Adhyaya 42

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र पिप्पलेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महायोगी पिप्पलादो महातपाः

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ఆపై, ఓ రాజేంద్రా, ఉత్తమమైన పిప్పలేశ్వరానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ సిద్ధుడైన మహాయోగి, మహాతపస్వి పిప్పలాదుడు నివసిస్తాడు.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । पिप्पलादस्य चरितं श्रोतुमिच्छाम्यहं विभो । माहात्म्यं तस्य तीर्थस्य यत्र सिद्धो महातपाः

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—ఓ విభో, పిప్పలాదుని చరిత్రను నేను వినదలచుకున్నాను; అలాగే సిద్ధుడైన మహాతపస్వి ఉన్న ఆ తీర్థమహిమను కూడా చెప్పుము.

Verse 3

कस्य पुत्रो महाभाग किमर्थं कृतवांस्तपः । एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ

హే మహాభాగ! ఇతడు ఎవరి కుమారుడు? ఏ ప్రయోజనార్థం తపస్సు చేశాడు? హే అనఘా, ఇవన్నీ నాకు విస్తారంగా చెప్పుము।

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । मिथिलास्थो महाभागो वेदवेदाङ्गपारगः । याज्ञवल्क्यः पुरा तात चचार विपुलं तपः

మార్కండేయుడు పలికెను—హే తాత! పూర్వకాలంలో మిథిలాలో నివసిస్తూ, వేదవేదాంగాలలో పారంగతుడైన మహాభాగ యాజ్ఞవల్క్యుడు విస్తారమైన తపస్సు చేశాడు।

Verse 5

तापसी तस्य भगिनी याज्ञवल्क्यस्य धीमतः । सा सप्तमेऽपि वर्षे च वैधव्यं प्राप दैवतः

ధీమంతుడైన యాజ్ఞవల్క్యుని సోదరి తాపసీ—దైవవశాత్—ఏడవ ఏటనే వైధవ్యం పొందింది।

Verse 6

पूर्वकर्मविपाकेन हीनाभूत्पितृमातृतः । नाभूत्तत्पतिपक्षेऽपि कोऽपीत्येकाकिनी स्थिता

పూర్వకర్మఫలవిపాకంతో ఆమె తల్లిదండ్రులను కోల్పోయింది; భర్తవంశంలోనూ ఎవ్వరూ లేరు—అందుచేత ఆమె ఒంటరిగా నిలిచింది।

Verse 7

भूमौ भ्रमन्ती भ्रातुः सा समीपमगमच्छनैः । चचार च तपः सोऽपि परलोकसुखेप्सया

భూమిపై సంచరిస్తూ ఆమె నెమ్మదిగా తన అన్న సమీపానికి చేరింది; అతడూ పరలోకసుఖాన్ని కోరుతూ తపస్సు ఆచరించుచుండెను।

Verse 8

चचार सापि तत्रस्था शुश्रूषन्ती महत्तपः । कस्मिंश्चित्समये साथ स्नाताहनि रजस्वला

ఆమె కూడా అక్కడే నివసిస్తూ ఆ మహత్తపస్సుకు శ్రద్ధతో పరిచర్య చేసింది. ఒక సమయంలో పగలు స్నానం చేసి ఆమె రజస్వల అయ్యింది.

Verse 9

अन्तर्वासो धृतवती दृष्ट्वा कर्पटकं रहः । याज्ञवल्क्योऽपि तद्रात्रौ सुप्तो यत्र सुसंवृतः

రహస్యంగా ఒక వస్త్రాన్ని చూసి ఆమె దానిని అంతర్వాసంగా ధరించింది. యాజ్ఞవల్క్యుడు కూడా ఆ రాత్రి తాను పడుకున్న చోట సుసంవృతుడై నిద్రించాడు.

Verse 10

स्वप्नं दृष्ट्वात्यजच्छुक्रं कौपीने रक्तबिन्दुवत् । विराजितेन तपसा सिद्धं तदनलप्रभम्

స్వప్నం చూసి అతడు కౌపీనంపై రక్తబిందువులా శుక్రాన్ని విసర్జించాడు. అయితే తన తపస్సు తేజస్సు వల్ల అది అగ్నిప్రభలా సిద్ధమైంది.

