद्वदस्व मे

దేవశిలా మహాత్మ్యాన్ని నాకు చెప్పండి—స్నానం, దానం మొదలైన వాటి ఫలితాలు, అలాగే వ్రతం, ఉపవాసం, నియమాచరణల ద్వారా అక్కడ పొందేది ఏమిటో కూడా వివరించండి।

Verse 15

ईश्वर उवाच । आसीत्पुरा महावीर्यश्चेदिनाथो महाबलः । वीरसेन इति ख्यातो मण्डलाधिपतिर्नृप

ఈశ్వరుడు అన్నాడు—పూర్వకాలంలో చేదిదేశానికి మహావీర్యుడు, మహాబలుడు అయిన అధిపతి ఉండెను; ‘వీరసేన’ అని ఖ్యాతి పొందిన ఆ రాజు మండలాధిపతిగా ఉన్నాడు।

Verse 16

राष्ट्रे तस्य रिपुर्नास्ति न व्याधिर्न च तस्कराः । न चाधर्मोऽभवत्तत्र धर्म एव हि सर्वदा

అతని రాజ్యంలో శత్రువులు లేరు, వ్యాధులు లేవు, దొంగలు లేరు; అక్కడ అధర్మం పుట్టలేదు—ఎల్లప్పుడూ ధర్మమే ప్రబలంగా ఉండేది।

Verse 17

सदा मुदान्वितो राजा सभार्यो बहुपुत्रकः । एकासीद्दुहिता तस्य सुरूपा गिरिजा यथा

రాజు సదా ఆనందంతో ఉండేవాడు; రాణితో కలిసి అతనికి అనేక కుమారులు ఉన్నారు. అతనికి ఒక్క కుమార్తె మాత్రమే ఉండెను; ఆమె గిరిజ వలె అతి సుందరి.

Verse 18

इष्टा सा पितृमातृभ्यां बन्धुवर्गजनस्य च । कृतं वैवाहिकं कर्म काले प्राप्ते यथाविधि

ఆమె తండ్రి-తల్లులకు, బంధువర్గానికీ ఎంతో ప్రియురాలు. సమయం వచ్చినప్పుడు విధి ప్రకారం ఆమె వివాహకర్మ నిర్వహించబడెను.

Verse 19

अनन्तरं चेदिपतिर्द्वादशाब्दमखे स्थितः । ततस्तस्यास्तु यो भर्ता स मृत्युवशमागतः

ఆ తరువాత చేది రాజు ద్వాదశ సంవత్సర యజ్ఞంలో నిమగ్నుడై ఉండగా, ఆ కన్య యొక్క భర్త మృత్యువశమయ్యెను.

Verse 20

विधवां तां सुतां दृष्ट्वा राजा शोकसमन्वितः । उवाच वचनं तत्र स्वभार्यां दुःखपीडिताम्

తన కుమార్తెను విధవగా చూసి రాజు శోకంతో నిండిపోయెను. అక్కడ దుఃఖంతో నలిగిన తన భార్యతో మాటలాడెను.

Verse 21

प्रिये दुःखमिदं जातं यावज्जीवं सुदुःसहम् । नैषा रक्षयितुं शक्या रूपयौवनगर्विता

‘ప్రియే, ఈ దుఃఖం కలిగింది; ఇది జీవితాంతం భరించలేనిది. ఈ అమ్మాయి రూప-యౌవన గర్వంతో ఉంది; ఆమెను సులభంగా కాపాడలేం.’

Verse 22

दूषयेत कुलं क्वापि कथं रक्ष्या हि बालिका । नोपायो विद्यते क्वापि भानुमत्याश्च रक्षणे । परस्परं विवदतोः श्रुत्वा तत्कन्यकाब्रवीत्

“ఎక్కడైనా ఆమె వంశానికి అపకీర్తి తెచ్చే అవకాశం ఉంది—అయితే ఈ బాలికను ఎలా రక్షించాలి? భానుమతిని కాపాడటానికి ఎక్కడా ఉపాయం కనిపించదు.” అని ఇద్దరూ పరస్పరం వాదించగా విని ఆ కన్య మాట్లాడింది.

Verse 23

भानुमत्युवाच । न लज्जामि तवाग्रेऽहं जल्पन्ती तात कर्हिचित् । सत्यं नोत्पद्यते दोषो मदर्थे ते नराधिप

భానుమతి చెప్పింది—“తండ్రీ, మీ ముందర నేను ఎప్పుడూ మాట్లాడటానికి సిగ్గుపడను. ఓ నరాధిపా, నా కారణంగా మీకు ఏ దోషమూ కలగకూడదు—ఇదే సత్యం.”

Verse 24

अद्यप्रभृत्यहं तात धारयिष्ये न मूर्धजान् । स्थूलवस्त्रपटार्द्धं तु धारयिष्यामि ते गृहे

“ఈ రోజు నుంచే, తండ్రీ, నేను జుట్టును అలంకరించను. మీ ఇంట్లో నేను కేవలం మోటు వస్త్రం—అర్ధ వస్త్రమాత్రమే—ధరిస్తాను.”

Verse 25

करिष्यामि व्रतान्याशु पुराणविहितानि च । आत्मानं शोषयिष्यामि तोषयिष्ये जनार्दनम्

“నేను వెంటనే పురాణాలలో విధించిన వ్రతాలను ఆచరిస్తాను. తపస్సుతో దేహాన్ని నియమించి, జనార్దనుడు (విష్ణువు)ను ప్రసన్నం చేస్తాను.”

Verse 26

ममैषा वर्तते बुद्धिर्यदि त्वं तात मन्यसे । भानुमत्या वचः श्रुत्वा राजा संहर्षितोऽभवत्

“ఇదే నా మనస్సులోని సంకల్పం—తండ్రీ, మీరు అంగీకరిస్తే.” భానుమతి మాటలు విని రాజు అత్యంత ఆనందించాడు.

