Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 36

Devanagari script

एवमस्त्विति चोक्त्वा स जगाम पुनरागतः । देवमार्गं शनैश्चारी प्रणम्य ऋषिसत्तमम्

Transliteration

evamastviti coktvā sa jagāma punarāgataḥ | devamārgaṃ śanaiścārī praṇamya ṛṣisattamam

Translation

“ఏవమస్తు” అని చెప్పి అతడు వెళ్లి, మళ్లీ తిరిగి వచ్చెను. దేవమార్గమున నెమ్మదిగా సాగుచూ, ఆ ఋషిశ్రేష్ఠునకు ప్రణామము చేసి।

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (manner adverb)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• इति: thus/‘so’
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/Quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-चिह्न (quotative particle)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• आगतः: returned/came back
• आगतः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• देवमार्गम्: the path of the gods
• देवमार्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव-मार्ग (प्रातिपदिक; देव + मार्ग)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां मार्गः)

• शनैश्चारी: the slow-moving one (Śanaiścara)
• शनैश्चारी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शनैः-चारी (प्रातिपदिक; शनैः + चारी)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अव्ययीभावः (शनैः चरति)

• प्रणम्य: having bowed to
• प्रणम्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• ऋषिसत्तमम्: the best of sages
• ऋषिसत्तमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋषि-सत्तम (प्रातिपदिक; ऋषि + सत्तम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋषीणां सत्तमः)

Speaker

Narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śanaiścara accepts the covenant—‘So be it’—bows to the great sage, then departs slowly along a luminous celestial road, leaving the tirtha in calm.

Characters & Entities

• Graha
• Pippalāda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True power is disciplined by reverence; even formidable beings honor the authority of realized sages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader setting is the Revā (Narmadā) sacred corpus; this verse itself is narrative and not a tīrtha-śruti.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the emphasis is on assent (evam astu) and respectful bowing (praṇāma) to a sage.