Verse 11

यावत्प्रबुद्धो विप्रोऽसौ वीक्ष्योच्छिष्टं तदंशुकम् । चिक्षेप दूरतोऽस्पृश्यं शौचं कृत्वा विधानतः

ఆ బ్రాహ్మణుడు మేల్కొని ఆ వస్త్రం అపవిత్రమైనదని చూసి, దానిని అస్పృశ్యమని భావించి దూరంగా విసిరేశాడు; తరువాత విధిపూర్వకంగా శౌచం చేశాడు.

Verse 12

निषिद्धं तु निशि स्नानमिति सुष्वाप स द्विजः । निशीथे सापि तद्वस्त्रं भगस्यावरणं व्यधात्

‘రాత్రి స్నానం నిషిద్ధం’ అని భావించి ఆ ద్విజుడు మళ్లీ నిద్రపోయాడు. అర్ధరాత్రి ఆమె అదే వస్త్రాన్ని తన గుహ్యాంగావరణంగా చేసుకుంది.

Verse 13

प्रातरन्वेषयामास मुनिर्वस्त्रमितस्ततः । ततः सा ब्राह्मणी प्राह किं अन्वेषयसे प्रभो । केन कार्यं तव तथा वदस्व मम तत्त्वतः

ప్రాతఃకాలంలో ముని తన వస్త్రాన్ని ఇటూ అటూ వెదకసాగెను. అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణి పలికింది— “ప్రభో, మీరు ఏమి వెదుకుతున్నారు? మీకు ఏ కార్యం? నిజముగా నాకు చెప్పండి.”

Verse 14

याज्ञवल्क्य उवाच । अपवित्रो मया भद्रे स्वप्नो दृष्टोऽद्य वै निशि । सक्लेदं तत्र मे वस्त्रं निक्षिप्तं तन्न दृश्यते

యాజ్ఞవల్క్యుడు పలికెను— “భద్రే, ఈ రాత్రి నేను అపవిత్ర స్వప్నం చూచితిని. అందుచేత తడిసిన నా వస్త్రాన్ని అక్కడ ఉంచితిని; ఇప్పుడు అది కనబడుటలేదు.”

Verse 15

तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणी वाक्यं भीतभीतावदन्नृप । तद्वस्त्रं तु मया विप्र स्नात्वा ह्यन्तः कृतं महत्

ఆ మాటలు విని బ్రాహ్మణి భయంతో వణికుతూ పలికింది— “ఓ రాజా, ఓ విప్రా! ఆ వస్త్రాన్ని నేను స్నానం చేసి అంతఃపురంలో ఉంచితిని; మహా అపరాధం చేసితిని.”

Verse 16

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हाहेत्युक्त्वा महामुनिः । निपपात तदा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः

ఆమె మాటలు విని మహాముని “హా హా!” అని పలికి తక్షణమే నేలపై పడిపోయెను— వేర్లు కోసిన వృక్షంలా।

Verse 17

किमेतदिति सेत्युक्त्वा ह्याकाशमिव निर्मला । आश्वासयन्ती तं विप्रं प्रोवाच वचनं तदा

“ఇది ఏమిటి?” అని చెప్పి, ఆకాశంలా నిర్మలమైన ఆమె, ఆ విప్రుని ఓదార్చుతూ ఆ సమయంలో పలికింది।

Verse 18

वदस्व कारणं तात गुह्याद्गुह्यतरं यदि । प्रतीकारोऽस्य येनैव विमृश्य क्रियते त्वरा

తాతా, కారణం చెప్పుము—అది రహస్యానికన్నా మహారహస్యమైనదైనా—సమ్యగ్విచారించి దీనికి తగిన ప్రతికారాన్ని త్వరగా చేయగలుగుదుము।

Verse 19

ततः स सुचिरं ध्यात्वा लब्धवाग्वै ततः क्षणम् । प्रोवाच साध्वसमना यत्तच्छृणु नरेश्वर

అనంతరం అతడు చాలాసేపు ధ్యానించి, క్షణమాత్రంలో వాక్కు పొందెను; ఆందోళనభరిత మనస్సుతో పలికెను—“నరేశ్వరా, జరిగినదాన్ని వినుము.”