Verse 27

तीर्थयात्रां समुद्दिश्य कोशं दत्त्वा सुपुष्कलम् । विसृज्य पुरुषान्वृद्धान् कृत्वा तस्याः सुरक्षणे

తీర్థయాత్ర సంకల్పంతో అతడు సమృద్ధమైన ధనకోశాన్ని ఇచ్చి, వృద్ధులైన విశ్వసనీయ పురుషులను నియమించి ఆమెకు సమ్యక్‌ రక్షణ ఏర్పాటుచేశాడు।

Verse 28

पुरुषान् सायुधांश्चापि ब्राह्मणान्सपुरोहितान् । दासीदासान्पदातींश्च चास्याः संरक्षणक्षमान्

అతడు ఆయుధధారులైన పురుషులను, పురోహితుడుతో కూడిన బ్రాహ్మణులను, దాసీదాసులను, పాదాతి సైన్యాన్ని—ఆమె రక్షణకు సమర్థులైన వారిని—నియమించాడు।

Verse 29

ततः पितुर्मतेनैव गङ्गातीरं गता सती । अवगाह्य तटे द्वे तु गङ्गायाः स नराधिप

ఆపై తండ్రి ఉపదేశానుసారంగా ఆ సతి గంగాతీరానికి వెళ్లింది. శుద్ధి నిమిత్తం గంగలో అవగాహన చేసి, హే నరాధిపా, గంగ యొక్క రెండు తీరాల వద్ద నిలిచింది।

Verse 30

नित्यं सम्पूज्य सद्विप्रान्गन्धमाल्यादिभूषणैः । द्वादशाब्दानि सा तीरे गङ्गायाः समवस्थिता

ఆమె నిత్యం గంధమాల్యాది అలంకారాలతో సద్బ్రాహ్మణులను విధివిధానంగా సంపూజించి, పన్నెండు సంవత్సరాలు గంగాతీరంలోనే నివసించింది।

Verse 31

त्यक्त्वा गङ्गां तदा राज्ञी गता काष्ठां तु दक्षिणाम् । प्राप्ता सा सचिवैः सार्द्धं यत्र रेवा महानदी

అప్పుడు రాణి గంగను విడిచి దక్షిణ దిశగా ప్రయాణించింది. సేవకులతో కలిసి ఆమె మహానది రేవా ప్రవహించే స్థలానికి చేరింది।

Verse 32

समाः पञ्च स्थिता तत्र ओङ्कारेऽमरकण्टके । उदग्याम्येषु तीर्थेषु तीर्थात्तीर्थं जगाम सा

ఆమె అక్కడ ఓంకారంలోను అమరకంటకంలోను ఐదు సంవత్సరాలు నివసించింది. ఆపై ఉత్తరదిశలోని ఆ తీర్థాలలో ఆమె ఒక తీర్థం నుండి మరొక తీర్థానికి ప్రయాణించింది.

Verse 33

स्नात्वा स्नात्वा पूज्य विप्रान् भक्तिपूर्वमतन्द्रिता । वारुणीं सा दिशं गत्वा देवनद्याश्च सङ्गमे

మళ్లీ మళ్లీ స్నానం చేసి, భక్తితో బ్రాహ్మణులను పూజించి, అలసట లేకుండా ఆమె పశ్చిమ దిశకు వెళ్లి దేవనదీ సంగమాన్ని చేరింది.

Verse 34

ददर्श चाश्रमं पुण्यं मुनिसङ्घैः समाकुलम् । दृष्ट्वा मुनिसमूहं सा प्रणिपत्येदमब्रवीत्

ఆమె మునిసంఘాలతో నిండిన పుణ్యాశ్రమాన్ని దర్శించింది. ఆ మునివృందాన్ని చూసి ఆమె నమస్కరించి ఇలా పలికింది.

Verse 35

माहात्म्यमस्य तीर्थस्य नाम चैवास्य कीदृशम् । कथयन्तु महाभागाः प्रसादः क्रियतां मम

‘మహాభాగులైన ఋషులారా! ఈ తీర్థ మహాత్మ్యమును, దీని నామము ఏ విధమైందో కృపచేసి చెప్పండి; నాపై ప్రసన్నులై వివరించండి.’

Verse 36

ऋषय ऊचुः । चक्रतीर्थं तु विख्यातं चक्रं दत्तं पुरा हरेः । महेश्वरेण तुष्टेन देवदेवेन शूलिना

ఋషులు పలికారు—‘ఇది ప్రసిద్ధ చక్రతీర్థం. పూర్వకాలంలో త్రిశూలధారి దేవదేవుడైన మహేశ్వరుడు ప్రసన్నుడై హరికి చక్రాన్ని ప్రసాదించాడు.’

Verse 37

अत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । अनिवर्तिका गतिस्तस्य जायते नात्र संशयः

ఈ తీర్థంలో ఎవడు స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం సమర్పిస్తాడో, అతనికి అనివర్తనీయమైన గతి కలుగుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 38

द्वितीयेऽह्नि ततो गच्छेच्छूलभेदे तपस्विनि । पूर्वोक्तेन विधानेन स्नानं कुर्याद्यथाविधि

ఆ తరువాత రెండవ రోజు, ఓ తపస్వినీ, శూలభేదానికి వెళ్లాలి; ముందుగా చెప్పిన విధానాన్ని అనుసరించి నియమప్రకారం స్నానం చేయాలి।

Verse 39

जन्मत्रयकृतैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः । जलेन तिलमात्रेण प्रदद्यादञ्जलित्रयम्

మూడు జన్మల్లో చేసిన పాపాల నుండి అతడు విముక్తుడవుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు। తిలమాత్రం కలిపిన నీటితో మూడు అంజలులు సమర్పించాలి।

Verse 40

तृप्यन्ति पितरस्तस्य द्वादशाब्दान्यसंशयम् । यः श्राद्धं कुरुते भक्त्या श्रोत्रियैर्ब्राह्मणैर्नृप

ఓ నృపా! శ్రోత్రియులైన వేదపాఠి బ్రాహ్మణులతో భక్తితో శ్రాద్ధం చేసే వాని పితరులు నిస్సందేహంగా పన్నెండు సంవత్సరాలు తృప్తిగా ఉంటారు।

Verse 41

वार्द्धुष्याद्यास्तु वर्ज्यन्ते पित्ःणां दत्तमक्षयम् । अपरेऽह्णि ततो गच्छेत्पुण्यां देवशिलां शुभाम्

కానీ వార్ధుష్యాది సందర్భాలను వర్జించాలి; పితృలకు అర్పించిన దానం అక్షయమై ఉంటుంది। ఆ తరువాతి రోజు పుణ్యప్రదమైన, శుభమైన దేవశిలకు వెళ్లాలి।

Verse 42

वीक्ष्यते जाह्नवी पुण्या देवैरुत्पादिता पुरा । स्नात्वा तत्र जलं दद्यात्तिलमिश्रं नराधिप

అక్కడ దేవతలచే పురాతనకాలంలో ప్రాదుర్భవించిన పుణ్యమయి జాహ్నవీ (గంగా) దర్శనమిస్తుంది. ఓ నరాధిపా, అక్కడ స్నానం చేసి నువ్వులు కలిపిన జలాన్ని అర్ఘ్యంగా దానం చేయాలి.

Verse 43

सकृत्पिण्डप्रदानेन मुच्यते ब्रह्महत्यया । एकादश्यामुपोषित्वा पक्षयोरुभयोरपि

ఒక్కసారి పిండప్రదానం చేసినంత మాత్రాన బ్రహ్మహత్యా పాపం నుండి విముక్తి కలుగుతుంది. అలాగే రెండు పక్షాల ఏకాదశీనాడు ఉపవాస వ్రతం ఆచరించాలి.

