Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 51

Devanagari script

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवराजोऽब्रवीदिदम् । न शक्नोमि परित्रातुं ब्रह्मकोपादहं मुने

Transliteration

tasya tadvacanaṃ śrutvā devarājo'bravīdidam | na śaknomi paritrātuṃ brahmakopādahaṃ mune

Translation

అతని మాటలు విని దేవరాజు పలికెను—“హే మునీ, బ్రహ్మకోపభయముచేత నేను నిన్ను పరిరక్షించలేను.”

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वचनम् इति विशेषणम्

• वचनम्: speech, words
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• देवराजः: the king of gods (Indra)
• देवराजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां राजा)

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतन-भूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• शक्नोमि: I am able
• शक्नोमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शक् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• परित्रातुम्: to rescue completely
• परित्रातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: परि + त्रा (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), उपसर्ग-युक्त धातु

• ब्रह्मकोपात्: from Brahma’s wrath
• ब्रह्मकोपात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः कोपः)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Indra (Devarāja)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Indraloka

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Indra, solemn and constrained, addresses the pleading sage: he cannot protect him due to fear of Brahmā’s wrath; the court’s splendor dims under the weight of cosmic law.

Characters & Entities

• Indra
• Brahmā
• Yājñavalkya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even Indra’s power is subordinate to higher spiritual authority; the story teaches hierarchy and accountability within dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse; it advances the theological theme within the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a doctrinal statement about inability to counter brahmanic wrath.