Verse 20

नात्र दोषोऽस्ति ते कश्चिन्मम चैव शुभव्रते । तवोदरे तु गर्भो यस्तत्र दैवं परायणम्

శుభవ్రతా, ఇందులో నీ దోషమూ లేదు, నా దోషమూ లేదు. కానీ నీ గర్భంలో ఉన్న శిశువు విషయంలో దైవమే పరమాశ్రయం।

Verse 21

तस्य तत्त्वेन रक्षा च त्वया कार्या सदैव हि । विनाशी नैव कर्तव्यो यावत्कालस्य पर्ययः

కాబట్టి నీవు సదా సత్యభావంతో అతనిని రక్షించవలెను. కాలపర్యాయం పూర్తయ్యే వరకు అతని వినాశాన్ని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ చేయకుము।

Verse 22

तथेति व्रीडिता साध्वी दूयमानेन चेतसा । अपालयच्च तं गर्भं यावत्पुत्रो ह्यजायत

“అలాగే,” అని చెప్పి ఆ సాధ్వి లజ్జపడింది; మనసు దుఃఖించినా ఆమె ఆ గర్భాన్ని కాపాడింది, కుమారుడు జన్మించే వరకు।

Verse 23

जातमात्रं च तं गर्भं गृहीत्वा ब्राह्मणी च सा । अश्वत्थच्छायामाश्रित्य तमुत्सृज्य वचोऽब्रवीत्

శిశువు పుట్టిన వెంటనే ఆ బ్రాహ్మణి నవజాత శిశువును ఎత్తుకొని, అశ్వత్థ వృక్షఛాయలో ఆశ్రయించి, నేలపై ఉంచి ఈ వాక్యములు పలికింది।

Verse 24

यानि सत्त्वानि लोकेषु स्थावराणि चराणि च । तानि सर्वाणि रक्षन्तु त्यक्तं वै बालकं मया

లోకాలలో ఉన్న స్థావర జంగమ సర్వ సత్త్వములు—నేను విడిచిన ఈ బాలకుని అందరూ రక్షించుగాక।

Verse 25

एवमुक्त्वा गता सा तु ब्राह्मणी नृपसत्तम । तथागतः स तु शिशुस्तत्र स्थित्वा मुहूर्तकम्

ఇలా చెప్పి, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, ఆ బ్రాహ్మణి వెళ్లిపోయింది. అలాగే విడిచిపెట్టబడిన ఆ శిశువు అక్కడ కొద్దిసేపు నిలిచియుండెను।

Verse 26

पाणिपादौ विनिक्षिप्य निकुञ्च्य नयने शुभे । आस्यं तु विकृतं कृत्वा रुरोद विकृतैः स्वरैः

అతడు చేతులు కాళ్లు నేలపై వేసి, తన శుభ్రమైన కన్నులను బిగించి మూసి, ముఖాన్ని వంకరగా చేసి వికృతమైన కఠిన స్వరాలతో ఏడ్చెను।

Verse 27

तेन शब्देन वित्रस्ताः स्थावरा जङ्गमाश्च ये । आकम्पिता महोत्पातैः सशैलवनकानना

ఆ శబ్దంతో స్థావర జంగమ సర్వ సత్త్వములు భయపడిపోయెను; మహోత్పాతములచేత పర్వత-వన-కాననములతో కూడిన భూమి కంపించెను।

Verse 28

ततो ज्ञात्वा महद्भूतं क्षुधाविष्टं द्विजर्षभम् । न जहाति नगश्छायां पानार्थाय ततः परम् । अपिबच्च सुतं तस्मादभृतं चैव भारत

అప్పుడు మహాసంకటాన్ని గ్రహించి—క్షుధతో బాధపడుతున్న ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుని చూసి—ఆమె పానార్థంగా వృక్షఛాయను విడువలేదు. తరువాత, ఓ భారతా, ఆమె తన కుమారునికి స్తన్యము పానమిచ్చి అతనిని పోషించింది।