Verse 44

क्षपाजागरणं कुर्यात्पठेत्पौराणिकीं कथाम् । विष्णुपूजां प्रकुर्वीत पुष्पधूपनिवेदनैः

రాత్రి జాగరణం చేయాలి, పౌరాణిక కథను పఠించాలి. పుష్పాలు, ధూపం, నైవేద్యంతో శ్రీ విష్ణుపూజ చేయాలి.

Verse 45

प्रभाते भोजयेद्विप्रान् दानं दद्यात्सशक्तितः । चतुर्थेऽह्नि ततो गच्छेद्यत्र प्राची सरस्वती

ప్రాతఃకాలంలో బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టి, శక్తి మేరకు దానం ఇవ్వాలి. ఆపై నాల్గవ రోజున తూర్పు దిశగా ప్రవహించే సరస్వతి ఉన్న చోటుకు వెళ్లాలి.

Verse 46

ब्रह्मदेहाद्विनिष्क्रान्ता पावनार्थं शरीरिणाम् । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या तर्पयेत्पितृदेवताः

బ్రహ్మదేహం నుండి ప్రాదుర్భవించిన ఆ సరస్వతి శరీరధారుల పవిత్రతకై అక్కడ నిలిచియుంది. అక్కడ స్నానం చేసి భక్తితో పితృదేవతలకు తర్పణం చేయాలి.

Verse 47

श्राद्धं कृत्वा यथान्यायमनिन्द्यान् भोजयेद्द्विजान् । पितरस्तस्य तृप्यन्ति द्वादशाब्दान्यसंशयम्

విధివిధానంగా శ్రాద్ధం చేసి, నిందార్హులు కాని యోగ్య ద్విజ బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టాలి. నిస్సందేహంగా అతని పితృదేవతలు పన్నెండు సంవత్సరాలు తృప్తి పొందుతారు.

Verse 48

सर्वदेवमयं स्थानं सर्वतीर्थमयं तथा । देवकोटिसमाकीर्णं कोटिलिङ्गोत्तमोत्तमम्

ఈ స్థలం సర్వదేవమయం, అలాగే సర్వతీర్థమయం. కోట్లాది దేవతలతో నిండిన కోటిలింగం అత్యుత్తమమైన పుణ్యక్షేత్రం.

Verse 49

त्रिरात्रं कुरुते योऽत्र शुचिः स्नात्वा जितेन्द्रियः । पक्षं मासं च षण्मासमब्दमेकं कदाचन

ఎవడు ఇక్కడ శుచిగా స్నానం చేసి ఇంద్రియనిగ్రహంతో మూడు రాత్రుల నియమం చేస్తాడో—లేదా పక్షం, నెల, ఆరు నెలలు, లేదా ఎప్పుడైనా ఒక సంవత్సరం—అతడు ఈ తీర్థఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 50

न तस्य सम्भवो मर्त्ये तस्य वासो भवेद्दिवि । नियमस्थो विमुच्येत त्रिजन्मजनितादघात्

అతనికి మళ్లీ మర్త్యలోకంలో జన్మ సంభవించదు; అతని నివాసం స్వర్గలోకంలో అవుతుంది. నియమస్థుడై మూడు జన్మల పాపం నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 51

विना पुंसा तु या नारी द्वादशाब्दं शुचिव्रता । तिष्ठते साक्षयं कालं रुद्रलोके महीयते

భర్త లేకున్నా పన్నెండు సంవత్సరాలు శుచివ్రతాన్ని ఆచరించే స్త్రీ, అక్షయ కాలం వరకు నిలిచి రుద్రలోకంలో గౌరవింపబడుతుంది.

Verse 52

मुनीनां वचनं श्रुत्वा मुदा परमया ययौ । ततोऽवगाह्य तत्तीर्थमहर्निशमतन्द्रिता

మునుల వచనము విని ఆమె పరమానందంతో బయలుదేరింది. తరువాత ఆ తీర్థంలో అవగాహన చేసి, పగలు రాత్రి అలసట లేకుండా అక్కడే నిలిచింది।

Verse 53

दृष्ट्वा तीर्थप्रभावं तु पुनर्वचनमब्रवीत् । श्रूयतां वचनं मेऽद्य ब्राह्मणाः सपुरोहिताः

తీర్థ ప్రభావాన్ని చూసి ఆమె మళ్లీ పలికింది—“ఈ రోజు నా మాట వినండి, ఓ బ్రాహ్మణులారా, పురోహితులతో కూడి.”

Verse 54

न त्यजामीदृशं स्थानं यावज्जीवमहर्निशम् । मत्पितुश्च तथा मातुः कथयध्वमिदं वचः

“ఇలాంటి స్థలాన్ని నేను జీవించు వరకు పగలు రాత్రి విడువను. నా ఈ మాటను నా తండ్రికీ తల్లికీ కూడా తెలియజేయండి.”

Verse 55

त्वत्कन्या शूलभेदस्था नियता व्रतचारिणी । एवमुक्त्वा स्थिता सा तु तत्र भानुमती नृपः

“మీ కుమార్తె శూలభేదంలో నివసిస్తూ నియమంతో వ్రతాచరణ చేస్తోంది.” అని చెప్పి, ఓ రాజా, భానుమతి అక్కడే నిలిచింది.

Verse 56

। अध्याय

“అధ్యాయము”—ఇది గ్రంథ విభాగాన్ని సూచించే కోలఫన్ సూచిక.

Verse 57

अहर्निशं दहेद्धूपं चन्दनं च सदीपकम् । पादशौचं स्वयं कृत्वा स्वयं भोजयते द्विजान् । द्वादशाब्दानि सा राज्ञी सुव्रता तत्र संस्थिता

ఆ రాణి పగలు రాత్రి ధూపం, చందనం సమర్పించి దీపాలను వెలిగించి ఉంచేది. తానే పాదప్రక్షాళనం చేసి తానే ద్విజులకు భోజనం పెట్టేది. అలా సువ్రతగా నిలిచిన ఆ రాణి అక్కడ పన్నెండు సంవత్సరాలు నివసించింది.

Verse 58

ईश्वर उवाच । अन्यद्देवशिलायास्तु माहात्म्यं शृणु भूपते । कथयामि महाबाहो सेतिहासं पुरातनम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఓ భూపతే, దేవశిల యొక్క మరొక మహాత్మ్యాన్ని వినుము. ఓ మహాబాహో, ప్రాచీన పవిత్ర ఇతిహాసాన్ని నీకు వివరిస్తాను.

Verse 59

कश्चिद्वनेचरो व्याधः शबरः सह भार्यया । दुर्भिक्षपीडितस्तत्र आमिषार्थं वनं गतः

ఒక వనచర వేటగాడు శబరుడు, భార్యతో కలిసి, క్షామపీడితుడై ఉన్నాడు. ఆహారార్థం మాంసం కోసం అడవికి వెళ్లాడు.

Verse 60

नापश्यत्पक्षिणस्तत्र न मृगान्न फलानि च । सरस्ततो ददर्शाथ पद्मिनीखण्डमण्डितम्

అక్కడ అతడు పక్షులను గానీ, జింకలను గానీ, ఫలాలను గానీ చూడలేదు. అప్పుడు పద్మగుచ్ఛాలతో అలంకరించబడిన ఒక సరస్సును చూశాడు.

Verse 61

दृष्ट्वा सरोवरं तत्र शबरी वाक्यमब्रवीत् । कुमुदानि गृहाण त्वं दिव्यान्याहारसिद्धये

ఆ సరస్సును చూసి శబరీ ఇలా పలికింది—“ఆహారం సిద్ధించుటకు ఈ దివ్య కுமుద పుష్పాలను నీవు తీసుకో.”

Verse 62

देवस्य पूजनार्थं तु शूलभेदस्य यत्नतः । विक्रयो भविता तत्र धर्मशीलो जनो यतः

దేవపూజార్థం జనులు యత్నపూర్వకంగా శూలభేదానికి వస్తారు; అందువల్ల అక్కడ అవి నిశ్చయంగా బాగా విక్రయమవుతాయి, ధర్మశీలుల సమాగమం కలుగునందున।

Verse 63

भार्याया वचनं श्रुत्वा जग्राह कुमुदानि सः । उत्तीर्णस्तु तटे यावद्दृष्ट्वा श्रीवृक्षमग्रतः

భార్య మాటలు విని అతడు కుముద పుష్పాలను సేకరించాడు. ఆపై ఒడ్డుకు ఎక్కగానే తన ముందర ఒక శ్రీవృక్షం (మంగళ వృక్షం) చూచెను.

Verse 64

श्रीफलानि गृहीत्वा तु सुपक्वानि विशेषतः । शूलभेदं स सम्प्राप्तो ददर्श सुबहूञ्जनान्

ప్రత్యేకంగా పూర్తిగా పండిన శ్రీఫలాలను తీసుకొని అతడు శూలభేదానికి చేరి, అక్కడ జనసమూహం విస్తారంగా ఉన్నదని చూచెను.

Verse 65

चैत्रमासे सिते पक्षे एकादश्यां नराधिप । तस्मिन्नहनि नाश्नीयुर्बाला वृद्धास्तथा स्त्रियः

ఓ నరాధిపా! చైత్రమాస శుక్లపక్ష ఏకాదశినాడు, ఆ రోజున బాలులు, వృద్ధులు, స్త్రీలు కూడ భోజనం చేయరు.

Verse 66

मण्डपं ददृशे तत्र कृतं देवशिलोपरि । वस्त्रैः संवेष्टितं दिव्यं स्रङ्माल्यैरुपशोभितम्

అక్కడ అతడు దేవశిలపై నిర్మించిన ఒక మండపాన్ని చూచెను—దివ్య వస్త్రాలతో చుట్టబడి, స్రక్‌మాల్యాలు మరియు పుష్పహారాలతో సుందరంగా అలంకరింపబడినది.

Verse 67

ऋषयश्चागतास्तत्र ये चाश्रमनिवासिनः । सोपवासाः सनियमाः सर्वे साग्निपरिग्रहाः

అక్కడ ఋషులు, ఆశ్రమనివాసి తపస్వులూ వచ్చారు. అందరూ ఉపవాసంతో, నియమాచరణతో, పవిత్ర అగ్నులను పరిరక్షిస్తూ ఉన్నారు.

Verse 68

देवनद्यास्तटे रम्ये मुनिसङ्घैः समाकुले । आगच्छद्भिर्नृपश्रेष्ठ मार्गस्तत्र न लभ्यते

దేవనదీ యొక్క రమ్య తీరంలో మునిసంఘాలు గుమిగూడి ఉన్నాయి. ఓ నృపశ్రేష్ఠా, అక్కడికి వచ్చే వారికి దారి కూడా దొరకడం కష్టం అయింది.

Verse 69

दृष्ट्वा जनपदं तत्र तां भार्यां शबरोऽब्रवीत् । गच्छ पृच्छस्व किमपि किमद्य स्नानकारणम्

అక్కడి గ్రామాన్ని చూసి శబరుడు తన భార్యతో అన్నాడు—“వెళ్ళి అడుగు; ఈ రోజు ఏమిటి, ప్రజలు ఏ కారణంతో స్నానం చేస్తున్నారు?”

Verse 70

पर्वाणि यानि श्रूयन्ते किंस्वित्सूर्येन्दुसम्प्लवः । अयनं किं भवेदद्य किं वाक्षयतृतीयका

“ప్రసిద్ధంగా వినబడే పర్వదినమేదైనా ఇదేనా? సూర్య-చంద్రుల సంయోగమా? ఈ రోజు అయనమా, లేక క్షయ-తృతీయా?”

Verse 71

ततः स्वभर्तुर्वचनाच्छबरी प्रस्थिता तदा । पप्रच्छ नारीं दृष्ट्वाग्रे दत्त्वाग्रे कमले शुभे

అప్పుడు భర్త మాట ప్రకారం శబరీ బయలుదేరింది. ముందున్న ఒక స్త్రీని చూసి, ముందుగా శుభ కమలపుష్పాలు సమర్పించి, ఆపై ఆమెను ప్రశ్నించింది.

Verse 72

तिथिरद्यैव का प्रोक्ता किं पर्व कथयस्व मे । किमयं स्नाति लोकोऽयं किं वा स्नानस्य कारणम्

ఈ రోజు ఏ తిథి ప్రకటించబడింది? ఏ పుణ్యపర్వమో నాకు చెప్పు. ఈ ప్రజలు ఎందుకు స్నానం చేస్తున్నారు, ఈ స్నానానికి కారణం ఏమిటి?

Verse 73

नार्युवाच । अद्य चैकादशी पुण्या सर्वपापक्षयंकरी । उपोषिता सकृद्येन नाकप्राप्तिं करोति सा

స్త్రీ చెప్పింది—ఈ రోజు పుణ్యమైన ఏకాదశి, అది సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది. ఎవడు ఒక్కసారి అయినా ఉపవాసం చేస్తే, అతనికి స్వర్గప్రాప్తి కలుగుతుంది.

Verse 74

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा शबरी शाबराय वै । कथयामास चाव्यग्रा स्त्रीवाक्यं नृपसत्तम

ఆ స్త్రీ మాటలు విని, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, శబరీ సంకోచం లేకుండా శాబరునికి ఆ స్త్రీ వాక్యాన్ని తెలియజేసింది.