Verse 29

एवं स वर्धितस्तत्र कुमारो निजचेतसि । चिन्तयामास विश्रब्धः किं मम ग्रहगोचरम्

ఇలా అక్కడ పెరిగిన ఆ కుమారుడు తన మనస్సులో నిశ్చింతగా ఆలోచించసాగాడు—“నాపై ఏ గ్రహగోచరం పడింది? నా విధిని ఏ ప్రభావం నడిపిస్తోంది?”

Verse 30

ततः क्रूरसभाचारः क्रूरं दृष्ट्वा निरीक्षितः । पपात सहसा भूमौ शनैश्चारी शनैश्चरः

అప్పుడు సభలో క్రూరాచారుడిగా పేరుగాంచిన శనైశ్చరుడు, కఠిన దృష్టితో చూచబడగానే, అకస్మాత్తుగా భూమిపై పడిపోయాడు—ఆ మందగామి శని కూలిపోయాడు।

Verse 31

उवाच च भयत्रस्तः कृताञ्जलिपुटस्तदा । किं मयापकृतं विप्र पिप्पलाद महामुने

అప్పుడు భయంతో వణికుతూ, అంజలి ఘటించి అతడు అన్నాడు—“ఓ విప్రా, ఓ మహాముని పిప్పలాదా! నేను ఏ అపకారం చేశాను?”

Verse 32

चरन्वै गगनाद्येन पातितो धरणीतले । सौरिणा ह्येवमुक्तस्तु पिप्पलादो महामुनिः

ఆకాశంలో సంచరిస్తున్న సౌరి (శని) ఎవరి శక్తిచేత భూమిపై పడవేయబడినాడో, అతడు ఇలా పలికినప్పుడు మహాముని పిప్పలాదుడు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు।

Verse 33

क्रोधरूपोऽब्रवीद्वाक्यं तच्छृणुष्व नराधिप । पितृमातृविहीनस्य मम बालस्य दुर्मते । पीडां करोषि कस्मात्त्वं सौरे ब्रूहि ह्यशेषतः

క్రోధరూపం ధరించి అతడు పలికెను—“హే నరాధిపా, వినుము. తండ్రి‑తల్లి లేని నా బాలుని నీవెందుకు బాధించుచున్నావు? హే సౌరీ, దుర్మతీ, కారణమంతయు చెప్పుము.”

Verse 34

शनैश्चर उवाच । क्रूरस्वभावः सहजो मम दृष्टिस्तथेदृशी । मुञ्चस्व मां तथा कर्ता यद्ब्रवीषि न संशयः

శనైశ్చరుడు పలికెను—“క్రూర స్వభావము నాకు సహజము; నా దృష్టియు అటువంటిదే. నన్ను విడిచిపెట్టు; నీవు చెప్పినదే చేస్తాను—సందేహము లేదు.”

Verse 35

पिप्पलाद उवाच । अद्यप्रभृति बालानां वर्षादा षोडशाद्ग्रह । पीडा त्वया न कर्तव्या एष ते समयः कृतः

పిప్పలాదుడు పలికెను—“ఈ రోజు నుండి, హే గ్రహా, ఒక సంవత్సరం నుండి పదహారు సంవత్సరాల వరకు ఉన్న బాలులను నీవు పీడించకూడదు. ఇదే నీకు విధించిన సమయము.”

Verse 36

एवमस्त्विति चोक्त्वा स जगाम पुनरागतः । देवमार्गं शनैश्चारी प्रणम्य ऋषिसत्तमम्

“ఏవమస్తు” అని చెప్పి అతడు వెళ్లి, మళ్లీ తిరిగి వచ్చెను. దేవమార్గమున నెమ్మదిగా సాగుచూ, ఆ ఋషిశ్రేష్ఠునకు ప్రణామము చేసి।

Verse 37

गते चादर्शनं तत्र सोऽपि बालो महाग्रहः । विचिन्तयन्वै पितरं क्रोधेन कलुषीकृतः

అతడు వెళ్లి అక్కడ కనబడక పోయిన తరువాత, ఆ యువ మహాగ్రహమును కూడా తండ్రిని తలచుచూ, క్రోధముచేత మనస్సు కలుషితమైంది।

Verse 38

आग्नेयीं धारणां ध्यात्वा जनयामास पावकम् । कृत्यामन्त्रैर्जुहावाग्नौ कृत्या वै संभवत्विति

ఆగ్నేయీ ధారణను ధ్యానించి అతడు పవిత్ర పావకాగ్నిని ఉత్పన్నం చేశాడు. తరువాత కృత్యా-మంత్రాలతో అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించి—“కృత్యా నిజంగా ఉద్భవించుగాక” అని పలికెను.

Verse 39

तावज्झटिति सा कन्या ज्वालामालाविभूषिता । हुतभुक्सदृशाकारा किं करोमीति चाब्रवीत्

అప్పుడే క్షణమాత్రంలో జ్వాలామాలలతో అలంకరింపబడిన ఆ కన్య ప్రత్యక్షమైంది; ఆమె రూపం హుతభుక్ (ఆహుతులను భుజించే అగ్ని) వలె ఉండెను. ఆమె—“నేను ఏమి చేయాలి?” అని పలికెను.

Verse 40

शोषयामि समुद्रान् किं चूर्णयामि च पर्वतान् । अवनिं वेष्टयामीति पातये किं नभस्तलम्

ఆమె చెప్పింది—“నేను సముద్రాలను ఎండబెట్టనా? పర్వతాలను చూర్ణం చేయనా? భూమిని చుట్టుముట్టనా? లేక ఆకాశమండలాన్నే కూలదోసనా?”

Verse 41

कस्य मूर्ध्नि पतिष्यामि घातयामि च कं द्विज । शीघ्रमादिश्यतां कार्यं मा मे कालात्ययो भवेत्

“నేను ఎవరి తలపై పడాలి? ఎవరిని సంహరించాలి, ఓ ద్విజా? నా కాలం వృథా కాకుండా కార్యాన్ని త్వరగా ఆజ్ఞాపించండి.”

Verse 42

। अध्याय

“అధ్యాయ”—ఇది అధ్యాయ సూచకము (అధ్యాయ విభాగ సూచన).

Verse 43

महता क्रोधवेगेन मया त्वं चिन्तिता शुभे । पिता मे याज्ञवल्क्यश्च तस्य त्वं पत माचिरम्

మహా క్రోధవేగంతో, ఓ శుభే, నేను నిన్ను స్మరించి పిలిచాను. నా తండ్రి యాజ్ఞవల్క్యుడు—ఆయనపై పడుము; ఆలస్యం చేయకు।

Verse 44

एवमुक्त्वागमच्छीघ्रं स्फोटयन्ती नभस्तलम् । मिथिलास्थो महाप्राज्ञस्तपस्तेपे महामनाः

ఇలా చెప్పి ఆమె వేగంగా వెళ్లిపోయింది, ఆకాశతలాన్ని చీల్చినట్లుగా. ఇదివరకు మిథిలాలో మహాప్రాజ్ఞుడు, మహామనస్కుడు ముని తపస్సులో నిమగ్నుడై ఉన్నాడు।

Verse 45

यावत्पश्यति दिग्भागं ज्वलनार्कसमप्रभम् । याज्ञवल्क्यो महातेजा महद्भूतमुपस्थितम्

యాజ్ఞవల్క్య మహాతేజస్వి ముని అగ్ని-సూర్య సమాన కాంతితో మండుతున్న దిశను చూచినప్పుడు, తన ముందే ఒక మహత్తర భూతతత్త్వం నిలిచి ఉన్నదని చూశాడు।

Verse 46

तद्दृष्ट्वा सहसायान्तं भीतभीतो महामुनिः । अनुयुक्तोऽथ भूतेन जनकं नृपतिं ययौ

అది అకస్మాత్తుగా తన వైపు దూసుకొస్తుండటం చూసి మహాముని భయంతో వణికిపోయాడు. ఆ భూతతత్త్వం ఒత్తిడి చేయగా అతడు రాజు జనకుని వద్దకు వెళ్లాడు।