Verse 75

अद्य त्वेकादशी पुण्या बालवृद्धैरुपोषिता । मदनैकादशी नाम सर्वपापक्षयंकरी

ఈ రోజు నిజంగా పుణ్యమైన ఏకాదశి; బాలులు, వృద్ధులు అందరూ ఉపవాసం ఆచరిస్తారు. దీనికి ‘మదన-ఏకాదశి’ అని పేరు; ఇది సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది.

Verse 76

नियता श्रूयते तत्र राजपुत्री सुशोभना । व्रतस्था नियताहारा नाम्ना भानुमती सती

అక్కడ నియమశీలమైన, కాంతిమంతమైన రాజకుమార్తె ఉందని వినబడుతుంది—ఆమె పేరు భానుమతి; ఆమె వ్రతస్థ, ఆహార నియమంతో, సతీగుణసంపన్నురాలు.

Verse 77

नैतया सदृशी काचित्त्रिषु लोकेषु विश्रुता । दृश्यते सा वरारोहा ह्यवतीर्णा महीतले

మూడు లోకాలలో ఆమెతో సమానమైన స్త్రీ మరెవ్వరూ ప్రసిద్ధి కాదు. ఆ వరారోహా భూమిపై అవతరించినదానివలె దర్శనమిస్తుంది.

Verse 78

भार्याया वचनं श्रुत्वा शबरस्तां जगाद ह । कमलानि यथालाभं दत्त्वा भुङ्क्ष्व हि सत्वरम्

భార్య మాటలు విని శబరుడు ఆమెతో అన్నాడు—“లభించినంత కమలాలను అర్పించి, ఆపై త్వరగా భుజించు.”

Verse 79

ममैषा वर्तते बुद्धिर्न भोक्तव्यं मया ध्रुवम् । न मयोपार्जितं भद्रे पापबुद्ध्या शुभं क्वचित्

నా మనసులో ఈ నిర్ణయం దృఢంగా ఉంది—నేను దీన్ని నిశ్చయంగా భుజించను. ఓ భద్రే, పాపబుద్ధితో నాకు ఎప్పటికీ నిజమైన శుభం లభించదు; ఇది నా ధర్మ్య శ్రమతో సంపాదించినదీ కాదు.

Verse 80

शबर्युवाच । न पूर्वं तु मया भुक्तं कस्मिंश्चैव तु वासरे । भुक्तशेषं मया भुक्तं यावत्कालं स्मराम्यहम्

శబరీ చెప్పింది—“ఏ రోజునా నేను ఇంతకు ముందు (ఇలా) భుజించలేదు. నాకు జ్ఞాపకం ఉన్నంతకాలం, ఇతరులు తిన్న తర్వాత మిగిలినదే నేను తిన్నాను.”

Verse 81

भार्याया निश्चयं ज्ञात्वा स्नानं कर्तुं जगाम ह । अर्धोत्तरीयवस्त्रेण स्नानं कृत्वा तु भक्तितः

భార్య యొక్క దృఢ నిశ్చయాన్ని తెలిసి అతడు స్నానం చేయుటకు వెళ్లాడు. అర్ధోత్తరీయ వస్త్రం ధరించి భక్తితో స్నానం చేశాడు.

Verse 82

सर्वान् देवान्नमस्कृत्य गतो देवशिलां प्रति । तस्थौ स शङ्कमानोऽपि नमस्कृत्य जनार्दनम्

అతడు సమస్త దేవతలకు నమస్కరించి దేవశిల వైపు వెళ్లాడు. మనసులో సందేహం ఉన్నప్పటికీ అక్కడ నిలిచి జనార్దనునకు నమస్కరించాడు.

Verse 83

यस्यास्तु कुमुदे दत्ते तया राज्ञ्यै निवेदितम् । तद्दृष्ट्वा पद्मयुगलं तां दासीं साब्रवीत्तदा

ఆమె కుముద పుష్పద్వయాన్ని అర్పించగా అది రాణికి నివేదించబడింది. ఆ రెండు పద్మాలను చూసి రాణి ఆ దాసితో అప్పుడు పలికింది.

Verse 84

कुत्र पद्मद्वयं लब्धं कथ्यतामग्रतो मम । शीघ्रं तत्रैव गत्वा च पद्मानानय चापरान्

ఈ రెండు పద్మాలు ఎక్కడ లభించాయి? నా ముందే వెంటనే చెప్పు. అదే చోటుకు త్వరగా వెళ్లి మరిన్ని పద్మాలను కూడా తీసుకురా.

Verse 85

धान्येन वसुना वापि कमलानि समानय । भानुमत्या वचः श्रुत्वा गता सा शबरं प्रति

ధాన్యమిచ్చి గానీ ధనమిచ్చి గానీ కమలాలను తెచ్చి ఇవ్వు. భానుమతి మాటలు విని ఆమె శబరుని వద్దకు వెళ్లింది.

Verse 86

श्रीफलानि च पुष्पाणि बहून्यन्यानि देहि मे

నాకు శ్రీఫలాలు (కొబ్బరికాయలు) మరియు మరెన్నో ఇతర పుష్పాలు కూడా ఇవ్వు.

Verse 87

शबर्युवाच । श्रीफलानि सपुष्पाणि दास्यामि च विशेषतः । न लोभो न स्पृहा मेऽस्ति गत्वा राज्ञीं निवेदय

శబరీ చెప్పింది—పుష్పాలతో కూడిన శ్రీఫలాలు (కొబ్బరికాయలు) విశేషంగా విరివిగా ఇస్తాను. నాకు లోభమూ లేదు, ఆశ కూడా లేదు; వెళ్లి రాణికి నివేదించు.

Verse 88

तया च सत्वरं गत्वा यथावृत्तं निवेदितम् । शबर्युक्तं पुरस्तस्याः सविस्तरपरं वचः

ఆమె వెంటనే వెళ్లి జరిగినదంతా యథాతథంగా నివేదించింది. రాణి సమక్షంలో శబరీ చెప్పిన మాటలను విస్తారంగా వివరించింది.

Verse 89

तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा राज्ञी तत्र स्वयं गता । उवाच शबरीं प्रीत्या देहि पद्मानि मूल्यतः

ఆమె మాటలు విని రాణి తానే అక్కడికి వెళ్లి, ప్రేమతో శబరీని ఉద్దేశించి—“పద్మాలను ఇవ్వు; వాటి తగిన మూల్యం తీసుకో” అని చెప్పింది.

Verse 90

शबर्युवाच । न मूल्यं कामये देवि फलपुष्पसमुद्भवम् । श्रीफलानि च पुष्पाणि यथेष्टं मम गृह्यताम्

శబరీ చెప్పింది—ఓ దేవి, ఫలపుష్పాల నుండి పుట్టిన వాటికి నేను మూల్యం కోరను. ఈ శ్రీఫలాలు, పుష్పాలు నా నుండి మీ ఇష్టమొచ్చినట్లు స్వీకరించండి.