Verse 47

शरण्यं मामनुप्राप्तं विद्धि त्वं नृपसत्तम । महद्भूतभयाद्रक्ष यदि शक्नोषि पार्थिव

హే నృపశ్రేష్ఠా, నన్ను శరణాగతుడిగా తెలుసుకో. హే పార్థివా, నీకు సాధ్యమైతే ఆ మహాభూత భయంనుండి నన్ను రక్షించు।

Verse 48

ब्रह्मतेजोभवं भूतमनिवार्यं दुरासदम् । न च शक्नोम्यहं त्रातुं राजा वचनमब्रवीत्

రాజు పలికెను—ఇది బ్రహ్మతేజస్సు నుండి జనించిన మహాభూతము; నిరోధించలేనిది, దుర్జేయము. నిన్ను రక్షించుటకు నేను శక్తుడను కాను।

Verse 49

ततश्चान्यं नृपश्रेष्ठं शरणार्थी महातपाः । जगाम तेन मुक्तोऽसौ चेन्द्रस्य सदनं भयात्

అనంతరం శరణార్థి మహాతపస్వి మరొక నృపశ్రేష్ఠుని ఆశ్రయించెను; అక్కడనుండి కూడా తిరస్కృతుడై భయంతో ఇంద్రసదనమునకు వెళ్లెను।

Verse 50

देवराज नमस्तेऽस्तु महाभूतभयान्नृप । कम्पमानोऽब्रवीद्विप्रो रक्षस्वेति पुनःपुनः

హే దేవరాజా, నీకు నమస్కారము. ఆ మహాభూతభయముతో కంపించుచున్న బ్రాహ్మణుడు మళ్లీ మళ్లీ పలికెను—“నన్ను రక్షించుము.”

Verse 51

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवराजोऽब्रवीदिदम् । न शक्नोमि परित्रातुं ब्रह्मकोपादहं मुने

అతని మాటలు విని దేవరాజు పలికెను—“హే మునీ, బ్రహ్మకోపభయముచేత నేను నిన్ను పరిరక్షించలేను.”

Verse 52

ततः स ब्रह्मभवनं ब्राह्मणो ब्रह्मवित्तमः । जगाम विष्णुलोकं च तेनापीत्युक्त एव सः

అనంతరం బ్రహ్మవిద్యలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ బ్రాహ్మణుడు బ్రహ్మభవనమునకు వెళ్లెను; విష్ణులోకమునకును వెళ్లెను—అక్కడ కూడా అతనికి అదే మాట చెప్పబడెను।

Verse 53

ततः स मुनिरुद्विग्नो निराशो जीविते नृप । अनुगम्यमानो भूतेन अगच्छच्छङ्करालयम्

అప్పుడు ఆ ముని, ఓ నృపా, భయాక్రాంతుడై జీవితం పట్ల నిరాశచెంది, ఆ భూతం వెంటాడుతుండగా శంకరుని ఆలయానికి వెళ్లెను।

Verse 54

तस्य योगबलोपेतो महादेवस्य पाण्डव । नखमांसान्तरे गुप्तो यथा देवो न पश्यति

ఓ పాండవా, యోగబలంతో కూడిన ఆ భూతం మహాదేవుని నఖమూ మాంసమూ మధ్యనున్న సూక్ష్మస్థలంలో దేవుడు చూడలేనట్లు దాగెను।

Verse 55

तदन्ते चागमद्भूतं ज्वलनार्कसमप्रभम् । मुञ्च मुञ्चेति पुरुषं देवदेवं महेश्वरम्

ఆ ఘటనాంతంలో అగ్ని సూర్యుల వంటి కాంతితో ప్రకాశించే ఒక భూతం వచ్చి, ‘విడిచిపెట్టు, విడిచిపెట్టు’ అని దేవదేవ మహేశ్వరునితో పలికెను।

Verse 56

एवमुक्तो महादेवस्तेन भूतेन भारत । योगीन्द्रं दर्शयामास नखमांसान्तरे तदा

ఓ భారతా, ఆ భూతం ఇలా పలికినప్పుడు మహాదేవుడు అప్పుడు నఖమూ మాంసమూ మధ్య నిలిచిన యోగీంద్రుని వెల్లడించి చూపెను।

Verse 57

संस्थाप्य भूतं भूतेशः परमापद्गतं मुनिम् । उवाच मा भैस्त्वं विप्र निर्गच्छस्व महामुने

భూతేశుడు (శివుడు) ఆ భూతాన్ని నియంత్రించి దాని స్థానంలో నిలిపి, పరమ అపదలో పడిన మునితో—‘భయపడకు, ఓ విప్రా; సురక్షితంగా బయలుదేరు, ఓ మహామునీ’ అని పలికెను।

Verse 58

ततः सुसूक्ष्मदेहस्थं भूतं दृष्ट्वाब्रवीदिदम् । किमस्य त्वं महाभूत करिष्यसि वदस्व मे

అప్పుడు అతి సూక్ష్మదేహంలో నివసిస్తున్న ఆ భూతాన్ని చూసి అతడు ఇలా అన్నాడు— “ఓ మహాభూతా, ఇతనికి నీవు ఏమి చేయుదువు? నాకు చెప్పుము।”

Verse 59

कृत्योवाच । क्रोधाविष्टेन देवेश पिप्पलादेन चिन्तिता । अस्य देहं हनिष्यामि हिंसार्थं विद्धि मां प्रभो

కృత్యా పలికింది— “ఓ దేవేశా, కోపావేశంతో పిప్పలాదుడు నన్ను సృష్టించాడు. నేను ఇతని దేహాన్ని నశింపజేస్తాను; ప్రభూ, నన్ను హింసార్థమై ఉన్నదిగా తెలుసుకొనుము।”

Verse 60

एतच्छ्रुत्वा महादेवो भूतस्य वदनाच्च्युतम् । कटिस्थं याज्ञवल्क्यं च मन्त्रयामास मन्त्रवित्

ఇది విని మంత్రవేత్త మహాదేవుడు—భూతముఖం నుండి వెలువడిన వాక్యాన్ని గమనించి—తన నడుమున ఉన్న యాజ్ఞవల్క్యునితో మంత్రణ చేశాడు।

Verse 61

योगीश्वरेति विप्रस्य कृत्वा नाम युधिष्ठिर । विसर्जयित्वा देवेशस्तत्रैवान्तरधीयत

ఓ యుధిష్ఠిరా, దేవేశుడు ఆ బ్రాహ్మణునికి “యోగీశ్వరుడు” అనే నామం పెట్టి, అతనిని పంపివేసి, అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు।

Verse 62

प्रेषयित्वा तु तं भूतं पिप्पलादोऽपि दुर्मनाः । पितृमातृसमुद्विग्नो नर्मदातटमाश्रितः

ఆ భూతాన్ని పంపిన తరువాత పిప్పలాదుడూ దుఃఖితుడయ్యాడు; తల్లిదండ్రుల విషయమై కలతచెంది నర్మదా తీరాన్ని ఆశ్రయించాడు।

Verse 63

एकाङ्गुष्ठो निराहारो वर्षादा षोडशान्नृप । तोषयामास देवेशमुमया सह शङ्करम्

ఓ రాజా! ఒక పాద బొటనవేలిపై నిలిచి, నిరాహారుడై, పదహారు సంవత్సరాలు ఉమాసహిత దేవేశుడు శంకరుణ్ణి తృప్తిపరచెను।

Verse 64

ततस्तत्तपसा तुष्टः शङ्करो वाक्यमब्रवीत्

అనంతరం ఆ తపస్సుతో తృప్తిచెందిన శంకరుడు ఈ వాక్యమును పలికెను।

Verse 65

ईश्वर उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते विप्र तपसानेन सुव्रत । वरं वृणीष्व ते दद्मि मनसा चेप्सितं शुभम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఓ విప్రా, ఓ సువ్రతా! ఈ తపస్సువలన నేను నిన్ను పూర్తిగా ప్రసన్నుడనయ్యాను. వరం కోరుము; నీ మనసులో ఉన్న శుభాభీష్టాన్ని నీకు ప్రసాదించెదను।