Verse 91

अर्चां कुरु यथान्यायं वासुदेवे जगत्पतौ

జగత్పతి వాసుదేవునికి విధి ప్రకారం, యథాన్యాయంగా అర్చన చేయి.

Verse 92

राज्ञ्युवाच । विना मूल्यं न गृह्णामि कमलानि तवाधुना । धान्यस्य खारिकामेकां ददामि प्रतिगृह्यताम्

రాణి పలికెను—ఇప్పుడు నీ కమలాలను మూల్యం లేకుండా నేను తీసుకోను. ధాన్యము ఒక ఖారికా ప్రమాణం ఇస్తున్నాను; దయచేసి స్వీకరించు.

Verse 93

दश विंशत्यथ त्रिंशच्चत्वारिंशदथापि वा । गृहाण वा खारिशतं दुर्भिक्षां बोधिमुत्तर

పది, ఇరవై, ముప్పై, నలభై—ఎంతైనా తీసుకో; లేదా వంద ఖారులు తీసుకో. క్షామదుఃఖాన్ని దాటి పైకి ఎదుగు.

Verse 94

वसु रत्नं सुवर्णं च अन्यत्ते यदभीप्सितम् । तत्सर्वं सम्प्रदास्यामि कमलार्थे न संशयः

ధనం, రత్నాలు, స్వర్ణం—మరియు నీకు కావలసిన మరేదైనా—ఈ కమలాల కోసం అవన్నీ నేను నిశ్చయంగా ఇస్తాను; సందేహం లేదు.

Verse 95

शबर्युवाच । नाहारं चिन्तयाम्यद्य मुक्त्वा देवं वरानने । देवकार्यं विना भद्रे नान्या बुद्धिः प्रवर्तते

శబరి పలికెను—ఓ వరాననే, ఈ రోజు నేను నా ఆహారాన్ని గురించి ఆలోచించను; దేవుని తప్ప మిగతా అన్నిటిని విడిచితిని. ఓ భద్రే, దేవసేవ తప్ప నా బుద్ధి మరెక్కడికీ పోదు.

Verse 96

राज्ञ्युवाच । न त्वयान्नं परित्याज्यं सर्वमन्ने प्रतिष्ठितम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ममान्नं प्रतिगृह्यताम्

రాణి పలికెను—నీవు అన్నాన్ని త్యజించకూడదు; సమస్తమూ అన్నంపైనే ఆధారపడింది. కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో నా అన్నాన్ని స్వీకరించు.

Verse 97

तपस्विनो महाभागा ये चारण्यनिवासिनः । गृहस्थद्वारि ते सर्वे याचन्तेऽन्नमतन्द्रिताः

అరణ్యనివాసులైన మహాభాగ తపస్వులు అందరూ గృహస్థుల ద్వారమున అప్రమాదముగా అన్నాన్ని యాచిస్తారు।

Verse 98

शबर्युवाच । निषेधश्च कृतः पूर्वं सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् । सत्येन तपते सूर्यः सत्येन ज्वलतेऽनलः

శబరీ పలికెను—మునుపే నిషేధము చేయబడెను; సమస్తము సత్యమునే స్థితమైయున్నది। సత్యముచేత సూర్యుడు తపించును, సత్యముచేత అగ్ని జ్వలించును।

Verse 99

सत्येन तिष्ठत्युदधिर्वायुः सत्येन वाति हि । सत्येन पच्यते सस्यं गावः क्षीरं स्रवन्ति च

సత్యముచేత సముద్రము తన మర్యాదలో నిలిచియుండును; సత్యముచేతనే వాయువు వీసును। సత్యముచేత ధాన్యము పక్వమగును; గోవులు క్షీరము స్రవించును।

Verse 100

सत्याधारमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सत्यं सत्येन पालयेत्

ఈ సమస్త జగత్తు—స్థావరమూ జంగమమూ—సత్యమునే ఆధారముగా కలదు। కనుక సమస్త ప్రయత్నములతో సత్యమును సత్యముచేతనే పరిరక్షించవలెను।

Verse 101

देवकार्यं तु मे मुक्त्वा नान्या बुद्धिः प्रवर्तते । गृहाण राज्ञि पुष्पाणि कुरु पूजां गदाभृतः

దేవకార్యము తప్ప నా బుద్ధి మరెక్కడికీ ప్రవృత్తి చెందదు। ఓ రాణీ, ఈ పుష్పములను స్వీకరించి గదాధారి ప్రభువు (హరి) పూజను చేయుము।

Verse 102

श्रूयते द्विजवाक्यैस्तु न दोषो विद्यते क्वचित् । कुशाः शाकं पयो मत्स्या गन्धाः पुष्पाक्षता दधि । मांसं शय्यासनं धानाः प्रत्याख्येया न वारि च

ద్విజుల వాక్యముల ప్రకారం ఇందులో ఎక్కడా దోషము లేదు. కుశలు, శాకము, పాలు, చేపలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, పుష్పాలు, అక్షతలు, పెరుగు—అలాగే మాంసము, శయ్యా-ఆసనము, ధాన్యము—ఇవన్నీ తిరస్కరించకూడదు; నీటినికూడా వదలరాదు।

Verse 103

राज्ञ्युवाच । आरामोपहृतं पुष्पमारण्यं पुष्पमेव च । क्रीतं प्रतिग्रहे लब्धं पुष्पमेवं चतुर्विधम्

రాణి పలికింది—పుష్పాలు నాలుగు విధములు: ఉద్యానమునుండి తెచ్చినవి, అరణ్యమునుండి వచ్చినవి, కొనబడినవి, మరియు ప్రతిగ్రహముగా (దానం స్వీకరించి) లభించినవి।

Verse 104

उत्तमं पुष्पमारण्यं गृहीतं स्वयमेव च । मध्यमं फलमारामे त्वधमं क्रीतमेव च । प्रतिग्रहेण यल्लब्धं निष्फलं तद्विदुर्बुधाः

అరణ్యపు పుష్పాలు, స్వయంగా చేతితో సేకరించినవి ఉత్తమం. ఉద్యానంలో లభించేవి మధ్యమం; కొనబడినవి అధమం. ప్రతిగ్రహముగా (దానం స్వీకరించి) లభించిన పుష్పాలు పూజకు నిష్ఫలమని పండితులు చెబుతారు।

Verse 105

पुरोहित उवाच । गृहाण राज्ञि पुष्पाणि कुरु पूजां गदाभृतः । उपकारः प्रकर्तव्यो व्यपदेशेन कर्हिचित्

పురోహితుడు అన్నాడు—ఓ రాణీ, ఈ పుష్పాలను స్వీకరించి గదాధారి ప్రభువుకు పూజ చేయుము. కొన్నిసార్లు ఉపకార కార్యాన్ని తగిన వ్యపదేశముతో (సముచిత నెపంతో) నిర్వహించాలి।

Verse 106

ईश्वर उवाच । श्रीफलानि सपद्मानि दत्तानि शबरेण तु । गृहीत्वा तानि राज्ञी सा पूजां चक्रे सुशोभनाम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—శబరుడు శ్రీఫలములు (కొబ్బరికాయలు) మరియు పద్మములు ఇచ్చెను. వాటిని స్వీకరించిన రాణి అత్యంత శోభాయమానమైన పూజను నిర్వహించింది।

Verse 107

क्षपाजागरणं चक्रे श्रुत्वा पौराणिकीं कथाम् । शबरस्तु ततो भार्यामिदं वचनमब्रवीत्

పౌరాణిక కథను విని వారు రాత్రి జాగరణం చేశారు. ఆపై శబరుడు తన భార్యతో ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 108

दीपार्थं गृह्यतां स्नेहो यथालाभेन सुन्दरि । कृत्वा दीपं ततस्तौ तु कृत्वा पूजां हरेः शुभाम्

“దీపం కోసం, ఓ సుందరి, లభ్యమైనంత మేరకు నూనె గానీ నెయ్యి గానీ తీసుకురా.” ఆపై దీపం సిద్ధం చేసి వారు ఇద్దరూ హరి యొక్క శుభ పూజను నిర్వహించారు.

Verse 109

चक्रतुर्जागरं रात्रौ ध्यायन्तो धरणीधरम् । ततः प्रभातसमये दृष्ट्वा स्नानोत्सुकं जनम्

వారు రాత్రంతా జాగరణం చేస్తూ ధరణీధరుని ధ్యానించారు. ఆపై ఉదయసమయంలో స్నానానికి ఉత్సుకులైన జనులను చూశారు.

Verse 110

स्नाति वै शूलभेदे तु देवनद्यां तथापरे । सरस्वत्यां नराः केचिन्मार्कण्डस्य ह्रदेऽपरे

కొంతమంది శూలభేదంలో స్నానం చేశారు, మరికొందరు దేవనదిలో. కొందరు సరస్వతిలో, మరికొందరు మార్కండ హ్రదంలో స్నానం చేశారు.

Verse 111

चक्रतीर्थं गताश्चक्रुः स्नानं केचिद्विधानतः । शुचयस्ते जनाः सर्वे स्नात्वा देवाशिलोपरि

కొంతమంది చక్రతీర్థానికి వెళ్లి విధివిధానంగా స్నానం చేశారు. వారు అందరూ పవిత్రులై, స్నానం చేసి దేవశిలపై సమవేతమయ్యారు.

Verse 112

श्राद्धं चक्रुः प्रयत्नेन श्रद्धया पूतचेतसा । तान्दृष्ट्वा शबरो बिल्वैः पिण्डांश्चक्रे प्रयत्नतः

వారు శ్రద్ధతో, పవిత్రచిత్తంతో యత్నపూర్వకంగా శ్రాద్ధం నిర్వహించారు. వారిని చూసి శబరుడూ బిల్వఫలాలతో పిండాలు సిద్ధం చేసి శ్రద్ధగా అర్పించాడు.

Verse 113

भानुमत्या तथा भर्तुः पिण्डनिर्वपणं कृतम् । अनिन्द्या भोजिता विप्रा दम्भवार्द्धुष्यवर्जिताः

భానుమతీ కూడా తన భర్త కోసం పిండనిర్వపణం చేసింది. నిందార్హతలేని, డంబం మరియు అహంకారంలేని బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టబడింది.

Verse 114

हविष्यान्नैस्तथा दध्ना शर्करामधुसर्पिषा । पायसेन तु गव्येन कृतान्नेन विशेषतः

హవిష్యాన్నాలతో, అలాగే పెరుగు, చక్కెర, తేనె, నెయ్యితో—ప్రత్యేకంగా పాలతో చేసిన పాయసం మరియు శ్రద్ధగా సిద్ధం చేసిన వంటకాలతో—(అర్పణం, భోజనం జరిగింది).

Verse 115

भोजयित्वा तथा राज्ञी ददौ दानं यथाविधि । पादुकोपानहौ छत्रं शय्यां गोवृषमेव च

భోజనం పెట్టిన తరువాత రాణి శాస్త్రోక్తంగా దానం చేసింది—పాదుకలు, చెప్పులు, ఛత్రం, శయ్య, అలాగే ఆవు మరియు ఎద్దు కూడా.

Verse 116

विविधानि च दानानि हेमरत्नधनानि च । चक्रतीर्थे महाराज कपिलां यः प्रयच्छति । पृथ्वी तेन भवेद्दत्ता सशैलवनकानना

అక్కడ వివిధ దానాలు—బంగారం, రత్నాలు, ధనం మొదలైనవి—విధేయమని చెప్పబడింది. ఓ మహారాజా, చక్రతీర్థంలో కపిలా గోవును దానం చేసే వాడు, పర్వతాలు-అరణ్యాలు-కాననాలతో కూడిన సమస్త భూమిని దానం చేసినవాడిగా భావించబడతాడు.

Verse 117

उत्तानपाद उवाच । यानि यानि च दत्तानि शस्तानि जगतीपतेः । तानि सर्वाणि देवेश कथयस्व प्रसादतः

ఉత్తానపాదుడు అన్నాడు—హే దేవేశా! భూమిపతికి శ్రేష్ఠమని ప్రశంసింపబడిన ఏ ఏ దానాలున్నవో, అవన్నీ కృపచేసి నాకు వివరించుము।

Verse 118

ईश्वर उवाच । तिलप्रदः प्रजामिष्टां दीपदश्चक्षुरुत्तमम् । भूमिदः स्वर्गमाप्नोति दीर्घमायुर्हिरण्यदः

ఈశ్వరుడు అన్నాడు—నువ్వులు దానం చేసేవాడు ఇష్టసంతానాన్ని పొందును; దీపదానం చేసేవాడు ఉత్తమ దృష్టిని పొందును। భూమిదానం చేసేవాడు స్వర్గాన్ని పొందును; స్వర్ణదానం చేసేవాడు దీర్ఘాయుష్షును పొందును।

Verse 119

गृहदो रोगरहितो रूप्यदो रूपवान् भवेत् । वासोदश्चन्द्रसालोक्यमर्कसायुज्यमश्वदः

ఇల్లు దానం చేసేవాడు రోగరహితుడగును; వెండి దానం చేసేవాడు రూపవంతుడగును। వస్త్రదానం చేసేవాడు చంద్రలోకాన్ని పొందును; అశ్వదానం చేసేవాడు సూర్యసాయుజ్యాన్ని పొందును।