Verse 66

पिप्पलाद उवाच । यदि मे भगवांस्तुष्टो यदि देयो वरो मम । अत्र संनिहितो देव तीर्थे भव महेश्वर

పిప్పలాదుడు పలికెను—భగవంతుడు నాపై తృప్తిచెందితే, నాకు వరం ఇవ్వవలసినదైతే, ఓ దేవా! ఈ తీర్థంలో ఇక్కడ సన్నిహితుడై ఉండుము; ఓ మహేశ్వరా, ఈ తీర్థంలో నివసించుము।

Verse 67

एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा पिप्पलादं महामुनिम् । जगामादर्शनं देवो भूतसङ्घसमन्वितः

ఇట్లు పలికినపుడు దేవుడు మహాముని పిప్పలాదునకు ‘తథాస్తు’ అని చెప్పి, భూతగణములతో కూడి అదృశ్యమయ్యెను।

Verse 68

पिप्पलादो गते देवे स्नात्वा तत्र महाम्भसि । स्थापयित्वा महादेवं जगामोत्तरपर्वतम्

దేవుడు వెళ్లిన తరువాత పిప్పలాదుడు అక్కడ మహాజలంలో స్నానం చేసి, మహాదేవుని ప్రతిష్ఠించి ఉత్తర పర్వతానికి వెళ్లెను।

Verse 69

तत्र तीर्थे नरो भक्त्या स्नात्वा मन्त्रयुतं नृप । तर्पयित्वा पित्ःन् देवान् पूजयेच्च महेश्वरम्

ఓ రాజా! ఆ తీర్థంలో మనిషి భక్తితో మంత్రయుక్తంగా స్నానం చేసి, పితృదేవతలకు తర్పణం అర్పించి మహేశ్వరుని పూజించాలి।

Verse 70

अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् । मृतो रुद्रपुरं याति नात्र कार्या विचारणा

అతడు అశ్వమేధ యజ్ఞపు అనుత్తమ ఫలాన్ని పొందును; మరణానంతరం రుద్రపురానికి చేరును—ఇందులో సందేహం అవసరం లేదు।

Verse 71

अथ यो भोजयेद्विप्रान् पित्ःनुद्दिश्य भारत । तस्य ते द्वादशाब्दानि मोदन्ते दिवि तर्पिताः

ఇంకా, ఓ భారతా! పితృదేవతలను ఉద్దేశించి ఎవడు బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టునో, అతని పితృలు తృప్తులై స్వర్గంలో పన్నెండు సంవత్సరాలు ఆనందిస్తారు।

Verse 72

संन्यासेन तु यः कश्चित्तत्र तीर्थे तनुं त्यजेत् । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकात्कदाचन

కాని సన్యాసస్థితిలో ఎవడైనా ఆ తీర్థంలో దేహాన్ని విడిచినచో, అతని గతి అనివర్తనీయం; రుద్రలోకం నుండి అతడు ఎప్పటికీ తిరిగి రాడు।

Verse 73

एतत्सर्वं समाख्यातं यत्पृष्ठे हि त्वयानघ । माहात्म्यं पिप्पलादस्य तीर्थस्योत्पत्तिरेव च

హే అనఘా! నీవు అడిగినట్లే ఇదంతా నేను వివరించాను—పిప్పలాదుని మహాత్మ్యం మరియు ఆ తీర్థం యొక్క ఉద్భవమును కూడా।

Verse 74

एतत्पुण्यं पापहरं धन्यं दुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापक्षयो भवेत्

ఈ వృత్తాంతం పుణ్యప్రదం, పాపహరం, ధన్యకరం, దుష్స్వప్ననాశకం. దీన్ని పఠించువారికీ శ్రవించువారికీ సమస్త పాపక్షయం కలుగుతుంది।