Verse 120

वृषदस्तु श्रियं पुष्टां गोदाता च त्रिविष्टपम् । यानशय्याप्रदो भार्यामैश्वर्यमभयप्रदः

వృషభదానం చేసేవాడు పుష్టమైన శ్రీ-సంపదను పొందును; గోదానం చేసేవాడు స్వర్గాన్ని పొందును। యానము, శయ్య దానం చేసేవాడు సద్భార్యను పొందును; అభయదానం చేసేవాడు ఐశ్వర్యమును మరియు నిర్భయతను పొందును।

Verse 121

धान्यदः शाश्वतं सौख्यं ब्रह्मदो ब्रह्म शाश्वतम् । वार्यन्नपृथिवीवासस्तिलकाञ्चनसर्पिषाम्

ధాన్యదానం చేసేవాడు శాశ్వత సుఖాన్ని పొందును; బ్రహ్మవిద్య దానం చేసేవాడు శాశ్వత బ్రహ్మాన్ని పొందును। అలాగే జల, అన్న, భూమి, నివాసం, నువ్వులు, స్వర్ణం, నెయ్యి దానాలకూ పుణ్యఫలము కలదు।

Verse 122

सर्वेषामेव दानानां ब्रह्मदानं विशिष्यते । येन येन हि भावेन यद्यद्दानं प्रयच्छति

సర్వ దానములలో బ్రహ్మదానం (జ్ఞానదానం) అత్యుత్తమము. మనిషి ఏ ఏ భావముతో ఏ ఏ దానమును సమర్పించునో, ఆ ఆ భావముతోనే దానమును అర్పించును.

Verse 123

तेन तेन स भावेन प्राप्नोति प्रतिपूजितम् । दृष्ट्वा दानानि सर्वाणि राज्ञी दत्तानि यानि च

అదే అదే భావముచేత అతడు తగినట్లుగా పూజింపబడిన ఫలమును పొందును. రాణి ఇచ్చిన సమస్త దానములను చూచి—

Verse 124

उवाच शबरो भार्यां यत्तच्छृणु नरेश्वर । पुराणं पठितं भद्रे ब्राह्मणैर्वेदपारगैः

శబరుడు తన భార్యతో అన్నాడు—“ఓ నరేశ్వరా, ఇది వినుము. ఓ భద్రే, వేదపారంగత బ్రాహ్మణులు ఒక పురాణమును పఠించారు.”

Verse 125

श्रुतं च तन्मया सर्वं दानधर्मफलं शुभम् । पूर्वजन्मार्जितं पापं स्नानदानव्रतादिभिः

“నేను అది అంతా విన్నాను—దానధర్మమునకు శుభఫలము. పూర్వజన్మలో కూడిన పాపము తీర్థస్నానము, దానము, వ్రతములు మొదలైనవాటిచేత నశించును.”

Verse 126

शरीरं दुस्त्यजं मुक्त्वा लभते गतिमुत्तमाम् । संसारसागराद्भीतः सत्यं भद्रे वदामि ते

“త్యజించుటకు కష్టమైన ఈ శరీరమును విడిచి మనిషి ఉత్తమ గతిని పొందును. సంసారసాగరమునకు భయపడి, ఓ భద్రే, నీకు సత్యమును చెప్పుచున్నాను.”

Verse 127

अनेकानि च पापानि कृतानि बहुशो मया । घातिता जन्तवो भद्रे निर्दग्धाः पर्वताः सदा

ఓ కళ్యాణీ! నేను అనేక పర్యాయములు పాపములను చేసితిని. జీవులను చంపితిని మరియు పర్వతములను కాల్చివేసితిని.

Verse 128

तेन पापेन दग्धोऽहं दारिद्र्यं न निवर्तते । तीर्थावगाहनं पूर्वं पापेन न कृतं मया

ఆ పాపముచే నేను దహించబడుచున్నాను, నా దారిద్ర్యము తొలగుటలేదు. పాపము వలన నేను పూర్వము తీర్థస్నానము చేయలేదు.

Verse 129

तेनाहं दुःखितो भद्रे दारिद्र्यमनिवर्तिकम् । मातुर्गृहं प्रयाहि त्वं त्यज स्नेहं ममोपरि । नगशृङ्गं समारुह्य मोक्तुमिच्छाम्यहं तनुम्

ఓ కళ్యాణీ! అందువలన నేను దుఃఖితుడనైతిని, ఈ దారిద్ర్యము తొలగునది కాదు. నీవు తల్లి ఇంటికి వెళ్ళుము, నాపై మమకారము వీడుము. నేను పర్వత శిఖరము ఎక్కి దేహత్యాగము చేయగోరుచున్నాను.

Verse 130

शबर्युवाच । मात्रा पित्रा न मे कार्यं नापि स्वजनबान्धवैः । या गतिस्तव जीवेश सा ममापि भविष्यति

శబరి పలికెను - నాకు తల్లిదండ్రులతో గానీ, బంధుమిత్రులతో గానీ పనిలేదు. ఓ ప్రాణేశ్వరా! నీకు ఏ గతి కలుగునో, అదియే నాకును కలుగును.

Verse 131

न स्त्रीणामीदृशो धर्मो विना भर्त्रा स्वजीवितम् । श्रूयन्ते बहवो दोषा धर्मशास्त्रेष्वनेकधा

భర్త లేకుండా జీవించుట స్త్రీలకు ధర్మము కాదు. ధర్మశాస్త్రములలో దీని గూర్చి అనేక దోషములు చెప్పబడినవి.

Verse 132

पारणं कुरु भोजेन्द्र व्रतं येन न नश्यति । यत्तेऽभिवाञ्छितं किंचिद्विष्णवे कर्तुमर्हसि

ఓ భోజేంద్రా, పారణం చేయుము; అట్లుచేయుటవలన వ్రతము నశించదు. నీకు అభీష్టమైన ఏదైన నైవేద్యమును విధివిధానముగా విష్ణువుకు సమర్పించుము.

Verse 133

भार्याया वचनं श्रुत्वा मुमुदे शबरस्ततः । गृहीत्वा श्रीफलं शीघ्रं होमं कृत्वा यथाविधि

భార్య వచనం విని శబరుడు ఆనందించాడు. వెంటనే శ్రీఫలం (కొబ్బరి) తీసుకొని విధివిధానముగా హోమం చేశాడు.

Verse 134

सर्वदेवान्नमस्कृत्य भुक्तोऽपि च तया सह । चैत्र्यां तु विषुवं ज्ञात्वा तस्थौ तत्र दिनत्रयम्

సర్వ దేవతలకు నమస్కరించి, ఆమెతో కలిసి భోజనం కూడా చేశాడు. చైత్ర మాసంలోని విషువత్తును తెలుసుకొని అక్కడ మూడు దినములు నిలిచాడు.